Obiekty Sakralne w Wielkiej Brytanii
Lista 424 miejsc z kategorii Obiekty Sakralne w Wielkiej Brytanii — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 186 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Bar Convent, St Pancras and Islington Cemetery, Hampstead Cemetery.
-
Church of St Columba
Sunderland
Kościół św. Kolumby (Church of St Columba) w Sunderland to wiktoriańska świątynia stojąca przy Cornhill Road w dzielnicy Southwick, nad rzeką Wear. Ceglany budynek w stylu bizantyjsko-romańskim jest wpisany na listę zabytków (Grade II) i dziś znany jako MICC Chapel of Light. Kiedy i przez kogo powstał kościół? Budowę prowadzono w latach 1888–1890. Projekt przygotował Charles Hodgson Fowler (1840–1910), architekt związany z kapitułą katedry w Durham, gdzie od 1885 roku do końca życia pełnił funkcję architekta dziekana i kapituły. Na listę zabytków budynek trafił 17 października 1994 roku. Jak wygląda budynek? Fowler zaprojektował kościół jako bazylikę z cegły. Jej bryła wznosi się ponad szeregami domów robotniczych Southwick i jest wyraźnym punktem orientacyjnym w tej części miasta. Styl bizantyjsko-romański wyróżnia ją na tle typowych angielskich kościołów parafialnych, w których dominuje neogotyk. Układ wnętrza odzwierciedla charakter wspólnoty, która go zamówiła. Nacisk na drogi procesyjne i dobrą widoczność liturgii wynika z anglokatolickiej tradycji parafii. Dla miłośników historii liturgii i architektury kościelnej to ciekawy przykład tego, jak wyznanie kształtuje przestrzeń. Co warto zobaczyć w środku? Malowidła w absydzie i nawach bocznych – wykonał je James Eadie Reid. W absydzie przedstawiono sceny biblijne oraz wczesnych świętych, wśród nich Kolumbę, Cuthberta i Aidana, czyli postaci ważne dla wczesnochrześcijańskiej Północy Anglii i Szkocji. Witraże – część z nich jest sygnowana i datowana (JER 1905). Organy – mają nietypową historię. Instrument został podarowany przez katedrę w Gloucestershire, a lokalny kupiec zbudował go z wykorzystaniem części organów z kościoła św. Piotra w Monkwearmouth. Czy kościół nadal służy wiernym? Tak. Dawna parafia św. Kolumby funkcjonuje dziś jako MICC Chapel of Light i obiekt jest otwierany dla zwiedzających m.in. w ramach Heritage Open Days, dorocznego wydarzenia, podczas którego w Anglii udostępnia się zabytki. Opiekuje się nim także National Churches Trust, który prezentuje go w swoim wykazie. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? Przy Cornhill Road w Southwick, dzielnicy Sunderland w hrabstwie Tyne and Wear. Z jakiego okresu pochodzi? Z lat 1888–1890. Kto go zaprojektował? Charles Hodgson Fowler. Czy to zabytek? Tak, budynek ma status Grade II. Czy można wejść do środka? Najłatwiej podczas wydarzeń Heritage Open Days. Poza nimi godziny otwarcia warto sprawdzić wcześniej u zarządcy obiektu. Dlaczego warto tu przyjść? Dla bizantyjsko-romańskiej bryły z cegły, malowideł Jamesa Eadie Reida i niezwykłej historii organów. To dobry przystanek podczas zwiedzania Sunderland poza typowymi trasami nadmorskimi.
-
Our Lady of the Angels Church, Erith
Londyn
Kościół Matki Bożej Anielskiej w Erith to rzymskokatolicki kościół parafialny w południowo-wschodnim Londynie, stojący na rogu Bexley Road i Carlton Road. Wysokie arkady wejścia i smukła dzwonnica sprawiają, że należy do najbardziej charakterystycznych budynków przy tej ulicy. To jedyny katolicki kościół w Londynie obsługiwany przez kapucynów. Kto i kiedy zbudował kościół? Obecny budynek powstał w latach 1962–63. Kamień węgielny poświęcił biskup Cowderoy 9 września 1962 roku, a kościół otwarto w grudniu 1963. Budowę sfinansowali i nadzorowali bracia kapucyni, a koszt wyniósł 45 750 funtów. Projekt przypisuje się pracowni Archard & Partners. To tylko kolejny rozdział znacznie dłuższej historii. Kapucyni działają w Erith od 1867 roku, czyli służą miejscowej społeczności od ponad 150 lat. Jak wyglądają związki z kapucynami? Misja kapucynów w Erith rozpoczęła się w 1867 roku od o. Maurycego, który odprawił pierwszą Mszę w domu przy Cross Street. Później zdobył działkę przy West Street i wzniósł tam kościół pod wezwaniem św. Fidelisa, a także niewielką szkołę i plebanię. W 1875 roku wspólnota z Erith stała się formalnym klasztorem kapucynów. Kupiono duży teren na rogu Bexley Road i Carlton Road, gdzie o. Bernardyn zbudował klasztor pod wezwaniem Matki Bożej Anielskiej. Przez dziesięciolecia nabożeństwa odbywały się w prowizorycznych miejscach: jako kościół służyła duża sala z lat 20. XX wieku, a od 1947 roku kaplicą było skrzydło klasztoru, aż do ukończenia obecnej świątyni. Jak wygląda budynek? Eksperci od dziedzictwa opisują go jako duży ceglany kościół z lat 1962–63, dość zachowawczy jak na swoje czasy. Zamiast śmiałych form epoki wykorzystuje uproszczony język klasycyzmu. Historic England zwróciło uwagę, że klasycyzujące wysokie arkady wejścia oraz wyróżniająca się w krajobrazie dzwonnica (campanile) są mocnymi elementami pejzażu ulicy. Nawy boczne należą do pierwotnej budowy, choć jedno z opracowań zauważa, że stylistycznie nieco odbiegają od reszty projektu. Dlaczego warto zajrzeć? Kościół jest ciekawym przykładem powojennej architektury katolickiej na obrzeżach Londynu oraz długiej obecności zakonu w lokalnej społeczności. Dobrze nadaje się na krótki przystanek podczas zwiedzania Erith, dla osób interesujących się XX-wiecznymi budowlami sakralnymi lub historią kapucynów w Anglii. Fasadę z arkadami i dzwonnicę można obejrzeć z chodnika przy Bexley Road. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół Matki Bożej Anielskiej? W Erith, w londyńskiej dzielnicy Bexley, na rogu Bexley Road i Carlton Road. Kiedy go zbudowano? W latach 1962–63; otwarcie nastąpiło w grudniu 1963 roku. Kto prowadzi kościół? Bracia kapucyni, którzy pracują w Erith od 1867 roku. To jedyny katolicki kościół w Londynie obsługiwany przez kapucynów. Czy budynek jest chroniony lub wyróżniony? Historic England ocenił go i pochwalił arkady wejścia oraz dzwonnicę jako mocne elementy krajobrazu ulicy. Co stało na miejscu przed obecnym kościołem? Sala z lat 20. XX wieku służąca do nabożeństw, a od 1947 roku kaplica w skrzydle klasztoru.
-
Countess Of Huntingdon's Chapel
Basingstoke and Deane
Kaplica Countess of Huntingdon's Chapel w Mortimer West End to niewielka gruzińska świątynia w północnym Hampshire, tuż przy granicy z hrabstwem Berkshire, w gminie Basingstoke and Deane. Pochodzi z końca XVIII wieku i jest chroniona jako zabytek klasy II* (Grade II*), czyli w wyższej kategorii ochrony, którą w Anglii objęto tylko niewielką część zabytków. Czym jest ta kaplica? To skromny wiejski dom modlitwy, zbudowany z myślą o nabożeństwach protestanckich poza Kościołem anglikańskim. Stoi we wsi Mortimer West End, rozproszonej osadzie wśród dróg gruntowych i lasów. Nazwa nawiązuje do Countess of Huntingdon's Connexion, sieci kaplic ewangelikalnych, która wyrosła z działalności Seliny, hrabiny Huntingdon, zmarłej w 1783 roku. Kaplica figuruje na liście kościołów tego związku. Kiedy ją zbudowano? Pierwszy etap budowy datuje się na rok 1798. Według lokalnych opracowań historycznych budowę sfinansował miejscowy dobroczyńca John Mulford, a ziemię przekazał John Whitburn. We wrześniu tego samego roku biskup Winchesteru udzielił zgody na odprawianie tam nabożeństw. Opis zabytku mówi o kaplicy ponadwyznaniowej w jej najwcześniejszej fazie. Około 1805 roku budynek przebudowano. Najważniejsza zmiana dotyczyła wejścia, które przeniesiono ze strony zachodniej na południową, a wnętrze odpowiednio przeorientowano. Dla miłośników architektury to kluczowy szczegół: dzisiejszy układ odzwierciedla wczesne XIX-wieczne przeróbki, a nie pierwotny plan. Jak trafiła do Countess of Huntingdon's Connexion? W pierwszych dziesięcioleciach kaplicą zarządzało Reading Evangelical Society. Towarzystwo rozwiązano w 1826 roku, a pozostali przy życiu powiernicy przekazali budynek powiernikom Countess of Huntingdon's Connexion za symboliczną kwotę. Lokalne źródła podają, że w tamtym czasie zbór liczył około 300 stałych uczestników z okolicznych wsi, między innymi z Thatcham i Bucklebury. Ta liczba pokazuje, jak ważnym miejscem spotkań dla szerszej okolicy była wiejska kaplica. Dlaczego warto ją odwiedzić? To dobrze zachowany przykład późnogruzińskiej kaplicy nonkonformistów na angielskiej wsi. Wpis do rejestru zabytków klasy II* z 25 kwietnia 1980 roku potwierdza jej znaczenie architektoniczne i historyczne. Ilustruje dzieje angielskiego protestantyzmu ewangelikalnego i rozwój związku poza dużymi miastami. Leży w cichej wsi, dobrej dla piechurów i osób poznających pogranicze Hampshire i Berkshire. Informacje praktyczne Kaplica jest czynnym obiektem religijnym, a nie muzeum, więc przed wizytą sprawdź lokalnie godziny nabożeństw i możliwość wejścia. Zewnętrzną bryłę i otoczenie najłatwiej obejrzeć bez wcześniejszych ustaleń. Do Mortimer West End dojeżdża się drogami lokalnymi, a najbliższe większe miasta to Basingstoke na południowym zachodzie i Reading na północnym wschodzie. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kaplicę Countess of Huntingdon's Chapel? Pierwszy budynek powstał w 1798 roku, a około 1805 roku został przebudowany. Czy kaplica jest zabytkiem? Tak. Od 25 kwietnia 1980 roku ma status Grade II*. Kto ją sfinansował? Lokalne opracowania wskazują Johna Mulforda jako dobroczyńcę, który zapłacił za budowę. Skąd nazwa? W 1826 roku powiernicy Reading Evangelical Society przekazali ją Countess of Huntingdon's Connexion, ewangelikalnemu związkowi założonemu z inicjatywy hrabiny. Gdzie się znajduje? W Mortimer West End w Hampshire, w gminie Basingstoke and Deane, blisko granicy z Berkshire.
