Natura w Szwajcarii

Flachsee

Rottenschwil

Flachsee to sztuczne jezioro na rzece Reuss w Rottenschwil, w szwajcarskim kantonie Argowia, kilka kilometrów na południe od Bremgarten. Zbiornik powstał w 1975 roku na obszarze spiętrzenia wód elektrowni Bremgarten-Zufikon, w ramach rekultywacji doliny Reusstal. Dziś to rezerwat ptaków wodnych i wędrownych o znaczeniu krajowym, jedno z lepszych miejsc w Szwajcarii do obserwacji ptaków. Czym jest Flachsee i dlaczego warto tu przyjechać? Płytkie wody, mulisty brzeg i spokojnie płynące odcinki rzeki tworzą siedlisko, którego brakuje w okolicznych, mocno uregulowanych dolinach. Od 1973 roku odnotowano tu 212 gatunków ptaków. Obszar figuruje w federalnym wykazie rezerwatów ptaków wodnych i wędrownych (obiekt nr 106) i podlega ochronie na podstawie rozporządzenia WZVV. Doliną Reusstal opiekuje się m.in. fundacja Stiftung Reusstal, mająca siedzibę w Zieglerhaus w Rottenschwil. Jakie ptaki zobaczysz? W sezonie lęgowym: Flachsee jest ważnym lęgowiskiem czajki zwyczajnej oraz miejscem gniazdowania kilku innych ptaków wodnych i błotnych. Wiosną i jesienią: na odsłoniętych mulistych płyciznach w wolniej płynących partiach zatrzymują się siewkowate, m.in. kszyk i łęczak. Przez cały rok: różnorodne kaczki i inne ptaki wodne, a poza sezonem lęgowym największa liczba gatunków. Wzdłuż ścieżek stoją miejsca obserwacyjne, w tym wzgórze widokowe i kryty punkt obserwacyjny (hide) przy polecanej pętli spacerowej. Z hide możesz podziwiać ptaki, nie płosząc ich, więc to najlepsze miejsce do lornetki lub teleobiektywu. Jak dojechać do Flachsee? Najwygodniej dojechać autobusem pocztowym (Postauto) na przystanek Hecht w Rottenschwil. Samochodem zaparkujesz przy moście na Reuss w Rottenschwil. Stąd rusza spacer po brzegu jeziora. Współrzędne zbiornika to około 47,328 N, 8,369 E. Kiedy jechać i jak się zachować? Największe zróżnicowanie ptaków wypada na wiosnę i jesień, w czasie przelotów, a czajki gniazdują wiosną. Bierz lornetkę i ciepłą odzież, bo nad wodą bywa wietrznie. Ponieważ to rezerwat, trzymaj się wyznaczonych ścieżek, zachowaj ciszę i stosuj się do tablic informacyjnych na miejscu. Aktualne zasady (np. dotyczące psów) sprawdź przed wizytą na stronie stiftung-reusstal.ch. Najczęstsze pytania Czy Flachsee jest naturalnym jeziorem? Nie. Powstało w 1975 roku po zbudowaniu zapory elektrowni Bremgarten-Zufikon na Reuss. Ile gatunków ptaków tu obserwowano? Według kantonu Argowia od 1973 roku odnotowano 212 gatunków. Gdzie najlepiej obserwować ptaki? Z krytego punktu obserwacyjnego (hide) przy pętli spacerowej oraz ze wzgórza obserwacyjnego. Jak dojechać bez samochodu? Autobusem pocztowym do przystanku Hecht w Rottenschwil, skąd na brzeg jeziora jest krótki spacer.

