Obiekty Sakralne w Wielkiej Brytanii
Lista 424 miejsc z kategorii Obiekty Sakralne w Wielkiej Brytanii — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 186 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Bar Convent, St Pancras and Islington Cemetery, Hampstead Cemetery.
-
St Davids Cathedral
St Davids
Katedra św. Dawida w St Davids to anglikańska katedra Kościoła w Walii i jedna z najstarszych świątyń tego rodzaju w Wielkiej Brytanii. Stoi na zachodnim krańcu Walii, w najmniejszym mieście o statusie city w kraju, w miejscu, gdzie w VI wieku powstał klasztor założony przez patrona Walijczyków. Budowla jest wpisana na listę zabytków I stopnia (grade I). Dlaczego warto ją odwiedzić? Katedra od stuleci jest celem pielgrzymek. Wierni przybywali tu do grobu św. Dawida i oddawali cześć jego pamięci, a miejsce od początku było ośrodkiem kultu walijskiego świętego. Dziś przyciąga zarówno pielgrzymów, jak i miłośników architektury średniowiecznej oraz osoby wędrujące szlakiem wybrzeża Pembrokeshire. Jak wyglądała jej historia? Klasztor św. Dawida w X i XI wieku był regularnie najeżdżany przez wikingów, co zapisało się w dziejach miejsca jako czas ciągłych zagrożeń. Obecna katedra wywodzi się z przywileju papieża Kaliksta II z 1123 roku. Budowę rozpoczęto w 1181 roku za rządów normańskiego biskupa Piotra de Leia. Prace ciągnęły się bardzo długo i były kilkakrotnie przerywane, dlatego w bryle widać style z różnych epok. Wizytę w St David's złożył w 1171 roku król Henryk II. W XIV wieku biskup Henry de Gower, rządzący diecezją w latach 1328–1347, przebudował znaczną część świątyni: zadbał o wieżę centralną, nawę i prezbiterium oraz o monumentalny kamienny parawan. Ozdobny, gotycki parawan skrywa jego nagrobek z postacią biskupa. Gower zlecił też budowę Pałacu Biskupiego, który do czasów reformacji był rezydencją biskupów, oraz wzmocnił mur otaczający teren katedralny. Duży wstrząs przyniosła reformacja i kasacja klasztorów za Henryka VIII w 1536 roku. Poważne zniszczenia świątynia poniosła także w czasie angielskiej wojny domowej, gdy działały tu oddziały Olivera Cromwella. Co zobaczyć obok katedry? Przy dzwonnicy stoi brama Porth-y-Tŵr, jedyna zachowana brama dawnego muru otaczającego teren katedralny. Tuż obok, w dolinie, leżą ruiny Pałacu Biskupiego, których budowę zlecił Gower. Cały kompleks tworzy spójny zespół średniowiecznej architektury kościelnej, który najlepiej zwiedzać bez pośpiechu. Najczęstsze pytania Czy katedra św. Dawida jest czynna? Tak, to działająca katedra anglikańska należąca do Kościoła w Walii. Obok zwiedzania odbywają się tu nabożeństwa, więc warto uszanować ich przebieg. Kim był św. Dawid? To patron Walii. W VI wieku założył klasztor, wokół którego powstało późniejsze miasto i katedra. Jego grób przez stulecia przyciągał pielgrzymów. Gdzie leży katedra? W mieście St Davids w hrabstwie Pembrokeshire, na zachodnim wybrzeżu Walii. Współrzędne to około 51,88 N i 5,27 W. Czy wikingowie zniszczyli katedrę? W X i XI wieku miejsce było regularnie najeżdżane przez wikingów, jednak obecna budowla pochodzi z czasów późniejszych, od 1181 roku. Kiedy powstała obecna katedra? Podstawą był przywilej papieża Kaliksta II z 1123 roku, a budowę rozpoczęto w 1181 roku. Trwała długo i była kilkakrotnie przerywana. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Bramę Porth-y-Tŵr, ruiny Pałacu Biskupiego oraz pobliskie klify i szlaki wybrzeża Pembrokeshire.
-
St Margaret's Church, Durham
Durham
Kościół św. Małgorzaty (St Margaret's Church) to czynny kościół parafialny przy ulicy Crossgate w Durham, w północno-wschodniej Anglii. Budynek ma status Grade I, czyli należy do najcenniejszych zabytków w kraju, a znaczna część jego konstrukcji pochodzi z XII wieku. Z czego słynie kościół św. Małgorzaty? Świątynia jest ceniona za zwarte, a jednocześnie przestronne wnętrze oraz za przyjemną asymetrię, która pokazuje, jak budynek rozrastał się etapami przez kilka stuleci. Zamiast jednego, jednolitego projektu zwiedzający widzą warstwy prac z różnych epok. To ciekawy przystanek dla każdego, kto interesuje się architekturą średniowieczną. Ile ma lat? Rdzeń budowli datuje się zwykle na około 1150 rok. Pierwotnie składała się z nawy głównej, południowej nawy bocznej i prezbiterium. Pod koniec XII wieku dobudowano nawę północną, i to ona odpowiada głównie za nierówny, asymetryczny układ wnętrza. W XIV wieku przebudowano nawę południową i wstawiono wyższe okna ponad nawą główną. W XV wieku powstała kaplica Najświętszej Maryi Panny (Lady Chapel) na południe od prezbiterium. Dlaczego powstał przy Crossgate? Kościół zaczynał jako kaplica filialna dla mieszkańców Crossgate, którzy należeli wówczas do parafii św. Oswalda. Własne miejsce modlitwy oszczędzało im drogi do kościoła macierzystego. W 1431 roku stał się samodzielną kaplicą parafialną, a w tym samym roku poświęcono przykościelny cmentarz, by możliwe były pochówki na miejscu. Co to za historia z chrzcielnicą? W 1343 roku, po sporze, przeorat usunął chrzcielnicę. Biskup nakazał jej zwrot, przypominając jednak, że parafianie nie mieli formalnego prawa z niej korzystać. Z czasem mieszkańcy uzyskali prawo do zawierania małżeństw, obrzędu wprowadzenia matek po porodzie oraz chrztów w kościele św. Małgorzaty, co było stopniowym krokiem ku pełnym prawom parafialnym. Kto opiekuje się kościołem dziś? Patronat nad beneficjum nadal sprawuje Dean and Chapter of Durham, czyli kapituła katedralna, następca średniowiecznego przeora. Do XIX wieku parafia obejmowała rozległy obszar, w tym Crossgate Moor, Milburngate i okolice Framwellgate, aż po Finchale na północy. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Małgorzaty nadal jest używany? Tak. To czynny kościół parafialny Kościoła Anglii. Gdzie się znajduje? Przy ulicy Crossgate w Durham, w północno-wschodniej Anglii. Czy jest wpisany na listę zabytków? Tak, ma status Grade I. Na co zwrócić uwagę w środku? Na asymetrię wnętrza, wynikającą z późniejszej nawy północnej, przebudowanej nawy południowej i kaplicy Najświętszej Maryi Panny z XV wieku. Dlaczego to kościół parafialny, skoro zaczynał jako kaplica? Początkowo była to kaplica filialna w parafii św. Oswalda, a w 1431 roku stała się samodzielną kaplicą parafialną. Prawa parafialne rozszerzały się stopniowo.
-
St Mark's Church, Myddelton Square
Londyn
St Mark's Church to anglikański kościół stojący pośrodku Myddelton Square, największego skweru londyńskiej dzielnicy Clerkenwell. Neogotycka świątynia z wysoką wieżą od zachodu jest najważniejszym punktem całego założenia i dobrym przystankiem na spacerze po spokojniejszej, mieszkalnej części centralnego Londynu. Kto zaprojektował kościół i skwer? Autorem projektu był William Chadwell Mylne, geodeta New River Company. Spółka ta zarządzała siecią kanałów doprowadzających wodę do Londynu, a w Clerkenwell posiadała grunty, które w pierwszych dekadach XIX wieku przeznaczyła pod zabudowę mieszkaniową. Skwer nazwano na cześć sir Hugh Myddeltona, który sfinansował budowę New River na początku XVII wieku. Kościół wzniesiono w latach 20. XIX wieku, a różne źródła podają nieco odmienne daty, dlatego najbezpieczniej mówić o drugiej połowie tej dekady. Całą zabudowę skweru, z domami stawianymi przez kilkunastu różnych budowniczych, kończono jeszcze w latach 30. Jak wygląda St Mark's? Budynek utrzymano w prostym, surowym stylu gotyckim. Zaprojektowano go z myślą o dużej wspólnocie, w środku mogło się zmieścić około dwóch tysięcy osób, a koszt budowy szacuje się na około 18 tysięcy funtów. Wieża od strony zachodniej ma około 27 metrów (90 stóp). Kościół znajduje się na liście zabytków Wielkiej Brytanii w kategorii Grade II. Wnętrze ucierpiało podczas II wojny światowej i zostało odbudowane w uproszczonej formie. Jednym z elementów z czasów powojennych jest okno wschodnie z 1962 roku, przedstawiające Wniebowstąpienie, dzieło A.E. Bussa z pracowni Goddard & Gibbs. Co zobaczyć w okolicy? Myddelton Square otacza zwarta zabudowa z domów szeregowych w duchu klasycystycznym, nawiązującym do greckiego odrodzenia. Północna strona skweru została poważnie zniszczona w nalocie 11 stycznia 1941 roku, a część domów odbudowano pod koniec lat 40. Spacer wokół kościoła pozwala zobaczyć, jak planowano londyńskie osiedla w epoce regencji i na początku ery wiktoriańskiej: z kościołem w roli centralnego punktu i zielenią w środku. W pobliżu leży też teren dawnego New River Head, związanego z historią zaopatrzenia Londynu w wodę, oraz ulice nazwane od nazwisk ludzi związanych z New River Company, na przykład Mylne Street i Chadwell Street. Najczęstsze pytania Czy St Mark's Church jest zabytkiem? Tak, budynek jest wpisany na brytyjską listę zabytków w kategorii Grade II. Kto zaprojektował kościół? William Chadwell Mylne, geodeta New River Company, który zaplanował też cały skwer. Ilu osób mógł pomieścić kościół? Według dostępnych opisów około dwóch tysięcy. W jakim stylu jest budynek? To prosty kościół gotycki z wieżą od strony zachodniej, wysoką na około 90 stóp. Czy warto przyjść tu na krótki spacer? Tak. Kościół i otaczający go skwer to spokojny fragment Clerkenwell, który dobrze łączy się ze zwiedzaniem innych miejsc w tej dzielnicy.
