Holy Cross Church

Holy Cross Church (kościół Świętego Krzyża) to niewielki kościół katolicki przy Station Road w Topsham, historycznym porcie nad estuarium rzeki Exe, położonym w okolicy Exeter w hrabstwie Devon. To skromny budynek z okresu międzywojennego, a jego historia łączy się z rozwojem wspólnoty katolickiej w tej części Anglii.

Czym jest Holy Cross Church w Topsham?

Holy Cross to katolicki kościół Topsham. Nie należy go mylić z innymi świątyniami w miasteczku, bo działa tu kilka kościołów różnych wyznań, a lokalne muzeum poświęciło im nawet osobną wystawę. Święty Krzyż wyróżnia się tym, że jest dziełem XX wieku, a nie średniowieczną świątynią parafialną, więc stanowi ciekawy kontrast dla starszych budowli w mieście.

Jaka jest historia kościoła?

Zanim powstał obecny budynek, katolicy w Topsham modlili się w dawnej kaplicy metodystów. Ten pierwszy kościół katolicki zamknięto w 1932 roku, gdy Topsham włączono do parafii Heavitree w Exeter. Wspólnota potrzebowała nowego miejsca.

W 1934 roku proboszcz, ksiądz Cahill, kupił działkę, na której stoi dziś kościół. Zebrał fundusze na nową, niewielką świątynię i, jak podają źródła, w dużej części sam ją sfinansował. Projekt przygotował Wilfrid Mangan, architekt pracujący między Preston a Londynem, a budowę wykonała firma Turl Bros z samego Topsham. Źródła nieco różnią się co do daty ukończenia: jeden zapis dziedzictwa podaje rok 1936, inny 1936–1937.

Jak wygląda budynek?

Kościół to prosta, zwarta bryła z ciemnej czerwonej cegły, opisywana w przeglądach zabytków jako międzywojenny ceglany kościół bez wyraźnego stylu architektonicznego. Główną część stanowi nawa z prezbiterium pod jednym dachem. Od zachodu znajduje się niewielki przedsionek, a w północno-zachodnim narożniku wznosi się wieża zwieńczona piramidalnym dachem. Wieża to najbardziej rozpoznawalny element, który nadaje skromnej świątyni wyraźną sylwetkę.

Kościół nie jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków ani nie leży w strefie ochrony konserwatorskiej. Nie odbiera mu to znaczenia lokalnego: pokazuje, jak mniejsze wspólnoty w latach międzywojennych wznosiły skromne, praktyczne kościoły, często dzięki hojności pojedynczych darczyńców i rękom miejscowych firm.

Dlaczego warto odwiedzić?

Holy Cross nie jest głównym punktem programu, ale to dobry przystanek dla osób, które lubią poznawać miasto przez architekturę i historię społeczną. Topsham słynie z morskiej przeszłości, zabytkowych uliczek i położenia nad estuarium, więc spacer po mieście łatwo połączyć z oglądaniem kilku tutejszych kościołów. Porównanie Holy Cross ze starszymi świątyniami w okolicy dobrze pokazuje, jak zmieniało się życie religijne w mieście na przestrzeni wieków.

Jak dojechać?

Kościół stoi przy Station Road w Topsham, niedaleko centrum miasteczka. Topsham leży kilka kilometrów na południowy wschód od centrum Exeter i jest dostępne samochodem, rowerem oraz koleją, ponieważ miasto ma własną stację na linii w kierunku Exmouth.

Najczęstsze pytania

Czy Holy Cross Church leży w Topsham, czy w Exeter? Stoi w Topsham, które należy do szerszej okolicy Exeter w hrabstwie Devon.

Kiedy zbudowano Holy Cross Church? Działkę kupiono w 1934 roku, a kościół ukończono w połowie lat trzydziestych. Źródła podają rok 1936 lub 1936–1937.

Kto go zaprojektował? Architektem był Wilfrid Mangan, a budowę wykonała firma Turl Bros z Topsham.

Czy to zabytek wpisany do rejestru? Nie. Nie jest wpisany do rejestru ani nie leży w strefie ochrony konserwatorskiej.

Jakiego jest wyznania? To kościół rzymskokatolicki.

Co było tu wcześniej? Wcześniejszy kościół katolicki w Topsham mieścił się w przebudowanej kaplicy metodystów, zamkniętej w 1932 roku.