-
St Twrog's Chapel
Forest of Dean
St Twrog's Chapel to ruiny średniowiecznej kaplicy na niewielkiej wyspie pływowej w estuarium Severn, w parafii Tidenham w dystrykcie Forest of Dean w hrabstwie Gloucestershire w Anglii. Do dziś zachował się tylko niski fragment budowli, ale dawniej było to ruchliwe miejsce pielgrzymek. Czym jest St Twrog's Chapel? Kaplica była niewielkim budynkiem sakralnym poświęconym Twrogowi, walijskiemu świętemu z VI wieku. Wezwanie przypomina, że Severn nigdy nie była twardą granicą: po obu stronach wody mieszkali Walijczycy i Anglicy, którzy ją przekraczali. Ruiny stoją na wyspie St Twrog's Island, znanej też pod innymi nazwami, m.in. St Tecla's Island, Chapel Island i Chapel Rock. Leży ona blisko przylądka Beachley Point, gdzie rzeka Wye wpada do Severn. Co można zobaczyć dzisiaj? Zostało bardzo niewiele. Rejestr zabytków, który nadaje ruinie status Grade II, opisuje fragment kamiennego gruzu z jednym łukowym otworem. Nie ma dachu ani kompletnej ściany. Atrakcją jest położenie, widok na estuarium i historia, a nie zachowana architektura. Dlaczego przybywali tu pielgrzymi? W średniowieczu kaplica przyciągała wielu odwiedzających. Ofiary składane w tym miejscu wyceniono około 1400 roku na 10 funtów, co było znaczną sumą jak na tak mały budynek. Dokument papieski z 1405 roku wspomina o licznych Anglikach i Walijczykach zmierzających do kaplicy. Baza Gloucestershire Places of Worship podaje, że kaplicę założono przed 1290 rokiem, a więc jest starsza od innych kościołów w okolicy. Kto się nią opiekował? Victoria County History wiąże z kaplicą anachoretę, czyli pustelnika, utrzymywanego ze zboża i jałmużny z dóbr Tidenham. Dlaczego ją porzucono? Do 1535 roku znaczenie kaplicy spadło. Przegląd diecezji z 1536 roku uznał kaplicę za bezwartościową, a w XVIII wieku była już ruiną. Wskazówki dla zwiedzających Na wyspę można dojść pieszo tylko podczas odpływu, więc przed wyjściem sprawdź tabele pływów. Estuarium ma silne prądy pływowe i grzęzawisko. Nie przebywaj na mieliźnie, gdy woda wraca. Najbliższe ciekawe miejsce na lądzie to Beachley Point, gdzie spotykają się Wye i Severn. Ruina jest mała, dlatego najlepiej połączyć wizytę ze spacerem wzdłuż brzegu estuarium. Najczęstsze pytania Gdzie leży St Twrog's Chapel? Na wyspie St Twrog's Island w estuarium Severn, blisko Beachley Point, w parafii Tidenham w Gloucestershire. Kim był św. Twrog? Walijskim świętym z VI wieku, któremu poświęcono kaplicę. Czy można dojść do kaplicy pieszo? Tylko podczas odpływu. Zaplanuj wizytę według pływów i obserwuj wodę. Czy kaplica jest nadal używana? Nie. Jest ruiną co najmniej od XVIII wieku, zachował się tylko fragment muru.
-
Church of Saint Martin of Tours, Haverfordwest
Haverfordwest
Kościół św. Marcina z Tours (Church of Saint Martin of Tours) to najstarsza świątynia w Haverfordwest, miasteczku w hrabstwie Pembrokeshire w zachodniej Walii. Stoi tuż przy zamku, a jego ośmioboczna, kamienna iglica należy do najłatwiej rozpoznawalnych punktów w panoramie miasta. Jak stary jest kościół św. Marcina? Była to pierwsza świątynia w Haverfordwest. Źródła podają rok około 1120, co wiąże budowę kościoła z wznoszeniem zamku i założeniem miasta około dziesięć lat wcześniej. Wezwanie św. Marcina z Tours pasuje do fundacji z początku XII wieku. Część autorów wskazuje na jeszcze wcześniejszy początek, więc dokładna data pozostaje sporna. Jak wyglądała historia budowli? W pierwszej połowie XIII wieku kościół przekazano kanonikom augustiańskiego klasztoru św. Marii i św. Tomasza Męczennika w Haverfordwest. Darczyńcą był Robert FitzRichard z rodziny władającej miastem. Kanonicy zarządzali kościołem aż do reformacji. Po kasacie klasztoru jego dobra oraz prawo obsadzania probostwa przy św. Marcinie przeszły na króla Henryka VIII. Średniowieczna budowla rozrastała się etapami. Wieża pochodzi z XIV wieku. Około 1400 roku kościół znacznie powiększono o boczną nawę, kaplicę i kruchtę. Te dobudowy ukształtowały układ, który zwiedzający widzą do dziś. Dlaczego kościół odnawiano? Na początku XIX wieku kościół był w bardzo złym stanie i opisywano go jako niemal całkowicie zrujnowany. W latach 1862-65 przeprowadzono wielką wiktoriańską restaurację pod kierunkiem architekta C. E. Gilesa. Prace uratowały średniowieczną świątynię i nadały jej obecny wygląd. Czy kościół jest chroniony? Tak. Kościół św. Marcina ma status zabytku Grade II*, przyznawany szczególnie ważnym obiektom. Mury i bramy cmentarza kościelnego są wpisane osobno w kategorii Grade II. Cadw, walijska instytucja ochrony zabytków, uznaje je za istotny element otoczenia kościoła. Co zobaczyć na miejscu? Ośmioboczną iglicę, najbardziej znany element kościoła i część sylwetki Haverfordwest. Średniowieczną substancję z XIV-wiecznej wieży i prac z około 1400 roku: nawę boczną, kaplicę i kruchtę. Wiktoriańską restaurację Gilesa, widoczną obok starszego kamienia. Cmentarz z zabytkowymi murami i bramami, które otaczają budowlę. Kościół leży w historycznym centrum, więc wizytę łatwo połączyć ze zwiedzaniem zamku i starych uliczek, które rozwinęły się wokół niego. Znajduje się też na szlaku miejskim Haverfordwest Civic Society, który pomaga poznać historię rozwoju miasta. Najczęstsze pytania Gdzie stoi kościół? W centrum Haverfordwest w Pembrokeshire w Walii, w pobliżu zamku. Z czego jest znany? To najstarszy kościół w mieście, z charakterystyczną ośmioboczną kamienną iglicą. Kiedy go zbudowano? Według źródeł około 1120 roku. Wieżę dodano w XIV wieku, a duża rozbudowa nastąpiła około 1400 roku. Kto go odnowił? Główną restaurację przeprowadził C. E. Giles w latach 1862-65. Czy to zabytek? Tak, ma status Grade II*, a mury i bramy cmentarza Grade II.
-
Church of St Tegfan
Kościół św. Tegfana w Llandegfan to kościół parafialny wsi położonej na południowo-wschodnim wybrzeżu Anglesey, w północnej Walii. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków w stopniu Grade II, a historia tego miejsca sięga wczesnego średniowiecza. Kim był św. Tegfan? Nazwa Llandegfan oznacza po walijsku „kościół Tegfana". Według tradycji Tegfan urodził się w Walii w rodzinie uchodźców: jego ojciec był szlachcicem z pokonanego królestwa w północnej Brytanii, a matka pochodziła z Bretanii. Wiąże się go głównie z Anglesey; przekaz umiejscawia w miejscu kościoła jego pustelnię lub celę zakonną z VI wieku. To opowieść tradycyjna, a nie udokumentowana biografia. XIX-wieczny słownik geograficzny zapisuje wezwanie jako „St Tegvan", co pokazuje, jak dawniej oddawano walijskie nazwy po angielsku. Jak stary jest kościół? Kościół w Llandegfan jest wzmiankowany w 1254 roku, więc miejsce to ma udokumentowaną historię co najmniej od tego czasu. Najstarsze części obecnej budowli pochodzą z XIV wieku. W latach 1901-1903 świątynię w dużej mierze przebudowano, dlatego dzisiejszy wygląd to głównie efekt restauracji z przełomu epok, oparty na średniowiecznym rdzeniu. Ganek pochodzi z XVI wieku. Podczas przebudowy odnaleziono bardzo starą czaszę chrzcielnicy. Kościół był niegdyś kościołem macierzystym dla Beaumaris, historycznego miasteczka leżącego niedaleko wzdłuż wybrzeża. Do rejestru zabytków trafił w stopniu Grade II w dniu 30 stycznia 1968 roku. Na co zwrócić uwagę w środku? Przy wschodnim oknie znajduje się pomnik Thomasa Davisa, urodzonego w Llandegfan posłańca króla Karola I. Zmarł w 1649 roku, a w testamencie zapisał pieniądze dla ubogich z parafii. Jego testament odnaleziono w 2007 roku w sejfie w kościele, a dokumenty przechowuje obecnie archiwum Anglesey w Llangefni. Pomnik łączy niewielki wiejski kościół z epoką angielskiej wojny domowej. Gdzie to jest? Kościół stoi w Llandegfan, w gminie (community) Cwm Cadnant, od strony cieśniny Menai na wyspie Anglesey. Należy do Kościoła w Walii, w diecezji Bangor. Współrzędne to około 53,2469 N, 4,1538 W. Najczęstsze pytania Czy kościół jest stary? Świątynia w tym miejscu jest wzmiankowana w 1254 roku. Najstarsze zachowane części budynku pochodzą z XIV wieku, choć wiele odbudowano w latach 1901-1903. Czy to zabytek? Tak, od 30 stycznia 1968 roku ma stopień ochrony Grade II. Co oznacza nazwa Llandegfan? „Kościół Tegfana", od świętego związanego z tym miejscem. Kto jest upamiętniony w środku? Thomas Davis, urodzony w Llandegfan posłaniec Karola I, zmarły w 1649 roku, który zapisał pieniądze ubogim parafii. Czy jest blisko Beaumaris? Tak. Llandegfan leży niedaleko Beaumaris, a ten kościół był historycznie jego kościołem macierzystym. Zwiedzanie Godziny otwarcia warto sprawdzić na miejscu, ponieważ małe kościoły parafialne bywają otwarte tylko podczas nabożeństw lub w wybrane dni. Wieś to dobra baza do poznawania wybrzeża cieśniny Menai i pobliskiego historycznego miasteczka Beaumaris, więc wizyta przy kościele św. Tegfana łatwo wpisuje się w dzień spędzony po tej stronie Anglesey. Warto poświęcić chwilę na ganek, chrzcielnicę i pomnik przy wschodnim oknie.