Etang de la Bressonne

Lozanna

Etang de la Bressonne to niewielki staw w Lozannie, w kantonie Vaud, położony przy osiedlu Chalet-à-Gobet na wzgórzach nad miastem. Leży na wysokości 849 m n.p.m., zajmuje 1,6 ha, a jego największa głębokość to 2,20 m. To spokojny cel na krótki spacer wśród łąk i lasów, daleko od zgiełku centrum. Co to za miejsce? Staw urządzono na dawnych podmokłych pastwiskach. Zasilają go trzy strumienie, które zbierają wodę z obszaru około 45 ha. W 1988 roku teren został objęty ochroną jako rezerwat przyrody i otwarty dla odwiedzających. Właścicielem terenu jest miasto Lozanna, które opracowało plan pielęgnacji brzegów sprzyjający bioróżnorodności. Co zobaczysz? Wokół wody biegnie ścieżka o długości około kilometra. Część dróg zamknięto, żeby chronić faunę i florę, dlatego warto trzymać się wyznaczonej trasy. Przy brzegu stoi palisada do obserwacji ptaków, z której można podglądać ptactwo wodne bez płoszenia go. W stawie rozmnażają się płazy i ważki, wśród nich gatunki zagrożone, więc wiosną i latem przyroda jest tu najbardziej aktywna. Jak dotrzeć? Najbliższy parking znajduje się na wschód od stawu, przy Route des Paysans. Dojazd samochodem z centrum Lozanny zajmuje kilkanaście minut, a Chalet-à-Gobet jest punktem wyjścia do spacerów po okolicznych lasach, m.in. w stronę Bois de Sauvabelin. Przy parkingu wyznaczono dwa miejsca dla osób z niepełnosprawnością. Czy to miejsce jest dostępne dla wszystkich? Tak. Staw był lozańskim punktem startowym francusko-szwajcarskiego projektu „Nature pour tous”, wspieranego z programu INTERREG 2010–2013. Dzięki niemu powstała ścieżka dostosowana do osób o ograniczonej mobilności, łącząca staw z Chalet-à-Gobet na odcinku 1400 m. Kiedy przyjechać? Najlepiej od późnej wiosny do początku jesieni, kiedy można obserwować płazy, ważki i ptaki. Poranki są cichsze i sprzyjają obserwacji. Zimą okolica bywa pokryta śniegiem, a spacer przypomina wtedy wycieczkę po wysoko położonej wsi. Zabierz wygodne buty, bo ścieżki na brzegu mogą być wilgotne. Najczęstsze pytania Czy nad stawem można się kąpać? Nie. To rezerwat przyrody, a staw służy ochronie płazów, ważek i ptaków. Przeznaczony jest do spacerów i obserwacji. Ile trwa spacer dookoła stawu? Ścieżka wokół wody ma około kilometra, więc spokojne okrążenie zajmuje zwykle niewiele ponad pół godziny z postojami przy palisadzie. Czy dojdę tam z wózkiem lub z trudnościami w poruszaniu się? Tak. Odcinek 1400 m między stawem a Chalet-à-Gobet został dostosowany do osób o ograniczonej mobilności, a przy parkingu są dwa miejsca dla niepełnosprawnych. Czy to to samo co Lac de Sauvabelin? Nie. Sauvabelin to większe, osobne jezioro w północnej Lozannie. Bressonne jest mniejszym stawem w rezerwacie na wzgórzach, przy Chalet-à-Gobet. Gdzie zaparkować? Na parkingu na wschód od stawu, przy Route des Paysans.

