Obiekty Sakralne w Wielkiej Brytanii
Lista 424 miejsc z kategorii Obiekty Sakralne w Wielkiej Brytanii — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 186 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Bar Convent, St Pancras and Islington Cemetery, Hampstead Cemetery.
-
Church of St Peter
Colchester
Kościół św. Piotra (Church of St Peter) stoi przy North Hill w Colchester, w hrabstwie Essex we wschodniej Anglii. To średniowieczna świątynia parafialna, która przez wieki wielokrotnie zmieniała wygląd, a mimo to zachowała sporo elementów z różnych epok. Dla miłośników historii lokalnej to jeden z ciekawszych przystanków podczas spaceru po starym centrum miasta. Dlaczego ten kościół jest wyjątkowy? Świątynia jest jedynym kościołem w Colchester wymienionym w Domesday Book, czyli słynnym spisie majątków z końca XI wieku. W tamtym czasie należała do najbogatszych w całym hrabstwie. Badacze Rodwellowie sugerowali w 1977 roku, że mogła to być wcześniej saksońska świątynia o randze minster, na co wskazuje jej widoczne położenie oraz wzmianka w spisie. Obecny budynek nie ma jednak wyraźnych śladów saksońskiego muru, więc to hipoteza, nie pewnik. Jak wygląda budynek i z jakiego jest okresu? Dzisiejszy kościół pochodzi głównie z XV wieku. Najstarsze części to zachodnie przęsła nawy głównej i południowa nawa boczna z początku tego stulecia. Nawę północną dobudowano nieco później, jeszcze w XV wieku. Pierwotnie w centrum budowli stała wieża, wzniesiona mniej więcej między drugim a trzecim przęsłem obecnych arkad. Co wydarzyło się w XVII i XVIII wieku? W 1692 roku region nawiedziło trzęsienie ziemi, które uszkodziło budynek. Naprawy przeprowadzono w 1758 roku. Przy okazji rozebrano średniowieczną wieżę środkową, a w jej miejsce zbudowano wieżę od strony zachodniej. W XVIII wieku we wnętrzu pojawiły się też empory, a empora południowa powstała w latach 1815–1817. Jakie prace wykonano w XIX wieku? Kościół przeszedł dwie częściowe restauracje: w latach 1857–1859 pod kierunkiem Haywarda oraz w latach 1895–1896, które przeprowadziła firma King & Lister z Plymouth. W 1866 roku na wieży zamontowano zegar. Na jakie detale warto zwrócić uwagę? Drzwi południowe z żelaznymi okuciami z XIII wieku. Kostnica z początku XVI wieku w północno-wschodnim narożniku, nazywana lokalnie „bone-hole". Ambona z końca XVII wieku. Chrzcielnica z 1859 roku. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży kościół? Przy North Hill w centrum Colchester, w hrabstwie Essex w Anglii. Z którego wieku pochodzi kościół? Obecny budynek jest w przeważającej części piętnastowieczny, z późniejszymi przebudowami w XVIII i XIX wieku. Czy to ten sam kościół św. Piotra, co w Antiochii? Nie. Nazwa jest popularna na świecie, a to miejsce nie ma związku z jaskiniowym kościołem koło Antakyi w Turcji. Czy kościół ma związek z trzęsieniem ziemi? Tak. Wstrząs z 1692 roku uszkodził budynek, a naprawy w 1758 roku zmieniły układ wież. Czy warto go zobaczyć? Jeśli interesuje Cię średniowieczna architektura Anglii, historia Colchester lub zabytki związane z Domesday Book, to dobry punkt na trasie spaceru po mieście. Warto sprawdzić godziny otwarcia przed wizytą, bo wnętrze nie zawsze jest dostępne dla zwiedzających.
-
Church of St James, Southstoke
Southstoke
Kościół św. Jakuba w Southstoke (Church of St James) to anglikański kościół parafialny we wsi Southstoke w hrabstwie Somerset, w jednostce Bath and North East Somerset w Anglii. Budowla ma XII-wieczne początki i figuruje w angielskim rejestrze zabytków jako obiekt Grade II*, czyli kategorii przeznaczonej dla szczególnie ważnych budynków. Bywa też nazywana St James the Great, South Stoke. Gdzie leży kościół św. Jakuba w Southstoke? Southstoke znajduje się tuż na południe od miasta Bath w Somerset. Kościół stoi w centrum niewielkiej wsi i pełni funkcję jej kościoła parafialnego w ramach Kościoła Anglii. Dla osób zwiedzających okolice Bath to spokojny przystanek, który pokazuje, jak przez wieki przekształcano średniowieczną wiejską świątynię. Jak stary jest ten kościół? Pierwotny kościół zbudowano w XII wieku. National Churches Trust podaje, że pierwszy wikariusz jest wzmiankowany już w 1210 roku, co świadczy o dobrze ukształtowanej parafii w średniowieczu. W XV wieku budynek przebudowano, w czasie gdy wiele angielskich kościołów parafialnych zyskiwało nowe elementy i bogatszy wygląd. Obecny kształt świątyni wiele zawdzięcza jednak epoce wiktoriańskiej. Prezbiterium i południową nawę boczną odbudowano w latach 40. i 50. XIX wieku. Historic England przypisuje te prace architektowi G. P. Mannersowi z Bath i datuje je na rok 1845 oraz około 1850. Powstał w ten sposób kościół łączący zachowane średniowieczne mury z dziewiętnastowieczną przebudową. Jak wygląda budynek? Układ jest tradycyjny: wieża od zachodu, nawa główna z północnym przedsionkiem, południowa nawa boczna i prezbiterium. Wieża jest niska, trzykondygnacyjna, z ukośnymi przyporami i krenelażowym zwieńczeniem, typowym dla angielskich wież kościelnych. Na co zwrócić uwagę? Najcenniejszym zachowanym fragmentem wczesnego kościoła jest XII-wieczny portal południowy. Jego normańska dekoracja obejmuje ornament romboidalny i gwoździowy (nailhead), a nadproże zdobi rzeźbienie żłobkowe. Przewodnik architektoniczny Pevsnera, cytowany w Wikipedii, opisuje także normański portal północny. Wewnątrz arkada południowa pochodzi z 1845 roku i opiera się na ośmiobocznych filarach, co wyraźnie wskazuje na wiktoriańską przebudowę. Ambona jest prawdopodobnie XV-wieczna, choć z czasem ją przerobiono. Czy warto odwiedzić? Kościół polecamy osobom zainteresowanym angielską architekturą średniowieczną, normańskim detalem i tym, jak wiktoriańscy konserwatorzy przekształcali starsze budowle. To nie jest duży ani monumentalny obiekt. Jego urok to warstwy historii w jednym małym budynku: normańskie portale, średniowieczna ambona i wiktoriańska nawa. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Jakuba w Southstoke? Pierwotna budowla pochodzi z XII wieku, przebudowano ją w XV wieku, a prezbiterium i południową nawę odbudowano w latach 40. i 50. XIX wieku. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II*. Kto odnawiał kościół w XIX wieku? Historic England wskazuje architekta G. P. Mannersa z Bath jako autora odbudowy prezbiterium i południowej nawy. Który element jest najstarszy? Normański portal południowy z XII wieku, z ornamentem romboidalnym i gwoździowym oraz zdobionym nadprożem. Czy istnieje przewodnik po kościele? Tak, parafialny przewodnik Christophera Parsonsa z 2008 roku opisuje historię kościoła od czasów saskich po XX wiek.
-
Church of All Saints, Cuddesdon
South Oxfordshire
Kościół Wszystkich Świętych w Cuddesdon to anglikański kościół parafialny w wiosce Cuddesdon w hrabstwie Oxfordshire, w południowej Anglii. Budowla wpisana jest na listę zabytków w najwyższej, pierwszej kategorii (Grade I), a jej początki sięgają XII wieku. Jak wygląda kościół i co warto zobaczyć? Świątynia ma plan krzyża z centralną wieżą. Nawa główna składa się z trzech przęseł i ma nawy boczne od północy i południa. Wejścia prowadzą przez dwa przedsionki: południowy i zachodni. Rdzeń budynku pochodzi z połowy lub końca XII wieku, czyli z okresu romańskiego. W XIII wieku dobudowano nawy boczne, a w XIV wieku podniesiono ich dachy i dodano przedsionek południowy. Zachodni portal w czternastowiecznym przedsionku wyróżnia się łukiem o trzech rzędach archiwolt. Górna część wieży, wzniesionej w czasach normańskich, została odbudowana w 1630 roku. Ma podwójne łukowe otwory dzwonne oraz krenelażowy parapet, który nadaje jej wygląd niemal obronny. Na cmentarzu przy południowym ramieniu transeptu zachowały się zabytkowe nagrobki, w tym tumba i pomnik Gardilnera, które również mają własne wpisy do rejestru zabytków. Jaka jest historia kościoła? Parafię w Cuddesdon założyło około 1180 roku opactwo w Abingdon. Po kasacie klasztorów w latach 1538–1541 kościół przestał podlegać opactwu i zaczął popadać w ruinę. Ratunek przyszedł około 1630 roku, gdy miejscowy budowniczy nadzorował naprawy górnej części wieży. W XIX wieku świątynię gruntownie odnowiono. Prezbiterium restaurował w 1849 roku Benjamin Ferrey, a resztę budynku w latach 1851–1853 znany architekt George Edmund Street. Prace te nadały kościołowi obecny, XIX-wieczny charakter wnętrza, choć średniowieczna konstrukcja pozostała czytelna. Szerzej kościół stał się znany w 1854 roku, gdy biskup Samuel Wilberforce założył w Cuddesdon kolegium teologiczne, dziś Ripon College Cuddesdon. Od tamtej pory All Saints jest rozpoznawalny w całej wspólnocie anglikańskiej. Dlaczego warto tu zajrzeć? To dobry przystanek dla osób interesujących się architekturą średniowieczną i wiktoriańską oraz historią Kościoła anglikańskiego. W jednym miejscu można zobaczyć romański trzon, XIII- i XIV-wieczne dobudowy, wieżę z XVII wieku i prace słynnych XIX-wiecznych architektów. Kościół leży w wiosce w hrabstwie South Oxfordshire, niedaleko Oksfordu, co pozwala łatwo połączyć wizytę ze zwiedzaniem okolicy. Najczęstsze pytania Z jakiego okresu pochodzi kościół? Najstarsze części pochodzą z XII wieku. Później kościół rozbudowywano w XIII i XIV wieku, a wieżę częściowo odbudowano w 1630 roku. Czy to zabytek chroniony? Tak, budynek ma status Grade I, najwyższy w Anglii. Wpis nadano 18 lipca 1963 roku. Kto restaurował kościół w XIX wieku? Prezbiterium odnowił w 1849 roku Benjamin Ferrey, a pozostałe części w latach 1851–1853 George Edmund Street. Z czym kojarzy się Cuddesdon? Z kolegium teologicznym założonym w 1854 roku przez biskupa Samuela Wilberforce'a, dziś Ripon College Cuddesdon.