-
Bethesda English Baptist Church
Haverfordwest
Bethesda English Baptist Church to kaplica baptystów w centrum Haverfordwest w hrabstwie Pembrokeshire i jeden z najbardziej charakterystycznych budynków nonkonformistycznych w zachodniej Walii. Włoska fasada w stylu romańskim, duże wnętrze i historia wspólnoty sięgająca XVIII wieku sprawiają, że warto tu zajrzeć, jeśli interesuje cię walijska architektura sakralna. Gdzie znajduje się kaplica Bethesda? Kaplica stoi blisko środka Haverfordwest, po wschodniej stronie ulicy Barn Street, niedaleko miejsca, w którym łączy się ona z City Road i Perrots Road. To krótki spacer od głównych ulic miasta, więc łatwo włączyć ją w trasę po Haverfordwest. Współrzędne to około 51,802 N, 4,973 W. Jaka jest historia kaplicy? Nabożeństwa baptystów w Haverfordwest odbywały się już około lat 40. XVIII wieku, gdy wędrowni kaznodzieje baptystyczni znaleźli w mieście przychylnych słuchaczy. Archiwalia przechowywane w Bibliotece Narodowej Walii dokumentują działalność zboru Bethesda z tego wczesnego okresu, a późniejsze dokumenty z XIX wieku dotyczą szkółki niedzielnej, funduszu budowy i innych obszarów życia wspólnoty. Zbór z czasem przerósł swoje wcześniejsze miejsca spotkań i je zastąpił. Obecny budynek to trzecia kaplica na tym miejscu, wzniesiona w 1878 roku kosztem około 2199 funtów, co jak na ówczesną wspólnotę nonkonformistyczną było znaczną kwotą. Źródła nieco różnią się co do dat wcześniejszych budynków, dlatego bezpiecznie jest powiedzieć tylko tyle, że obecna kaplica zastąpiła starsze, w których wcześniej gromadził się zbór. Kto ją zaprojektował i w jakim stylu? Architektem był George Morgan z Carmarthen, który projektował wiele kaplic w południowej i zachodniej Walii. W Bethesdzie wybrał włoski styl romański: łukowe formy i uroczyste, klasycyzujące czoło budynku wyróżniają się na tle skromniejszej zabudowy miasta. Opis w rejestrze zabytków wskazuje ją jako prawdopodobnie najlepszy z włoskich projektów romańskich Morgana, co tłumaczy ochronę w stopniu II*, nadawaną tylko niewielkiej części obiektów zabytkowych w Walii. Ochroną objęty jest też dobudowany po lewej stronie budynek zakrystii. Co jest w środku? Wnętrze jest duże i bogato wykończone. Może pomieścić około 900 osób, co pokazuje, jak liczne były wspólnoty nonkonformistyczne w wiktoriańskiej Walii i ile inwestowały w swoje miejsca kultu. Jak w wielu kaplicach, przestrzeń zaprojektowano wokół kazania, tak aby liczny zbór mógł widzieć i słyszeć kaznodzieję. Czy można zwiedzać? Bethesda nadal jest czynnym miejscem kultu, dlatego najlepiej obejrzeć wnętrze podczas nabożeństwa lub zapytać zbór o godziny otwarcia. Fasadę i jej proporcje można podziwiać z ulicy o każdej porze. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady bezpośrednio w kościele, bo mogą się zmieniać. Najczęstsze pytania Czy kaplica jest wpisana do rejestru zabytków? Tak. Ma stopień ochrony II* razem z przylegającym budynkiem zakrystii. Kiedy zbudowano obecną kaplicę? W 1878 roku, według projektu George'a Morgana z Carmarthen. Dlaczego „English” w nazwie? Nazwa odróżnia ten zbór od innej kaplicy baptystów w mieście, otwartej w 1858 roku, która pierwotnie służyła walijskojęzycznej ludności. Ilu osobom oferuje miejsce? Około 900. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Haverfordwest ma historyczne centrum z zamkiem na wzgórzu, położenie nad rzeką i szlak dziedzictwa przygotowany przez towarzystwo miejskie, który wskazuje wiele starszych budynków, więc kaplicę dobrze połączyć z dłuższym spacerem.
-
Ukrainian Autocephalic Orthodox Church
Bradford
Ukraińska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna w Bradford Ukraińska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna w Bradford to cerkiew św. Marii Opiekunki (St Mary Protectress) przy Stony Lane w dzielnicy Eccleshill, w północnej części miasta w hrabstwie West Yorkshire. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków Anglii jako obiekt zabytkowy w stopniu II (Grade II) i pokazuje, jak dawny angielski kościół nonkonformistyczny zyskał drugie życie jako miejsce modlitwy ukraińskiej diaspory. Jak wygląda ten budynek i skąd się wziął? Gmach powstał w latach 1854–1855 jako kaplica metodystów w Eccleshill. Projektantem był James Simpson z Leeds, a całość utrzymano w stylu włoskiego neorenesansu (Italianate), popularnym w wiktoriańskiej architekturze sakralnej Yorkshire. Nad wejściem widać trójkątny szczyt (naczółek) z reliefową inskrypcją „1854 / WESLEYAN / METHODIST”. To czytelna pozostałość po pierwotnym przeznaczeniu budynku i dobry punkt zaczepienia dla każdego, kto lubi wypatrywać szczegółów na fasadach. Dlaczego dawna kaplica stała się cerkwią? W połowie lat 60. XX wieku lokalna wspólnota ukraińska przebudowała budynek na potrzeby liturgii prawosławnej. Według relacji jednego z powierników parafii wierni zebrali pieniądze na zakup obiektu, by stworzyć pierwszą stałą ukraińską cerkiew autokefaliczną w Yorkshire. Pierwszym proboszczem był protoprezbiter, który służył parafianom aż do późnej starości, przekroczywszy osiemdziesiąty rok życia. Był on ojcem obecnego powiernika, Wasyla Hutorny'ego. Historia ta wpisuje się w powojenne dzieje Ukraińców w Wielkiej Brytanii. Wspólnoty emigracyjne tworzyły własne parafie, które pełniły rolę czegoś więcej niż miejsca kultu: były ośrodkami języka, tradycji i wzajemnej pomocy. Co zmieniło się we wnętrzu? Adaptacja nie ograniczyła się do zmiany szyldu. Wnętrze przystosowano do obrządku wschodniego i wyposażono w ikonostas, ołtarz, tablice pamiątkowe oraz malowidła ścienne. Właśnie to połączenie wiktoriańskiej architektury z ukraińską sztuką sakralną jest największą wartością obiektu. W ocenie konserwatorów nowe przeznaczenie od lat 60. XX wieku stanowi istotną część jego zabytkowego charakteru. Status zabytkowy Budynek wpisano na listę w stopniu II dnia 9 sierpnia 1983 roku, a wpis zaktualizowano 4 maja 2023 roku. Przy tej okazji podkreślono wartość historyczną obiektu jako miejsca związanego z ukraińską społecznością w Anglii. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się cerkiew? Przy Stony Lane w Eccleshill, dzielnicy Bradford w West Yorkshire w Anglii. Czy to nadal czynna cerkiew? Tak, budynek służy ukraińskiej wspólnocie prawosławnej. Zwiedzając go z zewnątrz, pamiętaj, że jest to miejsce kultu, a nie typowa atrakcja muzealna. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrze, najlepiej skontaktować się wcześniej z parafią. Kiedy został zbudowany? Budynek powstał w latach 1854–1855 jako kaplica metodystów, a cerkwią stał się w połowie lat 60. XX wieku. Czy jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma status Grade II. Czy w Bradford są inne ukraińskie świątynie w dawnych kaplicach? Tak. W dzielnicy Manningham działa ukraińska cerkiew greckokatolicka Świętej Trójcy i Matki Bożej Poczajowskiej. Ona również mieści się w dawnej kaplicy metodystów, zbudowanej w latach 1878–1879 i przystosowanej do nowej funkcji od lat 60. XX wieku. Oba obiekty ładnie uzupełniają się podczas spaceru śladami ukraińskiego dziedzictwa w mieście. Dla kogo to miejsce? Cerkiew warto zobaczyć miłośnikom architektury wiktoriańskiej, historii migracji i adaptacji dawnych budynków. Eccleshill leży poza ścisłym centrum Bradford, więc dobrze połączyć wizytę z odkrywaniem mniej turystycznych dzielnic miasta. Wejście do środka wymaga szacunku dla trwającego życia religijnego wspólnoty.
-
St Mary's Church, Crewe
Crewe
Kościół św. Marii w Crewe (St Mary's Church) to czynny rzymskokatolicki kościół parafialny przy St Mary's Street w mieście Crewe w hrabstwie Cheshire w Anglii. Należy do diecezji Shrewsbury i jest zabytkiem II stopnia (Grade II) w Narodowym Rejestrze Zabytków Anglii, wpisanym 14 czerwca 1984 roku. Dla osób interesujących się wiktoriańską architekturą sakralną to ciekawy przystanek w mieście znanym głównie z tradycji kolejowych. Kto zaprojektował kościół św. Marii w Crewe? Autorem projektu jest pracownia Pugin & Pugin, kontynuująca tradycję neogotyku związaną z nazwiskiem Pugin. Budowa trwała od 1890 do 1891 roku. Wieżę ukończono później, więc obecny wygląd budynku jest wynikiem więcej niż jednego etapu prac. Jak wygląda budynek? Kościół wzniesiono z czerwonej cegły, a dach pokrywa łupek. Oficjalny wpis do rejestru określa styl jako „Free Gothic" (swobodny gotyk), natomiast Wikipedia opisuje go jako neogotyk z oknami w stylu dekoracyjnym (Decorated). Obie nazwy oznaczają podobne podejście: gotyckie formy stosowane swobodnie, bez ścisłego kopiowania średniowiecznego wzoru. Plan jest tradycyjny. Wieża stoi w narożniku południowo-zachodnim, a główną część tworzy pięcioprzęsłowa nawa z nawami bocznymi, zakończona apsydowym prezbiterium, czyli zamkniętym półkoliście od wschodu. Czerwona cegła nadaje bryle ciepły, solidny charakter, pasujący do przemysłowego otoczenia. Co znajduje się w środku? Wnętrze jest wysokie i szerokie. Z nawy widać ołtarz główny i retabulum wykonane z kamienia z Caen, jasnego wapienia z Normandii, od dawna cenionego w wyposażeniu kościołów. Podobnie jak w wielu kościołach katolickich, po Soborze Watykańskim II zmieniono układ prezbiterium: ołtarz przesunięto do przodu, usunięto balaski komunijne, a w kruchcie, czyli przedsionku przy wejściu, dodano przeszkloną ściankę. Od kiedy w Crewe działa wspólnota katolicka? Obecny budynek pochodzi z lat 90. XIX wieku, ale parafia jest starsza. Msze odprawiano w Crewe od około 1828 roku, a pierwszy stały proboszcz pojawił się w 1844 roku. Plebanię dobudowano w 1851 roku. Kościół jest więc owocem rozwoju wspólnoty, która istniała już od kilkudziesięciu lat. Informacje praktyczne Adres: St Mary's Street, Crewe, Cheshire. Funkcja: czynny kościół parafialny, więc wizytę warto planować z uwzględnieniem nabożeństw i szacunkiem dla modlących się. Status: zabytek Grade II. Lokalizacja: współrzędne to około 53,098 N, 2,447 W. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Marii w Crewe nadal służy wiernym? Tak. To czynny rzymskokatolicki kościół parafialny diecezji Shrewsbury. Kiedy go zbudowano? Budowa trwała od 1890 do 1891 roku, a wieżę ukończono później. Kto był architektem? Pracownia Pugin & Pugin. Czy kościół jest chroniony? Tak. Od 14 czerwca 1984 roku jest zabytkiem II stopnia (Grade II). Z czego jest zbudowany? Z czerwonej cegły z dachem łupkowym; ołtarz główny i retabulum wykonano z kamienia z Caen.