-
St John's Wood Church
London
St John's Wood Church to anglikański kościół parafialny w północno-zachodnim Londynie, w zielonej dzielnicy, która od niego wzięła nazwę. Zbudowany na początku XIX wieku, zaczynał jako skromna kaplica, a z czasem stał się sercem lokalnej parafii. Jego historia łączy się z dwoma dobrze znanymi londyńczykom miejscami: cmentarzem zamienionym w publiczny park oraz pobliską świątynią krykieta. Kiedy i po co zbudowano St John's Wood Church? W 1808 roku rada parafialna Marylebone kupiła działkę na północ od ulicy New Road z przeznaczeniem na cmentarz. Potrzebna była kaplica, która by mu służyła. Zaprojektował ją architekt Thomas Hardwick, pracujący w tym samym czasie nad nowym kościołem parafialnym St Marylebone. Kaplicę konsekrowano 24 maja 1814 roku. Była wówczas tzw. chapel of ease, czyli kościołem pomocniczym, który oszczędzał parafianom dłuższej drogi do głównego kościoła parafii Marylebone. Co łączy kościół z Lord's Cricket Ground? Konsekracja zbiegła się w czasie z przeniesieniem przez Thomasa Lorda jego boiska krykietowego na obecne miejsce, niedaleko kościoła. Według historii samej parafii wiernych zaproszono po nabożeństwie na poczęstunek na „nowe boisko pana Lorda". Inna relacja mówi, że Lord udostępnił nowy pawilon na uroczystości. To ciekawostka godna londyńskiego przewodnika: poświęcenie kościoła i pojawienie się najsłynniejszego stadionu krykietowego świata w tej części miasta przypadły na ten sam rok. Warto pamiętać, że Lord założył pierwsze boisko już w 1780 roku w innym miejscu, więc rok 1814 oznacza przeprowadzkę w tę okolicę, a nie początek istnienia klubu. Co się stało z cmentarzem? Cmentarz przy kościele zamknięto dla nowych pochówków, przekazano władzom lokalnym i urządzono jako park publiczny. Dziś ogród przykościelny to spokojna zielona przestrzeń przy ruchliwej części miasta i miłe miejsce na chwilę odpoczynku przed zwiedzaniem lub po nim. Jak kaplica została kościołem parafialnym? Przez większość wczesnej historii budynek pozostawał kaplicą. Samodzielnym kościołem parafialnym został w 1952 roku, gdy w czasie II wojny światowej bomby uszkodziły kościół St Stephen's przy Avenue Road tak, że nie nadawał się do użytku. Wspólnota z tamtej świątyni połączyła się z tą, a St John's Wood Church służy parafii do dziś. Czy warto tu zajrzeć? Tak, zwłaszcza podczas spaceru po okolicy. Kościół stoi w jednej ze spokojniejszych i bardziej zielonych części centralnego Londynu, w zasięgu Regent's Park i Lord's. Spodoba się osobom zainteresowanym architekturą kościelną epoki regencji, historią londyńskich parafii albo nieoczywistym sąsiedztwem religii i sportu. Przed wizytą sprawdź godziny podane przez parafię, bo budynek jest czynnym miejscem kultu, a wejście zależy od nabożeństw i wydarzeń. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował St John's Wood Church? Thomas Hardwick, autor także kościoła parafialnego St Marylebone. Kiedy go konsekrowano? 24 maja 1814 roku. Czy ma związek z Lord's? Tylko przez zbieżność czasu i sąsiedztwo: konsekracja przypadła na przeprowadzkę Thomasa Lorda na obecne boisko, a wiernych zaproszono tam na poczęstunek. Czy dziś jest kościołem parafialnym? Tak, ma ten status od 1952 roku. Gdzie się znajduje? W dzielnicy St John's Wood w północno-zachodnim Londynie, w City of Westminster, blisko Regent's Park.
-
St Paul's Church, Bristol
Bristol
Kościół św. Pawła w Bristolu (St Paul's Church) to dawny kościół parafialny, od którego nazwę wzięła okoliczna dzielnica St Paul's. Zbudowano go w latach 90. XVIII wieku. Jest wpisany do rejestru zabytków Anglii z najwyższą kategorią Grade I, a mieszkańcy nazywają go „Kościołem Tortem Weselnym” z powodu piętrowej wieży. Czym jest kościół św. Pawła? Budynek stoi po północno-wschodniej stronie Portland Square, georgiańskiego placu wytyczonego około 1790 roku. Historic England datuje kościół na lata 1789–1794 i umieszcza go w Narodowym Rejestrze Zabytków Anglii jako obiekt Grade I, czyli objęty najwyższą ochroną, przysługującą budowlom o wyjątkowej wartości. Kto go zaprojektował? Architektem był Daniel Hague. Jego projekt zastąpił wcześniejszy pomysł Jamesa Allena, który proponował kościół w stylu greckim. Hague uczestniczył też w promocji i wytyczeniu samego Portland Square. Według Historic England twierdził, że wieżę wzorował na Royal Exchange w Londynie, ale to informacja oparta wyłącznie na jego własnej relacji. Skąd przydomek „Tort Weselny”? Przydomek wziął się od wieży, która wznosi się w kilku nałożonych na siebie kondygnacjach i przypomina piętrowy tort. Planowano w niej zawiesić dzwony w liczbie dziesięciu, ale kupiono tylko cztery. Dla osób spacerujących po okolicy to właśnie wieża najbardziej wyróżnia się na tle sąsiednich ulic. Co działo się po zakończeniu budowy? Hague zbankrutował w 1793 roku, rok przed ukończeniem kościoła, a wiele budynków wokół placu doczekało się końca budowy dopiero w 1815 roku. Kościół służył wiernym przez prawie dwa stulecia, lecz z czasem popadł w zaniedbanie i przestał być używany. Zamknięto go w 1988 roku i obecnie określa się go jako kościół nieczynny. Do czego służy dziś? Po zamknięciu budynek przekształcono, według dostępnych informacji w 2005 roku, w siedzibę Circomedii, szkoły cyrkowej i teatru fizycznego. Dawna świątynia zyskała dzięki temu nowe życie jako działające miejsce kultury, a jej historyczna bryła pozostała nienaruszona. Czy można go zwiedzić? Najlepiej podziwiać budynek z Portland Square, skąd widać pełną wysokość wieży i georgiańskie proporcje fasady. Ponieważ w środku działa szkoła artystyczna, jeśli chcesz zajrzeć do wnętrza, na przykład podczas przedstawienia lub wydarzenia otwartego, sprawdź wcześniej program Circomedii. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Pawła? W latach 1789–1794, według Historic England. Czy kościół jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma kategorię Grade I. Kto był architektem? Daniel Hague, który brał też udział w powstaniu Portland Square. Dlaczego nazywa się go Kościołem Tortem Weselnym? Z powodu piętrowej wieży przypominającej tort weselny. Czy to nadal czynny kościół? Nie. Zamknięto go w 1988 roku, a później zadomowiła się w nim szkoła cyrkowa Circomedia. Ile dzwonów ma wieża? Zaprojektowano ją na dziesięć dzwonów, ale kupiono tylko cztery. Czy kościół dał nazwę dzielnicy? Tak, okoliczna dzielnica Bristolu, St Paul's, wzięła od niego nazwę.
-
Church of St Michael
Kościół św. Michała (Church of St Michael) w Breinton to niewielki kościół parafialny na skraju Hereford, w angielskim hrabstwie Herefordshire. Z zewnątrz wygląda jak spokojny, wiktoriański kościółek wiejski, ale część jego kamiennych elementów pochodzi z okolic 1200 roku. To dobry, krótki przystanek dla osób zainteresowanych architekturą średniowieczną, zabytkowymi nagrobkami i wiejskim krajobrazem w pobliżu rzeki Wye. Jaka jest historia kościoła św. Michała? Pierwszą budowlą, którą można potwierdzić, był normański kościół wzniesiony około 1200 roku. Według niektórych relacji w tym miejscu mogło się odbywać nabożeństwo jeszcze wcześniej, jednak świątynia normańska to najstarszy pewny ślad. W kolejnych stuleciach kościół kilkakrotnie przebudowywano. W XIV wieku powstało nowe prezbiterium, a w latach 1833-1834 dobudowano empory w zachodniej części nawy, co było typowe dla kościołów parafialnych tamtej epoki. Największa zmiana przyszła w latach 60. XIX wieku. Między 1866 a 1870 rokiem architekt F. R. Kempson niemal całkowicie przebudował i powiększył stary kościół. Renowację zaproponował architekt James Cranston, a prace sfinansowano ze zbiórki dobrowolnych datków, czyli z lokalnych składek, a nie od jednego bogatego fundatora. Kempson nie wyrzucił wszystkiego: starsze elementy wykorzystał ponownie i wbudował w nową konstrukcję. Co można zobaczyć w kościele? Normański portal i okno. Najważniejsze zachowane średniowieczne detale to zachodni portal i okno nad nim. To widoczne połączenie między dzisiejszym wiktoriańskim budynkiem a kościołem z około 1200 roku. Bryła zewnętrzna. Kościół ma nawę zwieńczoną wieżyczką dzwonniczą z niską, ośmioboczną iglicą, nawę północną, południowy ganek oraz prezbiterium z zakrystią od strony północnej. Proporcje są skromne i typowe dla wiejskich kościołów w Herefordshire. Wnętrze. W środku dominuje charakter wiktoriański, wynikający z XIX-wiecznej przebudowy. Do wyposażenia należą okna firmy Powell z 1874 roku, dobry przykład witrażownictwa z tamtej dekady. W kościele znajdują się też pamiątkowe tablice z XVIII i XIX wieku. Jedna z najstarszych to tablica ścienna z 1685 roku upamiętniająca kapitana Rudhalla Bootha. Czy kościół jest chroniony? Tak. Kościół św. Michała jest budynkiem wpisanym do rejestru zabytków w stopniu Grade II, po raz pierwszy w 1967 roku. Ten status potwierdza jego wartość architektoniczną i historyczną oraz oznacza, że zmiany w budynku podlegają kontroli. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Michała w Breinton? Najstarszy znany kościół był normański i pochodzi z około 1200 roku. Obecny budynek jest w większości efektem przebudowy z lat 1866-1870. Kto przebudował kościół? Wiktoriańskiej przebudowy dokonał F. R. Kempson. Renowację zaproponował James Cranston. Jakie średniowieczne elementy się zachowały? Normański zachodni portal oraz okno nad nim zostały zachowane i ponownie użyte w wiktoriańskim kościele. Jak stare są księgi parafialne? Rejestry parafialne Breinton zaczynają się w 1625 roku, co przydaje się osobom badającym historię lokalnych rodzin. Czy warto tu zajrzeć? Dla miłośników architektury sakralnej, witraży i zabytkowych upamiętnień tak. To małe, spokojne miejsce, które najlepiej połączyć ze spacerem po okolicznej wsi w Herefordshire i wizytą w pobliskim Hereford.