-
St Sepulchre-without-Newgate
London
St Sepulchre-without-Newgate to anglikański kościół parafialny w londyńskiej dzielnicy Holborn, tuż przy dawnej bramie Newgate i budynku Old Bailey. Dziś pełni też rolę Narodowego Kościoła Muzyków oraz kaplicy pamięci Królewskiego Pułku Fizylierów. Jak wygląda historia tego kościoła? Obecny budynek pochodzi mniej więcej z 1450 roku, kiedy według zapisów został na nowo wzniesiony z fundacji sir Johna Pophama. Wielki Pożar Londynu w 1666 roku mocno go uszkodził. W przeciwieństwie do niemal wszystkich kościołów City po pożarze nie przebudował go Christopher Wren. Według popularnej opowieści churchwardenowie byli zbyt niecierpliwi, by czekać na rozpoczęcie prac przez architekta. Wnętrze przekształcano później kilkakrotnie, między innymi w XIX i XX wieku. Co łączy kościół z egzekucjami w Newgate? Dzwony tej świątyni od XVII do XIX wieku zapowiadały egzekucje więzionych w pobliskim Newgate. W 1605 roku kupiec Robert Dowe przekazał parafii 50 funtów na zamówienie ręcznego dzwonu. W noc przed egzekucją dzwonnik dzwonił nim pod celą skazańca. Dzwon zachował się w kościele. Dzwony Old Bailey z dziecięcej rymowanki „Oranges and Lemons" bywają kojarzone właśnie z tym miejscem. Dlaczego nazywa się go kościołem muzyków? W 1955 roku północną nawę przekształcono w Kaplicę Muzyków, a kościół zaczęto nazywać Narodowym Kościołem Muzyków. Z miejscem związany jest sir Henry Wood, twórca koncertów Proms. Został tu ochrzczony, jego ojciec śpiewał tenorem w chórze, a on sam od dziesiątego roku życia mógł ćwiczyć na organach. Prochy Wooda spoczywają w kaplicy, w północnej nawie pod oknem poświęconym św. Cecylii, patronce muzyki. Kto jeszcze jest z nim związany? W kościele pochowano kapitana Johna Smitha, jednego z założycieli osady Jamestown w Wirginii, co czyni miejsce interesującym także dla osób zainteresowanych historią Ameryki Północnej. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół? W Holborn, w City of London, przy skrzyżowaniu z ulicą Old Bailey, w pobliżu sądu karnego Old Bailey i katedry św. Pawła. Współrzędne to około 51,5167 N, 0,1024 W. Czy można zwiedzać wnętrze? Kościół jest czynną świątynią parafialną, a godziny otwarcia i wydarzenia, takie jak koncerty i nabożeństwa, warto sprawdzić wcześniej na stronie parafii. Co warto zobaczyć w środku? Kaplicę Muzyków z oknami upamiętniającymi znanych artystów, kaplicę Królewskiego Pułku Fizylierów oraz ręczny dzwon egzekucyjny z 1605 roku. Czy to jeden z kościołów Wrena? Nie. Choć stoi w City, po Wielkim Pożarze został odbudowany bez udziału Christophera Wrena. Jak dobrze połączyć zwiedzanie? Kościół leży blisko katedry św. Pawła i Old Bailey, więc łatwo włączyć go w spacer po zachodniej części City, śladem dawnego londyńskiego więziennictwa i muzycznej tradycji miasta.
-
St Bartholomew-the-Great
London
St Bartholomew-the-Great to średniowieczny kościół klasztorny na Smithfield, w City of London, jeden z najstarszych i najbardziej klimatycznych kościołów stolicy. Należy do Kościoła Anglii (diecezja londyńska) i do dziś służy wiernym jako czynna świątynia. Czym jest St Bartholomew-the-Great? Kościół powstał w 1123 roku jako część augustiańskiego klasztoru. Założył go Rahere, kanonik katedry św. Pawła, zapamiętany jako pierwszy przeor. Obok kościoła ufundował też szpital dla ubogich. Ten szpital, St Bartholomew's, stoi przy kościele do dziś, a obie instytucje łączy wspólna fundacja i ten sam patron. Dlaczego warto tu przyjść? Największą wartością kościoła jest normańska substancja budowli. Chór, wzniesiony w pierwszej połowie XII wieku, należy do najbardziej okazałych XII-wiecznych budowli w Londynie. Masywne półkoliste łuki i grube kamienne filary nadają wnętrzu poważny, ciężki charakter, zupełnie inny niż w lżejszych gotyckich kościołach innych części miasta. Surowe ściany wyglądają dziś skromnie, ale w średniowieczu były bogato zdobione. To, co widać dzisiaj, jest tylko fragmentem dawnego zespołu klasztornego. Klasztor zlikwidowano za Henryka VIII, a większość jego zabudowań sprzedano. Chór i transept kościoła przekazano parafianom i to one stanowią rdzeń zachowanej budowli. Dla osób zainteresowanych historią Londynu to rzadka okazja, by stanąć we wnętrzu, które od wieków służy modlitwie. Gdzie jest i jak dojść? Kościół leży na Smithfield, przy północno-zachodnim skraju City of London, niedaleko katedry św. Pawła i dzielnicy Barbican. Sąsiedni szpital ułatwia rozpoznanie miejsca. Smithfield to historyczna dzielnica z długą tradycją targową, dlatego kościół dobrze wpisuje się w spacer po starym City. Najczęstsze pytania Kiedy założono St Bartholomew-the-Great? W 1123 roku, jako augustiański klasztor. Kto był fundatorem? Rahere, kanonik katedry św. Pawła, późniejszy pierwszy przeor. Czy to nadal czynny kościół? Tak, to kościół parafialny diecezji londyńskiej. Czy ma związek z sąsiednim szpitalem? Tak. Szpital St Bartholomew's powstał razem z klasztorem i oba obiekty stoją obok siebie. Gdzie sprawdzić informacje dla zwiedzających? Godziny otwarcia i wydarzenia się zmieniają, więc przed wizytą warto zajrzeć na oficjalną stronę kościoła.
-
Church of St John the Baptist
Charnwood
Kościół św. Jana Chrzciciela (Church of St John the Baptist) to kościół parafialny wsi South Croxton w hrabstwie Leicestershire w Anglii, w dystrykcie Charnwood. Ma status zabytku Grade II*, czyli jednej z wyższych kategorii ochrony w Anglii, i jest jedynym miejscem kultu we wsi. Czym jest kościół św. Jana Chrzciciela w South Croxton? Kościół stoi w South Croxton, we wschodniej części Leicestershire. Zbudowano go z łamanego kamienia żelazistego (ironstone) z ciosanymi detalami. Większość murów pochodzi z XIV wieku, a wpis zabytkowy określa styl jako późny dekorowany (late Decorated). Obecnie parafia jest połączona z kościołem All Saints w sąsiedniej wsi Beeby, więc życie parafialne obu miejscowości toczy się wspólnie. Jak stara jest świątynia? Główna bryła jest czternastowieczna, ale niektóre detale wskazują na starszy kościół w tym miejscu. Okrągłołukowe drzwi dla księdza nawiązują do stylu normańskiego, a okna z maswerkiem w kształcie litery Y reprezentują wczesny angielski gotyk, czyli XIII wiek. Najciekawszą wskazówką jest chrzcielnica. To niewielka, okrągła kamienna kadź z przeplatanymi arkadami, datowana na XII wiek, ustawiona na ośmiobocznej podstawie. Nietypowe połączenie wzorów arkadowych świadczy o istnieniu wcześniejszej budowli. Dach nawy zdobią rzeźbione drewniane anioły, dodane w XIX wieku. Co zobaczyć w środku? Normańską chrzcielnicę z przeplatanymi arkadami, wartą uważnego obejrzenia. Mosiężną tablicę Mary Barnes, zmarłej w 1578 roku, w południowej nawie bocznej. Figurę św. Jana Chrzciciela autorstwa Kempe'a z 1896 roku w prezbiterium. Kempe był znanym wiktoriańskim twórcą witraży i wystroju kościelnego, a figura nawiązuje do wezwania świątyni. Dach nawy z rzeźbionymi aniołami. Co jest wokół kościoła? Teren z fosą na północ od kościoła był częścią średniowiecznego założenia dworskiego. Znaleziono tam pozostałości saksońskie, co pokazuje, że miejsce było użytkowane na długo przed powstaniem obecnej budowli. Kościół i otaczające go ślady dawnych umocnień tworzą warstwowy obraz historii wsi, od wczesnego osadnictwa przez średniowiecze po wiktoriańskie dodatki we wnętrzu. Czy warto odwiedzić? Dla osób zainteresowanych angielskimi kościołami parafialnymi, architekturą średniowieczną i lokalną historią Leicestershire to dobry przystanek. Kościół nie został gruntownie przebudowany w epoce wiktoriańskiej, dzięki czemu zachował sporo dawnego charakteru, a normańska chrzcielnica, XVI-wieczna mosiężna tablica i figura Kempe'a pokazują trzy różne stulecia w jednym niewielkim wnętrzu. South Croxton to spokojna wieś, więc to raczej cicha wizyta niż duża atrakcja. Najczęstsze pytania Czy kościół jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma status Grade II*. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Głównie z XIV wieku, w stylu późnego dekorowanego, z elementami starszego kościoła. Jaki jest najstarszy przedmiot w środku? Chrzcielnica o cechach normańskich, datowana na XII wiek. Czy we wsi jest inne miejsce kultu? Nie. Dawniej działała tu wspólnota metodystyczna, ale ten kościół jest obecnie jedyny. Z jaką parafią jest połączony? Z kościołem All Saints w Beeby.