-
Church of Our Lady and St Thomas of Canterbury
Harrow
Kościół Our Lady and St Thomas of Canterbury w Harrow Kościół Our Lady and St Thomas of Canterbury (Matki Bożej i św. Tomasza z Canterbury) to rzymskokatolicka świątynia przy Roxborough Park na wzgórzu Harrow-on-the-Hill, w północno-zachodnim Londynie. Wpisany na listę zabytków jako obiekt Grade II, wiktoriański budynek zaprojektował architekt Arthur Young. To dobry przystanek dla osób zainteresowanych neogotykiem poza najbardziej uczęszczanymi atrakcjami stolicy. Gdzie jest kościół i jak dojechać? Świątynia stoi przy Roxborough Park, spokojnej ulicy mieszkalnej na Harrow-on-the-Hill, w okolicy współrzędnych 51,576 N, 0,341 W. Dzielnica szybko się rozbudowała po 1880 roku, gdy dotarła tu linia Metropolitan. Najwygodniej dojechać więc do pobliskiej stacji Harrow-on-the-Hill z centrum Londynu, a stamtąd przejść kawałek cichymi uliczkami wzgórza. Jaka jest historia kościoła? Początek dała w 1873 roku katolicka misja. Wierni gromadzili się najpierw w blaszanym kościółku postawionym przy Roxborough Park, co było częstym rozwiązaniem tymczasowym w rozrastających się parafiach epoki wiktoriańskiej. Gdy po przybyciu kolei na wzgórzu przybywało domów, wspólnota potrzebowała trwałej siedziby. Obecny kościół wraz z plebanią i przylegającym domem ukończono w 1894 roku. Według relacji z epoki projekt zakładał pierwotnie transepty oraz niską wieżyczkę pokrytą gontem. Żadnego z tych elementów nigdy nie zbudowano, dlatego bryła ma dziś zwartą sylwetkę. W latach 70. XX wieku budynek podbudowano, aby wzmocnić fundamenty. Do rejestru zabytków Grade II trafił w 1983 roku. Jak wygląda budynek? Architekt wybrał styl gotycki wzorowany na czternastowiecznym. Ściany wykonano z cegły pokrytej tynkiem szorstkim, a obramienia i okna z kamienia Monk's Park, z niewielkim dodatkiem szachownicy z kamienia i krzemienia. Najważniejsze cechy według opisu w rejestrze zabytków: długa, niska nawa pod dachem z dachówki; południowa nawa boczna z drewnianym sklepieniem kolebkowym i krótsza nawa północna; ośmioboczna chrzcielnica na zachód od nawy południowej; empora na zachodnim końcu; niska, krenelażowa ośmioboczna wieża z szachownicowym wzorem, na wschód od południowego ganku. Co jest w środku? Wnętrze słynie z drewnianych dachów kolebkowych, które nadają długiej nawie ciepły, kameralny charakter. Wyróżniają się witraże: m.in. dzieła Patricka Nuttgensa, mieszkającego w okolicy, a także okna firmy Lavers & Westlake i innych wytwórców. Zobaczenie szkła z różnych okresów w jednym niewielkim kościele to część uroku tego miejsca. Czy można zwiedzać? To czynny kościół parafialny, więc dostęp zależy od nabożeństw i ustaleń parafii. Przed wizytą warto sprawdzić informacje parafialne, a podczas Mszy i modlitwy zachować ciszę. Zewnętrzną bryłę łatwo sfotografować z ulicy, a najbardziej charakterystycznym detalem jest ośmioboczna wieża. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół? Arthur Young; obecny budynek ukończono w 1894 roku. Czy kościół jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma status Grade II, wpis z 25 maja 1983 roku. Co stało tu przed murowanym kościołem? Blaszany kościółek, zbudowany po założeniu misji w 1873 roku. Dlaczego nie ma wieżyczki z gontu? Według relacji z epoki planowano ją razem z transeptami, ale nigdy jej nie zbudowano. Kto wykonał witraże? Głównie Patrick Nuttgens, lokalny mieszkaniec, oraz firma Lavers & Westlake i inni twórcy. Czy warto połączyć wizytę z innymi miejscami? Tak. Harrow-on-the-Hill słynie z historycznych uliczek na wzgórzu, więc kościół dobrze wpisuje się w spacer po okolicy.
-
Catholic Church of St John the Baptist
Staffordshire Moorlands
Kościół katolicki św. Jana Chrzciciela w Alton to zabytkowa budowla w hrabstwie Staffordshire, w dystrykcie Staffordshire Moorlands w Anglii. Jest jednym z wczesnych dzieł Augustusa Welby'ego Pugina, czołowego architekta neogotyku, i ma status obiektu zabytkowego II* stopnia. Skąd wzięła się ta świątynia? Kościół powstał około 1839–1840 roku jako kaplica większego założenia charytatywnego, czyli Szpitala św. Jana Chrzciciela. Zlecił go John Talbot, hrabia Shrewsbury, znany mecenas katolicki. Pugin miał według przekazów zaprojektować zespół z myślą o starszych, niedołężnych duchownych, a zarazem o szkole. Kościół konsekrowano 13 lipca 1842 roku. Pełna, stała fundacja szpitalna nie doszła do skutku, ponieważ Pugin nie przekonał hrabiego do jej ustanowienia. Po śmierci ostatniego katolickiego hrabiego Shrewsbury w 1856 roku budynki zajęła szkoła dla chłopców. W 1932 roku dawna kaplica stała się kościołem parafialnym Alton. Jak wygląda budynek? Świątynię wzniesiono w stylu wczesnego neogotyku, nawiązującym do angielskiego gotyku perpendykularnego. Układ obejmuje czteroprzęsłową nawę, trzyprzęsłowe prezbiterium, a także oratorium i boczną kaplicę. Pierwotnie nawa pełniła funkcję sali szkolnej i oddzielały ją od kaplicy drewniane drzwi, co dobrze pokazuje podwójne przeznaczenie całego założenia. Co warto zobaczyć w środku? Wnętrze zachowało kilka cennych elementów: rzeźby dłuta Thomasa Roddisa, witraże autorstwa Paula Woodroffe'a, posadzkę z płytek Herberta Mintona w północnej kaplicy. Zmiany wprowadzone po Soborze Watykańskim II częściowo naruszyły historyczny charakter wnętrza, jednak dla miłośników architektury kościół pozostaje interesującym przykładem pracy Pugina u początków jego kariery. Związek z kościołem w Cheadle Projekt w Alton jest powiązany z innym dziełem Pugina w regionie, kościołem św. Idziego w pobliskim Cheadle, wznoszonym w latach 1841–1846. Odwiedzając oba obiekty, można prześledzić, jak rozwijały się pomysły architekta i jego współpraca z hrabią Shrewsbury. Dla kogo to miejsce? Kościół szczególnie polecamy osobom zainteresowanym historią architektury XIX wieku, neogotykiem i dziedzictwem angielskiego katolicyzmu. Okolica Staffordshire Moorlands to także dobra baza do pieszych wycieczek, a zwiedzanie świątyni łatwo połączyć ze spacerem po wsi Alton. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół św. Jana Chrzciciela w Alton? Zaprojektował go Augustus Welby Pugin na zlecenie hrabiego Shrewsbury. Kiedy go wzniesiono i konsekrowano? Budowę rozpoczęto około 1839–1840 roku, a konsekracja odbyła się 13 lipca 1842 roku. Czym był ten budynek na początku? Kaplicą Szpitala św. Jana Chrzciciela, który miał służyć starszym duchownym i działać jako szkoła. Od kiedy jest kościołem parafialnym? Od 1932 roku. Czy obiekt jest chroniony? Tak, ma status obiektu zabytkowego II* stopnia. Czy kompleks nadal jest używany? Zespół służy obecnie jako diecezjalny ośrodek rekolekcyjny dla młodzieży, a kościół jest wykorzystywany w miarę potrzeb. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady wejścia. Podsumowanie Kościół św. Jana Chrzciciela w Alton to niewielka, ale ważna historycznie realizacja Pugina. Łączy w sobie wątki mecenatu hrabiego Shrewsbury, szkolnej przeszłości i neogotyckiej architektury, a dzięki rzeźbom, witrażom i płytkom Mintona wciąż wart jest zatrzymania się podczas podróży po Staffordshire.
-
Ithon Road Church
Llandrindod Wells
Ithon Road Church w Llandrindod Wells to dawna kaplica kalwińsko-metodystyczna, która po latach kultu stała się centrum społecznościowym. Budynek przy Ithon Road jest wpisany na brytyjską listę zabytków (Grade II) i należy do charakterystycznych obiektów tego walijskiego uzdrowiska. Gdzie leży Ithon Road Church? Kościół stoi w Llandrindod Wells, mieście w środkowej Walii, w hrabstwie Powys. Współrzędne obiektu to około 52,2400 N i 3,3832 W. Tuż obok znajduje się Albert Hall, z którym kaplica jest historycznie związana. Jak powstała kaplica? Stała kaplica powstała w 1870 roku na gruncie przekazanym przez Henry'ego Hursta. Zastąpiła tymczasowy drewniany budynek, który stał w pobliżu Gwalia Buildings. Otwarcie nastąpiło 1 listopada 1870 roku. Dużą rolę w jej powstaniu odegrał John Lewis, rodem z Howey, zwolennik kalwińskiego metodyzmu. Llandrindod Wells rozwijało się wtedy jako miejscowość uzdrowiskowa, a latem przyjeżdżali tu goście, także walijskojęzyczni. Kaplica służyła wspólnocie, która chciała odprawiać nabożeństwa w swoim języku. Dlaczego obok zbudowano Albert Hall? W 1896 roku obok kaplicy wzniesiono Albert Hall. Miał przyjmować nadmiar wiernych, zwłaszcza podczas nabożeństw w języku walijskim w sezonie letnim, gdy liczba odwiedzających rosła. Oba budynki przez długi czas funkcjonowały więc w sąsiedztwie i uzupełniały się. Jak wygląda obecny budynek? Pierwotny budynek zastąpiono w latach 1904–1905 nową budowlą. Zaprojektował ją William Beddoe Rees, architekt z Cardiff. Całość utrzymano w stylu Arts and Crafts, a wnętrze ma charakter gotycki. Do charakterystycznych elementów należą wieża i iglica. Plany budynku przechowuje Powys Record Office. Obiekt ma status zabytku Grade II. W rejestrach Coflein, prowadzonych przez walijską komisję królewską ds. zabytków, miejsce figuruje jako kaplica angielskich prezbiterian i kalwińskich metodystów. W źródłach spotyka się więc różne określenia wyznania: kalwińsko-metodystyczna, prezbiteriańska lub połączona nazwa z rejestru. Co dzieje się z kaplicą dziś? W 2023 roku kaplica prezbiteriańska przy Ithon Road zakończyła działalność, ponieważ wspólnota stała się zbyt mała, by prowadzić dalsze nabożeństwa. Budynek nie został jednak porzucony. Według informacji The Ithon Centre dawna kaplica została uratowana przez sąsiadów z Albert Hall i działa dziś jako wielofunkcyjne miejsce dla lokalnej społeczności pod nazwą The Ithon Centre. Najczęstsze pytania Czy Ithon Road Church jest nadal czynnym kościołem? Nie. Nabożeństwa w kaplicy zakończyły się w 2023 roku. Budynek pełni teraz funkcję centrum społecznościowego. Kto zaprojektował obecny budynek? Architekt William Beddoe Rees z Cardiff. Budowla powstała w latach 1904–1905. Czy budynek jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II na liście zabytków Wielkiej Brytanii. Co jest obok kaplicy? Albert Hall, zbudowany w 1896 roku jako dodatkowa przestrzeń dla uczestników nabożeństw, zwłaszcza walijskojęzycznych w sezonie letnim. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników architektury sakralnej i historii Walii oraz dla osób zainteresowanych dziedzictwem uzdrowiskowego Llandrindod Wells. Warto obejrzeć sylwetkę z wieżą i iglicą oraz sąsiedni Albert Hall, a przed wizytą sprawdzić aktualne informacje o wydarzeniach w The Ithon Centre. Dlaczego warto zwrócić uwagę na to miejsce? Ithon Road Church pokazuje, jak walijskie dziedzictwo religijne zyskuje nowe życie. Zmiana z miejsca nabożeństw w centrum społecznościowe pozwoliła zachować budynek o wartości architektonicznej i historycznej. Dla osoby spacerującej po Llandrindod Wells to ciekawy przystanek przy okazji poznawania miasta: widać tu styl Arts and Crafts z gotyckimi akcentami, a także ślady dawnego sezonu uzdrowiskowego, gdy miasto przyciągało letnich gości.