-
Shrewsbury Abbey
Shrewsbury
Opactwo Shrewsbury (właściwie Opactwo świętych Piotra i Pawła) to dawny klasztor benedyktyński w Shrewsbury, stolicy hrabstwa Shropshire w zachodniej Anglii. Do dziś stoi tu kościół parafialny, który przetrwał z dawnego opactwa, i to on jest dziś celem zwiedzających. Kto i kiedy założył opactwo w Shrewsbury? Opactwo ufundował w 1083 roku Roger de Montgomery, normański możnowładca. Według przekazu publicznie złożył ślubowanie, kładąc swoje rękawice na ołtarzu świętego Piotra w lutym tego samego roku. Budowę kamiennego kościoła nadzorowali mnisi sprowadzeni z jego wcześniejszej fundacji w Séez w Normandii. Pierwszym opatem wspólnoty był Fulchred z Sées, a regularne życie zakonne rozpoczęło się około 1087 roku. Dlaczego opactwo było ważne w średniowieczu? Z czasem opactwo stało się znaczącym ośrodkiem pielgrzymkowym i potężną instytucją. Opaci zasiadali w parlamencie od XIII wieku, co pokazuje, jak duże wpływy miał klasztor. Był to jeden z ważniejszych benedyktyńskich domów zakonnych w regionie. Co stało się z opactwem po kasacie klasztorów? Po kasacie klasztorów w XVI wieku większość zabudowań przestała pełnić dawną funkcję. Zachowała się jednak część budowli, która nadal służy jako kościół parafialny. Z kolejnych wieków warto wiedzieć, że Thomas Telford, wybitny inżynier, przy budowie głównej drogi biegnącej blisko opactwa doprowadził do zniszczenia wielu pozostałych budynków pomocniczych. Dlatego dziś widać tylko fragment dawnego kompleksu. Czy opactwo ma związek z Cadfaelem? Tak. Miejsce kojarzone jest z postacią Cadfaela, fikcyjnego mnicha benedyktyńskiego i amatora-detektywa, bohatera powieści i serialu telewizyjnego. Dla wielu osób to właśnie literatura i telewizja są pierwszym powodem, by odwiedzić opactwo. Najczęstsze pytania Gdzie leży opactwo? W Shrewsbury, stolicy hrabstwa Shropshire w zachodniej Anglii, w dzielnicy zwanej Abbey Foregate. Czy można zwiedzać opactwo? Zwiedzać można zachowany kościół, który nadal działa jako świątynia parafialna. Godziny otwarcia i ewentualne ograniczenia warto sprawdzić przed wizytą, bo w czasie nabożeństw wstęp może być ograniczony. Czy to ruiny czy czynny kościół? Zachowana część dawnego opactwa jest czynnym kościołem parafialnym, a nie wyłącznie ruiną. Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych średniowieczną historią Anglii, architekturą normańską i miejscami związanymi z literaturą, w tym z serią o Cadfaelu. Podsumowanie Opactwo Shrewsbury to żywy ślad normańskiej Anglii: założone w 1083 roku, rozbudowane do rangi wpływowego ośrodka, a po kasacie klasztorów przekształcone w kościół parafialny. Jeśli zwiedzasz Shrewsbury, warto poświęcić na nie osobny przystanek, a spacer wokół pozwala zrozumieć, jak wiele z dawnego kompleksu zniknęło.
-
Church of St Dunstan, Cranbrook
Tunbridge Wells
Kościół św. Dunstana w Cranbrook (Church of St Dunstan) to kościół parafialny niewielkiego miasteczka targowego w regionie Weald w hrabstwie Kent, w dystrykcie Tunbridge Wells w południowo-wschodniej Anglii. Budynek znajduje się w rejestrze zabytków w najwyższej kategorii Grade I, a ze względu na rozmiary i dominującą pozycję w mieście nazywany bywa „katedrą Weald” (Cathedral of the Weald). Jaka jest historia kościoła św. Dunstana? Najstarsze części budowli pochodzą z końca XIII wieku. W kolejnych stuleciach kościół wielokrotnie rozbudowywano. Łuk tęczowy prezbiterium i przedsionek dodano mniej więcej sto lat po pierwszych pracach, a nawa i wieża należą do późnośredniowiecznych i wczesnych XVI-wiecznych etapów budowy. Źródła podają różne daty poszczególnych elementów, co jest typowe dla kościoła rozbudowywanego etapami, dlatego warto traktować go jako dzieło kilku pokoleń budowniczych, a nie jednego projektu. Dlaczego w małym mieście stoi tak duży kościół? Cranbrook było w późnym średniowieczu ośrodkiem sukiennictwa w regionie Weald. Pieniądze z handlu suknem sfinansowały kolejne rozbudowy w XV i XVI wieku, dlatego miasto tej wielkości ma świątynię o skali niewielkiej katedry. Budowla dobrze pokazuje, jak lokalny handel kształtował krajobraz Kentu. Kim był święty Dunstan? Kościół nosi wezwanie Dunstana, wpływowego arcybiskupa Canterbury z X wieku. Takie wezwania były w Kencie częste, ponieważ region był silnie związany z arcybiskupstwem w Canterbury. Co warto zobaczyć? Wieża. Góruje nad panoramą Cranbrook, a znanym szczegółem jest na niej drewniana figura Ojca Czasu. Chrzcielnica. W kościele znajduje się chrzcielnica do chrztu przez zanurzenie z 1725 roku, co w Kościele anglikańskim jest rzadkością. Wnętrze. Szeroka nawa i warstwy średniowiecznych oraz późniejszych przebudów świadczą o dawnym bogactwie miasta. Wiktoriańska renowacja. W 1863 roku kościół odnowili architekci William Slater i Ewan Christian, dlatego budynek łączy średniowieczną substancję z XIX-wiecznymi naprawami. Niektóre źródła dziedzictwa wiążą kościół z mechanizmem zegara kojarzonym z Big Benem, ale to twierdzenie nie jest jednoznacznie potwierdzone, więc należy je traktować jako lokalną opowieść, a nie ustalony fakt. Zwiedzanie dzisiaj Kościół św. Dunstana nadal jest czynnym kościołem parafialnym, należącym do diecezji Canterbury, więc pierwszeństwo mają nabożeństwa, a godziny otwarcia mogą się zmieniać. Projekt wsparty przez National Lottery Heritage Fund sfinansował prace konserwatorskie i poprawę dostępności, w tym udostępnienie wieży zwiedzającym. Przed wizytą sprawdź na stronie parafii aktualne godziny otwarcia i terminy wejść na wieżę. Kościół stoi w centrum Cranbrook, więc wizytę można połączyć ze spacerem po miasteczku, w którym wytyczono lokalny szlak dziedzictwa. Cranbrook leży w Weald, krainie lasów, farm i zabytkowych wsi, a kościół jest wygodnym punktem wyjścia do jej poznawania. Najczęstsze pytania Dlaczego nazywa się go „katedrą Weald”? Z powodu dużych rozmiarów i imponującej wieży, nietypowych dla kościoła parafialnego w małym mieście. Czy kościół św. Dunstana jest zabytkiem? Tak, ma kategorię Grade I. Kto odnowił kościół w XIX wieku? Renowację w 1863 roku przeprowadzili William Slater i Ewan Christian. Czy kościół jest otwarty dla zwiedzających? To czynny kościół parafialny, który przyjmuje gości, ale godziny otwarcia bywają różne, więc warto sprawdzić je wcześniej.
-
Christ Church with St Ewen
Bristol
Christ Church with St Ewen to anglikański kościół parafialny (Church of England) przy Broad Street w historycznym centrum Bristolu w Anglii. To jeden z najbardziej znanych georgiańskich kościołów w mieście i charakterystyczny punkt dawnego, otoczonego murami centrum. Gdzie znajduje się Christ Church with St Ewen? Kościół stoi przy Broad Street, w centralnej części Bristolu, około 51,455 N i 2,593 W. Środkowe położenie sprawia, że łatwo włączyć go w spacer po starych uliczkach, razem z innymi zabytkowymi kościołami w okolicy. Jaka jest historia kościoła? Kościół na tym miejscu istniał już w czasach normańskich, a obecny budynek uchodzi za trzeci w tym miejscu. Średniowieczna świątynia od dawna miała problemy ze stabilnością konstrukcji. W 1786 roku uznano ją za niemożliwą do naprawy i rozebrano. Część południowej strony dawnej działki oddano pod poszerzenie Wine Street. Kościół, który widać dziś, powstał w latach 1786-1791. Źródła podają jako rok ukończenia 1790 lub 1791, a Historic England datuje budowę na 1786-1791. Korpus kościoła zaprojektował William Paty, natomiast wieżę przypisuje się jego ojcu, Thomasowi Paty, architektowi rady parafialnej. Budowę wykonała firma Thomas Paty and Sons, znana bristolska rodzina budowniczych i architektów. Kto go zaprojektował i w jakim jest stylu? To georgiański projekt z końca XVIII wieku. Budynek znajduje się na liście zabytków w kategorii Grade II*, czyli obejmuje obiekty szczególnie ważne, wykraczające poza zwykłą wartość zabytkową. Kościół jest ceniony za wnętrze i zegar na wieży. Quarter jacks, czyli figury tradycyjnie wybijające kwadranse, przeniesiono z pierwotnego miejsca, a podobno planowano ich przywrócenie. Jak kościół zmieniał się z czasem? W XIX wieku kościół stał się w Bristolu ośrodkiem Church Union, ruchu o poglądach wysokokościelnych. Jego charakter kontrastował z obrazem kojarzonym z epoką georgiańską. Zmiany z 1883 roku wprowadziły do wnętrza pseudoflorencki styl, który późniejsi autorzy uznawali za niefortunny. Renowacja w 1973 roku, prowadzona przez proboszcza Rev. G. S. Zimmerna, przywróciła budynkowi należytą opiekę. W 2008 roku zreorganizowano kościoły w centrum Bristolu. Od tego czasu pełna nazwa parafii brzmi Christ Church with St Ewen, All Saints and St George, Bristol, co odzwierciedla połączenie kilku wspólnot w jedną. Najczęstsze pytania Kto zbudował Christ Church with St Ewen? Kościół zbudowała firma Thomas Paty and Sons. Główną bryłę zaprojektował William Paty, a wieżę przypisuje się Thomasowi Paty. Kiedy powstał obecny kościół? Budowa trwała od 1786 do około 1790 lub 1791 roku, po rozbiórce średniowiecznego kościoła. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, jest wpisany na listę w kategorii Grade II*. Dlaczego nazwa jest tak długa? Wynika z reorganizacji kościołów centrum miasta w 2008 roku, kiedy do nazwy dodano All Saints i St George. Na co zwrócić uwagę podczas wizyty? Na wieżę z zegarem, georgiańską architekturę przy Broad Street oraz wnętrze, które należy do powodów, dla których kościół jest ceniony.