Ägerisee

Oberägeri

Ägerisee to polodowcowe jezioro w szwajcarskim kantonie Zug, położone w dolinie Ägerital w pobliżu miejscowości Oberägeri. Leży na wysokości około 724 m n.p.m., zajmuje 7,3 km², ma około 5 km długości i 2 km szerokości. Największa głębokość to 83 m, średnia około 49 m. Nad brzegami leżą dwie gminy: Oberägeri i Unterägeri. Gdzie leży i skąd bierze wodę? Jezioro powstało w wyniku erozji lodowca. Główny dopływ to potok Hüribach, a wody odprowadza rzeka Lorze. Od 1992 roku jezioro służy także jako zbiornik wodny. Od 1798 roku akwen należy wspólnie do obu gmin leżących nad jego brzegami. Co robić nad Ägerisee? Latem najpopularniejsze jest pływanie. Nad wodą działa Lido w Unterägeri z piaszczystą plażą, zjeżdżalniami i trampolinami do skoków. Można tu również żeglować i łowić ryby. Od 1890 roku po jeziorze kursują statki wycieczkowe, a rejs łatwo połączyć z wędrówką lub przejażdżką rowerową. Wzdłuż brzegu biegnie łatwa trasa piesza na około dwie godziny. Zaczyna się przy kempingu w Unterägeri, prowadzi przez dawne torfowisko, dziś obszar chroniony, i kończy przy przystanku autobusowym Morgarten. Dla bardziej wytrwałych portale tras podają wariant z Oberägeri na grzbiet Gottschalkenberg (około 15,6 km, ok. 5 godzin, poziom średni). Latem większa część nadbrzeżnej ścieżki leży w cieniu. Nad jeziorem znajdują się też kempingi z dostępem do plaż. Jaka historia wiąże się z jeziorem? Okolice Morgarten nad południowym krańcem jeziora kojarzone są z bitwą pod Morgarten z 15 listopada 1315 roku. Według tradycji oddział konfederatów szwajcarskich pokonał tu wojska księcia Leopolda I Habsburga. Dziś o wydarzeniu przypominają pomnik i centrum informacyjne, a tematyczna ścieżka obejmuje siedem stacji. Jak dojechać? Z Zug do Unterägeri i Oberägeri kursują autobusy, które zatrzymują się w pobliżu brzegu. Zurych jest oddalony o niecałą godzinę jazdy, więc jezioro nadaje się na wycieczkę jednodniową. Kemping w Unterägeri jest dobrym punktem startu pieszej pętli. Kiedy jechać? Na kąpiel najlepsze są miesiące letnie, od czerwca do sierpnia. Wiosną i jesienią jezioro wybierają spacerowicze i rowerzyści, bo trasy wokół wody są wtedy spokojniejsze. Rejsy statkiem odbywają się według sezonowego rozkładu, warto sprawdzić go przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Jak duże jest Ägerisee? Jezioro ma 7,3 km² powierzchni, około 5 km długości i 2 km szerokości. Maksymalna głębokość to 83 m. Czy można się tu kąpać? Tak. Najwygodniejsze jest Lido w Unterägeri, a kąpielisko mają także kempingi nad brzegiem. Czy da się obejść jezioro pieszo? Tak. Łatwa trasa z Unterägeri do przystanku Morgarten zajmuje około dwóch godzin i prowadzi przez chronione tereny dawnego torfowiska. Czy po jeziorze pływają statki? Tak, kursują rejsy wycieczkowe, a turystyczna żegluga działa od 1890 roku.

Schwarzsee

Jaun

Schwarzsee (franc. Lac Noir) to górskie jezioro w kantonie Fryburg w Szwajcarii, w Przedalpach Fryburskich, na wysokości około 1050 m n.p.m. Ma powierzchnię 0,47 km², więc jest niewielkie, ale otaczają je efektowne szczyty: od zachodu grzbiet Schwyberg, od południa Les Reccardets i Spitzflue, a nad całością góruje Kaiseregg. Współrzędne odpowiadają jezioru w okolicach Jaun i Plaffeien, w niemieckojęzycznej części kantonu. Co zobaczysz nad Schwarzsee? Główną atrakcją jest sama woda w otoczeniu stromych zboczy. Wokół jeziora biegnie spacerowa pętla o długości około 4 km, prowadząca m.in. obok „Smoka znad Lac Noir” – żelaznej rzeźby ustawionej na skale wysokiej na ok. 20 m. Trasa jest łatwa i nadaje się dla rodzin z dziećmi. Skąd nazwa i czym słynęło jezioro? Nazwa znaczy dosłownie „Czarne Jezioro”. W przeszłości nad brzegiem korzystano z wód siarkowych w celach leczniczych, a część okolicy do dziś nosi nazwę Schwarzsee Bad, nawiązującą do dawnych kąpielisk. Czy można się tu kąpać? Tak, latem działają plaże. Popularna jest ta w rejonie Gypsera, a kolejna, Staldenmotta, leży około 10 minut spacerem dalej. Woda w górskim jeziorze jest chłodna, więc kąpiel to raczej orzeźwienie w upalny dzień. Jakie są szlaki w okolicy? Z przystanku Schwarzsee, Gypsera startują trasy w stronę Kaiseregg (2185 m n.p.m.). Wejście na szczyt to trasa górska z przewyższeniem rzędu 1100 m i potrzebuje kilku godzin; według opisu Szwajcarskiego Klubu Alpejskiego prowadzi przez Golmly i Euschelspass, a zejście kieruje się ku Schwarzsee Bad. Do wyboru jest też łagodniejsza wędrówka grzbietem Schwyberg. Wyciąg Gypsera ułatwia podejście zimą i obsługuje niewielki, rodzinny ośrodek narciarski. Kiedy przyjechać? Lato: spacery wokół jeziora, plaże, wędrówki w góry. Zima: narciarstwo i snowboard na stoku Gypsera obsługiwanym przez Kaisereggbahnen Schwarzsee AG; sezon zwykle trwa od grudnia do marca. Jesień i wiosna: spokojniejsze dni na krótki spacer, ale szlaki wyżej mogą być jeszcze zaśnieżone. Jak dotrzeć? Najwygodniej dojechać z Fryburga przez Plaffeien; nad jezioro kursuje komunikacja publiczna, a przystanek Gypsera jest punktem wyjścia większości tras. Przy jeziorze znajdziesz parkingi, które w sezonie szybko się zapełniają. Najczęstsze pytania Czy Schwarzsee to to samo co Lac Noir? Tak, to dwie nazwy tego samego jeziora – niemiecka i francuska, zależnie od języka regionu. Ile trwa spacer dookoła jeziora? Pętla ma około 4 km i zajmuje zwykle niespełna półtorej godziny spokojnym krokiem, z postojami na zdjęcia. Czy to jest to samo Schwarzsee co koło Zermatt? Nie. Nazwa jest popularna w Alpach. To jezioro leży w kantonie Fryburg, a znane Schwarzsee pod Matterhornem to zupełnie inne miejsce. Czy jest tu stok narciarski? Tak, mały rodzinny ośrodek z wyciągiem Gypsera, czynny w sezonie zimowym.