-
Church of St Gregory
East Devon
Kościół św. Grzegorza (Church of St Gregory) to parafialny kościół w Seaton, nadmorskim miasteczku we wschodnim Devon, i jedyny budynek w mieście z najwyższą klasą ochrony zabytków, czyli Grade I. Stoi przy Colyford Road, a w narodowym rejestrze zabytków znajduje się od 2 października 1951 roku. Czym jest kościół św. Grzegorza w Seaton? To anglikański kościół parafialny, którego najstarsze mury sięgają średniowiecza. Większość opisów wskazuje, że powstał pod koniec XIII i na początku XIV wieku, a część lokalnych materiałów po prostu nazywa go budowlą czternastowieczną. Niektóre serwisy turystyczne podają wiek XII, ale to sprzeczne z danymi z rejestru zabytków i źródeł kościelnych, więc bezpieczniej opierać się na późniejszym datowaniu. Dlaczego ma status Grade I? Klasę Grade I przyznaje się obiektom o wyjątkowej wartości, a w Anglii otrzymuje ją tylko niewielki odsetek zabytków. W Seaton św. Grzegorz jest jedynym takim przykładem. Ocena odzwierciedla wiek budowli, jej średniowieczną konstrukcję oraz to, że kolejne stulecia dodawały nowe elementy, nie zacierając pierwotnego charakteru. Jak kościół zmieniał się z czasem? Jak wiele angielskich kościołów parafialnych, rozbudowywano go etapami. Wieża została dobudowana w XV wieku, długo po wzniesieniu głównej części świątyni. W 1860 roku kościół odrestaurował Edward Ashworth z Exeter, architekt zajmujący się budowlami sakralnymi, który pracował przy wielu kościołach w regionie. Takie renowacje były w epoce wiktoriańskiej powszechne i często kształtowały wnętrze oraz wykończenie, które oglądamy dziś. Na co zwrócić uwagę w środku? Witraż „Water of Life” („Woda życia”). Okno stworzone na przełom tysiącleci, które wnosi do średniowiecznych murów współczesny akcent. Dwa rzeźbione baldachimy z XVII wieku. Eksponowane są w szklanych gablotach, dzięki czemu można z bliska obejrzeć snycerską robotę. Organy. Instrument zamontował T. C. Lewis, uznany XIX-wieczny budowniczy organów. Na widoku są ozdobne, cętkowane piszczałki. Jak wpisać kościół w zwiedzanie Seaton? Seaton słynie z nadmorskiej promenady i położenia na Wybrzeżu Jurajskim we wschodnim Devon. Kościół to spokojniejszy, historyczny kontrapunkt dla plaży: krótki przystanek dla miłośników średniowiecznej architektury, wiktoriańskich renowacji, witraży czy muzyki organowej. Jak w każdym czynnym kościele parafialnym godziny otwarcia bywają różne, a nabożeństwa mają pierwszeństwo, więc przed wizytą warto sprawdzić informacje na miejscu. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Grzegorza w Seaton jest zabytkiem? Tak. Ma status Grade I i jest jedynym takim obiektem w Seaton. Kiedy został zbudowany? Większość źródeł datuje go na koniec XIII i początek XIV wieku, a wieżę dodano w XV wieku. Kto go odrestaurował? Renowację w 1860 roku przeprowadził Edward Ashworth z Exeter. Z czego kościół jest najbardziej znany? Z witrażu „Water of Life” z okazji milenium, dwóch rzeźbionych XVII-wiecznych baldachimów w szklanych gablotach oraz organów T. C. Lewisa z cętkowanymi piszczałkami. Gdzie się znajduje? Przy Colyford Road w Seaton, we wschodnim Devon w Anglii. Czy jest czynny? To kościół parafialny miasta, więc odbywają się w nim nabożeństwa. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny otwarcia.
-
St. Mary's Church, Bury St. Edmunds
West Suffolk
Kościół św. Marii w Bury St Edmunds to kościół miejski tego targowego miasteczka w hrabstwie Suffolk i jeden z największych kościołów parafialnych w Anglii. Jego pełna nazwa to Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a sama skala budowli pokazuje, jak ważne było miasto w średniowieczu. Czym jest kościół św. Marii? Świątynia należała do kompleksu opactwa w Bury St Edmunds i pierwotnie była jednym z trzech dużych kościołów w mieście. Dziś nadal działa jako kościół parafialny, ale jego rola wykracza poza liturgię: nazywa się go miejskim, bo od dawna jest związany z życiem całej społeczności. O wyjątkowości decydują wymiary. Kościół szczyci się jedną z najdłuższych naw wśród angielskich kościołów parafialnych i uchodzi za posiadacza największego okna zachodniego spośród wszystkich takich kościołów w kraju. Co zobaczyć w środku? Pierwsze, co zauważa większość zwiedzających, to przestrzeń. Nawa jest długa i szeroka, a przez duże okna wpada mnóstwo światła. Warto spojrzeć w górę na dach z belkami wspornikowymi (hammerbeam), który obejmuje wyjątkowo szeroką nawę i jest uważany za dobrze zachowany zabytek średniowiecznej ciesielki. Pod dachem widać rzeźbione anioły w naturalnej wielkości, ułożone w jedenaście par. Według jednej z interpretacji tworzą procesję ku czci Wniebowzięcia Marii, któremu poświęcony jest kościół. Na wielkie okno zachodnie też warto poświęcić chwilę od wewnątrz, bo jego rozmiar to jedna z wizytówek świątyni. Kto tu spoczywa? W kościele pochowana jest Maria Tudor, siostra Henryka VIII i dawna królowa Francji; jej grobowiec znajduje się po północnej stronie ołtarza. Po śmierci francuskiego męża wyszła za Charlesa Brandona, pierwszego księcia Suffolk. Jej szczątki przeniesiono tu z kościoła opackiego po kasacie opactwa w latach trzydziestych XVI wieku. Źródła różnią się co do dokładnej daty przeniesienia, dlatego bezpieczniej powiedzieć tylko, że nastąpiło po kasacie. Warto sprostować częsty błąd: kościół jest poświęcony Najświętszej Maryi Pannie, a nie Marii Tudor. Gdzie leży i jak zwiedzać? Kościół stoi w historycznym centrum Bury St Edmunds, w dystrykcie West Suffolk, w pobliżu terenu dawnego opactwa. Łatwo więc połączyć wizytę ze spacerem wśród ruin opactwa i po starych uliczkach. Do rynku jest niedaleko, a centrum jest na tyle zwarte, że da się je obejść pieszo. Godziny otwarcia i zasady zwiedzania mogą się zmieniać, dlatego sprawdź je na miejscu lub przed wyjazdem. To czynne miejsce kultu, więc podczas nabożeństw obowiązuje szacunek i dyskrecja. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Marii w Bury St Edmunds jest katedrą? Nie. Miasto ma własną katedrę, św. Edmunda. Kościół św. Marii to świątynia parafialna, choć wyjątkowo duża. Dlaczego nazywa się go miejskim? Ze względu na wieloletnie związki z miastem i jego mieszkańcami, wykraczające poza zwykłe życie parafii. Co jest tu najważniejsze? Dach z rzeźbionymi aniołami, ogromne okno zachodnie i grobowiec Marii Tudor. Czy kościół należał do opactwa? Należał do kompleksu opackiego i na początku był jednym z trzech dużych kościołów w mieście. Czy warto wpaść, gdy mamy mało czasu? Tak. Nawet krótki postój pozwala odczuć skalę i kunszt średniowiecznego angielskiego kościoła miejskiego, a inne atrakcje centrum są tuż obok.
-
Church of Our Lady and Saint Nicholas
Liverpool
Kościół Najświętszej Marii Panny i św. Mikołaja (Church of Our Lady and Saint Nicholas) to anglikański kościół parafialny Liverpoolu, położony nad rzeką Mersey, tuż obok Pier Head. Lokalnie zwany Kościołem Żeglarzy, łączy w sobie ponad siedem wieków historii nabrzeża miasta. Jaka jest historia kościoła? Według tradycji miejsce służy modlitwie co najmniej od lat pięćdziesiątych XIII wieku. W 1355 roku uznano, że dawna kaplica St Mary del Quay jest za mała dla rozrastającego się miasta, i w tym miejscu wzniesiono kaplicę św. Mikołaja. Z czasem stała się główną świątynią parafialną rozwijającego się portu. Do dziś jest czynnym kościołem parafialnym diecezji Liverpool i należy do grupy Greater Churches Group. Dlaczego wieża jest tak ważna? Wieża ma dramatyczną przeszłość. Wcześniejsza zawaliła się 11 lutego 1810 roku, tuż przed rozpoczęciem porannego nabożeństwa. Zginęło 25 osób, głównie nastoletnich dziewcząt. Nową wieżę zaprojektował Thomas Harrison, a ukończono ją w 1815 roku. W latach 1813–1868 kościół był najwyższym budynkiem Liverpoolu (174 stopy, czyli 53 metry), dopóki nie przewyższył go walijski kościół prezbiteriański w Toxteth. Co wydarzyło się podczas II wojny światowej? Podczas nalotu w grudniu 1940 roku bomby zapalające podpaliły kościół i ogień go zniszczył. Kolejna bomba w maju 1941 roku pozostawiła jedynie mury zewnętrzne, wieżę i przylegające budynki parafialne. Nabożeństwa odbywały się w tymczasowych obiektach. Obecny kościół, zaprojektowany przez Edwarda C. Butlera, został konsekrowany w 1952 roku. Skąd nazwa Kościół Żeglarzy? Położenie przy rzece sprawiło, że świątynia stała się duchowym domem kolejnych pokoleń marynarzy. Odnowiona wieża jest pomnikiem 800 lat historii marynarzy znad Mersey, a w 1993 roku poświęcono Morską Kaplicę Pamięci. Czego spodziewać się podczas wizyty? To czynny kościół parafialny, więc przed wizytą sprawdź godziny otwarcia i nabożeństw. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków (Grade II). Łatwo go włączyć w spacer po nabrzeżu: w pobliżu są Pier Head i rzeka Mersey, więc kościół dobrze pasuje do dnia zwiedzania centrum Liverpoolu. Warto spojrzeć w górę na wieżę i pomyśleć o jej historii: zawaleniu, odbudowie i przetrwaniu wojny. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? Przy Pier Head, niedaleko rzeki Mersey w centrum Liverpoolu (współrzędne ok. 53,407; -2,9948). Czy nadal odbywają się tu nabożeństwa? Tak, to czynny anglikański kościół parafialny. Czy budynek jest zabytkiem? Tak, widnieje w National Heritage List for England jako obiekt Grade II. Dlaczego nazywa się Kościołem Żeglarzy? Ze względu na długą więź z marynarzami znad Mersey, upamiętnioną przez wieżę-pomnik i Morską Kaplicę Pamięci. Ile lat ma obecny kościół? Obecny budynek konsekrowano w 1952 roku, po zniszczeniu poprzedniego w czasie wojny, a wieża pochodzi z 1815 roku.
