St Agatha's, Landport

St Agatha's w Landport to kościół parafialny w dzielnicy Landport w Portsmouth, wzniesiony w latach 1893–1895 i wpisany na listę zabytków jako obiekt Grade II*. To jedna z bardziej niezwykłych świątyń południowego wybrzeża Anglii: ceglana bazylika w stylu wczesnochrześcijańskim, stojąca dziś tuż przy nowoczesnej ulicy handlowej.

Gdzie stoi St Agatha's?

Kościół znajduje się przy Marketway, obok centrum handlowego Cascades, w sercu Landport. Współrzędne to około 50,8023 N, 1,0922 W. Kontrast jest wyraźny: czerwona cegła i bryła bazyliki wyrastają pośród współczesnej zabudowy miejskiej, a od zakupów dzieli je dosłownie kilka kroków.

Kto i po co zbudował kościół?

Budowa wiązała się z działalnością Roberta Dollinga, irlandzkiego duchownego anglokatolickiego, który pracował w tej części Portsmouth. Na nową świątynię datki przekazywali także mieszkańcy Starego Portsmouth. Projekt powierzono architektowi Josephowi Henry'emu Ballowi z Southsea. Powstał budynek z czerwonej cegły, nawiązujący do wczesnochrześcijańskich bazylik, co w angielskim krajobrazie kościelnym tamtych lat było wyborem odważnym.

Otwarcie nastąpiło 27 października 1895 roku. Wokół obrzędów w nowym kościele wybuchł spór z biskupem Winchesteru Randallem Davidsonem, który odmówił Dollingowi licencji na posługę w tej świątyni. Powodem był m.in. jego pomysł powiązania trzeciego ołtarza z mszami za zmarłych.

Co warto zobaczyć w środku?

Największą ozdobą wnętrza jest mural w absydzie nawy głównej, wykonany ok. 1901 roku techniką sgraffito, czyli rytowanego tynku. Jego autorem jest Heywood Sumner, związany z kręgiem Williama Morrisa i ruchem Arts and Crafts. To właśnie ten element, obok samej architektury, przyczynił się do wysokiego statusu zabytkowego budynku.

Jakie były późniejsze losy?

Kościół ucierpiał podczas bombardowań w 1940 roku. W 1964 roku rozebrano kaplicę Najświętszej Maryi Panny, aby poszerzyć drogę. Po latach budynek przejęła Traditional Anglican Communion.

Do jakiego Kościoła należy dziś?

Pierwotnie świątynia powstała dla Kościoła anglikańskiego (Church of England). Obecnie jest związana z Kościołem rzymskokatolickim poprzez Personal Ordinariate of Our Lady of Walsingham, czyli strukturę przeznaczoną dla byłych anglikanów przyjmujących jedność z Rzymem przy zachowaniu części tradycji liturgicznej.

Najczęstsze pytania

Czy St Agatha's to zabytek? Tak. Budynek ma status Grade II*, co oznacza obiekt szczególnie ważny w skali kraju.

Kiedy powstał kościół? Budowano go w latach 1893–1895, a uroczyste otwarcie odbyło się 27 października 1895 roku.

Kto zaprojektował budynek? Według dostępnych źródeł architektem był Joseph Henry Ball z Southsea.

Kto namalował mural w absydzie? Heywood Sumner, około 1901 roku, w technice sgraffito.

Jak dojść do kościoła? Leży przy Marketway, obok centrum handlowego Cascades w Landport, więc łatwo połączyć wizytę z innymi sprawami w mieście.

Do jakiego Kościoła należy obecnie? Jest związany z Kościołem rzymskokatolickim przez Personal Ordinariate of Our Lady of Walsingham.

Dla kogo to miejsce?

Dla miłośników architektury wiktoriańskiej, historii Kościoła w Anglii i sztuki Arts and Crafts. Dla osób zwiedzających Portsmouth to rzadka okazja, by zobaczyć bazylikę z czerwonej cegły w środku miejskiego zgiełku, a także jedno z ważniejszych dzieł Heywooda Sumnera na południu kraju.