Bachalpsee

Grindelwald

Bachalpsee to jezioro górskie nad Grindelwaldem w Berneńskim Oberlandzie w Szwajcarii, jeden z najczęściej fotografowanych celów spacerowych w całych Alpach Berneńskich. Leży na wysokości 2265 m n.p.m. tuż powyżej szczytu First, a jego powierzchnia wynosi około 8 hektarów. Przy bezwietrznej pogodzie tafla odbija sylwetki najsłynniejszych czterotysięczników i trzytysięczników regionu. Czym wyróżnia się Bachalpsee? Jezioro jest podzielone naturalną groblą na dwie części. Mniejsza z nich leży około 6 m niżej niż główny zbiornik. Wody nie otacza żaden las, tylko hale alpejskie i skały, dlatego widoki są otwarte w każdą stronę. Lokalna nazwa funkcjonuje także w wariancie Bachsee. Bachalpsee uchodzi za „jezioro-lustro". Przy spokojnej wodzie odbijają się w nim Wetterhorn, Schreckhorn, Finsteraarhorn oraz lodowiec Grindelwaldu. To właśnie ten kadr zrobił z miejsca symbol okolicy. Jak dojść nad Bachalpsee? Trasa zaczyna się w Grindelwaldzie. Gondolą First wjeżdżasz na górną stację, a stamtąd idziesz szlakiem w kierunku jeziora. Odcinek ma około 3 km w jedną stronę, a marsz zajmuje zwykle od 50 do 60 minut. Podejście jest umiarkowane i nie wymaga sprzętu wspinaczkowego, wystarczą porządne buty trekkingowe. Wracać możesz tą samą drogą albo wydłużyć wycieczkę o dalsze odcinki szlaków wokół First. Zaplanuj powrót tak, by zdążyć na ostatni zjazd kolejki do doliny. Godziny kursowania sprawdź przy zakupie biletu. Kiedy przyjechać? Szlak jest najwygodniejszy od początku lata do jesieni, gdy zniknie śnieg. Na początku sezonu na ścieżce mogą jeszcze leżeć płaty śniegu i lodu, więc przydadzą się kijki lub raczki. Najlepsze odbicia gór zobaczysz wcześnie rano i o zmierzchu, gdy woda jest nieporuszona. W ciągu dnia wiatr często marszczy taflę, a szlak zapełnia się turystami. Jeśli zależy ci na spokoju i zdjęciach, jedź pierwszą kolejką. Co zabrać ze sobą? Na wysokości ponad 2200 m pogoda zmienia się szybko, nawet gdy w Grindelwaldzie świeci słońce. Weź warstwę przeciwwiatrową, czapkę, krem z filtrem i zapas wody. Przy jeziorze nie ma wielu miejsc do zakupu jedzenia, dlatego prowiant lepiej mieć w plecaku albo kupić przy stacji First. Najczęstsze pytania Ile trwa dojście z First do Bachalpsee? Około 50–60 minut w jedną stronę, co daje niecałe dwie godziny z powrotem, bez dłuższych postojów. Na jakiej wysokości leży jezioro? 2265 m n.p.m., czyli około 1000 m powyżej Grindelwaldu. Kiedy najlepsze są odbicia gór w wodzie? Wcześnie rano i o zmierzchu, kiedy nie wieje wiatr i powierzchnia jest gładka. Czy trasa jest trudna? Nie. To spacer górski o umiarkowanym nachyleniu, ale wczesnym latem bywa śliski przez resztki śniegu.