-
Roman Catholic Church of St Anselm
Londyn
Kościół rzymskokatolicki św. Anzelma to parafialna świątynia w londyńskiej dzielnicy Tooting, położona w pobliżu Tooting Bec, na pograniczu Balham i Streatham. Budynek z początku lat 30. XX wieku jest wpisany na listę zabytków Historic England w stopniu II i należy do ciekawszych przykładów katolickiej architektury sakralnej w południowym Londynie. Jak powstała parafia św. Anzelma? Historia wspólnoty zaczyna się w 1905 roku, kiedy katolicka misja zaczęła działać w dawnej kaplicy baptystów przy Balham High Road. W 1909 roku misja stała się samodzielną parafią, a pierwszym rezydującym proboszczem został ksiądz Charles Donovan. Wezwanie św. Anzelma nadano w tym samym roku, w 800. rocznicę śmierci świętego. Nazwa nawiązuje też do lokalnej historii: po podboju normańskim posiadłość Totinges przekazano benedyktyńskiemu opactwu Bec w Normandii, od którego pochodzi człon „Bec" w nazwie Tooting Bec. Kto zaprojektował obecny kościół? Projekt obecnej świątyni przygotował architekt John Bernard Mendham. Jego plany wybrał komitet parafialny pod kierunkiem księdza Cornelia Le Warne'a. Prace budowlane ruszyły w 1932 roku, a kościół oddano do użytku na Wielkanoc 1933 roku. Jak wygląda kościół z zewnątrz i w środku? Budynek łączy w sobie wiele stylów. Opisy architektoniczne wskazują na elementy klasyczne, gotyckie, romańskie i bizantyjskie, a także inspiracje architekturą hiszpańską i mudejar. Dzięki temu świątynia wyróżnia się na tle typowej angielskiej zabudowy przedmieść. Wejście zdobi klasyczne obramowanie drzwi w porządku korynckim z przerwanym frontonem segmentowym. Na frontonie widnieją herb papieski oraz data 1933. W kruchcie znajduje się wnęka, która nawiązuje do głowic kolumn w krypcie św. Anzelma w katedrze w Canterbury. Wnętrze jest cenione za jakość przestrzeni oraz za kompletność i wysoki poziom wyposażenia. Dlaczego warto tu zajrzeć? Kościół to dobry przystanek dla osób zainteresowanych architekturą XX wieku i historią londyńskich parafii. Jest to czynna świątynia, dlatego zwiedzając ją, należy uszanować nabożeństwa i ciszę. Warto sprawdzić godziny otwarcia przed wizytą. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół św. Anzelma? W Tooting w południowym Londynie, w okolicy Tooting Bec, blisko granic Balham i Streatham. Kiedy zbudowano obecny kościół? Budowę rozpoczęto w 1932 roku, a świątynia była gotowa na Wielkanoc 1933 roku. Kto go zaprojektował? John Bernard Mendham. Czy budynek jest zabytkiem? Tak, ma status obiektu zabytkowego stopnia II. Skąd wzięła się nazwa Tooting Bec? Od opactwa Bec w Normandii, któremu po podboju normańskim przekazano miejscową posiadłość. Czy można wejść do środka? To czynny kościół parafialny, więc dostęp zależy od godzin nabożeństw i otwarcia; najlepiej sprawdzić je wcześniej.
-
Church Of St Cattwg
Kościół św. Cattwga (St Cattwg's Church) stoi w samym środku wsi Llanmaes w Vale of Glamorgan, w południowej Walii, kilka kilometrów od miasteczka Llantwit Major. To spokojny, średniowieczny kościół parafialny, który dobrze pokazuje, jak wyglądało religijne i wiejskie życie na walijskim wybrzeżu przez setki lat. Kim był święty Cattwg? Patronem świątyni jest Cattwg, w innych źródłach zapisywany jako Cadoc lub Cadog – jeden z najważniejszych celtyckich świętych Walii, związany z pobliskim opactwem w Llancarfan. Wezwanie kościoła nawiązuje do czasów celtyckich, ale pewne zapisy o tym miejscu pochodzą dopiero z późniejszych wieków. Jak stary jest kościół? Obecny budynek pochodzi z XIII wieku, a pierwsza znana wzmianka o kościele w Llanmaes datowana jest na rok 1254. Wieża powstała później: napis nad zachodnimi drzwiami wskazuje rok 1632, a według niego koszty pokryli parafianie i ich przyjaciele. W 1882 roku kościół przeszedł gruntowną wiktoriańską renowację pod kierunkiem architekta Johna Pricharda, znanego z prac przy wielu walijskich świątyniach. Co warto zobaczyć w środku? Romańska chrzcielnica – ozdobna, kamienna, w kształcie wanienki, z XII wieku, z dekorowanym brzegiem. Średniowieczny rzeźbiony ekran (rood screen) oddzielający prezbiterium od nawy. Wyblakłe malowidło ścienne – przedstawia św. Jerzego zabijającego smoka, choć czytelne są już tylko fragmenty: koń i księżniczka. Kazanie Johna Wesleya Na przykościelnym cmentarzu zachowała się podstawa dawnego krzyża kaznodziejskiego. 4 kwietnia 1749 roku John Wesley, twórca metodyzmu, wygłosił z niego kazanie podczas swojej wizyty w Llanmaes. Dla osób zainteresowanych historią religii to jeden z ciekawszych szczegółów miejsca. Na cmentarzu stoi też otoczony kratą grobowiec rodziny Nicholl oraz krzyż, które mają własne wpisy w rejestrze zabytków. Status i zwiedzanie Kościół jest wpisany do brytyjskiego rejestru zabytków w kategorii Grade II* (wpis z 22 lutego 1963 roku), czyli należy do obiektów szczególnie ważnych. Wciąż działa jako świątynia Kościoła w Walii i wchodzi w skład Rectorial Benefice of Llantwit Major. Ponieważ to czynny kościół parafialny, godziny otwarcia mogą się zmieniać, więc warto sprawdzić je u parafii przed wizytą. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół św. Cattwga? W centrum wsi Llanmaes, w hrabstwie Vale of Glamorgan w Walii, niedaleko Llantwit Major. Z jakiego okresu pochodzi? Budynek wywodzi się z XIII wieku, wieża z 1632 roku, a gruntowna renowacja miała miejsce w 1882 roku. Czy to jest zabytek? Tak, jest wpisany na listę Grade II*. Dlaczego Wesley jest ważny dla tego miejsca? W 1749 roku wygłosił kazanie z krzyża na przykościelnym cmentarzu. Co jest najcenniejsze w środku? Romańska chrzcielnica, średniowieczny rzeźbiony ekran i resztki malowidła ze św. Jerzym. Llanmaes to dobry przystanek dla osób zwiedzających Vale of Glamorgan, które chcą zobaczyć mniej znane, lokalne zabytki, a nie tylko największe atrakcje regionu. Wizyta nie zajmie dużo czasu, ale pozwala poczuć wielowiekową ciągłość walijskiej wiejskiej parafii. Dobrze łączy się ją ze zwiedzaniem pobliskiego Llantwit Major, gdzie znajdują się inne ważne obiekty związane z wczesnym chrześcijaństwem w Walii oraz spokojne, klifowe wybrzeże. Spacer po cmentarzu i obejście budynku dookoła pozwalają zauważyć detale kamieniarki i układ dawnej wsi.
-
St Lawrence Church
Ipswich
St Lawrence Church to zabytkowy kościół z XV wieku przy Dial Lane w samym centrum Ipswich, w hrabstwie Suffolk we wschodniej Anglii. Budowla ma status zabytku II* stopnia i od 2008 roku pełni funkcję kawiarni oraz galerii, a nie czynnej świątyni. To jedno z tych miejsc, gdzie średniowieczna architektura spotyka się z codziennym życiem miasta. Jak wygląda kościół i co wyróżnia jego architekturę? Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wieża zachodnia. Jej budowę rozpoczęto około 1431 roku dzięki funduszom Johna Bottolda. Górną część wieży odbudowano w 1882 roku w ozdobnym, wiktoriańskim stylu. Prace powierzono londyńskiej pracowni Barnes and Gaye, a projekt łączy się z nazwiskiem Fredericka Barnesa. Dzięki temu wieża wyróżnia się na tle okolicznej zabudowy i jest dobrym punktem orientacyjnym podczas spaceru po starówce. Nawa ma okna w stylu wczesnego i późnego gotyku perpendykularnego, osadzone między przyporami. Powstały po 1449 roku, a ich budowę sfinansował John Baldwyn, który zmarł w tym samym roku. To typowy przykład angielskiego budownictwa kościelnego późnego średniowiecza. Jaka jest historia kościoła? Wiktoriańska przebudowa z 1882 roku zmieniła też wnętrze. Według Wikipedii usunięto wówczas środkową nawę boczną, co miało ograniczyć praktyki wysokokościelne. Później parafia stopniowo się wyludniała. Na początku lat 70. XX wieku w jej granicach prawie nikt już nie mieszkał, więc kościół uznano za zbędny, a opiekę nad budynkiem przejęło Ipswich Historic Churches Trust. Przez kolejne lata obiekt popadał w ruinę. Rada miasta Ipswich i rada hrabstwa Suffolk opracowały pomysł na nowe życie budynku. Gruntowny remont kosztował 1,2 miliona funtów, pokryto go ze środków rady miasta oraz dotacji rządu brytyjskiego. W lipcu 2008 roku kościół otwarto ponownie jako kawiarnię i galerię dla społeczności lokalnej. Dzwony i odkrycia archeologiczne Wieża kryje zestaw pięciu dzwonów, uważany za jeden z najstarszych na świecie. Wróciły do niej w 2009 roku, po ćwierćwieczu nieobecności. Wskazuje się, że kardynał Thomas Wolsey, urodzony w Ipswich około 1471 roku, słyszał je jako młody człowiek. Podczas prac w 2008 roku udokumentowano także płyty nagrobne w nawie i prezbiterium. Okazało się, że większość z nich przeniesiono z pierwotnych miejsc w trakcie dużych przebudów w połowie i pod koniec XIX wieku. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka? Tak, budynek służy jako przestrzeń społeczna z kawiarnią i galerią. Godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą na stronie lokalnych organizacji. Gdzie dokładnie leży kościół? Przy Dial Lane, w centralnej części Ipswich, w pobliżu głównych ulic handlowych i starego miasta. Czy to nadal kościół parafialny? Nie. Parafię uznano za zbędną na początku lat 70. XX wieku, a budynkiem opiekuje się Ipswich Historic Churches Trust. Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników architektury gotyckiej, historii lokalnej i dzwonów oraz dla każdego, kto szuka spokojnej przerwy na kawę w zabytkowym wnętrzu podczas zwiedzania Ipswich. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Zwykle wystarczy około godziny, łącznie z oglądaniem wieży z zewnątrz i wypiciem kawy w środku.
