Church of the Holy Cross, Crediton

Kościół Świętego Krzyża w Crediton (Church of the Holy Cross) to parafialny kościół miasteczka Crediton w hrabstwie Devon, w południowo-zachodniej Anglii. Budowla jest wpisana na brytyjską listę zabytków z najwyższą, pierwszą kategorią (Grade I), a jej korzenie sięgają ponad tysiąca lat wstecz. To dobry przystanek dla osób zainteresowanych średniowieczną historią Kościoła w Anglii i architekturą gotycką.

Jaka jest historia kościoła w Crediton?

Pierwsze zapisy o kościele w tym miejscu pochodzą z początku X wieku, a prawdopodobnie właśnie wtedy wzniesiono tu katedrę. Jeśli XI-wieczna kopia dokumentu z roku 739 jest autentyczna, ślady miejsca można cofnąć nawet o prawie dwa stulecia. Przez pewien czas stała tu katedra biskupa Crediton, stojącego na czele dawnej diecezji. Około 1050 roku siedzibę biskupstwa przeniesiono do Exeter.

Po tej zmianie w Crediton pozostała wspólnota kanoników, która zarządzała budynkami i życiem świątyni. Dlatego kościół nazywa się „kolegiacki”. Pełna formalna nazwa brzmi: Collegiate Church of the Holy Cross and the Mother of Him Who Hung Thereon. W latach 30. XII wieku trwała budowa normańskiego kościoła, w tym czasie ustanowiono też kolegium.

Co stało się po reformacji?

W czasie reformacji kolegium rozwiązano. Kościół przekazano Henrykowi VIII w 1545 roku, a kanonicy się rozproszyli. Budynki wykupiła następnie korporacja miejska Crediton i do dziś jej przedstawiciele opiekują się substancją zabytku. To dość nietypowy układ, w którym o stanie świątyni decyduje lokalna wspólnota.

Jak wygląda architektura?

Większość obecnego budynku pochodzi z początku XV wieku i reprezentuje styl gotyku perpendykularnego, charakterystyczny dla późnośredniowiecznej Anglii. Starsze są niektóre części: centralna wieża powstała w XII lub XIII wieku, a kaplica Najświętszej Maryi Panny (Lady Chapel) w XIII lub XIV wieku.

Plan kościoła obejmuje:

• prezbiterium o dwóch przęsłach z nawami bocznymi,
• trzyprzęsłową Lady Chapel od strony wschodniej,
• sześcioprzęsłową nawę główną z nawami bocznymi i oknami nawy głównej (clerestorium),
• transepty i centralną wieżę na skrzyżowaniu,
• salę kapitulną od południowego wschodu,
• południowy ganek.

Fasada południowa uchodzi za najbardziej reprezentacyjną. W drugiej połowie XIX wieku kościół przeszedł duże prace restauracyjne, które w latach 1848–1877 prowadził John Hayward z Exeter.

Co jeszcze warto zobaczyć?

Kościół wiąże się ze świętym Bonifacym, misjonarzem, o którym mówi się, że pochodził z okolic Crediton. We wnętrzu można zobaczyć współczesną rzeźbę przedstawiającą jego życie. W środku zachował się także nagrobek Thomasa Dowrisha z 1464 roku, co pokazuje, jak długą historię mają pochówki w tym miejscu.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży kościół Świętego Krzyża? W mieście Crediton, w dystrykcie Mid Devon w hrabstwie Devon, w Anglii. Współrzędne to około 50,79 N, 3,65 W.

Czy to była katedra? Tak, w przeszłości stała tu katedra biskupa Crediton. Do około 1050 roku miejsce było siedzibą diecezji, potem biskupstwo przeniesiono do Exeter.

Z jakiego okresu pochodzi budynek? Większość konstrukcji jest z początku XV wieku, centralna wieża jest starsza (XII–XIII wiek), a Lady Chapel pochodzi z XIII lub XIV wieku.

Kto zarządza budynkiem? Od czasu wykupienia po reformacji substancję kościoła administruje korporacja miejska Crediton.

Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników historii, architektury gotyckiej i średniowiecznych dziejów Kościoła w Anglii, którzy odwiedzają Devon i chcą zobaczyć zabytek o tak długiej tradycji.