Dissenters Graveyard

Dissenters Graveyard to dawny cmentarz w Exeter, w hrabstwie Devon w południowo-zachodniej Anglii. Przez ponad sto lat chowano tu protestantów niezwiązanych z Kościołem anglikańskim, czyli tak zwanych dysydentów. Dziś to jedno z mniej oczywistych, ale bardzo wymownych miejsc dla każdego, kto interesuje się historią miasta i religijną różnorodnością Anglii.

Czym jest Dissenters Graveyard?

Cmentarz działał od 1748 do 1854 roku. Chowano tu członków połączonych wspólnot protestanckich dysydentów, głównie prezbiterian, a z czasem unitarian. Nazwa „dissenters” oznacza właśnie tych chrześcijan, którzy nie należeli do Kościoła państwowego. Współrzędne obiektu to około 50,720 N i 3,526 W, a sam cmentarz leży tuż za dawnymi murami miejskimi, na obszarze chronionym jako Southernhay and Friars Conservation Area.

Dlaczego powstał?

Dysydenci mieli utrudniony dostęp do pochówków na cmentarzach przykościelnych. Biskup Exeter zakazał grzebania dysydentów na kościelnych cmentarzach w swojej diecezji. W odpowiedzi wspólnoty kupiły kawałek ziemi i założyły własne miejsce spoczynku. Niektórzy z nich nazywali je „Saints' Rest”, czyli „Spoczynkiem Świętych”.

Kto tu spoczywa?

Pierwszym pochowanym w październiku 1748 roku była Mary Green, żona wielebnego Jamesa Greena, pastora zboru James's Meeting. Według dostępnych źródeł pochowano tu co najmniej 1300 osób, a według szacunków nawet około 2000. Wśród pochowanych są między innymi Samuel Kingdon, ojciec „Iron Sama”, oraz Micaijah Towgood.

Zaniedbanie i odnowa

Przez wiele lat teren był zamknięty dla zwiedzających, zaniedbany i zarośnięty. Później wolontariusze zaangażowani w lokalny projekt pomogli zidentyfikować i opisać nagrobki oraz ich stan. Badaniami i planem renowacji zajmuje się Exeter Dissenters' Graveyard Trust, który wydał też 32-stronicową broszurę o historii cmentarza od 1748 do 2018 roku, autorstwa Beryl G Coe, Gordona Reada i Iana M. Varndella.

Jak zwiedzać?

Wstęp bywa ograniczony, dlatego warto sprawdzić aktualne informacje u organizatora. Cmentarz pojawia się w programie Heritage Open Days, podczas których odbywają się tu wycieczki z przewodnikiem, a także wystawy i cykle wykładów prowadzone przez fundację.

Najczęstsze pytania

Kim byli dysydenci? Protestantami, którzy nie należeli do anglikańskiego Kościoła państwowego, w tym prezbiterianami i unitarianami.

Kiedy cmentarz był używany? W latach 1748–1854.

Ile osób tu pochowano? Co najmniej 1300, a według szacunków nawet do 2000.

Czy można go zwiedzać? Przede wszystkim podczas wydarzeń takich jak Heritage Open Days; przed wizytą sprawdź ofertę Exeter Dissenters' Graveyard Trust.

Dlaczego warto?

To spokojny, niewielki kawałek historii w centrum miasta. Pokazuje, jak wyglądało życie wspólnot, które musiały budować własne instytucje, a nawet własne cmentarze, i dlaczego Exeter jest czymś więcej niż katedrą i nabrzeżem. Dla miłośników genealogii, historii religii i lokalnych opowieści to punkt, który dobrze uzupełnia spacer po mieście.