-
St John the Baptist's Church
Penyffordd
Kościół św. Jana Chrzciciela w Penyffordd Kościół św. Jana Chrzciciela (St John the Baptist's Church) to neogotycka świątynia wpisana do rejestru zabytków w stopniu Grade II*, położona w Penymynydd, w gminie Penyffordd w hrabstwie Flintshire, w północno-wschodniej Walii. Powstał w latach 40. XIX wieku i jest jedynym kościołem w Penymynydd. Uchodzi za jeden z najlepszych wiktoriańskich kościołów wiejskich w okolicy. Jaka jest historia kościoła? Świątynię wzniesiono w 1843 roku. Ufundował ją sir Stephen Glynne z Hawarden wraz z rodziną, znanym w regionie rodem ziemiańskim. Koszt budowy przekroczył 3000 funtów, co jak na wiejską parafię było wówczas sporą kwotą. W źródłach nazwisko fundatora pojawia się w dwóch wariantach, Glynne i Gwynne, ale związek z majątkiem w Hawarden jest spójny. Projekt przypisuje się architektowi Johnowi Bucklerowi, który pracował w stylu neogotyckim, popularnym w połowie XIX wieku. W 1997 roku walijska agencja ochrony zabytków Cadw potwierdziła wpis w stopniu Grade II*. To kategoria zarezerwowana dla obiektów szczególnie ważnych, a w Walii otrzymuje ją tylko niewielki odsetek zabytków. Jak wygląda budynek? Układ kościoła jest czytelny i zwarty: jednonawowa nawa bez naw bocznych, wieża od zachodu pełniąca zarazem funkcję kruchty wejściowej, prezbiterium węższe i niższe od nawy, ośmioboczna zakrystia od strony południowo-wschodniej. Kościół stoi na własnym cmentarzu przykościelnym po północnej stronie drogi A5104, na północnym krańcu Penymynydd. Cmentarz nadal jest używany. Co zobaczyć w środku? Wnętrze to główny powód, by tu zajrzeć. Nawę przykrywa fałszywy dach więźbowy typu hammerbeam, czyli dekoracyjna konstrukcja drewniana, która daje wrażenie średniowiecznej sali, choć nie pełni roli prawdziwej więźby. Malowany wystrój nawy jest powściągliwy. W prezbiterium robi się bogatszy, z bardziej wyszukaną złoconą dekoracją, która prowadzi wzrok ku ołtarzowi. Malowane wnętrze wiąże się z pierwszym proboszczem, ks. Johnem Ellisem Troughtonem, który ukształtował wczesny wygląd świątyni. Wśród witraży jest okno z około 1910 roku wykonane przez londyńską firmę James Powell & Sons. Szkło jest ujęte w walijskich katalogach witraży, co zainteresuje osoby śledzące to rzemiosło w całej Walii. Czy warto odwiedzić? Tak, jeśli lubisz architekturę wiktoriańską, wnętrza kościelne lub lokalną historię. Kościół jest niewielki i zwiedzanie zajmuje mniej niż godzinę, ale jakość dekoracji wyróżnia go na tle skromniejszych wiejskich świątyń. Dobrze wpisuje się też w szerszą trasę po Flintshire, blisko granicy Walii z Cheshire. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Jana Chrzciciela? W Penymynydd, w okolicy Penyffordd w hrabstwie Flintshire, przy drodze A5104. Kiedy został zbudowany? W 1843 roku. Jaki ma status zabytku? Jest wpisany do rejestru w stopniu Grade II*. Czy kościół jest nadal używany? Tak. To kościół wsi, a przykościelny cmentarz pełni funkcję cmentarza. Przed wyjazdem sprawdź lokalnie godziny nabożeństw i otwarcia. Kto go zaprojektował? Architekt John Buckler, w stylu neogotyckim.
-
Shree Geeta Bhawan
Birmingham
Shree Geeta Bhawan to hinduistyczna świątynia w Birmingham, położona przy Heathfield Road 107-117, na rogu z Brecon Road. Leży na granicy dzielnic Handsworth i Lozells i jest uznawana za pierwszą świątynię hinduistyczną w West Midlands w Anglii. Otwarto ją w 1969 roku w budynku, który pierwotnie wzniesiono jako kościół. Czym jest Shree Geeta Bhawan? To miejsce modlitwy lokalnej społeczności hinduistycznej, prowadzone przez samą wspólnotę. Nazwa nawiązuje do Bhagawadgity, jednej ze świętych ksiąg hinduizmu. „Shree" oznacza „święty", a „Bhawan" to „świątynia", więc całość można czytać jako „święty dom Gity". Archiwum Birmingham Images zapisuje, że budynek ponownie otwarto jako świątynię hinduistyczną i nadano mu nazwę Shri Geeta Bhawan Mandir. Dlaczego budynek jest nietypowy? Zanim stał się świątynią, mieścił się tu prezbiteriański kościół św. Jerzego. Zaprojektował go architekt J. P. Osborne w 1896 roku, a koszt wraz z działką wyniósł około 5 tysięcy funtów. Gdy w 1969 roku budynek przejęła wspólnota hinduistyczna, zachował wiktoriańską bryłę kościoła i dostał nową funkcję. Osoby idące wzdłuż Heathfield Road zauważą gmach, który wygląda inaczej niż typowa świątynia zbudowana od podstaw. W 2009 roku przebudowano zewnętrzną część obiektu: powstały nowe stupy i nowe wejście. Rzeźbione drewniane drzwi wykonano w Indiach. Wspólnota zebrała też środki na dużą rozbudowę z tyłu budynku, gdzie znajdują się sala wspólnotowa i kuchnia. Jak zaczęła się historia świątyni? Opowieść zaczyna się przed budynkiem kościoła. Lokalne rodziny spotykały się najpierw w małych grupach w prywatnych domach. Pierwsze nabożeństwa odbywały się przy Hall Road 32 w Birmingham, zanim rosnąca wspólnota znalazła większą siedzibę przy Heathfield Road. Otwarcie w 1969 roku było ważnym wydarzeniem dla hindusów w regionie, bo wcześniej w West Midlands nie było żadnej świątyni hinduistycznej. Dlaczego miejsce ma znaczenie poza Handsworth? Świątynia ma swoje miejsce w szerszej historii hinduizmu w Midlands. W latach 70. wisznuiccy migranci telugu mieszkający w okolicach Birmingham zbierali się w tej prowadzonej przez Gudżaratczyków świątyni, by czcić Wenkateswarę. Z tych spotkań wyrosła później świątynia Shri Venkateswara (Balaji) w Tividale. Shree Geeta Bhawan jest więc punktem wyjścia dla więcej niż jednej instytucji wspólnotowej w regionie. Gdzie leży i jak dojść? Świątynia znajduje się w północno-zachodniej części Birmingham, w rejonie Handsworth i Lozells. Współrzędne to około 52,5057, -1,91108. Adres: Heathfield Road 107-117, przy skrzyżowaniu z Brecon Road. Najczęstsze pytania Kiedy otwarto Shree Geeta Bhawan? Jako świątynię hinduistyczną otwarto ją w 1969 roku. Część źródeł podaje inną datę założenia, ale 1969 wskazuje większość z nich. Czy budynek zawsze był świątynią? Nie. Pierwotnie był to prezbiteriański kościół św. Jerzego, zaprojektowany w 1896 roku. Co oznacza nazwa? Odnosi się do Bhagawadgity; „Shree" znaczy „święty", a „Bhawan" to „świątynia". Gdzie dokładnie leży? Przy Heathfield Road 107-117, na rogu Brecon Road, między Handsworth a Lozells w Birmingham.
-
St Canna's Church
St Canna's Church to kościół parafialny w niewielkiej wsi Llangan w Vale of Glamorgan, w południowej Walii. To spokojne wiejskie miejsce, w którego przykościelnym cmentarzu stoi jeden z najcenniejszych średniowiecznych krzyży w regionie. Warto tu zajrzeć, zwiedzając okolice na zachód od Cardiff. Czym jest St Canna's Church? To anglikański kościół parafialny pod wezwaniem św. Canny, świętej z okresu wczesnego chrześcijaństwa w Walii. Nazwa wsi, Llangan, wywodzi się z walijskiego zwyczaju nazywania osad od „llan", czyli ogrodzonego terenu świętego. Budynek pochodzi z XII lub XIII wieku, ale dzisiejszy kościół był mocno przebudowywany. Jak stary jest budynek i co się w nim zmieniało? Dzieje kościoła nie były łatwe. Zapisy podają, że odbudowano go w 1820 roku, jednak w 1875 roku opisywano go jako opuszczony i zarośnięty, a publikacja z kilku lat później mówiła, że ma zostać rozebrany. Przetrwał, a wiktoriańscy budowniczowie przeprowadzili duże prace w 1856 i ponownie w 1869 roku. Podczas tych prac utracono wiele oryginalnych cech. Późniejsze zapisy podają, że w 1901 roku uznawano go za niemal całkowicie odbudowany, z fragmentami dawnych nagrobków wmurowanymi w ściany. Trzeba więc się nastawić na wnętrze z epoki wiktoriańskiej na bardzo starym miejscu, a nie na nietknięty obiekt średniowieczny. Czym jest krzyż na cmentarzu? Najważniejszy zabytek znajduje się na zewnątrz. Krzyż na przykościelnym cmentarzu jest chroniony jako obiekt Grade I, czyli w najwyższej kategorii ochrony w Walii. Opisy konserwatorskie określają go jako w całości średniowieczny, datowany na XV wiek, i wskazują, że jest kompletny, nieprzerabiany i nigdy nie odbudowywany. To rzadkość. Rzeźbiona głowica i trzon zasługują na dokładne obejrzenie, zwłaszcza przy niskim świetle, gdy kamień rzuca cienie. Czy jest tu starszy krzyż? Tak. W 1909 roku w ogrodzie plebanii odnaleziono fragmenty krzyża sprzed czasów normańskich. Datuje się go na IX wiek. Po odkryciu nie był kompletny i został złożony z części. Takie wczesnośredniowieczne kamienie rzeźbione to cenne świadectwo obecności chrześcijaństwa w Walii na długo przed Normanami. Kim był wielebny David Jones? W końcu XVIII wieku Llangan stało się ważnym ośrodkiem religijnym dzięki wikaremu Davidowi Jonesowi, wczesnemu zwolennikowi metodyzmu kalwińskiego w Walii. Jego kazania przyciągały ludzi do wsi. Witraż za ołtarzem z 1932 roku upamiętnia go do dziś. Praktyczne wskazówki Wieś jest mała i wiejska, najlepiej dojechać samochodem lub dotrzeć pieszo podczas spaceru po Vale of Glamorgan. Na obejrzenie kościoła, cmentarza i krzyży zaplanuj 30–45 minut. Dostęp do wnętrza zależy od lokalnych ustaleń, więc jeśli chcesz wejść, sprawdź to wcześniej. Szanuj teren cmentarza, który nadal jest czynny. Najczęstsze pytania Kim była św. Canna? To wczesna walijska święta, której wezwanie nosi kościół. Czy kościół jest średniowieczny? Miejsce i część jego historii sięgają średniowiecza, ale wiktoriańskie przebudowy zmieniły większość budynku. Co jest tu najciekawsze? Średniowieczny krzyż Grade I na cmentarzu. Czy jest coś starszego od tego krzyża? Tak, krzyż z IX wieku sprzed epoki normańskiej, znaleziony w 1909 roku w ogrodzie plebanii. Kogo upamiętnia wnętrze? Wikarego Davida Jonesa, wspominanego na witrażu z 1932 roku. St Canna's Church jest skromny, ale krzyże i wielowarstwowa historia czynią go wartym objazdu dla osób zainteresowanych walijskim dziedzictwem i wczesnym chrześcijaństwem.