Greifensee

Aesch

Greifensee to jezioro w kantonie Zurych, w regionie Zürcher Oberland. Okolica Aesch, miejscowości w gminie Maur nad zachodnim brzegiem, to jeden z punktów wypadowych nad taflę. Jezioro jest drugim co do wielkości w kantonie i od lat służy mieszkańcom aglomeracji jako miejsce wypoczynku. Jak duże jest Greifensee? Zbiornik ma około 8,5 km² powierzchni, ok. 6 km długości i do 1,6 km szerokości. Linia brzegowa liczy blisko 17 km. Maksymalna głębokość to ok. 32 m, średnia około 17–18 m. Nad wodą leżą gminy Greifensee, Uster, Maur, Schwerzenbach i Fällanden, a z jeziora wypływa rzeka Glatt. Co zobaczysz nad jeziorem? Brzegi porastają pasy trzcin i podmokłe łąki. Cenne siedliska przyrodnicze objęto ochroną już w 1941 roku, a akwen jest ostoją ptaków wodnych i wędrownych. W strefach chronionych obowiązuje zakaz wchodzenia w trzciny i wpływania w nie, a w niektórych miejscach zakaz schodzenia ze znakowanych ścieżek, więc lornetka przyda się bardziej niż kajak. Na jeziorze kursuje przez cały rok statek rozkładowy między Maur a Uster. Od wiosny do jesieni organizowane są rejsy dookoła jeziora oraz nostalgiczne przejażdżki parowcem „Greif” z 1895 roku, uznawanym za najstarszy parowiec w Szwajcarii. Rejs Maur – Uster i z powrotem trwa około 1,5 godziny. Jak spędzić tu dzień aktywnie? Dookoła jeziora prowadzi ścieżka rowerowa i spacerowa o długości od ok. 18 do ok. 20 km (źródła podają różne wartości, zależnie od wariantu trasy). Można ją pokonać pieszo, rowerem lub na rolkach. Popularny odcinek łączy Schwerzenbach, Fällanden i przystań w Maur; w Maur i Fällanden możesz skrócić wycieczkę, wsiadając do autobusu. Latem działa kilka oficjalnych kąpielisk, są też liczne dostępne miejsca przy brzegu. Nad jeziorem uprawia się także nurkowanie, np. w okolicy portu w Maur. Jak dojechać? Z Zurychu dojedziesz pociągiem S-Bahn do Schwerzenbach, Uster lub Greifensee, a stamtąd na brzeg jest zaledwie kilka minut. Do Maur i Aesch kursują autobusy, m.in. z przystanku Forch. Najwygodniej zaplanować wycieczkę jako pętlę z powrotem statkiem lub autobusem. Kiedy przyjechać? Najlepiej od późnej wiosny do wczesnej jesieni: działają kąpieliska i rejsy, a ścieżka jest sucha. Ptaki wodne obserwuje się najlepiej poza sezonem kąpielowym, rano. Najczęstsze pytania Czy można opłynąć Greifensee dookoła pieszo? Tak. Ścieżka ma około 18–20 km, więc to całodzienna wycieczka. Można ją skrócić autobusem z Maur lub Fällanden. Czy w Greifensee można się kąpać? Tak, są oficjalne kąpieliska oraz miejsca swobodnego wejścia do wody. W strefach trzcinowych kąpiel i wchodzenie na brzeg są zabronione. Czy kursuje statek? Tak, przez cały rok między Maur a Uster. Wiosną, latem i jesienią dochodzą rejsy widokowe, w tym parowcem „Greif”. Czy jezioro jest chronione? Tak. Rezerwat obejmuje trzcinowiska i łąki, a ochrona obowiązuje od 1941 roku. Trzymaj się oznakowanych ścieżek.

