Whitland Abbey

Whitland Abbey (walijski: Ty Gwyn ar Daf, czyli „Biały Dom nad Taf”) to dawne opactwo cysterskie w południowo-zachodniej Walii. Dziś pozostały po nim wyłącznie ruiny, ale miejsce to należy do ważniejszych punktów średniowiecznej historii kraju, a od opactwa wzięło nazwę pobliskie miasteczko Whitland.

Czym było opactwo Whitland?

Był to klasztor cystersów, który działał od XII do XVI wieku. Według historyków założył go w 1140 roku Bernard, biskup St Davids, jako pierwszy walijski dom zakonny wywodzący się bezpośrednio z Clairvaux we Francji. Mnisi początkowo osiedlili się w Little Trefgarn koło Haverfordwest, a około połowy XII wieku przenieśli się nad rzekę Taf, do Whitland.

Co ma wspólnego z Hywelem Dobrym?

Zanim powstał klasztor, w tym miejscu stała rezydencja znana jako Ty Gwyn ar Daf. Tradycja wiąże ją z Hywelem Dobrym (Hywel Dda), dziesiątowiecznym władcą znacznej części Walii. Według niej około roku 940 odbyło się tu zgromadzenie, na którym spisano prawa nazwane później jego imieniem. Trzeba pamiętać, że to przekaz tradycyjny, a nie w pełni udokumentowany fakt, jednak właśnie dzięki niemu Whitland jest dla Walijczyków miejscem o wielkim znaczeniu symbolicznym.

Walijski charakter opactwa

Choć fundacja miała korzenie anglo-normańskie, opactwo szybko znalazło się pod opieką Rhysa ap Gruffudda, władcy Deheubarth, a do wspólnoty wstępowało wielu Walijczyków. Dzięki temu klasztor zyskał wyraźnie walijskie oblicze i wspierał dążenia kraju do niezależności.

Opactwa-córki

Whitland stało się punktem wyjścia dla kolejnych fundacji. Z jego mnichów wywodzą się wspólnoty w Strata Florida i Strata Marcella w Walii oraz w Comber i Tracton w Irlandii. Dzięki temu wpływ klasztoru sięgał daleko poza okolicę.

Burzliwe dzieje

W 1257 roku mnisi sprzyjający walijskiej sprawie zostali zaatakowani przez anglo-normańskich panów, którzy wdarli się do opactwa. Klasztor ucierpiał także podczas wojen Edwarda I z Walijczykami. Ostatecznie opactwo zlikwidowano w 1539 roku, w czasie kasaty klasztorów w Anglii i Walii.

Najczęstsze pytania

Co zostało z opactwa? Zachowały się jedynie ruiny, a miejsce ma przede wszystkim wartość historyczną i krajoznawczą.

Skąd wzięła się nazwa miasta Whitland? Miasteczko powstało w pobliżu klasztoru i przejęło nazwę od niego.

Gdzie leży Whitland Abbey? W okolicach miasta Whitland w południowo-zachodniej Walii, nad rzeką Taf. Współrzędne to około 51,83 N, 4,60 W.

Dla kogo to miejsce? Dla miłośników historii średniowiecza, dziejów Walii i architektury monastycznej, a także dla osób zainteresowanych początkami walijskiego prawa.