-
Faversham Parish Church
Swale
Faversham Parish Church, formalnie kościół św. Marii Miłosierdzia (St Mary of Charity), to anglikański kościół parafialny w Faversham, miasteczku w dystrykcie Swale w hrabstwie Kent. Ażurowa iglica w kształcie korony góruje nad panoramą miasta i widać ją z daleka, więc łatwo ją obrać za punkt orientacyjny, gdy tu docierasz. Czym jest Faversham Parish Church? To główny kościół parafialny miasta, nadal używany do nabożeństw. Faversham leży na północnym wybrzeżu Kentu, w borough Swale, a kościół stoi niedaleko historycznego centrum. Iglica jest tym, co zwiedzający zauważają najpierw, jeszcze zanim dojdą do samej budowli. Jak stary jest kościół? Najstarszy pisemny ślad kościoła to przywilej z 1070 roku, zaledwie cztery lata po inwazji normańskiej. Dokument przekazywał świątynię opactwu św. Augustyna w Canterbury. Wezwanie św. Marii Miłosierdzia wiąże się też z opactwem w Faversham, królewską fundacją w tym mieście. Macierzysty klasztor opactwa we Francji miał to samo wezwanie, a nazwa przetrwała tu jako pamiątka tego związku. Skąd taki wygląd iglicy? Średniowieczna centralna wieża z iglicą nie przetrwała. Po jej rozebraniu w XVIII wieku kościół zyskał obecną iglicę koronową, zbudowaną w latach 90. XVIII wieku. Przypisuje się ją architektowi Charlesowi Beazleyowi, który według przekazów inspirował się kościołem St Dunstan-in-the-East w Londynie, związanym z Christopherem Wrenem. Iglica ma około 46 metrów wysokości. Pierwotnie była to ażurowa konstrukcja z cegły na zachodnim krańcu budynku. W 1855 roku obudowano ją kamieniem według projektu George'a Gilberta Scotta, jednego z najsłynniejszych architektów kościelnych wiktoriańskiej Wielkiej Brytanii. Scott przebudował też nawę główną i transepty w latach 1873–75, dlatego wnętrze i sylwetka kościoła noszą wyraźne piętno XIX wieku, nałożone na starszą substancję. Co warto wiedzieć o dzwonach? Przez wiele lat w wieży wisiał zestaw ośmiu dzwonów. W 2020 roku zdjęto je w celu ponownego strojenia. Nad poziomem dzwonów wzniesiono stalową ramę i dodano dwa nowe dzwony. Po powieszeniu dzwonów kościół będzie miał zespół dziesięciu. Co zobaczyć w okolicy? Spacer po cmentarzu przykościelnym. Teren to spokojne miejsce, z którego dobrze widać iglicę z różnych stron i można fotografować kamienne detale. Połączenie z centrum miasta. Faversham słynie z dobrze zachowanych uliczek, tradycji targowych i piwowarskich. Kościół naturalnie wpisuje się w spacer po starym mieście. Spojrzenie z dystansu. Iglicę widać z wielu kierunków, więc kościół zauważysz z okolicznych ulic, zanim do niego dojdziesz. Najczęstsze pytania Czy Faversham Parish Church to to samo co St Mary of Charity? Tak. St Mary of Charity to pełne wezwanie; mieszkańcy i turyści zwykle mówią po prostu kościół parafialny. Jak wysoka jest iglica? Około 46 metrów. Kto zaprojektował obecną iglicę? Iglicę koronową z lat 90. XVIII wieku przypisuje się Charlesowi Beazleyowi. George Gilbert Scott obudował ją kamieniem w 1855 roku. Czy kościół jest nadal czynny? Tak, pełni funkcję anglikańskiego kościoła parafialnego w Faversham. Gdzie to jest? W Faversham, w dystrykcie Swale w hrabstwie Kent, w południowo-wschodniej Anglii.
-
St Thomas a Becket, Wandsworth
London
Kościół St Thomas a Becket w Wandsworth to rzymskokatolicka świątynia przy West Hill, w dzielnicy SW18 w południowo-zachodnim Londynie. Budynek znajduje się w rejestrze zabytków Wielkiej Brytanii w kategorii Grade II. Jego historia sięga wczesnego okresu wiktoriańskiego, kiedy życie katolickie w Wandsworth dopiero się odradzało. Jak powstała parafia? Misja katolicka w Wandsworth zaczęła działać w 1841 roku w zwykłym domku przy West Hill. Był to skromny początek miejsca, które dziś jest jednym z charakterystycznych punktów tej ulicy. W 1847 roku wspólnota otrzymała szkołę z kaplicą, zaprojektowaną przez A. W. Pugina, jednego z najsłynniejszych architektów neogotyku. Budynek szybko okazał się za mały dla rosnącej liczby wiernych i parafia zaczęła szukać większej siedziby. Kto zaprojektował obecny kościół? Budowę obecnego kościoła rozpoczęto w 1893 roku według projektu Edwarda Goldiego, architekta, który wzniósł w Wielkiej Brytanii wiele kościołów katolickich. Świątyni nie ukończono za jednym razem. Nawa została otwarta w 1895 roku, a wieża powstała dużo później, w latach 1926-1927, według projektu Josepha Goldiego, syna Edwarda. Kościół jest więc dziełem dwóch pokoleń jednej rodziny, rozłożonym na ponad trzydzieści lat. Jak wygląda budynek? Kościół zbudowano w stylu gotyckim z czerwonej cegły, z elementami wykończeniowymi z kamienia z Bath. Jasny kamień na tle ciepłej cegły to typowe połączenie dla wiktoriańskich kościołów w Londynie. Wieża jest najbardziej widoczną częścią bryły i sprawia, że świątynia wyróżnia się wśród domów na wzgórzu. Historic England chroni budynek wpisem do rejestru Grade II, co potwierdza jego wartość architektoniczną i historyczną. Jak zmieniało się wnętrze? Wnętrze kościoła przearanżowano dwukrotnie: w 1961 i w 2006 roku. Taka przebudowa oznacza dostosowanie układu wnętrza do potrzeb wspólnoty i zmian w liturgii. Jeśli interesuje Cię, jak wiktoriański kościół zmienia się na przestrzeni dziesięcioleci, to dobry przykład. Czy kościół nadal działa? Tak. St Thomas a Becket jest czynnym kościołem parafialnym. Według informacji z listy gminy Wandsworth na niedzielnych nabożeństwach gromadzi się około 450 osób, a parafia prowadzi też nabożeństwa w szpitalu Royal Hospital for Neuro-disability. Ponieważ to miejsce kultu, podczas wizyty warto uszanować nabożeństwa i ciszę. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się St Thomas a Becket w Wandsworth? Przy West Hill w Wandsworth, w Londynie (SW18). Kiedy zbudowano kościół? Budowę rozpoczęto w 1893 roku, nawę otwarto w 1895, a wieżę ukończono w latach 1926-1927. Kto go zaprojektował? Kościół zaprojektował Edward Goldie, a wieżę jego syn Joseph Goldie. Wcześniejszą szkołę z kaplicą z 1847 roku zaprojektował A. W. Pugin. Czy budynek jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II. Czy można go zwiedzać? To czynny kościół, dlatego przed wizytą najlepiej sprawdzić w parafii godziny otwarcia i plan nabożeństw.
-
Church of St Nicholas, Castle Hedingham
Braintree
Kościół św. Mikołaja w Castle Hedingham to kościół parafialny w wiosce Castle Hedingham w hrabstwie Essex, w dystrykcie Braintree we wschodniej Anglii. Stoi w miejscowości znanej z normańskiego zamku i należy do najciekawszych średniowiecznych kościołów w tej części hrabstwa. Jak stary jest kościół św. Mikołaja? Trzon budowli, czyli prezbiterium, nawa, nawy boczne i nadokienna kondygnacja nawy głównej (clerestory), pochodzi z około 1180 roku. To późny okres normański, kiedy styl romański ustępował wczesnemu gotykowi. W kolejnych stuleciach kościół przebudowywano i rozbudowywano, dlatego dzisiejszy wygląd łączy elementy z kilku epok. Z pierwotnej budowy zachowało się kilka cech normańskich. Co warto zobaczyć na zewnątrz? Najbardziej rzucającym się w oczy późniejszym dodatkiem jest ceglana wieża z czerwonej cegły, wzniesiona w czasach Tudorów. Kontrastuje ze starszym kamiennym korpusem i nadaje kościołowi charakterystyczną sylwetkę nad dachami wsi. Ceglany ganek pochodzi z tego samego etapu przebudowy. Razem pokazują, że świątynię dostosowywano do potrzeb jeszcze długo po epoce normańskiej. Na przykościelnym cmentarzu stoi też wczesny krzyż z rzeźbionymi zdobieniami, który warto obejrzeć przed wejściem do środka. Co wyjątkowego jest w środku? Odwiedzający przychodzą tu głównie dla dachu. Kościół ma podwójny dach z belkami hammerbeam, rzadką konstrukcją ciesielską, w której piętrowo ułożone belki wysunięte ze ścian przenoszą ciężar bez poziomego ściągu pośrodku. W Anglii niewiele kościołów ma taki dach, a w Essex tylko kilka. Wykonanie przypisuje się cieśli Thomasowi Loveday, powiązanemu także z pracami dla St John's College w Cambridge. Normański charakter świątyni widać również w drzwiach oraz w okrągłym oknie-rozecie, romańskim detalu, który często podkreślają badacze budowli. Praktyczne wskazówki Kościół leży w centrum wsi, więc łatwo połączyć wizytę ze spacerem po Castle Hedingham i zwiedzaniem zamku. Po wejściu od razu spójrz w górę, bo dach to największa atrakcja wnętrza. Poświęć kilka minut na zewnątrz, by porównać normański kamień z późniejszą tudorowską cegłą wieży i ganku. Godziny otwarcia działającego kościoła parafialnego bywają różne, dlatego przed specjalnym wyjazdem sprawdź je na miejscu. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Mikołaja? Główny korpus pochodzi z około 1180 roku, z okresu normańskiego. z czego kościół jest najbardziej znany? Z podwójnego dachu hammerbeam, rzadkiej formy ciesielstwa, oraz zachowanych cech normańskich. Czy wieża jest średniowieczna? Nie. Wieża z czerwonej cegły powstała w czasach Tudorów, długo po wzniesieniu pierwotnego kościoła. Gdzie się znajduje? W Castle Hedingham w hrabstwie Essex, w dystrykcie Braintree, niedaleko słynnego zamku.