-
Holy Trinity Church, Sutton Coldfield
Birmingham
Holy Trinity Church w Sutton Coldfield Holy Trinity Church to kościół parafialny Kościoła Anglii w Sutton Coldfield, historycznej miejscowości, która dziś jest częścią Birmingham w hrabstwie West Midlands. Budowla znajduje się na liście zabytków w najwyższej, pierwszej kategorii (Grade I), a od jej nazwy wziął swoje miano okręg wyborczy Sutton Trinity. Dla osób zwiedzających Midlands to jeden z najważniejszych zabytków sakralnych tej części miasta. Dlaczego warto odwiedzić Holy Trinity Church? To miejsce, w którym dobrze widać, jak przez setki lat rozbudowywano parafialny kościół małego miasteczka. Poszczególne epoki zostawiły tu własne ślady: od średniowiecznej wieży, przez dobudowane w XVI wieku nawy boczne, po elementy wyposażenia z XVII i XVIII stulecia oraz wiktoriańską rozbudowę. Wnętrze i bryła opowiadają historię Sutton Coldfield tak samo dobrze jak lokalne muzea. Jaka jest historia kościoła? Pierwsza świątynia na tym miejscu pochodzi z XIII wieku i wiązała się z pobliskim dworem Sutton Coldfield. Najstarszą zachowaną częścią obecnego kościoła jest wieża zachodnia z końca XV wieku. W latach 30. XVI wieku biskup John Vesey, związany z miastem, dobudował nawy boczne i zainstalował w kościele organy. W XVIII wieku do wnętrza dodano galerie, ławki i dzwony. W latach 70. XIX wieku podwojono szerokość nawy północnej, a w 1914 roku architekt C. E. Bateman odnowił prezbiterium. Dzięki tym kolejnym etapom budowla ma układ, który wyraźnie pokazuje kolejne fazy rozwoju. Co zobaczyć w środku? Grobowiec Johna Veseya – pamiątka po biskupie, który odcisnął największe piętno na wyglądzie kościoła. Chrzcielnica pochodząca z kościoła św. Wawrzyńca w Over Winacre w hrabstwie Nottinghamshire. Siedemnastowieczne przepierzenia i boazeria, które trafiły tu z katedry w Worcester. Kilka XVIII-wiecznych pomników upamiętniających mieszkańców dawnego miasteczka. Status zabytku Kościół został wpisany na listę zabytków 18 października 1949 roku w kategorii Grade I. Ta kategoria obejmuje tylko niewielki odsetek obiektów w Anglii, uznawanych za wyjątkowe pod względem wartości architektonicznej lub historycznej. Dzieje parafii, sięgające połowy XIII wieku, opisała Stella Thebridge w książce wydanej w 2020 roku, obejmującej okres od 1250 do 2020 roku. Najczęstsze pytania Czy Holy Trinity Church jest czynnym kościołem? Tak, to kościół parafialny Kościoła Anglii i miejsce regularnych nabożeństw. Godziny otwarcia dla zwiedzających warto sprawdzić na stronie parafii (htsc.org.uk). Gdzie leży kościół? W Sutton Coldfield, w północnej części Birmingham, w hrabstwie West Midlands w Anglii. Okręg wyborczy Sutton Trinity wziął nazwę od kościoła. Jaka jest najstarsza część budowli? Wieża zachodnia z końca XV wieku. Poprzedni kościół na tym miejscu powstał już w XIII wieku. Kim był John Vesey? Biskupem, który w latach 30. XVI wieku powiększył kościół o nawy boczne i organy. Jego grobowiec znajduje się wewnątrz świątyni. Czy to dobry punkt na spacer po okolicy? Tak. Kościół jest naturalnym punktem startu do poznania historycznego centrum Sutton Coldfield, które różni się charakterem od ścisłego centrum Birmingham.
-
St John the Evangelist's Church, Perry Barr
Birmingham
Kościół św. Jana Ewangelisty (St John the Evangelist's Church) w dzielnicy Perry Barr to zabytkowy anglikański kościół parafialny w północnej części Birmingham, wpisany do rejestru zabytków w stopniu II (Grade II). Powstał na początku lat 30. XIX wieku jako kaplica dla majątku ziemskiego i należy do starszych zachowanych budowli w tej części miasta. To spokojny przystanek dla osób interesujących się angielską architekturą sakralną. Czym jest kościół św. Jana Ewangelisty w Perry Barr? To czynny kościół parafialny Kościoła Anglii w dzielnicy Perry Barr w Birmingham. Budynek pochodzi z lat 1831–1833 i ma status zabytku Grade II, czyli jest chroniony ze względu na szczególną wartość architektoniczną i historyczną. Pierwotnie miał cel bardzo praktyczny: służył ludziom pracującym w pobliskim majątku Perry Hall. Kto i kiedy go zbudował? Budowę sfinansował John Gough, właściciel majątku Perry Hall. Gotycki projekt przygotował Robert Studholme, kamieniarz z Sutton Coldfield. Prace trwały od 1831 do 1833 roku, a biskup Lichfield konsekrował kościół 6 sierpnia 1833 roku. W 1862 roku wydzielono osobną parafię św. Jana, utworzoną z terenu parafii św. Marii w Handsworth. Od tamtej pory dawna kaplica majątkowa służyła własnej wspólnocie parafialnej. Jak wygląda kościół? W pierwotnej formie była to prosta prostokątna sala z emporą od strony zachodniej i wieżą w fasadzie zachodniej. Wpis w rejestrze Historic England określa styl jako Commissioners' Gothic, czyli tanią i prostą odmianę neogotyku typową dla tamtego okresu. Historia parafii ocenia to nieco inaczej i nazywa kościół dobrym przykładem „pre-architectural gothick", lżejszej, bardziej dekoracyjnej wczesnej fazy neogotyku. Elewacje wykonano z czerwonego piaskowca, a wnętrze jest tynkowane i malowane. Okna nawy to proste otwory dwudzielne z szybkami w romby, oprawione w żelazne ramy w stylu georgiańskim. Na północnej ścianie widać rzeźbiony herb rodziny Gough, który przypomina o początkach budowli jako prywatnej kaplicy majątkowej. Jak budynek zmieniano później? Pod koniec epoki wiktoriańskiej kościół rozbudowano. W 1888 roku architekt Julius Alfred Chatwin dodał podwyższone prezbiterium, organową przybudówkę od północy i zakrystie od południa. W 1894 roku dobudował transepty. Dzięki temu świątynia ma dziś plan krzyża. Czy bramy też są zabytkiem? Tak. Ceglane słupy bramne i oryginalne żeliwne bramy w stylu gotyckim pochodzą z 1831 roku i mają odrębny wpis do rejestru zabytków. Kute elementy zdobią motywy trójliści i przecinających się łuków, nawiązujące do gotyku samego kościoła. Warto je obejrzeć przed wejściem. Wskazówki dla zwiedzających Kościół leży w Perry Barr, w północnej części Birmingham, i jest czynnym miejscem kultu, więc szanuj nabożeństwa i ciszę. Godziny otwarcia i wydarzenia sprawdź na stronie parafii, bo dostęp poza nabożeństwami bywa różny. Zwróć uwagę na bramy, północną ścianę z herbem Goughów oraz kontrast między wczesną nawą w formie sali a wiktoriańską częścią wschodnią. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Jana Ewangelisty jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II, a jego bramy i słupy bramne są wpisane osobno. Kiedy konsekrowano kościół? 6 sierpnia 1833 roku, przez biskupa Lichfield. Kto go zaprojektował? Robert Studholme, kamieniarz z Sutton Coldfield. Późniejsze rozbudowy z lat 1888 i 1894 zaprojektował Julius Alfred Chatwin. Dlaczego go zbudowano? John Gough, właściciel majątku Perry Hall, ufundował go jako kaplicę dla ludzi pracujących w jego posiadłości.
-
Church of Saint Peter
Sutton Coldfield
Kościół św. Piotra w Sutton Coldfield Kościół św. Piotra (Church of Saint Peter) stoi przy Maney Hill Road w dzielnicy Maney, w Sutton Coldfield, na północy Birmingham. To anglikański kościół parafialny diecezji Birmingham, wpisany do rejestru zabytków w stopniu II (Grade II), z wnętrzem w stylu Arts and Crafts. Kiedy zbudowano kościół? Kamień węgielny położył w 1904 roku lord Leigh, a budowę ukończono w 1905 roku. Kościół został konsekrowany w czerwcu 1905 roku przez biskupa Charlesa Gore'a, zaledwie około dwóch tygodni po utworzeniu diecezji Birmingham. To czyni go jedną z wczesnych świątyń nowej diecezji i dobrym świadectwem rozwoju okolicy na początku XX wieku. W materiałach samej parafii pojawia się też wcześniejszy „Iron church", czyli blaszany kościół, jako etap historii wspólnoty. Przejrzane źródła nie podają jego dat, więc to raczej wskazówka o skromnych początkach parafii niż udokumentowany rozdział. Kto zaprojektował kościół? Architektami byli Cossins, Peacock i Bewley, a wykonawcą Thomas Elvins. Kościół z 1905 roku nie miał jeszcze obecnego kształtu. W 1935 roku rozbudowano zachodnią część nawy i naw bocznych oraz dobudowano wieżę, dlatego dzisiejsza budowla łączy dwa etapy prac dzielone około trzema dekadami. Co zobaczyć w środku? Wnętrze utrzymano w stylu Arts and Crafts, który ceni rzemiosło, szlachetne materiały i staranny detal. Witraże wykonał Sidney Harold Meteyard, artysta związany z „Birmingham Group", środowiskiem twórców tego nurtu. Dla osób zainteresowanych sztuką dekoracyjną Midlands to główny powód, by zajrzeć do środka. Czy kościół jest zabytkiem? Tak. Historic England wpisała kościół do rejestru w stopniu II 4 marca 1999 roku. Sąsiednia plebania, St Peter's Vicarage, zbudowana w latach 1911-1912 według projektu C. E. Batemana, także ma stopień II, więc kościół i plebania tworzą niewielki, chroniony zespół. Wskazówki dla zwiedzających Kościół jest czynną świątynią, więc przed wizytą sprawdź godziny nabożeństw i zachowuj się taktownie w czasie liturgii. Czasem otwiera się dla zwiedzających podczas Heritage Open Days i Birmingham Heritage Week, kiedy można obejrzeć wnętrze i poznać jego historię. Dobrze nadaje się na krótki przystanek architektoniczny połączony ze spacerem po Maney i Sutton Coldfield. Najczęstsze pytania Gdzie stoi kościół św. Piotra w Sutton Coldfield? Przy Maney Hill Road, w dzielnicy Maney w Sutton Coldfield, w granicach miasta Birmingham. Kiedy został konsekrowany? W czerwcu 1905 roku przez biskupa Charlesa Gore'a. Kto wykonał witraże? Sidney Harold Meteyard z Birmingham Group. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, w stopniu II od 4 marca 1999 roku. Czy to ten sam kościół co św. Piotra koło Antakyi? Nie. Tamten to znacznie starsza jaskiniowa świątynia w Turcji, a ten jest XX-wiecznym kościołem parafialnym w Anglii.