-
St Alban's Church, Wallasey
Wallasey
Kościół św. Albana (St Alban's Church) w Wallasey to działający kościół rzymskokatolicki przy Mill Lane w dzielnicy Liscard, na półwyspie Wirral w hrabstwie Merseyside w Anglii. Należy do diecezji Shrewsbury i jest wpisany do National Heritage List for England jako zabytek klasy II (Grade II). To dobry przystanek dla osób zainteresowanych architekturą wiktoriańskiego neogotyku oraz historią wspólnot katolickich w północno-zachodniej Anglii. Gdzie znajduje się kościół św. Albana? Kościół stoi w Liscard, jednej z głównych dzielnic Wallasey, po stronie Wirral nad rzeką Mersey. Mill Lane leży w niewielkiej odległości pieszo od centrum handlowego Liscard, a współrzędne to około 53,418 N, 3,045 W. Wallasey łatwo połączyć ze spacerem nad morzem lub wycieczką z Liverpoolu. Kto zaprojektował kościół i kiedy go zbudowano? Projektantami byli Stephen R. Eyre i Joseph Hansom, a budowę prowadzono w latach 1852-1853; kamień węgielny położono w czerwcu 1852 roku. Hansom jest dziś najlepiej znany jako twórca dorożki hansom oraz autor wielu projektów kościołów katolickich. Budowlę opisuje się jako kościół w stylu puginowskiego gotyku, czyli zgodny z zasadami neogotyku propagowanymi przez A. W. N. Pugina, który uważał średniowieczne formy za właściwe dla katolickiego kultu. Dlaczego w Wallasey powstał kościół katolicki? Na początku XIX wieku Wallasey szybko się rozrastało, a wraz z nim liczba katolików. Zapisy wskazują wzrost z zaledwie sześciu katolików w 1825 roku do około 290 w 1841 roku. W 1842 roku otwarto szkołę, a kościół pojawił się około dziesięć lat później. Św. Alban odzwierciedla więc szerszą historię odrodzenia katolicyzmu w Anglii po długim okresie ograniczeń publicznego kultu. Co działo się z kościołem na przestrzeni lat? Pierwotny projekt ograniczono ze względów oszczędnościowych, co później doprowadziło do problemów z osiadaniem budynku, z którymi musiała się mierzyć parafia. W czasie II wojny światowej, w 1941 roku, uszkodzenia od bomb zniszczyły wyposażenie głównego ołtarza i wschodnie okno. W 2003 roku przeprowadzono program remontów i przearanżowania wnętrza, dlatego dziś wnętrze łączy wiktoriańską substancję z późniejszymi zmianami. Dlaczego kościół jest wpisany na listę zabytków? Status Grade II kościół otrzymał w 1988 roku (numer wpisu 1273542). Grade II to najczęstszy stopień ochrony w Anglii, obejmujący budynki o szczególnej wartości, które warto zachować. W przypadku św. Albana wpis docenia dzieło jego architektów i miejsce wśród neogotyckich kościołów budowanych dla wspólnot katolickich w latach 50. XIX wieku. Wskazówki dla zwiedzających To czynny kościół parafialny, więc w czasie nabożeństw należy zachować spokój, a godziny warto sprawdzić wcześniej. Zewnętrzną bryłę łatwo sfotografować z Mill Lane; chcąc zobaczyć wnętrze, upewnij się, czy kościół jest otwarty. Wizytę można połączyć z innymi miejscami w Liscard i Wallasey, np. terenem dawnego Liscard Hall oraz nadmorskim bulwarem Wirral. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Albana jest otwarty dla zwiedzających? To czynny kościół parafialny. Godziny zależą od nabożeństw i życia parafii, więc sprawdź je na miejscu przed wizytą. Kto zaprojektował kościół? Stephen R. Eyre i Joseph Hansom, w stylu neogotyckim. Kiedy go zbudowano? W latach 1852-1853. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, od 1988 roku ma status Grade II. Do jakiej diecezji należy? Do rzymskokatolickiej diecezji Shrewsbury.
-
Hyde Chapel
Tameside
Hyde Chapel to unitariańska kaplica w Gee Cross, dawnej wsi, która dziś wchodzi w skład miasta Hyde w hrabstwie Greater Manchester. Stoi przy Knott Lane i należy do najciekawszych budowli sakralnych w gminie Tameside. Obecny gmach pochodzi z lat 1846–1848 i figuruje w rejestrze zabytków jako obiekt klasy II. Jaka jest historia Hyde Chapel? Pierwsza kaplica w tym miejscu powstała w 1708 roku, w czasach, gdy wspólnotę kształtowali prezbiterianie. Przez ponad sto lat była głównym kościołem w okolicy. Sytuacja zmieniła się w 1832 roku, kiedy w centrum Hyde otwarto kościół św. Jerzego i część wiernych miała bliżej do nowej świątyni. W połowie XIX wieku dawny budynek zastąpiono nowym. Projekt przygotowała manchesterska pracownia Bowman and Crowther, a prace trwały od 1846 do 1848 roku. Źródła różnie podają szczegóły dotyczące zastąpienia starej kaplicy, ale same daty budowy obecnego gmachu są zgodne. Czym wyróżnia się architektura? Kaplica ma układ przypominający angielski kościół parafialny. Według opisów była jedną z pierwszych świątyń nonkonformistów wzniesionych na takim planie. Dla zwiedzającego oznacza to bryłę, która z zewnątrz łatwo pomylić z kościołem anglikańskim, choć należy do zupełnie innej tradycji. Status zabytku klasy II chroni zarówno budynek, jak i jego charakter. Kto tu służył i jak postrzega siebie wspólnota? Z miejscem związana jest postać pastora Henry'ego Enfielda Dowsona, który objął posługę w 1867 roku. Przez 51 lat był duchownym kaplicy, a następnie przez kolejnych siedem lat pełnił funkcję pastora emerytowanego. W 1917 roku nadano mu honorowe obywatelstwo miasta Hyde, a jego popiersie stoi dziś w kaplicy. Wspólnota od dawna unika sztywnych etykiet doktrynalnych. Opisuje się, że idzie za stanowiskiem Jamesa Martineau: wystarczy określenie „chrześcijanie”, a jedyną właściwą nazwą jest po prostu Hyde Chapel. Gdzie leży Gee Cross i co warto wiedzieć o okolicy? Gee Cross do 1974 roku należało do hrabstwa Cheshire. Dopiero utworzenie Greater Manchester włączyło je do nowego układu administracyjnego, a sama miejscowość stała się częścią gminy Tameside. Kaplica leży w pobliżu centrum Hyde, na wschód od Manchesteru, co czyni ją sensownym przystankiem dla osób zainteresowanych historią architektury i religii w północno-zachodniej Anglii. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Hyde Chapel? Przy Knott Lane w Gee Cross, w Hyde, w gminie Tameside (Greater Manchester, Anglia). Kiedy zbudowano obecny budynek? W latach 1846–1848, według projektu pracowni Bowman and Crowther z Manchesteru. Czy kaplica jest zabytkiem? Tak, ma status obiektu zabytkowego klasy II. Do jakiego wyznania należy? To kaplica unitariańska, o korzeniach sięgających prezbiterianizmu z początku XVIII wieku. Czy to ta sama Hyde Chapel, co w Wisconsin? Nie. W USA istnieje inna kaplica o tej samej nazwie, w Ridgeway w stanie Wisconsin. Ten opis dotyczy obiektu w Tameside. Co jeszcze warto zobaczyć? Wnętrze z popiersiem pastora Dowsona oraz okolice Gee Cross i centrum Hyde.
-
Christ Church (Garrison Church of Swansea)
Christ Church (Garrison Church of Swansea) to zabytkowy kościół anglikański w Swansea, w Walii, położony przy Oystermouth Road, niemal naprzeciw County Hall. Budynek wpisano na listę zabytków w kategorii Grade II. Znany jest też jako Kościół Garnizonowy Swansea. Jak powstał kościół Christ Church? Początki wspólnoty sięgają roku 1863, kiedy wierni zbierali się w szkolnej sali w dzielnicy Sandfields. Z czasem wspólnota urosła na tyle, że w 1871 roku utworzono z niej osobną parafię, wydzieloną z parafii St Mary's. Budowę kościoła ufundował darczyńca, John Williams Clark. Projekt przygotował architekt J. T. Nicholson z Hereford, a prace trwały w latach 1871–1872. Świątynię otwarto w 1872 roku, a koszt budowy oszacowano na około 3000 funtów. Jak wygląda budynek? Kościół wzniesiono w stylu określanym jako Early English, czyli wczesny angielski gotyk. Charakterystyczne są w nim okna z geometrycznym maswerkiem. Fasada zwieńczona szczytem zwrócona jest na południe, w stronę Oystermouth Road, dzięki czemu bryłę dobrze widać z ulicy. Budynek nie pozostał niezmieniony. Przebudowywano go wielokrotnie: w 1879, 1883 (wtedy został powiększony), 1897 i 1910 roku. Najważniejsza przebudowa miała miejsce w latach 1912–1913 według projektu E. M. Bruce'a Vaughana i to ona w dużym stopniu ukształtowała obecny wygląd świątyni. Czy warto zobaczyć witraże? Tak, to jedna z ciekawszych cech wnętrza. W kościele znajdują się witraże kilku znanych twórców: W. H. Constable'a z Cambridge (1879), C. E. Kempe'a (1897) oraz C. C. Powella (1937). Dzięki temu okna pokazują zmieniające się style w ciągu prawie sześćdziesięciu lat. Dlaczego nazywa się Kościołem Garnizonowym? Przydomek „Garrison Church of Swansea" wskazuje na związek świątyni z wojskiem i garnizonem w mieście. Nazwa jest częścią oficjalnej, używanej w rejestrach nazwy obiektu, dlatego warto jej szukać także w tej formie. Najczęstsze pytania Gdzie leży Christ Church w Swansea? Przy Oystermouth Road, niedaleko centrum miasta, naprzeciw County Hall. Współrzędne to około 51,614 N, 3,952 W. Kiedy zbudowano kościół? W latach 1871–1872. Otwarto go w 1872 roku. Kto zaprojektował kościół? J. T. Nicholson z Hereford. Późniejszą, dużą przebudowę z lat 1912–1913 przygotował E. M. Bruce Vaughan. Czy to zabytek? Tak, budynek ma status Grade II, nadany 30 marca 1987 roku. Jakie witraże można tu zobaczyć? Prace W. H. Constable'a, C. E. Kempe'a i C. C. Powella, z lat 1879, 1897 i 1937. Dla kogo to miejsce? Kościół zainteresuje miłośników architektury wiktoriańskiej, historii lokalnej i witraży. Ponieważ leży przy jednej z głównych ulic Swansea, łatwo połączyć jego zwiedzanie ze spacerem po okolicy nadmorskiej części miasta. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i terminy nabożeństw w parafii, ponieważ wnętrze nie zawsze jest dostępne dla zwiedzających.