-
Church of St Mary the Virgin
Daventry
Church of St Mary the Virgin (Kościół Najświętszej Maryi Panny) stoi na niewielkim wzgórku na południowym krańcu wsi Badby w hrabstwie Northamptonshire, kilka mil od Daventry. To parafialny kościół wpisany do rejestru zabytków w klasie II*, a większość obecnej budowli pochodzi z XIV wieku. Jaka jest historia kościoła? Źródła wskazują na osadnictwo na wzgórzu już w czasach saskich i wspominają o ogrodzonym terenie w tym miejscu od IX wieku. Podczas prac wewnątrz kościoła w 2018 roku archeolodzy znaleźli ślady wcześniejszej budowli. To jedyne wskazówki, że w tym miejscu odprawiano nabożeństwa przed powstaniem obecnego kościoła. Prezbiterium, nawa główna i nawy boczne powstały na początku XIV wieku. W XV wieku dobudowano jasne piętro okien nad nawą (tzw. clerestory), które należy do wyróżniających się elementów świątyni. W XVI wieku doszedł ganek. Przed reformacją kościół poświęcono Matce Bożej, na co wskazuje jego nazwa. Co stało się z wieżą? Wieża zawaliła się około 1703–1704 roku i została odbudowana około 1707–1709. Katastrofa nie była całkowitym zaskoczeniem: komisarze diecezjalni ostrzegali przed złym stanem wieży już w 1631 i 1637 roku. W 1880 roku kościół ponownie odrestaurowano pod kierunkiem architekta E. F. Lawa. Kto sprawował pieczę nad parafią? Od 1285 roku prawo powoływania proboszcza należało do opactwa Evesham. Po kasacie klasztorów przeszło na Christ Church w Oksfordzie, które zachowało je do 1919 roku. Księgi parafialne, prowadzone od 1655 roku, przechowuje Northamptonshire Record Office. Co zobaczyć na cmentarzu? Cmentarz przykościelny zamknięto dla nowych pochówków w 1886 roku, a obecny cmentarz parafialny leży przy Brookside Lane. Starsze groby otaczają budynek i tworzą spokojny, wiejski klimat okolicy. Czy można zwiedzać? Kościół jest otwarty codziennie, więc to wygodny przystanek dla turystów pieszych i osób zwiedzających wsie wokół Daventry. Samo Badby to urocza miejscowość, a kościół na wzgórzu to naturalny początek krótkiego spaceru po wsi. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? We wsi Badby w hrabstwie Northamptonshire w Anglii, niedaleko Daventry. Ile ma lat? Główna bryła pochodzi z początku XIV wieku, z XV-wiecznym clerestory, XVI-wiecznym gankiem i wieżą odbudowaną na początku XVIII wieku. Czy to zabytek? Tak, jest wpisany do rejestru w klasie II*. Czy można go zwiedzać? Źródła podają, że jest otwarty codziennie, ale przed specjalnym wyjazdem warto to sprawdzić na miejscu. Czy cmentarz nadal służy do pochówków? Nie. Zamknięto go w 1886 roku.
-
St Martin-in-the-Fields
London
Kościół St Martin-in-the-Fields to anglikańska świątynia parafialna w Londynie, stojąca na północno-wschodnim narożniku Trafalgar Square. Jego portyk przypomina antyczną świątynię, a z dachu wyrasta wieża w stylu średniowiecznych kościołów. Taki układ wyróżnia budynek wśród londyńskich kościołów i sprawia, że trudno go przeoczyć podczas spaceru po centrum. Jak wygląda historia kościoła? Pierwsze wzmianki o kościele w tym miejscu pochodzą z XIII wieku. Według przekazów korzystali z niego wówczas mnisi z Westminsteru. Około 1542 roku, za panowania Henryka VIII, świątynię zastąpiono nowym budynkiem, a w 1602 roku ją powiększono. W 1721 roku stary kościół rozebrano, by zrobić miejsce pod nową budowlę. Nazwa ma konkretne uzasadnienie. Gdy parafię zakładano, wokół rozciągały się pola. Do czasu wzniesienia obecnego kościoła miasto zdążyło już je pochłonąć, ale nazwa pozostała. Kto zaprojektował obecny budynek? Autorem projektu jest James Gibbs, uczeń Christophera Wrena. Początkowo proponował nawę na planie koła zwieńczoną kopułą, lecz pomysł odrzucono jako zbyt kosztowny. Ostatecznie powstał prostszy, prostokątny kościół, ukończony w 1726 roku. Część źródeł podaje jako datę otwarcia rok 1724, więc przy dokładnych zestawieniach warto to uwzględnić. Gibbs jako pierwszy skutecznie połączył palladiańską fasadę w formie antycznej świątyni ze strzelistą wieżą w średniowiecznym stylu. To rozwiązanie okazało się wzorem, który później chętnie naśladowano. Co zobaczyć w środku? Wnętrze zdobi sklepienie kolebkowe ze sztukateriami, które przypisuje się Giovanniemu Battiście Bagutti i Chrysostomowi Wilkinsowi. Kościół pełni dziś nie tylko funkcję religijną, ale też jest miejscem koncertów muzycznych. W krypcie działa kawiarnia. Jej posadzka składa się z wielu płyt nagrobnych, wśród których znajdują się m.in. płyty związane z rozbójnikiem Jackiem Sheppardem oraz Nell Gwynne, kochanką Karola II. W krypcie mieści się też ośrodek odbijania mosiężnych płaskorzeźb (brass rubbing), czyli tworzenia odbitek na papierze. Jak dojść i kiedy warto wpaść? Kościół leży przy Trafalgar Square, więc łatwo go połączyć ze zwiedzaniem pobliskich atrakcji centrum Londynu. Wizyta nie musi zajmować dużo czasu: wystarczy chwila na obejrzenie fasady i wnętrza. Dłużej warto zostać, jeśli planujesz przerwę w krypcie lub udział w koncercie. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi kościół St Martin-in-the-Fields? Na północno-wschodnim narożniku Trafalgar Square w Londynie. Kto go zaprojektował i kiedy powstał? James Gibbs, uczeń Wrena. Budowę ukończono w 1726 roku, choć niektóre źródła wskazują 1724. Skąd wzięła się nazwa? Gdy zakładano parafię, wokół były pola. Z czasem zabudowa miasta otoczyła kościół, a nazwa została. Czy w kościele jest kawiarnia? Tak, w krypcie, z posadzką z płyt nagrobnych. Działa tam także ośrodek brass rubbing. Czy można tam posłuchać muzyki? Tak, kościół jest również miejscem koncertów. Czy to nadal czynny kościół? Tak, jest to anglikańska świątynia parafialna.
-
Church of St Andrew
London
Kościół św. Andrzeja w Holborn (Church of St Andrew, Holborn) to anglikański kościół parafialny na północno-zachodnim skraju City of London, przy ulicy Holborn, w okręgu Farringdon Without. To największy kościół parafialny, jaki Christopher Wren zaprojektował w City, i spokojny przystanek między prawniczą dzielnicą Londynu a jego częścią finansową. Jaka jest historia kościoła św. Andrzeja w Holborn? Miejsce ma bardzo długą historię. Najstarsza wzmianka pisemna pochodzi z dokumentu z roku 951, choć jego autentyczność i datowanie są niepewne. Średniowieczny kościół stojący tu wcześniej przetrwał wielki pożar Londynu w 1666 roku, podobno dzięki zmianie kierunku wiatru w ostatniej chwili. Był jednak w złym stanie technicznym, dlatego Wren odbudował go od fundamentów. Źródła podają nieco różne daty prac: zakończenie około 1687 roku, a okres budowy mniej więcej 1684–1690. Dlaczego warto tu zajrzeć? Przyciąga architektura Wrena oraz związki kościoła z postaciami i instytucjami z historii Londynu. Foundling Hospital. Kościół jest blisko związany z londyńskim przytułkiem dla porzuconych dzieci Thomasa Corama, który w 1741 roku założył go w domu w pobliskim Hatton Garden. Benjamin Disraeli. Według Historic England późniejszy premier Wielkiej Brytanii został tu ochrzczony w 1817 roku, mając dwanaście lat. Jedna z relacji dodaje, że chrzest nastąpił po tym, jak jego ojciec rozzłościł się z powodu kary nałożonej przez synagogę Bevis Marks. Co działo się w czasie II wojny światowej? W 1941 roku kościół został poważnie uszkodzony. Odbudowano go według pierwotnego projektu Wrena i ponownie otwarto w październiku 1961 roku. Dzisiejszy budynek jest więc powojenną rekonstrukcją siedemnastowiecznej świątyni. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków i opisany przez Historic England. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? Przy ulicy Holborn, na północno-zachodnim skraju City of London, w okręgu Farringdon Without. Z okolic Holborn Viaduct i Hatton Garden dojdziesz tu pieszo w kilka minut. Kto go zaprojektował? Sir Christopher Wren, który odbudował kościół po okresie wielkiego pożaru. Czy to czynny kościół? Tak, jest to kościół anglikański. Godziny otwarcia i nabożeństw bywają różne, więc przed wizytą sprawdź informacje parafii. Czy kościół spłonął w wielkim pożarze Londynu? Nie. Średniowieczna budowla przetrwała pożar z 1666 roku, ale jej stan był tak zły, że i tak ją odbudowano. Czy budynek jest oryginalny? Projekt pochodzi od Wrena, jednak w 1941 roku świątynia została mocno zniszczona i odbudowana, a ponownie otwarto ją w 1961 roku. Czy warto go odwiedzić? Jeśli interesuje Cię Wren, historia Foundling Hospital albo życiorys Disraelego, to dobry krótki przystanek podczas zwiedzania Holborn i City.
