Portsmouth Cathedral

Katedra w Portsmouth (Cathedral Church of St Thomas of Canterbury) to anglikańska katedra w samym sercu Starego Portsmouth, w pobliżu nabrzeża Old Portsmouth i portu. Wpisana na listę zabytków najwyższej, pierwszej kategorii (Grade I), łączy średniowieczne korzenie z barokową przebudową i dwudziestowiecznymi rozbudowami.

Skąd wzięła się katedra w Portsmouth?

Około 1180 roku zamożny normandzki kupiec Jean de Gisors przekazał ziemię kanonikom augustianom z klasztoru w Southwick. Mieli na niej wznieść kaplicę ku czci świętego Tomasza z Canterbury, zamordowanego zaledwie dziesięć lat wcześniej. Budowę rozpoczęto jeszcze w latach 80. XII wieku, a prezbiterium i nawę konsekrowano w 1188 roku. Kościół miał plan krzyża i centralną wieżę, która oprócz funkcji dzwonnicy służyła jako latarnia i punkt obserwacyjny dla statków na kanale.

Wojna domowa i barokowa odbudowa

W 1642 roku, podczas angielskiej wojny domowej, oddziały parlamentu zaatakowały miasto, a świątynia została poważnie uszkodzona. Pierwotna nawa przepadła. W latach 1683–1693 wzniesiono nową, trzynawową nawę z wieżą od zachodu, a wieńczącą ją kopułkę dodano w 1703 roku. Ta część nosi cechy klasycyzującego wystroju, dlatego wnętrze to ciekawe zestawienie epok.

Jak wygląda architektura?

Zachowane prezbiterium i transepty reprezentują styl przejściowy między romańskim a wczesnym gotykiem angielskim; podobne rozwiązania widać w katedrze w Chichester i w klasztorze Boxgrove. Historic England opisuje budowlę jako połączenie stylu przejściowego, Early English, klasycznego i bizantyjskiego. W latach 1935–1939 prace prowadził sir Charles Nicholson, a w latach 1990–1991 od zachodu dobudowano rozszerzenie według projektu Michaela Drury'ego z Winchesteru. Całość ukończono i konsekrowano w 1991 roku.

Od parafii do katedry

Kościół św. Tomasza był kościołem parafialnym, aż w XX wieku, w związku z powstaniem diecezji Portsmouth, otrzymał rangę katedry. Źródła różnie podają rok nadania statusu (1927 lub 1935), dlatego warto traktować go jako przełom lat 20. i 30. XX wieku.

Co warto zobaczyć podczas wizyty?

• Średniowieczne prezbiterium i transepty, najstarszą część budowli.
• Barokową nawę z lat 80. XVII wieku.
• Kopułkę zachodniej wieży z 1703 roku.
• Nowsze rozbudowy z XX wieku, widoczne w bryle od strony zachodniej.

Katedra leży w historycznej dzielnicy Old Portsmouth, więc łatwo połączyć ją ze spacerem po nabrzeżu i uliczkach starego miasta.

Najczęstsze pytania

Czy katedra w Portsmouth jest zabytkiem? Tak, ma status Grade I, czyli najwyższą kategorię ochrony w Anglii.

Komu poświęcona jest katedra? Świętemu Tomaszowi z Canterbury (Tomaszowi Becketowi).

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Najstarsze części z końca XII wieku, nawa i wieża z lat 1683–1693, a rozbudowy z XX wieku.

Gdzie leży katedra? W Old Portsmouth, w pobliżu portu, na południowym wybrzeżu Anglii (hrabstwo Hampshire).