-
Church of St Michael and All Angels
Kościół św. Michała i Wszystkich Aniołów (Church of St Michael and All Angels) to średniowieczny kościół parafialny na zachodnim skraju Colwinston, niewielkiej wsi w Vale of Glamorgan w południowej Walii. Ma status zabytku Grade I, czyli najwyższej kategorii obiektów o wyjątkowym znaczeniu w skali kraju, i jest wartym uwagi przystankiem dla osób zwiedzających wiejskie dziedzictwo regionu. Gdzie jest kościół i jak dojechać? Colwinston leży w Vale of Glamorgan, na terenie łagodnych pól i małych wsi między Cardiff a wybrzeżem w okolicach Bridgend. Kościół stoi na zachodnim skraju wsi, więc wizytę łatwo połączyć ze spacerem po okolicznych uliczkach. Samochód bardzo ułatwia zwiedzanie, bo miejscowości są tu rozproszone, a komunikacja publiczna ograniczona. Godziny otwarcia warto sprawdzić na miejscu przed wyjazdem, ponieważ małe kościoły parafialne nie zawsze są otwarte w stałych porach. Jaka jest historia kościoła? Źródła zgodnie datują kościół na XII wiek, choć dokładna data założenia bywa sporna. Część lokalnych źródeł podaje rok 1111, lepiej udokumentowany jest jednak rok 1141, kiedy Maurice de Londres potwierdził darowiznę kościoła. W tym czasie trafił on pod opiekę opactwa św. Piotra w Gloucester, a później wszedł w skład uposażenia klasztoru w Ewenny, zależnego od opactwa domu mnichów benedyktyńskich. Przez wieki budowla była więc związana z życiem monastycznym całego regionu. Jak wygląda architektura? Najstarszą częścią jest prostokątna nawa w stylu romańskim. W XIII wieku dobudowano prezbiterium, a pod koniec XV lub na początku XVI wieku w zachodniej części nawy powstała kwadratowa wieża. Chrzcielnica i łuk tęczowy prezbiterium są uznawane za normańskie dzieła z XII wieku. Szczególnie ciekawy jest łuk tęczowy: zachowały się na nim fragmenty średniowiecznego malowidła ściennego, ułożonego w dwóch pasach i przedstawiającego sceny z życia św. Mikołaja. Średniowieczne polichromie są w Walii rzadkością, dlatego warto ich poszukać we wnętrzu. Na zewnątrz ściany są w całości otynkowane i pobielone wapnem, co nadaje kościołowi jasny, jednolity wygląd typowy dla wielu walijskich kościołów parafialnych. Jak zmieniał się kościół? W 1879 roku kościół odnowił H. J. Williams z Bristolu, w epoce wiktoriańskiej, gdy w całej Wielkiej Brytanii remontowano wiele średniowiecznych świątyń. Pożar w 1971 roku spowodował zniszczenia i doprowadził do kolejnych prac renowacyjnych. W ostatnich latach, dzięki dofinansowaniu z Heritage Lottery Fund, Cadw i Historic Churches Preservation Trust, wyznaczeni architekci wyremontowali elewacje, zamontowali nowe ogrzewanie i rozbudowali budynek, aby stary kościół mógł nadal służyć wspólnocie. Co jeszcze jest chronione? Krzyż cmentarny oraz mur cmentarza mają osobne wpisy do rejestru zabytków w kategorii Grade II. Warto poświęcić kilka minut na spacer po terenie wokół kościoła, obejrzeć krzyż i zobaczyć, jak średniowieczny układ miejsca współistnieje z nowszymi dobudówkami. Najczęstsze pytania Czy kościół jest stary? Tak. Pochodzi z XII wieku, z udokumentowanym powiązaniem z rokiem 1141, a późniejsze elementy powstały w XIII wieku oraz pod koniec XV lub na początku XVI wieku. Jaki jest status zabytku? Grade I dla kościoła, Grade II dla krzyża cmentarnego i muru cmentarza. Co jest głównym elementem wnętrza? Pozostałości średniowiecznego malowidła na łuku tęczowym przedstawiającego życie św. Mikołaja oraz normańska chrzcielnica. Czy kościół ucierpiał? Pożar w 1971 roku wymusił prace renowacyjne, a wcześniej, w 1879 roku, budynek został odnowiony. Do kogo należał kościół w średniowieczu? Został przekazany opactwu św. Piotra w Gloucester, a później wszedł w skład uposażenia klasztoru w Ewenny. Czy warto go odwiedzić? Jeśli lubisz średniowieczną architekturę, detale normańskie i ciche wiejskie miejsca, tak. To dobry krótki przystanek w trasie po Vale of Glamorgan.
-
St Mary Magdalene's Church
Kościół św. Marii Magdaleny (St Mary Magdalene's Church) stoi w Mawdlam, niewielkiej osadzie w hrabstwie Bridgend w południowej Walii, tuż obok wsi Kenfig. To średniowieczny kościół parafialny z kwadratową wieżą od strony zachodniej, wpisany do rejestru zabytków w kategorii Grade II*, przyznawanej w Walii szczególnie cennym budowlom. Czym jest kościół św. Marii Magdaleny? To kamienny kościół złożony z nawy, prezbiterium i wieży zachodniej. Z zapisów konserwatorskich wynika, że jego początki sięgają XIII wieku, a budowę datuje się na lata 1245-1265. Rejestr archeologiczny Coflein podaje, że świątynię po raz pierwszy wspomniano w dokumentach w 1255 roku. Źródła datują dobudowanie wieży na około 1300 rok, do starszego, jednoprzestrzennego budynku. Skąd kościół w Mawdlam? Świątynia jest ściśle związana z Kenfig, średniowieczną osadą na wybrzeżu, której pierwszy kościół św. Jakuba stopniowo pochłonęły przesuwające się wydmy. Kościół św. Marii Magdaleny powstał jako kaplica filialna, czyli podległe miejsce kultu, przy pierwszym kościele w Kenfig. Karta z lat 1149-1183 wymienia kościół w Kenfig jako zbudowany około 1150 roku. Gdy wydmy zasypywały dawne miasto, rosła społeczność wokół Mawdlam, a sama nazwa Mawdlam to zniekształcona forma słowa „Magdalene". Jak wygląda budowla? Kościół otacza krzywoliniowy cmentarz, czyli zaokrąglone ogrodzone założenie o średnicy około 58 metrów według Coflein. Taki owalny obrys bywa oznaką dawnego, długo użytkowanego miejsca kultu. Kwadratowa wieża zachodnia nadaje bryle zwartą, prostą sylwetkę typową dla średniowiecznych kościołów tego regionu. Jakie zmiany przeszedł przez wieki? W 1878 roku kościół odnowił architekt John Pritchard, a koszt prac wyniósł około 500 funtów. W latach 1891-1894 firma Waller & Son z Gloucester przebudowała prezbiterium. Dzięki tym wiktoriańskim pracom dzisiejszy budynek łączy średniowieczną substancję z XIX-wieczną przebudową. Na cmentarzu znajduje się też zabytkowy grobowiec skrzyniowy, który ma własny wpis w rejestrze jako odrębny chroniony obiekt. Kto powinien odwiedzić to miejsce? Kościół spodoba się osobom zainteresowanym średniowieczną architekturą, historią lokalną południowej Walii oraz tym, jak piaski Kenfig zmieniły okoliczne osady. To skromna wiejska świątynia, a nie duża atrakcja turystyczna, więc wizyta to zwykle krótki przystanek połączony ze zwiedzaniem pobliskiego Kenfig i jego wydm. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Marii Magdaleny? W Mawdlam, w hrabstwie Bridgend w Walii, na współrzędnych około 51,5238, -3,7216. Ile ma lat? Źródła datują go na XIII wiek, a pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z 1255 roku. Czy to zabytek? Tak, ma status Grade II*. Dlaczego łączy się go z Kenfig? Powstał jako kaplica filialna pierwszego kościoła św. Jakuba w Kenfig, który zasypał piasek. Kiedy go odnowiono? W 1878 roku, a prezbiterium przebudowano w latach 1891-1894.
-
London Buddhist Centre
London
London Buddhist Centre to buddyjska świątynia przy Roman Road w Bethnal Green, we wschodnim Londynie, w dzielnicy Tower Hamlets. Jest główną siedzibą londyńskiej wspólnoty Triratna Buddhist Community i mieści się w jednym z bardziej nietypowych budynków, jakie można tu zobaczyć: w dawnej wiktoriańskiej remizie strażackiej. Czym jest London Buddhist Centre? To miejsce medytacji i praktyki buddyjskiej otwarte dla odwiedzających. Mieści się w bogato zdobionym budynku z czerwonej cegły, ukończonym w 1888 roku i użytkowanym przez Londyńską Straż Pożarną do 1969 roku. Dziś pełni funkcję świątyni i centrum wspólnoty ruchu Triratna w stolicy. Jaka jest historia budynku? Remiza służyła okolicy przez ponad osiem dekad. Po odejściu straży w 1969 roku budynek stał pusty, a w latach 70. został uszkodzony przez pożar. Następnie wolontariusze odnowili go na nowe potrzeby, a centrum zostało otwarte w 1978 roku. Źródła różnie opisują, jak grupa weszła w posiadanie lokalu: według jednego budynek podarowała rada dzielnicy, a Victoria County History wskazuje na dzierżawę od Greater London Council w 1975 roku. Kolejne duże ulepszenia zakończono w 2009 roku. Co można tu robić? Centrum znane jest z programu zajęć: medytacji, jogi i uważności (mindfulness). Większość zajęć odbywa się na zasadzie dobrowolnych datków, więc łatwo je wypróbować bez stałej opłaty. Sale do medytacji i jogi znajdują się po zejściu schodami z dziedzińca, dlatego przy pierwszej wizycie warto zostawić chwilę na odnalezienie drogi. Na co spojrzeć z zewnątrz? Nawet jeśli nie planujesz zajęć, warto zatrzymać się przy fasadzie. Dekoracyjna ceglana elewacja stoi na rogu Roman Road i Globe Road i odzwierciedla miejską architekturę późnego okresu wiktoriańskiego. Kontrast między dawną remizą a współczesną buddyjską świątynią sprawia, że budynek wyróżnia się podczas spaceru po Bethnal Green. Jak trafić na miejsce? Adres to 51 Roman Road, Bethnal Green, Londyn. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków w stopniu II (Grade II). Sama Roman Road to żywa lokalna ulica, więc wizytę łatwo połączyć ze spacerem po okolicznych uliczkach East Endu. Przed wyjściem sprawdź aktualny harmonogram centrum, bo zajęcia i godziny otwarcia się zmieniają. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się London Buddhist Centre? Przy Roman Road w Bethnal Green, w londyńskiej dzielnicy Tower Hamlets. Kiedy powstał budynek? Ukończono go w 1888 roku jako remizę, a Londyńska Straż Pożarna używała go do 1969 roku. Kiedy otwarto centrum? W 1978 roku, po tym jak wolontariusze wyremontowali uszkodzony przez pożar budynek. Kto prowadzi to miejsce? To główna siedziba londyńskiej wspólnoty Triratna Buddhist Community. Czy zajęcia są płatne? Większość zajęć odbywa się na zasadzie datków, ale przed wizytą potwierdź szczegóły w centrum.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.