-
Church of St Silas with All Saints
London
Church of St Silas with All Saints to anglikański kościół parafialny przy Penton Street w dzielnicy Pentonville, w londyńskim Islington. To wpisany do rejestru zabytków (Grade II) neogotycki budynek z lat sześćdziesiątych XIX wieku. Dobry przystanek dla osób zainteresowanych wiktoriańską architekturą sakralną z dala od najbardziej uczęszczanych atrakcji centrum Londynu. Jaka jest historia kościoła? Początki sięgają żelaznej kaplicy misyjnej, którą założył proboszcz parafii Saint James w Pentonville, aby obsłużyć rozrastającą się okolicę. Wkrótce zaplanowano stały budynek. Projekt przypisuje się architektowi Samuelowi Sandersowi Teulonowi, który rozpoczął pracę w 1860 roku. Budowę ukończył w 1863 roku E. P. Loftus Brock, a w 1884 roku dobudowano prezbiterium. Początki nie były łatwe. Pierwszy projekt przysporzył kłopotów, a proboszcz pozwał do sądu architekta i wykonawcę, ponieważ użyty kamień z Kentu (ragstone) okazał się zbyt miękki. Kościół otrzymał początkowo wezwanie Christ Church. Wezwanie św. Sylasa nadano przy konsekracji 16 lipca 1867 roku. Jak wygląda budynek? Kościół to typowy przykład wiktoriańskiego neogotyku, a mieszanka materiałów nadaje mu żywy, barwny charakter. W murach połączono kamień z Kentu z kamiennymi detalami oraz cegłą białą, żółtą i czerwoną. Dach pokrywa walijski łupek. Na co zwrócić uwagę podczas wizyty: Ściana wschodnia z trzema wysokimi oknami lancetowymi. Nawa południowa, w której łuki okien wykończono cegłą układaną w jodełkę. Wielobarwne wzory z cegły, charakterystyczne dla epoki i dla zamiłowania Teulona do mocnych kontrastów. Co jest w środku i co zmieniło się niedawno? We wnętrzu znajdują się retabulum (reredos) oraz stacje drogi krzyżowej autorstwa artysty Michaela Colesa. W 2009 roku kościół otrzymał nowe pokrycie dachu z ogniwami słonecznymi. To godny uwagi współczesny element w dziewiętnastowiecznym budynku i przykład tego, jak zabytkowe świątynie dostosowują się do dzisiejszych potrzeb. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół? Przy Penton Street w Pentonville, w dzielnicy Islington w północnym Londynie, niedaleko okolicy Angel. Czy to zabytek? Tak. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków w kategorii Grade II pod nazwą Church of St Silas with All Saints. Kto go zaprojektował? Samuel Sanders Teulon rozpoczął projekt w 1860 roku. E. P. Loftus Brock ukończył kościół w 1863 roku, a prezbiterium dodano w 1884 roku. Kiedy odbyła się konsekracja? 16 lipca 1867 roku, wtedy nadano wezwanie św. Sylasa. Czy to ten sam kościół co St Silas the Martyr w Kentish Town? Nie. To osobna świątynia, zbudowana na początku XX wieku w innej części północnego Londynu. Czy warto go odwiedzić? Dla miłośników architektury tak. Materiały elewacji, okna lancetowe i dach z ogniwami słonecznymi czynią z niego ciekawy przykład wiktoriańskiego projektu spotykającego współczesną ekologię.
-
Holy Cross Church, Binstead
Ryde
Holy Cross Church w Binstead to anglikański kościół parafialny w Binstead, niedaleko Ryde na Isle of Wight. Świątynia ma korzenie sięgające schyłku XI wieku, a jej dzieje od początku splatają się z miejscowymi kamieniołomami. Budynek ma status zabytku II stopnia (Grade II), wpisanego na listę 24 października 1950 roku, i należy do diecezji Portsmouth. Skąd wziął się kościół w Binstead? Według tradycji kościół powstał dla robotników z okolicznych kamieniołomów. Jedna z relacji mówi o budowli wzniesionej dla kamieniarzy około 1150 roku. Kamień z Quarr, wydobywany w sąsiedztwie, trafiał m.in. do katedry w Winchesterze i do opactwa Quarr, a więc ta niewielka wiejska świątynia stoi w miejscu o dużym znaczeniu dla średniowiecznego budownictwa południowej Anglii. Co zobaczyć w architekturze? Najstarszą częścią jest prezbiterium. Jego mur ułożony w „rybią łuskę" (opus spicatum) wskazuje na datowanie normańskie, natomiast okna prezbiterium pochodzą z połowy XIII wieku, co świadczy o przebudowie w tamtym stuleciu. Pierwotnie kościół był jednoprzestrzenny, co widać na obrazie Johna Nixona. Nawa została odbudowana w latach 1843–1845 według projektu Thomasa Hellyera, a w 1875 roku dobudowano północną nawę boczną. Wieżyczka na dzwon (bellcote) pochodzi z 1925 roku. W środku wisi dzwon sprzed reformacji, o którym mówi się, że pochodzi z pobliskiego opactwa cystersów w Quarr, dziś ruin. Pożar z 1969 roku 7 czerwca 1969 roku kościół poważnie ucierpiał w pożarze. Odbudowany, został ponownie poświęcony w lutym 1971 roku. Wiele witraży wymieniono wówczas na nowe, zaprojektowane przez Lawrence'a Lee, więc obok średniowiecznych murów oglądamy współczesne szkło artystyczne. Cmentarz i „Idol" Przy bramie cmentarnej, w której wykorzystano ponownie normańskie profile kamienne, znajduje się rzeźbiona postać zwana lokalnie „the Idol" lub „Saxon Idol". Na przykościelnym cmentarzu spoczywa też Thomas Sivell, przemytnik zastrzelony w 1785 roku przez celników z Portsmouth. To jeden z ciekawszych drobnych szczegółów tego miejsca dla miłośników lokalnej historii. Najczęstsze pytania Jak stary jest kościół Holy Cross w Binstead? Początki sięgają końca XI wieku; prezbiterium ma cechy normańskie, a okna pochodzą z połowy XIII wieku. Czy to zabytek? Tak, budynek jest wpisany na listę jako obiekt Grade II od 24 października 1950 roku. Co jest najciekawsze na terenie kościoła? Rzeźba „Saxon Idol" nad bramą cmentarną, grób przemytnika Thomasa Sivella oraz dzwon sprzed reformacji w wieżyczce. Czy kościół ucierpiał w przeszłości? Tak, w pożarze 7 czerwca 1969 roku; odbudowany został ponownie poświęcony w lutym 1971 roku. Gdzie leży? W Binstead, przy Ryde, na wschodnim wybrzeżu Isle of Wight w Anglii.
-
St Helen's Church, Ashby-de-la-Zouch
Ashby-de-la-Zouch
Kościół św. Heleny w Ashby-de-la-Zouch to anglikański kościół parafialny miasteczka w hrabstwie Leicestershire, w środkowej Anglii. Należy do dekanatu North West Leicestershire w diecezji Leicester i jest jednym z najważniejszych zabytków miasta. Stoi tuż obok ruin zamku Ashby, a jego dzieje są z tą warownią ściśle splecione. Jaka jest historia kościoła św. Heleny? Kościół w Ashby istniał już w XI wieku. Księga Domesday Book, czyli średniowieczny spis ziem Anglii, odnotowuje w osadzie księdza oraz świątynię pod wezwaniem św. Heleny, złożoną wówczas tylko z nawy. Obecny budynek ma jednak inne korzenie. Jego trzon pochodzi głównie z prac rozpoczętych w 1474 roku, gdy pierwszy baron Hastings przebudował kościół. Robił to w tym samym czasie, gdy swój sąsiadujący dwór zamieniał w zamek. Hastings, lord szambelan króla Edwarda IV, ufundował więc równolegle świątynię i obronną rezydencję, a dwa sąsiednie obiekty stały się symbolem jego pozycji. Ród Hastingsów był przez cztery stulecia patronem kościoła. Za trzeciego hrabiego Huntingdon parafia stała się ważnym ośrodkiem purytanizmu, czyli surowszego nurtu protestantyzmu w Anglii. Jak kościół zmieniał się w kolejnych wiekach? Budynek wielokrotnie rozbudowywano, bo parafia rosła. Około 1670 roku wnętrze odnowiono, aby zyskać więcej miejsca dla wiernych. Rosnąca liczba parafian wymusiła kolejne prace w 1829 roku. Największa przebudowa przypadła na lata 1878-1880. Poszerzono wtedy nawę, dodając dwie zewnętrzne nawy boczne. Dzięki temu świątynia pomieściła znacznie więcej osób niż w średniowieczu. Co zachowało się z XV wieku? Z czasów barona Hastingsa przetrwały wieża, kaplica Hastingsów oraz część przypór i okien. Wieża jest czterokondygnacyjna i utrzymana w stylu angielskiego gotyku perpendykularnego. Pod nią znajduje się sklepienie gwiaździste, które warto obejrzeć po wejściu do środka. Czym jest kaplica Hastingsów? To kaplica po południowej stronie kościoła. Pełniła funkcję grobowca rodziny Huntingdonów. Znajduje się w niej nagrobek Francisa, drugiego hrabiego Huntingdon, zmarłego w 1561 roku, oraz jego żony Katherine. Jeśli interesują Cię dzieje angielskiej arystokracji, to właśnie tu można zobaczyć ślady rodu, który wpływał na losy miasta. Czy kościół jest zabytkiem? Tak. Kościół ma status obiektu zabytkowego pierwszego stopnia (Grade I), czyli najwyższej kategorii ochrony w Anglii. Obejmuje ona budynki o wyjątkowym znaczeniu historycznym i architektonicznym. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży w centrum Ashby-de-la-Zouch, więc łatwo połączyć jego zwiedzanie z wizytą w ruinach zamku. Oba miejsca dzieli niewielka odległość, a ich wspólna historia, związana z baronem Hastingsem, pozwala zrozumieć, jak w XV wieku powstawał lokalny ośrodek władzy. Współrzędne kościoła to około 52,747 N i 1,467 W. Ponieważ jest to czynna świątynia parafialna, w czasie nabożeństw należy zachować ciszę i uszanować modlących się. Godziny otwarcia warto sprawdzić wcześniej na stronie parafii. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano obecny kościół św. Heleny? Trzon budynku pochodzi głównie z prac rozpoczętych w 1474 roku. Wcześniejszy kościół istniał w mieście już w XI wieku. Kto ufundował przebudowę? Pierwszy baron Hastings, który w tym samym czasie przekształcał swój dwór w zamek. Co z oryginalnej budowli przetrwało do dziś? Wieża, kaplica Hastingsów oraz część przypór i okien z XV wieku. Kiedy kościół rozbudowano do obecnych rozmiarów? Najważniejsza przebudowa miała miejsce w latach 1878-1880, gdy dodano dwie zewnętrzne nawy boczne. Wcześniejsze prace prowadzono około 1670 i w 1829 roku. Kto jest pochowany w kaplicy Hastingsów? Między innymi Francis, drugi hrabia Huntingdon, zmarły w 1561 roku, i jego żona Katherine. Czy to czynny kościół? Tak, to anglikański kościół parafialny miasta.