-
St Philip's Cathedral
Birmingham
Katedra św. Filipa w Birmingham to anglikańska świątynia przy ulicy Colmore Row, w samym sercu centrum miasta. Jest katedrą Kościoła Anglii i siedzibą biskupa Birmingham. Jedna z najmniejszych katedr w Anglii zachwyca barokową bryłą z kopułą i witrażami, które uchodzą za skarb sztuki wiktoriańskiej. Kto zaprojektował katedrę i kiedy ją zbudowano? Budynek powstał jako kościół parafialny, nie katedra. Projektantem był Thomas Archer, architekt tworzący w stylu barokowym, inspirowanym twórczością Borrominiego i bardziej włoskim niż kościoły Christophera Wrena. Budowę prowadzono w latach 1711–1715, a konsekracja odbyła się w 1715 roku. Był to pierwszy projekt kościoła w dorobku Archera, który z zawodu nie był typowym architektem kościelnym i z czasem porzucił architekturę na rzecz posady w urzędzie celnym. Od parafii do katedry Status katedry kościół otrzymał w 1905 roku, gdy utworzono diecezję Birmingham. Pierwszym biskupem został Charles Gore. W epoce wiktoriańskiej świątynię rozbudowano: J. A. Chatwin wydłużył prezbiterium i dodał korynckie kolumny oraz uskokowe belkowanie w bieli i złocie, nawiązujące do kwadratowych filarów i półkolistych arkad Archera. Dlaczego warto zobaczyć witraże Burne'a-Jonesa? Największą ozdobą wnętrza są okna zaprojektowane przez Edwarda Burne'a-Jonesa, malarza związanego z ruchem prerafaelitów, który został ochrzczony właśnie w tym kościele. W prezbiterium znajdują się witraże przedstawiające Wniebowstąpienie (1885) oraz Narodzenie i Ukrzyżowanie (oba z 1887 roku). W oknie zachodnim zobaczysz Sąd Ostateczny z 1897 roku, ufundowany ku pamięci Henry'ego Bowlby'ego. Jako pierwsze zamówiono okno Wniebowstąpienia, a boczne propozycje artysta dodał później. Szkło wykonano w kręgu pracowni Williama Morrisa, związanej z ruchem Arts and Crafts. Jak katedra przetrwała II wojnę światową? W nocy z 6 na 7 listopada 1940 roku budynek został zbombardowany i niemal całkowicie wypalony. Najcenniejsze witraże Burne'a-Jonesa na szczęście zdemontowano wcześniej, w początkach wojny, dzięki Birmingham Civic Society. Wróciły na miejsce bez uszczerbku, gdy w 1948 roku zakończono odbudowę świątyni. Prace prowadzili Philip i Anthony Chatwinowie. Czy katedra jest zabytkiem? Tak. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków Anglii w najwyższej kategorii, Grade I. Wśród najważniejszych elementów wyposażenia wymienia się witraże wschodnie i zachodnie z lat 1885–1897, zaprojektowane przez Burne'a-Jonesa. Informacje praktyczne Adres: Colmore Row, Birmingham, w dzielnicy biznesowej miasta. Współrzędne: 52,4812 N, 1,8990 W. Czas zwiedzania: na spokojne obejrzenie wnętrza i witraży wystarczy zwykle od 30 do 60 minut. Dla kogo: dla miłośników architektury barokowej, sztuki prerafaelitów i historii II wojny światowej. Najczęstsze pytania Czy św. Filip to katedra rzymskokatolicka? Nie. To katedra Kościoła Anglii, a siedzibę ma w niej biskup Birmingham. Kto jest autorem witraży? Projekty wykonał Edward Burne-Jones, a szkło powstało w kręgu pracowni Williama Morrisa. Czy budynek ucierpiał podczas wojny? Tak, został zbombardowany i wypalony w 1940 roku. Odbudowę ukończono w 1948 roku, a uratowane wcześniej witraże wróciły na swoje miejsce. Kiedy świątynia została katedrą? W 1905 roku. Wcześniej pełniła funkcję kościoła parafialnego.
-
St Dunstan's, Stepney
London
St Dunstan's w Stepney to anglikański kościół parafialny przy Stepney High Street, w londyńskiej dzielnicy Tower Hamlets. To jedno z najstarszych miejsc kultu we wschodnim Londynie, a jego historia według tradycji sięga X wieku. Dziś jest zabytkiem wpisanym do rejestru w najwyższej kategorii (Grade I) i spokojnym przeciwieństwem nowoczesnego miasta dookoła. Czym jest St Dunstan's w Stepney? Według tradycji w 952 roku św. Dunstan, ówczesny biskup Londynu i pan dóbr Stepney, założył tu kościół albo odnowił go, zastępując wcześniejszą drewnianą budowlę kamienną. Dunstan został później patronem dzwonników i metalowców, a także samego Stepney. Po jego kanonizacji kościół przyjął wezwanie św. Dunstana i Wszystkich Świętych, które nosi do dziś. Jak wygląda budynek? Obecna świątynia jest trzecią na tym miejscu. Zbudowano ją głównie w XV wieku z kentyjskiego wapienia (ragstone), choć prezbiterium jest starsze od reszty o około dwieście lat. Powstała solidna, średniowieczna bryła, która wyróżnia się wśród zabudowy High Street. Otaczający ją cmentarz kościelny jest zieloną enklawą w gęsto zabudowanej okolicy. Dlaczego nazywa się go Kościołem Otwartego Morza? Stepney od dawna było związane z handlem morskim, a w okolicznych ulicach mieszkali żeglarze, szkutnicy i kupcy. Dlatego kościół zyskał miano „Church of the High Seas", czyli Kościół Otwartego Morza. To dobra wskazówka, że ta część Londynu rozwijała się wokół rzeki i doków. Jaka jest historia parafii? Pierwotna parafia Stepney była ogromna. W największym zasięgu obejmowała około siedmiu mil kwadratowych i uchodziła za jedną z najrozleglejszych w Europie. Z czasem wydzielano z niej nowe parafie, najpierw Whitechapel, potem Bow. Południową część cmentarza dołączono w 1626 roku, gdy około 4000 ofiar zarazy zapełniło dawne miejsce pochówku. Co działo się z kościołem w czasach nowszych? 12 października 1901 roku pożar zniszczył zakrystie i część głównej budowli, a także organy zdobione rzeźbami Grinlinga Gibbonsa. W styczniu 1945 roku, w czasie II wojny światowej, rakieta V2 uderzyła w północno-zachodni róg cmentarza. Uszkodzony został szczyt wieży, a wszystkie szyby wyleciały z okien. Kościół odbudowano i nadal służy wiernym, kultywując tradycję anglokatolicką. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się St Dunstan's w Stepney? Przy Stepney High Street, w dzielnicy Stepney w londyńskim Tower Hamlets, we wschodnim Londynie. Kto założył kościół? Według tradycji założył go albo odnowił w 952 roku św. Dunstan. Czyim patronem jest św. Dunstan? Dzwonników, metalowców oraz Stepney. Czy budynek jest chroniony? Tak, ma status zabytku Grade I. Czy warto go odwiedzić? Dla osób zainteresowanych średniowieczną i morską historią wschodniego Londynu zdecydowanie tak. Łączy miejsce z korzeniami w X wieku, XV-wieczny budynek i historię parafii, która niegdyś obejmowała sporą część East Endu.
-
St Mary Redcliffe
Bristol
St Mary Redcliffe to główny kościół parafialny Kościoła Anglikańskiego w dzielnicy Redcliffe w Bristolu i jedna z najokazalszych gotyckich budowli w Anglii. Jest tak duży, że turyści często biorą go za katedrę w Bristolu, choć jest kościołem parafialnym. Czym jest St Mary Redcliffe? Pełna nazwa to Church of St Mary the Virgin, czyli kościół Najświętszej Maryi Panny. Świątynia stoi w dzielnicy Redcliffe, na południe od historycznego centrum Bristolu, niedaleko nabrzeża. Budynek ma status Grade I nadawany przez Historic England, czyli najwyższą kategorię ochrony zabytków w Anglii. Uchodzi za jeden z najpiękniejszych i największych kościołów parafialnych w kraju oraz wybitny przykład angielskiego gotyku. Ile ma lat? Pierwsza pisemna wzmianka o kościele w tym miejscu pochodzi z 1158 roku. Obecna budowla powstawała bardzo długo: prace ruszyły w 1185 roku, a kolejne etapy budowy i odbudowy trwały do 1872 roku. Dlatego warto zwiedzać ją powoli. Różne części odzwierciedlają różne epoki rzemiosła, a znaczną część głównej konstrukcji w XIV i XV wieku sfinansowali zamożni kupcy z Bristolu. Iglica została odbudowana w 1872 roku po zbiórce funduszy. Co zobaczyć? Zewnątrz i iglica. Wieża z iglicą dominuje nad panoramą Redcliffe i widać ją z wielu miejsc nad portem oraz z okolicznych ulic. Sześciokątny North Porch. Nietypowy, bogato zdobiony portal wejściowy, często pokazywany podczas wycieczek z przewodnikiem. Wnętrze. Nawa, sklepienia i witraże pokazują rozmach przedsięwzięcia. Średniowieczne graffiti i detale w miejscach zwykle niedostępnych można zobaczyć na zorganizowanych wycieczkach. Związki z morskim Bristolem. Kościół leży w dzielnicy związanej z portem i handlem, a podczas wycieczek wspomina się o powiązaniach z wyprawą Johna Cabota z 1497 roku. Praktyczne wskazówki Na samodzielne zwiedzanie zarezerwuj 30–45 minut, a na wycieczkę z przewodnikiem więcej. Wycieczki trwają około 90 minut, są płatne osobno i mogą obejmować ukryte części budynku. Terminy i ceny sprawdź na oficjalnej stronie kościoła. Godziny otwarcia bywają zmieniane, zwłaszcza w czasie nabożeństw i wydarzeń, więc potwierdź je przed wizytą. Kościół leży w odległości spaceru od stacji Bristol Temple Meads i nabrzeża, więc łatwo włączyć go do całodniowego spaceru po mieście. Najlepsze ujęcia iglicy zrobisz z okolicznych ulic oraz znad wody. Najczęstsze pytania Czy St Mary Redcliffe to katedra? Nie. To kościół parafialny Kościoła Anglikańskiego, choć jego rozmiary sprawiają, że wielu turystów bierze go za katedrę w Bristolu. Kiedy został zbudowany? Pierwsza wzmianka o kościele w tym miejscu pochodzi z 1158 roku. Obecny budynek powstawał w latach 1185–1872. Co oznacza status Grade I? To najwyższa kategoria ochrony nadawana przez Historic England, zarezerwowana dla obiektów o wyjątkowej wartości. Gdzie to jest? W dzielnicy Redcliffe w Bristolu w Anglii, w przybliżeniu 51,448 N, 2,590 W.
