Ukraińska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna w Bradford

Ukraińska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna w Bradford to cerkiew św. Marii Opiekunki (St Mary Protectress) przy Stony Lane w dzielnicy Eccleshill, w północnej części miasta w hrabstwie West Yorkshire. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków Anglii jako obiekt zabytkowy w stopniu II (Grade II) i pokazuje, jak dawny angielski kościół nonkonformistyczny zyskał drugie życie jako miejsce modlitwy ukraińskiej diaspory.

Jak wygląda ten budynek i skąd się wziął?

Gmach powstał w latach 1854–1855 jako kaplica metodystów w Eccleshill. Projektantem był James Simpson z Leeds, a całość utrzymano w stylu włoskiego neorenesansu (Italianate), popularnym w wiktoriańskiej architekturze sakralnej Yorkshire. Nad wejściem widać trójkątny szczyt (naczółek) z reliefową inskrypcją „1854 / WESLEYAN / METHODIST”. To czytelna pozostałość po pierwotnym przeznaczeniu budynku i dobry punkt zaczepienia dla każdego, kto lubi wypatrywać szczegółów na fasadach.

Dlaczego dawna kaplica stała się cerkwią?

W połowie lat 60. XX wieku lokalna wspólnota ukraińska przebudowała budynek na potrzeby liturgii prawosławnej. Według relacji jednego z powierników parafii wierni zebrali pieniądze na zakup obiektu, by stworzyć pierwszą stałą ukraińską cerkiew autokefaliczną w Yorkshire. Pierwszym proboszczem był protoprezbiter, który służył parafianom aż do późnej starości, przekroczywszy osiemdziesiąty rok życia. Był on ojcem obecnego powiernika, Wasyla Hutorny'ego.

Historia ta wpisuje się w powojenne dzieje Ukraińców w Wielkiej Brytanii. Wspólnoty emigracyjne tworzyły własne parafie, które pełniły rolę czegoś więcej niż miejsca kultu: były ośrodkami języka, tradycji i wzajemnej pomocy.

Co zmieniło się we wnętrzu?

Adaptacja nie ograniczyła się do zmiany szyldu. Wnętrze przystosowano do obrządku wschodniego i wyposażono w ikonostas, ołtarz, tablice pamiątkowe oraz malowidła ścienne. Właśnie to połączenie wiktoriańskiej architektury z ukraińską sztuką sakralną jest największą wartością obiektu. W ocenie konserwatorów nowe przeznaczenie od lat 60. XX wieku stanowi istotną część jego zabytkowego charakteru.

Status zabytkowy

Budynek wpisano na listę w stopniu II dnia 9 sierpnia 1983 roku, a wpis zaktualizowano 4 maja 2023 roku. Przy tej okazji podkreślono wartość historyczną obiektu jako miejsca związanego z ukraińską społecznością w Anglii.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się cerkiew? Przy Stony Lane w Eccleshill, dzielnicy Bradford w West Yorkshire w Anglii.

Czy to nadal czynna cerkiew? Tak, budynek służy ukraińskiej wspólnocie prawosławnej. Zwiedzając go z zewnątrz, pamiętaj, że jest to miejsce kultu, a nie typowa atrakcja muzealna. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrze, najlepiej skontaktować się wcześniej z parafią.

Kiedy został zbudowany? Budynek powstał w latach 1854–1855 jako kaplica metodystów, a cerkwią stał się w połowie lat 60. XX wieku.

Czy jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma status Grade II.

Czy w Bradford są inne ukraińskie świątynie w dawnych kaplicach? Tak. W dzielnicy Manningham działa ukraińska cerkiew greckokatolicka Świętej Trójcy i Matki Bożej Poczajowskiej. Ona również mieści się w dawnej kaplicy metodystów, zbudowanej w latach 1878–1879 i przystosowanej do nowej funkcji od lat 60. XX wieku. Oba obiekty ładnie uzupełniają się podczas spaceru śladami ukraińskiego dziedzictwa w mieście.

Dla kogo to miejsce?

Cerkiew warto zobaczyć miłośnikom architektury wiktoriańskiej, historii migracji i adaptacji dawnych budynków. Eccleshill leży poza ścisłym centrum Bradford, więc dobrze połączyć wizytę z odkrywaniem mniej turystycznych dzielnic miasta. Wejście do środka wymaga szacunku dla trwającego życia religijnego wspólnoty.