-
Church of the Holy Cross, Crediton
Mid Devon
Kościół Świętego Krzyża w Crediton (Church of the Holy Cross) to parafialny kościół miasteczka Crediton w hrabstwie Devon, w południowo-zachodniej Anglii. Budowla jest wpisana na brytyjską listę zabytków z najwyższą, pierwszą kategorią (Grade I), a jej korzenie sięgają ponad tysiąca lat wstecz. To dobry przystanek dla osób zainteresowanych średniowieczną historią Kościoła w Anglii i architekturą gotycką. Jaka jest historia kościoła w Crediton? Pierwsze zapisy o kościele w tym miejscu pochodzą z początku X wieku, a prawdopodobnie właśnie wtedy wzniesiono tu katedrę. Jeśli XI-wieczna kopia dokumentu z roku 739 jest autentyczna, ślady miejsca można cofnąć nawet o prawie dwa stulecia. Przez pewien czas stała tu katedra biskupa Crediton, stojącego na czele dawnej diecezji. Około 1050 roku siedzibę biskupstwa przeniesiono do Exeter. Po tej zmianie w Crediton pozostała wspólnota kanoników, która zarządzała budynkami i życiem świątyni. Dlatego kościół nazywa się „kolegiacki”. Pełna formalna nazwa brzmi: Collegiate Church of the Holy Cross and the Mother of Him Who Hung Thereon. W latach 30. XII wieku trwała budowa normańskiego kościoła, w tym czasie ustanowiono też kolegium. Co stało się po reformacji? W czasie reformacji kolegium rozwiązano. Kościół przekazano Henrykowi VIII w 1545 roku, a kanonicy się rozproszyli. Budynki wykupiła następnie korporacja miejska Crediton i do dziś jej przedstawiciele opiekują się substancją zabytku. To dość nietypowy układ, w którym o stanie świątyni decyduje lokalna wspólnota. Jak wygląda architektura? Większość obecnego budynku pochodzi z początku XV wieku i reprezentuje styl gotyku perpendykularnego, charakterystyczny dla późnośredniowiecznej Anglii. Starsze są niektóre części: centralna wieża powstała w XII lub XIII wieku, a kaplica Najświętszej Maryi Panny (Lady Chapel) w XIII lub XIV wieku. Plan kościoła obejmuje: prezbiterium o dwóch przęsłach z nawami bocznymi, trzyprzęsłową Lady Chapel od strony wschodniej, sześcioprzęsłową nawę główną z nawami bocznymi i oknami nawy głównej (clerestorium), transepty i centralną wieżę na skrzyżowaniu, salę kapitulną od południowego wschodu, południowy ganek. Fasada południowa uchodzi za najbardziej reprezentacyjną. W drugiej połowie XIX wieku kościół przeszedł duże prace restauracyjne, które w latach 1848–1877 prowadził John Hayward z Exeter. Co jeszcze warto zobaczyć? Kościół wiąże się ze świętym Bonifacym, misjonarzem, o którym mówi się, że pochodził z okolic Crediton. We wnętrzu można zobaczyć współczesną rzeźbę przedstawiającą jego życie. W środku zachował się także nagrobek Thomasa Dowrisha z 1464 roku, co pokazuje, jak długą historię mają pochówki w tym miejscu. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół Świętego Krzyża? W mieście Crediton, w dystrykcie Mid Devon w hrabstwie Devon, w Anglii. Współrzędne to około 50,79 N, 3,65 W. Czy to była katedra? Tak, w przeszłości stała tu katedra biskupa Crediton. Do około 1050 roku miejsce było siedzibą diecezji, potem biskupstwo przeniesiono do Exeter. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Większość konstrukcji jest z początku XV wieku, centralna wieża jest starsza (XII–XIII wiek), a Lady Chapel pochodzi z XIII lub XIV wieku. Kto zarządza budynkiem? Od czasu wykupienia po reformacji substancję kościoła administruje korporacja miejska Crediton. Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników historii, architektury gotyckiej i średniowiecznych dziejów Kościoła w Anglii, którzy odwiedzają Devon i chcą zobaczyć zabytek o tak długiej tradycji.
-
St Andrew's Church
London
St Andrew's Church to kościół anglikański (Church of England) stojący pośrodku Thornhill Square w dzielnicy Barnsbury, w londyńskim Islington. To wiktoriańska pamiątka północnego Londynu, zbudowana w latach 50. XIX wieku dla szybko rozrastającej się okolicy, która do dziś nadaje placowi charakter. Gdzie stoi St Andrew's Church? Kościół znajduje się w publicznym ogrodzie w centrum Thornhill Square i Thornhill Crescent, w mieszkalnej części Barnsbury w Islington, na północ od centrum Londynu. Ogród otaczają szeregi zabytkowych domów, dlatego budynek widać zza drzew i trawników, a nie przy ruchliwej głównej ulicy. Dlaczego zbudowano ten kościół? W pierwszej połowie XIX wieku Barnsbury szybko się zabudowywało, a liczba mieszkańców gwałtownie rosła. Islington potrzebowało nowych kościołów. Ziemia należała do rodziny Thornhill, a w 1852 roku George Thornhill podarował działkę pod nową świątynię. Parafia św. Andrzeja powstała w 1854 roku z części istniejących parafii Holy Trinity i All Saints. Kto go zaprojektował i zbudował? Projekt wyłoniono w konkursie. Dokończyli go architekci John Johnson i Francis B. Newman. Budowę wykonała firma Dove Brothers, działająca w Barnsbury w latach 1781-1993. Prace trwały w latach 1852-54, a w 1854 roku kościół konsekrował Charles Blomfield, biskup Londynu. Jak duży jest kościół? St Andrew's był największym z nowych kościołów zbudowanych w tym okresie w Islington i miał miejsca siedzące dla około 1650 osób. Ta liczba pokazuje, jak liczna była wówczas lokalna społeczność i jak ważne było życie kościelne w wiktoriańskim Barnsbury. Jak kościół wpłynął na plac? Świątynię ustawiono pośrodku ogrodu, a otaczające domy zbudowano frontem do niej. Jej obecność pomogła uczynić z Thornhill Square szanowany, poszukiwany adres. Dziś plac z ogrodem i kościołem to jeden z cichszych i ładniejszych zakątków Barnsbury. Co działo się z parafią później? W XX wieku parafia zmieniała się. W latach 1882-1952 prowadziła salę misyjną przy Gifford Street. W 1953 roku połączono ją z parafią St Thomas w Barnsbury, w 1956 z St Matthias, a w 1980 z Holy Trinity. Księgi parafialne z lat 1854-1960 przechowuje London Metropolitan Archives pod sygnaturą P83/AND1, co przydaje się osobom badającym historię lokalną lub rodzinną. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano St Andrew's Church? W latach 1852-54, konsekracja odbyła się w 1854 roku. Kto go zaprojektował? John Johnson i Francis B. Newman, po konkursie architektonicznym. Kto podarował ziemię? George Thornhill przekazał działkę w 1852 roku. Czy można znaleźć dawne dokumenty parafii? Tak. London Metropolitan Archives przechowuje księgi parafialne z lat 1854-1960. Co jest w pobliżu? Thornhill Square i Thornhill Crescent to wiktoriańskie ulice z zabytkowymi domami, dobre na krótki spacer po Barnsbury.
-
Parish Church of St Peter and St Paul
Cromer
Kościół parafialny św. Piotra i Pawła w Cromer, na północnym wybrzeżu Norfolk, to najbardziej rozpoznawalny punkt tego nadmorskiego miasteczka. Jego wieża ma około 160 stóp (mniej więcej 49 metrów) i uchodzi za najwyższą wieżę kościelną w całym hrabstwie Norfolk. Przy dobrej pogodzie widać ją z daleka, także z morza i z okolicznych pól. Z czego słynie ten kościół? Najpierw rzuca się w oczy zachodnia wieża. Ma cztery kondygnacje, bogato zdobione attyki i pinakle, a swoją sylwetką góruje nad nabrzeżem i molo. Kościół jest wpisany do rejestru zabytków w najwyższej kategorii (Grade I), co stawia go wśród najcenniejszych zabytków Anglii. Większość obecnej budowli pochodzi z XV wieku, kiedy miasto bogaciło się na rybołówstwie i handlu przybrzeżnym i stać je było na świątynię o takiej skali. Jak zmieniał się budynek? Dzieje kościoła nie były równe. W XVII wieku rozebrano prezbiterium, przez co budowla stała się krótsza i zaburzona w proporcjach. W XIX wieku jej stan był kiepski. Przełom nastąpił w latach 80. XIX wieku, gdy architekt Arthur Blomfield poprowadził gruntowną odbudowę. Prezbiterium postawiono od nowa w latach 1887–1889, a nawę i wieżę naprawiono. Bez tych prac kościół prawdopodobnie nie wyglądałby dziś tak, jak go widzimy. Co zobaczyć w środku? We wnętrzu czeka szeroka, jasna nawa oraz witraże o lokalnym charakterze. Część okien nawiązuje do tematyki ratownictwa morskiego i latarni, co odzwierciedla związki miasta z morzem i załogami łodzi ratunkowych. Wschodnie okno południowej nawy bocznej wykonała firma Morris & Co. według projektu Edwarda Burne-Jonesa. Zostało uszkodzone podczas nalotu w 1942 roku, co przypomina, że wybrzeże było celem w czasie II wojny światowej. Czy można wejść na wieżę? Według National Churches Trust wieża jest otwarta od poniedziałku do soboty, od końca maja do końca października. Ze szczytu rozciąga się widok na dachy Cromer, molo i Morze Północne. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny, bo dostęp zależy od sezonu i od pracy wolontariuszy. Praktyczne wskazówki Kościół stoi w centrum Cromer, kilka minut pieszo od promenady i mola, więc łatwo włączyć go w spacer po mieście. To nadal czynny kościół parafialny. W czasie nabożeństw i modlitwy zachowaj ciszę. Wieżę najlepiej fotografować w późnym popołudniu, z okolicznych uliczek. Najczęstsze pytania Jak wysoka jest wieża? Ma około 160 stóp, czyli mniej więcej 49 metrów, i jest najwyższą wieżą kościelną w Norfolk. Kiedy zbudowano kościół? Obecna budowla pochodzi głównie z XV wieku, a prezbiterium odbudowano pod koniec XIX wieku. Kto przeprowadził renowację? Architekt Arthur Blomfield, w latach 80. XIX wieku. Czy obiekt jest chroniony? Tak, jest wpisany do rejestru zabytków w kategorii Grade I. Czy wejście jest bezpłatne? Takie kościoły zwykle przyjmują zwiedzających w godzinach otwarcia, a datki na utrzymanie są mile widziane. Aktualne zasady warto sprawdzić na miejscu.