-
Hull Minster
Hull
Hull Minster to anglikańska świątynia i kościół parafialny miasta Kingston upon Hull w hrabstwie East Riding of Yorkshire w Anglii. Do 13 maja 2017 roku nosiła nazwę Holy Trinity Church, czyli kościół Świętej Trójcy. Dziś to jeden z najważniejszych zabytków miasta i naturalny punkt startowy zwiedzania jego historycznego centrum. Czym jest Hull Minster i skąd ta nazwa? Słowo „minster" oznacza w angielskiej tradycji ważny kościół o szczególnej randze. Hull Minster otrzymał ten tytuł 13 maja 2017 roku, gdy zmieniono dotychczasową nazwę Holy Trinity Church. Sam budynek się nie zmienił: nadal działa jako kościół parafialny Hull, a nowa nazwa ma podkreślać jego rolę w życiu miasta i regionu. Jak powstał kościół? Początki sięgają średniowiecza. Świątynia zaczęła jako kaplica Świętej i Niepodzielnej Trójcy, filialna wobec kościoła parafialnego w pobliskim Hessle. Budowa postępowała etapami od końca XIII do początku XVI wieku: transepty powstały około 1300–1320, prezbiterium około 1340–1370, nawa około 1380–1420, wyższe kondygnacje wieży około 1490–1520. Prace prawdopodobnie finansowali mieszkańcy Hull, których zamożność rosła dzięki handlowi wełną. Transepty są znane z wczesnej cegły, uznawanej za jedną z najpiękniejszych w kraju. Niezależność i znani parafianie Ustawa Trinity Church Hull Act z 1661 roku oddzieliła kościół od parafii w Hessle; zgodę królewską uzyskała 20 grudnia tego roku. W 1759 roku ochrzczono tu Williama Wilberforce'a, parlamentarzystę znanego z walki z handlem niewolnikami. Dla osób zainteresowanych historią abolicjonizmu to dodatkowy powód do wizyty. Odnowy i przebudowy W XVIII wieku ceglane mury pokryto tynkiem stiukowym. Henry Francis Lockwood odnawiał kościół w latach 1842–1845 i usunął ten tynk. Od 1861 roku prace prowadził sir George Gilbert Scott, jeden z najsłynniejszych brytyjskich architektów epoki wiktoriańskiej. Dzięki tym zabiegom widać dziś zarówno średniowieczną cegłę, jak i ślady dawnych remontów. Co zobaczyć i na co zwrócić uwagę? Bryłę kościoła z wieżą, widoczną na tle centrum miasta. Transepty z cegły, wyróżniające się wśród angielskich zabytków. Wnętrze, w którym czytelne są kolejne etapy budowy, od przełomu XIII i XIV wieku po wieki XV i XVI. Okolicę starego miasta Hull, którą łatwo połączyć ze spacerem. Najczęstsze pytania Czy Hull Minster to to samo co Holy Trinity Church? Tak. Do 13 maja 2017 roku kościół nazywał się Holy Trinity Church, od tej daty nosi nazwę Hull Minster. Gdzie leży Hull Minster? W centrum Kingston upon Hull, w hrabstwie East Riding of Yorkshire w Anglii. Współrzędne to około 53,74 N i 0,33 W. Z jakiego okresu pochodzi kościół? Z długiego okresu budowy: od około 1300 roku do początku XVI wieku, z późniejszymi odnowami w XIX wieku. Kto został tu ochrzczony? William Wilberforce, w 1759 roku. Czy to czynny kościół? Tak, to anglikański kościół parafialny miasta Hull. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia na stronie parafii, bo mogą się zmieniać w zależności od nabożeństw i wydarzeń.
-
St Agatha's, Landport
Portsmouth
St Agatha's w Landport to kościół parafialny w dzielnicy Landport w Portsmouth, wzniesiony w latach 1893–1895 i wpisany na listę zabytków jako obiekt Grade II*. To jedna z bardziej niezwykłych świątyń południowego wybrzeża Anglii: ceglana bazylika w stylu wczesnochrześcijańskim, stojąca dziś tuż przy nowoczesnej ulicy handlowej. Gdzie stoi St Agatha's? Kościół znajduje się przy Marketway, obok centrum handlowego Cascades, w sercu Landport. Współrzędne to około 50,8023 N, 1,0922 W. Kontrast jest wyraźny: czerwona cegła i bryła bazyliki wyrastają pośród współczesnej zabudowy miejskiej, a od zakupów dzieli je dosłownie kilka kroków. Kto i po co zbudował kościół? Budowa wiązała się z działalnością Roberta Dollinga, irlandzkiego duchownego anglokatolickiego, który pracował w tej części Portsmouth. Na nową świątynię datki przekazywali także mieszkańcy Starego Portsmouth. Projekt powierzono architektowi Josephowi Henry'emu Ballowi z Southsea. Powstał budynek z czerwonej cegły, nawiązujący do wczesnochrześcijańskich bazylik, co w angielskim krajobrazie kościelnym tamtych lat było wyborem odważnym. Otwarcie nastąpiło 27 października 1895 roku. Wokół obrzędów w nowym kościele wybuchł spór z biskupem Winchesteru Randallem Davidsonem, który odmówił Dollingowi licencji na posługę w tej świątyni. Powodem był m.in. jego pomysł powiązania trzeciego ołtarza z mszami za zmarłych. Co warto zobaczyć w środku? Największą ozdobą wnętrza jest mural w absydzie nawy głównej, wykonany ok. 1901 roku techniką sgraffito, czyli rytowanego tynku. Jego autorem jest Heywood Sumner, związany z kręgiem Williama Morrisa i ruchem Arts and Crafts. To właśnie ten element, obok samej architektury, przyczynił się do wysokiego statusu zabytkowego budynku. Jakie były późniejsze losy? Kościół ucierpiał podczas bombardowań w 1940 roku. W 1964 roku rozebrano kaplicę Najświętszej Maryi Panny, aby poszerzyć drogę. Po latach budynek przejęła Traditional Anglican Communion. Do jakiego Kościoła należy dziś? Pierwotnie świątynia powstała dla Kościoła anglikańskiego (Church of England). Obecnie jest związana z Kościołem rzymskokatolickim poprzez Personal Ordinariate of Our Lady of Walsingham, czyli strukturę przeznaczoną dla byłych anglikanów przyjmujących jedność z Rzymem przy zachowaniu części tradycji liturgicznej. Najczęstsze pytania Czy St Agatha's to zabytek? Tak. Budynek ma status Grade II*, co oznacza obiekt szczególnie ważny w skali kraju. Kiedy powstał kościół? Budowano go w latach 1893–1895, a uroczyste otwarcie odbyło się 27 października 1895 roku. Kto zaprojektował budynek? Według dostępnych źródeł architektem był Joseph Henry Ball z Southsea. Kto namalował mural w absydzie? Heywood Sumner, około 1901 roku, w technice sgraffito. Jak dojść do kościoła? Leży przy Marketway, obok centrum handlowego Cascades w Landport, więc łatwo połączyć wizytę z innymi sprawami w mieście. Do jakiego Kościoła należy obecnie? Jest związany z Kościołem rzymskokatolickim przez Personal Ordinariate of Our Lady of Walsingham. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników architektury wiktoriańskiej, historii Kościoła w Anglii i sztuki Arts and Crafts. Dla osób zwiedzających Portsmouth to rzadka okazja, by zobaczyć bazylikę z czerwonej cegły w środku miejskiego zgiełku, a także jedno z ważniejszych dzieł Heywooda Sumnera na południu kraju.
-
All Saints' Church, Middleton Cheney
Brackley
Kościół Wszystkich Świętych w Middleton Cheney (All Saints' Church) to anglikański kościół parafialny wsi Middleton Cheney w hrabstwie Northamptonshire w Anglii, położonej kilka mil od miasteczka Brackley. Świątynia wpisana jest do rejestru zabytków w najwyższej kategorii, Grade I, co zalicza ją do najcenniejszych historycznych budowli w kraju. Z czego słynie ten kościół? Najbardziej charakterystyczna jest wysoka iglica. Wieńczy zachodnią wieżę w stylu perpendykularnym i wznosi się na około 150 stóp (ok. 45 metrów) nad wsią, więc widać ją z okolicznych pól i dróg. Kościół znany jest także z witraży, z którymi wiążą się nazwisko Edwarda Burne-Jonesa oraz pracownia Morrisa, czyli krąg artystów ruchu Arts and Crafts, który kształtował wiktoriańskie wnętrza kościelne. Kiedy powstał i w jakim jest stylu? Główna część kościoła pochodzi z początku XIV wieku i reprezentuje styl dekoracyjny (Decorated), jedną z faz angielskiego gotyku. We wnętrzu znajduje się wysoka nawa główna z oknami górnego piętra (clerestory) oraz nawami bocznymi, oddzielonymi od niej arkadami o czterech przęsłach. Południowy portal jest oryginalny. Większość okien była wymieniana na przestrzeni wieków, dlatego przeszklenie odzwierciedla kilka epok. Zachodnia wieża z iglicą w stylu perpendykularnym została dobudowana później. Dzięki temu budynek ma dwa wyraźne oblicza: starszą, dekoracyjną nawę i bardziej pionową, kanciastą wieżę. W 1865 roku kościół odrestaurowano według projektu George'a Gilberta Scotta, jednego z czołowych architektów wiktoriańskich budowli sakralnych. Jak wygląda historia parafii? Parafia ma długą, udokumentowaną historię. Rektorem był tu William Edington w latach 1322–1335, czyli wkrótce po wzniesieniu świątyni. Burzliwe dzieje ma też sama iglica: w XVIII wieku trzykrotnie uderzył w niego piorun, w latach 1720, 1794 i 1797. Każda naprawa to część historii budowli, o którą mieszkańcy dbają od około siedmiuset lat. Na co zwrócić uwagę podczas zwiedzania? Iglicę i wieżę w stylu perpendykularnym, najlepiej widoczne z drogi dojazdowej do wsi. Nawę w stylu dekoracyjnym z czteroprzęsłowymi arkadami i oknami górnej kondygnacji. Oryginalny południowy portal. Witraże związane z Burne-Jonesem i Morrisem. Chrzcielnicę z XV wieku. Najczęstsze pytania Czy kościół Wszystkich Świętych w Middleton Cheney nadal służy do nabożeństw? Tak. To czynny anglikański kościół parafialny wsi. Co oznacza wpis Grade I? To najwyższa kategoria angielskiego rejestru zabytków, zarezerwowana dla obiektów o wyjątkowym znaczeniu. Otrzymuje ją tylko niewielki odsetek zabytków. Gdzie się znajduje? W Middleton Cheney w Northamptonshire, w pobliżu Banbury i Brackley, mniej więcej na 52,07° N i 1,27° W. Czy warto go odwiedzić? Dla miłośników architektury i witraży zdecydowanie tak. Połączenie czternastowiecznego wnętrza, wysokiej średniowiecznej wieży i wiktoriańskich szkieł czyni z niego wartościowy przystanek w tej części Northamptonshire.
