Church of Saint Martin of Tours, Haverfordwest

Kościół św. Marcina z Tours (Church of Saint Martin of Tours) to najstarsza świątynia w Haverfordwest, miasteczku w hrabstwie Pembrokeshire w zachodniej Walii. Stoi tuż przy zamku, a jego ośmioboczna, kamienna iglica należy do najłatwiej rozpoznawalnych punktów w panoramie miasta.

Jak stary jest kościół św. Marcina?

Była to pierwsza świątynia w Haverfordwest. Źródła podają rok około 1120, co wiąże budowę kościoła z wznoszeniem zamku i założeniem miasta około dziesięć lat wcześniej. Wezwanie św. Marcina z Tours pasuje do fundacji z początku XII wieku. Część autorów wskazuje na jeszcze wcześniejszy początek, więc dokładna data pozostaje sporna.

Jak wyglądała historia budowli?

W pierwszej połowie XIII wieku kościół przekazano kanonikom augustiańskiego klasztoru św. Marii i św. Tomasza Męczennika w Haverfordwest. Darczyńcą był Robert FitzRichard z rodziny władającej miastem. Kanonicy zarządzali kościołem aż do reformacji. Po kasacie klasztoru jego dobra oraz prawo obsadzania probostwa przy św. Marcinie przeszły na króla Henryka VIII.

Średniowieczna budowla rozrastała się etapami. Wieża pochodzi z XIV wieku. Około 1400 roku kościół znacznie powiększono o boczną nawę, kaplicę i kruchtę. Te dobudowy ukształtowały układ, który zwiedzający widzą do dziś.

Dlaczego kościół odnawiano?

Na początku XIX wieku kościół był w bardzo złym stanie i opisywano go jako niemal całkowicie zrujnowany. W latach 1862-65 przeprowadzono wielką wiktoriańską restaurację pod kierunkiem architekta C. E. Gilesa. Prace uratowały średniowieczną świątynię i nadały jej obecny wygląd.

Czy kościół jest chroniony?

Tak. Kościół św. Marcina ma status zabytku Grade II*, przyznawany szczególnie ważnym obiektom. Mury i bramy cmentarza kościelnego są wpisane osobno w kategorii Grade II. Cadw, walijska instytucja ochrony zabytków, uznaje je za istotny element otoczenia kościoła.

Co zobaczyć na miejscu?

• Ośmioboczną iglicę, najbardziej znany element kościoła i część sylwetki Haverfordwest.
• Średniowieczną substancję z XIV-wiecznej wieży i prac z około 1400 roku: nawę boczną, kaplicę i kruchtę.
• Wiktoriańską restaurację Gilesa, widoczną obok starszego kamienia.
• Cmentarz z zabytkowymi murami i bramami, które otaczają budowlę.

Kościół leży w historycznym centrum, więc wizytę łatwo połączyć ze zwiedzaniem zamku i starych uliczek, które rozwinęły się wokół niego. Znajduje się też na szlaku miejskim Haverfordwest Civic Society, który pomaga poznać historię rozwoju miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi kościół? W centrum Haverfordwest w Pembrokeshire w Walii, w pobliżu zamku.

Z czego jest znany? To najstarszy kościół w mieście, z charakterystyczną ośmioboczną kamienną iglicą.

Kiedy go zbudowano? Według źródeł około 1120 roku. Wieżę dodano w XIV wieku, a duża rozbudowa nastąpiła około 1400 roku.

Kto go odnowił? Główną restaurację przeprowadził C. E. Giles w latach 1862-65.

Czy to zabytek? Tak, ma status Grade II*, a mury i bramy cmentarza Grade II.