-
St. George's Church, Barton in Fabis
Nottingham
Kościół św. Jerzego w Barton in Fabis to średniowieczny kościół parafialny Kościoła Anglii w hrabstwie Nottinghamshire, wpisany na listę zabytków w najwyższej kategorii – Grade I. Stoi w wiosce Barton in Fabis w dystrykcie Rushcliffe, na południe od Nottingham, nad doliną rzeki Trent. Jak stary jest kościół św. Jerzego? Świątynia w tym miejscu istniała według przekazów już na początku XII wieku. Obecna budowla pochodzi głównie z połowy XIV wieku, a późniejsze etapy prac – w XV i XVII wieku oraz w roku 1693 – nadały jej obecny kształt. Wpis do rejestru zabytków pochodzi z 13 października 1966 roku. Jak wygląda budynek? Kościół ma typowy dla angielskich świątyń parafialnych układ: nawę z oknami górnego piętra (clerestorium), południową nawę boczną z kaplicą, południowy ganek, prezbiterium oraz wieżę z iglicą od strony zachodniej. Wnętrze zachowało ozdobne sedilia, czyli kamienne siedzenia dla duchownych, oraz nisze piscyny z czasów sprzed reformacji. Co warto zobaczyć w środku? Najcenniejszym elementem wyposażenia jest alabastrowy nagrobek z 1616 roku w prezbiterium. Przedstawia leżące postaci Williama i Tabithy Sacheverell. Tego rodzaju pomniki z okresu jakobińskiego to cenne świadectwo lokalnej historii rodzin ziemiańskich. Jakie wydarzenia naznaczyły historię kościoła? 1736 – kościół został zalany, gdy wezbrana Trent wystąpiła z brzegów. 1855 – restaurację przeprowadził architekt Thomas Chambers Hine; kolejne prace w XIX wieku przypisuje się także jemu (1877). 1893 – odnowiono iglicę uszkodzoną przez piorun. 1931–1934 – naprawiono dach nawy i attykę; projekt wykonał Charles Marriott Oldrid Scott, a prace budowlane Thomas Long. Co jeszcze znajduje się przy kościele? Na cmentarzu przykościelnym, tuż przy południowych drzwiach, stoi pomnik wojenny wpisany na listę zabytków kategorii Grade II. Razem z kościołem tworzy niewielki, ale cenny zespół historyczny. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół św. Jerzego w Barton in Fabis? W wiosce Barton in Fabis w hrabstwie Nottinghamshire, w dystrykcie Rushcliffe, około 52,89° N, 1,23° W – w pobliżu Nottingham. Czy to zabytek pierwszej kategorii? Tak, budynek ma status Grade I, czyli należy do najwyżej ocenianych zabytków Anglii. Czy kościół jest czynny? Jest to kościół parafialny Kościoła Anglii, więc służy lokalnej wspólnocie. Godziny nabożeństw i możliwość zwiedzania warto sprawdzić lokalnie przed wizytą. Co jest najciekawsze dla odwiedzających? Alabastrowy nagrobek Sacheverellów z 1616 roku, średniowieczne sedilia i piscyna oraz wieża z iglicą widoczna z okolicy. Czy można połączyć wizytę ze spacerem? Tak, wioska leży w dolinie Trent, a krótki postój przy kościele dobrze pasuje do wycieczki po wiejskiej części Nottinghamshire.
-
Dunstable Priory
Dunstable
Dunstable Priory to zachowany rdzeń królewskiego klasztoru augustianów w Dunstable w hrabstwie Bedfordshire w Anglii. Dziś kościół Priory Church of St Peter jest czynnym kościołem parafialnym, a zwiedzający widzą tylko nawę dużo większej średniowiecznej świątyni. Kto i kiedy założył Dunstable Priory? Klasztor ufundował w 1132 roku król Henryk I dla kanoników regularnych św. Augustyna. Wokół kościoła powstał zespół klasztorny, a przez znaczną część średniowiecza wspólnota należała do najważniejszych instytucji w mieście. Kościół poświęcił w 1213 roku Hugh of Wells, biskup Lincoln. Co zostało z klasztoru do dziś? Przetrwała wyłącznie nawa dawnego kościoła klasztornego. Nie ma już prezbiterium, transeptów ani zabudowań klasztornych. Dlatego obecny kościół wydaje się znacznie skromniejszy niż pierwotna wielka świątynia opacka, ale sama nawa nadal dobrze pokazuje skalę i solidność budownictwa normańskiego i późniejszego średniowiecznego w tej części Anglii. Kościół ma status Grade I, czyli najwyższą kategorię ochrony zabytków w Anglii. W skład klasztoru wchodziły dawniej dormitorium dla kanoników, infirmeria, stajnie, warsztaty, piekarnia, browar i spiżarnia. Po zamknięciu klasztoru większość tych budynków rozebrano lub rozebrano na kamień. Żaden z nich nie stoi dziś jako kompletna budowla, więc to nawa jest głównym miejscem, w którym można poczuć klimat dawnego opactwa. Jakie jeszcze ślady klasztoru przetrwały? Klasztor prowadził też gospodę dla pielgrzymów i podróżnych. Jej pozostałości noszą dziś nazwę Priory House i są jednym z nielicznych innych śladów dawnego kompleksu. Naprzeciwko klasztoru stał jeden z pałaców Henryka I, zwany Kingsbury. Bliskość pałacu i klasztoru pokazuje, jak silnie fundacja była związana z koroną. Dlaczego Dunstable Priory jest ważne dla historii Anglii? W 1533 roku kościół stał się areną przełomowego wydarzenia angielskiej reformacji. Zebrany tu sąd pod przewodnictwem Thomasa Cranmera, świeżo mianowanego arcybiskupa Canterbury, uznał małżeństwo Henryka VIII z Katarzyną Aragońską za nieważne. Wyrok otworzył drogę do ślubu króla z Anną Boleyn i zerwania z Rzymem. Nawa, w której do tego doszło, jest tą samą, do której można wejść dzisiaj. Sam klasztor został oddany koronie w styczniu 1540 roku w czasie kasaty klasztorów. Ponieważ nawa służyła już mieszkańcom jako kościół parafialny, przetrwała, podczas gdy reszta kompleksu przepadła. Zwiedzanie Dunstable Priory Kościół stoi w centrum Dunstable i łatwo połączyć jego odwiedziny ze spacerem po starym mieście. Na obejrzenie wnętrza, architektury i ewentualnych wystaw o historii klasztoru oraz na spacer wokół kościoła i po otaczającym terenie warto przeznaczyć od 30 do 60 minut. Ponieważ St Peter's jest czynnym miejscem kultu, godziny otwarcia i dostęp mogą zmieniać się w czasie nabożeństw i wydarzeń, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny. Najczęstsze pytania Czy można zobaczyć cały klasztor? Nie. Zachowała się tylko nawa dawnego kościoła oraz pozostałości gospody dla pielgrzymów, czyli Priory House. Dlaczego założono klasztor? Henryk I ufundował go w 1132 roku dla augustianów, w ramach królewskiego mecenatu nad życiem religijnym w państwie. Co wydarzyło się tu w 1533 roku? Sąd pod przewodnictwem arcybiskupa Cranmera uznał małżeństwo Henryka VIII z Katarzyną Aragońską za nieważne, co było kluczowym krokiem ku angielskiej reformacji. Co stało się z klasztorem po 1540 roku? Został oddany koronie podczas kasaty klasztorów. Większość zabudowań przepadła, ale nawa nadal służyła jako kościół parafialny. Czy to dobry przystanek dla miłośników historii? Tak. W jednym niewielkim miejscu łączy średniowieczną historię klasztorną, królewski mecenat i ważny epizod polityki Tudorów.
-
St Tysilio's Church, Menai Bridge
Menai Bridge
St Tysilio's Church w Menai Bridge to średniowieczny kościół stojący na małej wysepce Church Island (Ynys Tysilio) w cieśninie Menai, na wyspie Anglesey w Walii. Budynek pochodzi z początku XV wieku i od 1967 roku jest wpisany do rejestru zabytków jako obiekt Grade II*. Kościół działa do dziś, a jego malownicze położenie sprawia, że to jedno z najchętniej wybieranych miejsc na śluby w okolicy. Jak dotrzeć do kościoła St Tysilio's? Wysepka łączy się z lądem niewielką groblą, którą przechodzi się od strony Belgian Promenade w Menai Bridge. Spacer jest krótki i prosty, a po drodze widać cieśninę i brzegi Anglesey oraz kontynentalnej Walii. Warto zaplanować wizytę z uwzględnieniem pogody, bo to miejsce w dużej mierze należy do widoków na wodę i otwartą przestrzeń. Jaka jest historia kościoła? Tradycja wiąże miejsce ze świętym Tysilio, założycielem pustelni lub sanktuarium na wyspie około roku 590–600; inne źródła podają około 630. Wielu badaczy uważa, że Tysilio to ta sama postać, co święty Suliac z Bretanii. Nie zachowały się bezpośrednie dowody istnienia wcześniejszego kościoła na wyspie. Część źródeł wspomina o kościele parafialnym lub filialnym już w XIII wieku. Obecna budowla datowana jest zwykle na początek XV wieku. W końcu XIX wieku przeszła wiktoriańską renowację; z lat dziewięćdziesiątych tego stulecia pochodzi między innymi wschodnie okno, które odtwarza oryginalne, XV-wieczne. Co zobaczyć w środku i wokół? Chrzcielnica – ośmioboczna, pochodząca z XIV wieku i zachowana do dziś. Więźba dachowa – zachowały się oryginalne drewniane wiązary. Cmentarz przykościelny – spoczywa tu walijski poeta wojenny i dramaturg Sir Albert Evans-Jones, znany pod bardowskim pseudonimem Cynan (1895–1970). Czy kościół jest czynny? Tak. W kościele nadal odbywają się nabożeństwa, a wnętrze i otoczenie są chętnie wykorzystywane na uroczystości ślubne. Jeśli chcesz zajrzeć do środka, sprawdź wcześniej aktualne godziny nabożeństw i dostępność. Najczęstsze pytania Z jakiego okresu pochodzi kościół? Obecny budynek pochodzi z początku XV wieku, a w XIX wieku został odnowiony. Czy to zabytek chroniony? Tak, od 14 lutego 1967 roku kościół ma status Grade II*. Czy na wysepkę można wejść pieszo? Tak, prowadzi na nią mała grobla od strony Belgian Promenade. Kto był patronem kościoła? Święty Tysilio, wczesnośredniowieczny świątobliwy mąż, z którym wiąże się początek chrześcijańskiej obecności na wyspie. Gdzie leży miejsce? W miejscowości Menai Bridge na wyspie Anglesey, w północno-zachodniej Walii, w cieśninie Menai.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.