-
St Mary's Church
London
St Mary's Church to parafialny kościół anglikański przy Upper Street w londyńskiej dzielnicy Islington. Stoi tuż przy Islington Green, w jednej z najbardziej ruchliwych części północnego Londynu, a jego wieża z portykiem jest charakterystycznym punktem tej ulicy. Świątynia ma status zabytku II stopnia (Grade II) w rejestrze Historic England, wpisana w 1954 roku. Jaka jest historia kościoła? Pierwszy kościół w tym miejscu wzniesiono według źródeł w XII wieku; datowanie to jest szacunkowe. W XV wieku zastąpiła go nowsza budowla. Ta z kolei została rozebrana w latach 1751–1754, a na jej miejscu stanęła świątynia w stylu klasycystycznym, zaprojektowana przez Lancelota Dowbiggina. Do frontu dobudowano później portyk z portlandzkiego kamienia z kolumnami jońskimi. Autorem tego dodatku z lat 1903–1904 był Reginald Blomfield, architekt znany z licznych realizacji w Anglii. Co zostało po bombardowaniach? Podczas II wojny światowej kościół poważnie ucierpiał w nalotach. Przetrwały wieża i portyk, natomiast reszta budynku została odbudowana w latach 1955–1956 według projektu pracowni Seely and Paget. Dzięki temu zewnętrzny wygląd od strony ulicy nadal nawiązuje do dawnego, XVIII-wiecznego kościoła, a wnętrze jest powojenne. Co warto wiedzieć o otoczeniu? Wokół kościoła znajduje się dawny cmentarz. Powiększono go w 1793 roku, a w 1853 roku zamknięto dla nowych pochówków, ponieważ nie było już miejsca. W 1885 roku teren urządzono jako publiczny ogród o powierzchni około półtora akra (ok. 0,6 ha). Dziś to spokojne miejsce odpoczynku, kontrastujące z gwarem Upper Street z jej restauracjami, pubami i teatrami. Czy można wejść na wieżę? Tak, w ramach zorganizowanych wycieczek z przewodnikiem możliwe jest wejście na wieżę, a trasa liczy około 120 stopni. Z góry widać panoramę Londynu, od okolic Alexandra Palace po dzielnicę Canary Wharf. Terminy zwiedzania warto sprawdzić wcześniej, bo kościół jest czynną parafią i prowadzi własne nabożeństwa oraz wydarzenia. Jak dojechać? Kościół leży w centrum Islington, w krótkim spacerze od stacji metra Angel oraz Highbury & Islington. Wokół kursuje wiele linii autobusowych, a okolica jest łatwa do zwiedzania pieszo. Najczęstsze pytania Czy St Mary's Church jest średniowieczny? Nie w obecnej formie. Pierwsza świątynia pochodzi ze średniowiecza, ale obecny budynek to XVIII-wieczna konstrukcja, której wnętrze odbudowano po wojnie. Kto zaprojektował kościół? Bryłę z lat 1751–1754 zaprojektował Lancelot Dowbiggin, portyk dodał Reginald Blomfield, a powojenną odbudowę poprowadzili Seely i Paget. Czy wstęp do ogrodu jest płatny? Teren przykościelny funkcjonuje jako publiczny ogród, więc można w nim swobodnie odpocząć. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II od 1954 roku. Ile czasu potrzeba na wizytę? Na obejrzenie fasady i ogrodu wystarczy około pół godziny; wycieczka z wejściem na wieżę zajmie dłużej.
-
Paisley Abbey
Paisley
Paisley Abbey to gotycki kościół parafialny Kościoła Szkocji w centrum miasta Paisley, na wschodnim brzegu rzeki White Cart Water, około 11 km na zachód od Glasgow. Dawny klasztor cluniacki jest jednym z najważniejszych zabytków średniowiecznej Szkocji i miejscem ściśle związanym z dynastią Stewartów. Jak powstało opactwo? W miejscu obecnej świątyni stał podobno już kościół z VIII wieku. W 1163 roku założono tu klasztor cluniacki i to wtedy zaczęła się właściwa historia opactwa. Dzisiejszy gotycki budynek pochodzi z dwóch epok: z XIV wieku oraz z XIX wieku, kiedy odbudowano i uzupełniono części zniszczone lub zaniedbane w poprzednich stuleciach. Wojny o niepodległość Szkocji mocno nadwyrężyły klasztor, a jego odbudowa trwała długo. Po reformacji w XVI wieku wspólnota zakonna przestała istnieć. Kościół został przejęty jako parafialny i służy wiernym do dziś, więc zwiedzając, wchodzi się do wciąż działającego miejsca kultu, a nie do muzeum. Dlaczego opactwo jest ważne dla historii Szkocji? Opactwo nazywa się często kolebką rodu Stewartów. Pochowano tu między innymi sześciu dziedzicznych Stewardów Szkocji, a także księżniczkę Marjory Bruce, córkę Roberta Bruce'a, oraz króla Roberta III. To czyni z Paisley jedno z najbardziej znaczących miejsc pochówku w kraju. Według tradycji w murach klasztoru edukowano również Williama Wallace'a, bohatera walk o niepodległość, choć jest to przekaz, a nie pewnik. Co warto zobaczyć w środku? Gotycką nawę i architekturę — wnętrze pokazuje, jak średniowieczne mury połączono z dziewiętnastowiecznymi uzupełnieniami. Grobowce i pomniki związane ze Stewartami i średniowieczną szkocką arystokracją. Krzyż Barochan, wczesnośredniowieczny kamienny krzyż, przeniesiony do opactwa w 1981 roku, aby chronić go przed warunkami atmosferycznymi. Datuje się go różnie, od VIII do X wieku. Organy, zbudowane w nawie w 1874 roku, należące do najciekawszych instrumentów kościoła. Były później przenoszone, odbudowywane i rozbudowywane, a oryginalne piszczałki zachowano. Jak zaplanować wizytę? Opactwo leży w samym centrum Paisley, kilka kroków od ratusza i głównych ulic, więc łatwo połączyć je ze spacerem po mieście. Z Glasgow dojedziesz tu pociągiem w kilkanaście minut. Ponieważ to działający kościół, godziny wejścia mogą się zmieniać w dniach nabożeństw i wydarzeń, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje na stronie parafii. Na zwiedzanie wnętrza wystarczy zwykle od 45 minut do godziny, a pełniej poczujesz atmosferę miejsca, jeśli wsłuchasz się w ciszę nawy albo trafisz na koncert organowy. Najczęstsze pytania Gdzie leży Paisley Abbey? W centrum miasta Paisley w hrabstwie Renfrewshire, na wschodnim brzegu rzeki White Cart Water, około 11 km od Glasgow. Kiedy założono opactwo? W 1163 roku jako klasztor cluniacki. Wcześniej w tym miejscu miał stać kościół z VIII wieku. Czy to nadal czynny kościół? Tak. Po reformacji stał się kościołem parafialnym Kościoła Szkocji i pełni tę funkcję do dziś. Kto jest tu pochowany? Między innymi sześciu Stewardów Szkocji, księżniczka Marjory Bruce i król Robert III. Czym jest Krzyż Barochan? To dawny kamienny krzyż z okresu wczesnego średniowiecza, przeniesiony do wnętrza opactwa w 1981 roku.
-
Church of St Mary
Wellingborough
Kościół św. Marii Panny (Church of St Mary the Virgin) w Wellingborough to anglikańska świątynia parafialna przy Knox Road, uznawana za jedno z najciekawszych dzieł Sir Niniana Compera. Budowla jest wpisana na listę zabytków w najwyższej kategorii, Grade I, i nadal pełni funkcję czynnego kościoła. Czym wyróżnia się ten kościół? To rzadki przykład dużej świątyni w stylu neogotyku perpendykularnego, wzniesionej w XX wieku. Budowa trwała od 1908 roku, a według większości źródeł zakończyła się w 1930 roku. Miejscowy rejestr zabytków Northamptonshire podaje jednak, że gmach ukończono już do 1924 roku, więc różne opracowania podają nieco inne daty. Za projekt odpowiadał Sir Ninian Comper, architekt ceniony za kościelne wnętrza. Większość kosztów pokryły siostry Sharman z Wellingborough. Kościół reprezentuje tradycję anglokatolicką. Jego wygląd i wystrój ukształtował Ruch Oksfordzki oraz wiktoriańskie odrodzenie obrzędowości w Kościele anglikańskim. Jak wygląda z zewnątrz? Ściany wykonano z ciosów piaskowca żelazistego (ironstone), z wykończeniami z wapienia, a dach pokrywa ołów. Masywna wieża z ciemnego, rdzawego kamienia jest widoczna z dużej odległości i stanowi charakterystyczny punkt tej części miasta. Co zobaczyć w środku? Wnętrze to główny powód, dla którego warto tu zajrzeć. Comper zaprojektował wszystkie elementy wyposażenia, dzięki czemu całość jest spójna. Przegroda chórowa (rood screen) – bogato zdobiona w kolorach błękitu i złota. Tworzą ją potrójne arkady zewnętrzne i odpowiadające im pary łuków wewnętrznych, w stylu wczesnorenesansowym z gotycką dekoracją. Nad nią znajduje się krucyfiks z figurami Marii i św. Jana. Pozłacany baldachim nad ołtarzem oraz antependium ołtarzowe. Efektowna obudowa organów, utrzymana w tym samym złoconym stylu. Kilka faktów historycznych Parafia powstała na mocy Order in Council z 12 grudnia 1904 roku, wydzielona ze starej parafii All Saints. Kościół trafił na listę zabytków 9 czerwca 1970 roku. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół? Przy Knox Road w Wellingborough, w hrabstwie Northamptonshire w Anglii. Czy kościół jest czynny? Tak, to czynna świątynia Kościoła anglikańskiego, więc o możliwości zwiedzania wnętrza warto sprawdzić informacje parafii. Kto zaprojektował kościół? Sir Ninian Comper, który zaprojektował także całe wyposażenie wnętrza. Kiedy powstał? Budowę rozpoczęto w 1908 roku. Zakończenie datuje się zwykle na rok 1930, choć lokalny rejestr zabytków wskazuje rok 1924. Czy to zabytek pierwszej kategorii? Tak, obiekt ma status Grade I. Dla kogo? Miejsce polecamy miłośnikom architektury sakralnej, historii sztuki i wnętrz projektowanych przez jednego twórcę. Warto połączyć wizytę ze spacerem po Wellingborough i zwrócić uwagę na detale pozłacanej przegrody chórowej, która robi największe wrażenie.
-
Church of St Luke
Kościół św. Łukasza (Church of St Luke) w Kislingbury w hrabstwie Northamptonshire w Anglii to zabytkowy kościół parafialny wpisany do rejestru brytyjskich zabytków w najwyższej kategorii, Grade I. Świątynia wywodzi się z XIV wieku i do dziś zachowała gotycki układ, który z czasem uzupełniano kolejnymi remontami. Gdzie leży kościół św. Łukasza? Kościół stoi w Kislingbury, wsi w Northamptonshire w środkowej Anglii, w diecezji Peterborough. Współrzędne to około 52,23° szerokości północnej i 0,98° długości zachodniej. To dobry przystanek dla osób zwiedzających angielską prowincję i szukających architektury sakralnej poza dużymi miastami. Z jakiego okresu pochodzi budowla? Rejestr Historic England datuje zasadniczą część murów na XIV wiek. Później kościół kilkukrotnie odnawiano. Około 1700 roku przeprowadzono prace restauracyjne, a w 1717 roku odnowiono wieżę. Korpus kościoła restaurowano w latach 1829–1830, wtedy też dobudowano zakrystię. Iglicę wieży odbudowano w 1926 roku. Dzięki temu budynek pokazuje kilka warstw historii, od średniowiecza po XX wiek. Jak wygląda architektura? Mury wzniesiono z piaskowca żelazistego i wapienia układanego warstwami, dachy pokrywa łupek, a nad nawami bocznymi leży ołów. Plan obejmuje prezbiterium, zakrystię, nawę główną, dwie nawy boczne (północną i południową), południowy ganek oraz wieżę od strony zachodniej. Lokalny rejestr zabytków Northamptonshire określa styl jako głównie dekorowany (Decorated), czyli odmianę angielskiego gotyku z XIV wieku. Nawę od naw bocznych oddziela czteroprzęsłowa arkada na ośmiobocznych filarach. We wschodniej ścianie prezbiterium znajduje się pięciodzielne okno z przecinającym się maswerkiem o esowych liniach (ogee). W południowej nawie bocznej zachowała się piscina z nadprożem w kształcie łuku esowego (ogee) z ząbkowaniem. Co warto zobaczyć w środku? ośmioboczną chrzcielnicę, wyróżnioną w opisach zabytku już w XIX wieku, skrzynię z około 1500 roku, XVIII-wieczny mosiężny żyrandol, ścienne pomniki z XVIII i XIX wieku. Co znajduje się na cmentarzu przykościelnym? Około metra od południowo-zachodniego narożnika kościoła stoi tumba z końca XVIII wieku. Ma ona własny wpis do rejestru zabytków, w kategorii Grade II. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Łukasza jest zabytkiem? Tak, ma status Grade I, czyli należy do najcenniejszych obiektów w Anglii. W jakim stylu zbudowano kościół? Przeważa angielski gotyk dekorowany z XIV wieku, z późniejszymi przebudowami. Co odróżnia wieżę kościoła? Wieńczy ją iglica odbudowana w 1926 roku, a sama wieża była restaurowana w 1717 roku. Dawny opis z XIX wieku wspomina o blankach wieży. Kiedy dobudowano zakrystię? W latach 1829–1830, podczas restauracji korpusu kościoła.
-
Church of St Peter and St Paul
Northampton
Kościół św. Piotra i Pawła (Church of St Peter and St Paul) stoi w Rothersthorpe, wsi położonej tuż za Northampton, i jest najstarszym zachowanym zabytkiem tej miejscowości. To zabytkowy kościół parafialny wpisany do rejestru z kategorią Grade II*, co zalicza go do ważniejszych historycznych budowli hrabstwa. Jaka jest historia kościoła? Wieś ma średniowieczne korzenie, a kościół jest głównym widocznym śladem tamtej epoki. Lokalne rejestry dziedzictwa datują jego powstanie na XIII wiek. Około 1300 roku budynek rozbudowano, a w XV wieku wprowadzono kolejne zmiany. Później przez długi czas remontowano go niewiele, aż do dużej kampanii prac na początku XX wieku, prowadzonej w latach około 1910–1914. Wpis do rejestru opisuje substancję budynku jako XIII- i XIV-wieczną z późniejszą renowacją. Jak wygląda budynek? Kościół ma tradycyjny angielski plan. Wejście od zachodu wyznacza wieża, a do wnętrza prowadzi południowy ganek. Nawa główna ma w górnej części rząd okien, tak zwany clerestorium, i otaczają ją nawy boczne: północna i południowa. Na wschodnim końcu znajduje się prezbiterium, z kaplicą po każdej stronie. Całość pokazuje, jak skromny średniowieczny kościół rozrastał się etapami, a każdy wiek zostawiał własny ślad. Co warto zobaczyć w środku? Normańska chrzcielnica. Chrzcielnica z okresu normańskiego to jeden z najstarszych przedmiotów w kościele, starszy niż większość otaczającej go architektury. Wielokątna ambona. Ambona nosi datę 1579 i ma wieloboczną formę typową dla elżbietańskiego snycerstwa. Głowica krzyża z XIII wieku. To rzadko zachowany element, powiązany z możliwym średniowiecznym krzyżem cmentarnym. Odnaleziono go w 1869 roku, a dziś jest przechowywany w kościele. Pomnik wojenny. Tablicę upamiętniającą załogę bombowca Wellington, który rozbił się w pobliżu wsi, ufundowało Sywell Aviation Museum. Tworzy ją łopata śmigła wraz z flagami państw członków załogi. Na cmentarzu przy południowej kaplicy prezbiterium stoi też zabytkowy grobowiec skrzyniowy. Kto opiekuje się nim dziś? Kościół należy do Kościoła Anglii, w diecezji Peterborough. Jego księgi parafialne sięgają 1562 roku, co czyni je cennym źródłem dla osób badających lokalne dzieje rodzin. Najczęstsze pytania Czy kościół leży w samym Northampton? Nie. Znajduje się we wsi Rothersthorpe, tuż za miastem. Ile ma lat? Został założony w XIII wieku i rozbudowany około 1300 roku, a późniejsze zmiany wprowadzono w XV wieku i podczas dużej renowacji na początku XX wieku. Czy jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma status Grade II*. Dla kogo jest to miejsce? Dla osób zainteresowanych średniowieczną architekturą sakralną, historią lokalną i genealogią, a także dla każdego, kogo ciekawi pomnik wojenny.
-
Church of St Mary the Virgin, Great Brington
Northampton
Kościół św. Marii Panny w Great Brington (Church of St Mary the Virgin) to parafialna świątynia w wiosce w hrabstwie Northamptonshire w środkowej Anglii, kilka kilometrów od Northampton. Znana jest przede wszystkim jako miejsce spoczynku rodu Spencerów, jednej z najważniejszych angielskich rodzin arystokratycznych. Dlaczego warto tu zajrzeć? Kościół to mała skarbnica rzeźby nagrobnej. Kaplica rodowa Spencerów kryje szczątki lub pomniki dwudziestu pokoleń tej rodziny, aż po 8. hrabiego Spencera, zmarłego w 1991 roku. Dla miłośników historii, architektury i genealogii to jedno z ciekawszych miejsc w regionie, a przy tym spokojne i położone z dala od tłumów. Kto ufundował kaplicę Spencerów? Za początek rodowej kaplicy uznaje się sir Johna Spencera, który na początku XVI wieku nabył tutejsze dobra i patronat nad parafią. Przebudował prezbiterium i rozpoczął budowę przylegającej kaplicy grobowej. Zmarł w 1522 roku i został pochowany w nowo powstałej kaplicy. Jej projekt przypisuje się prawdopodobnie Thomasowi Heritage'owi. Sklepienie wachlarzowe naśladuje świadomie to z kaplicy Henryka VII w opactwie westminsterskim. W 1846 roku wnętrze kaplicy zostało gruntownie przekształcone przez architekta Edwarda Blore'a. Jakie nagrobki można zobaczyć? Pomniki Spencerów pochodzą od początku XVII wieku aż po XIX stulecie. Wśród autorów wymienia się Jaspera Hollemansa, Nicholasa Stone'a i Johna Stone'a, a także wielkie nazwiska rzeźby neoklasycznej: Nollekensa, Flaxmana i Chantreya. Warto zwrócić uwagę na grobowiec Roberta, 1. barona Spencera, i jego żony Margaret, który dokumentował m.in. Historic England. Wątek Washingtonów W kościele znajduje się płyta nagrobna Laurence'a Washingtona, przodka George'a Washingtona, pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Pochowany jest tu również jego młodszy brat Robert. To powód, dla którego świątynię odwiedzają także goście zainteresowani historią amerykańską. Najczęstsze pytania Czy kościół jest związany z rodziną Spencerów? Tak, to rodowa nekropolia Spencerów od XVI wieku, z kaplicą pełną pomników. Kto jest tu pochowany z Washingtonów? Laurence Washington, przodek George'a Washingtona, oraz jego brat Robert. Kiedy powstała kaplica Spencerów? Jej budowę rozpoczął sir John Spencer przed śmiercią w 1522 roku; w 1846 roku została mocno przebudowana. Czy to miejsce pasuje na krótką wizytę? Tak. To niewielki wiejski kościół, więc zwiedzanie zajmuje zwykle około godziny, zwłaszcza jeśli chcesz obejrzeć nagrobki w kaplicy. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia, bo kościoły parafialne bywają dostępne w ograniczonych terminach. Okolica Great Brington leży w pobliżu posiadłości Althorp, od wieków związanej ze Spencerami, dlatego kościół często łączy się ze zwiedzaniem okolicy. Wioska ma typowy dla Northamptonshire charakter, z domami z miejscowego kamienia i spokojnymi, wiejskimi uliczkami, a sam kościół jest naturalnym punktem spaceru po miejscowości. Wnętrze zachwyca zestawieniem średniowiecznej architektury z rzeźbą nagrobną kolejnych epok, od renesansu po klasycyzm, co czyni je ciekawym przystankiem dla osób zainteresowanych sztuką sepulkralną i historią angielskiej arystokracji.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.