Bielersee

Lake Bienne (BE)

Bielersee (fr. Lac de Bienne, ang. Lake Biel) to jezioro w zachodniej Szwajcarii, u podnóża Jury, na terenie kantonów Berno i Neuchâtel. Razem z jeziorami Neuchâtel i Murten tworzy region Drei-Seen-Land, a nad jego brzegiem leży miasto Biel/Bienne, w którym mieszają się kultura niemiecka i francuska. Gdzie leży Bielersee i czym się wyróżnia? Jezioro ma około 39 km² powierzchni i największą głębokość około 74 m. Północny brzeg wznosi się stromo ku grzbietom Jury, południowy jest płaski i prowadzi w stronę Seeland, równiny rolniczej. Przebiega tu granica językowa: w Biel/Bienne i okolicach funkcjonują równolegle niemiecki i francuski, a nazwy miejscowości często mają dwa warianty (Twann/Douanne, Ligerz/Gléresse, Erlach/Cerlier). Co zobaczysz nad jeziorem? Wyspa św. Piotra (St. Petersinsel) – półwysep porośnięty lasem i winnicami, dawny klasztor przerobiony na restaurację i hotel. W 1765 roku mieszkał tu kilka tygodni Jean-Jacques Rousseau i opisał ten pobyt jako jeden z najszczęśliwszych okresów życia. Północny brzeg z winnicami – Twann, Ligerz i La Neuveville to wsie z kamiennymi domami winiarzy. Uprawia się tu głównie chasselas i pinot noir. Kolejka linowa z Ligerz wwozi do Prägelz, skąd rozciąga się widok na jezioro. Osady palafitowe – okolice Sutz-Lattrigen kryją pozostałości budowli na palach z epoki kamienia i brązu, wpisane na listę UNESCO jako Prehistoric Pile Dwellings around the Alps. Biel/Bienne – miasto zegarmistrzów z zabytkową starówką i nabrzeżem. Erlach (Cerlier) – średniowieczne miasteczko z zamkiem na wzgórzu, punkt wyjścia na wyspę. Jak dotrzeć? Najwygodniej pociągiem do Biel/Bienne, które ma bezpośrednie połączenia z Berna, Zurychu i Lozanny. Linia kolejowa biegnie wzdłuż północnego brzegu i zatrzymuje się w Twann, Ligerz i La Neuveville. Na wyspę św. Piotra dopłyniesz statkiem z Biel albo z Erlach; przystanki obsługuje flota towarzystwa BLS. Pieszo da się dojść z Erlach przez pola i groblę przez Heidenweg. Co robić nad Bielersee? Rejsy statkiem łączą większość nadbrzeżnych miejscowości i kursują przez cały sezon letni. Ścieżka winiarska między Biel a La Neuveville liczy około 15 km i prowadzi przez winnice. Rowerzyści korzystają z tras wzdłuż brzegu i kanału Aare. Latem popularne są kąpieliska w Biel, Tüscherz i Erlach, a także żeglarstwo i paddleboarding. Kiedy przyjechać? Czerwiec–wrzesień to pora kąpieli i rejsów. Wrzesień i październik to winobranie, kiedy w wioskach odbywają się święta wina. Zimą jezioro jest spokojne, a nad Jurą często unosi się mgła, w pogodne dni warto jednak wjechać na Chasseral (około 1600 m) na widok na jezioro i Alpy. Najczęstsze pytania Czy Bielersee to to samo co Biel? Nie. Bielersee to jezioro, a Biel/Bienne to miasto na jego północno-wschodnim brzegu. Czy można pływać w jeziorze? Tak, woda w lecie jest przyjemna, a w kilku miejscowościach działają oficjalne plaże i kąpieliska. Jak dostać się na wyspę św. Piotra? Statkiem z Biel lub Erlach albo pieszo i rowerem z Erlach przez groblę, choć dostępność trasy zależy od poziomu wody. Czy warto spróbować lokalnego wina? Tak, winnice na północnym brzegu produkują białe chasselas i czerwone pinot noir, a wiele winiarni w Twann i Ligerz przyjmuje gości.

Rotsee

Ebikon

Rotsee w Ebikon to wąskie jezioro na północnym skraju Lucerny, w kantonie Lucerna w środkowej Szwajcarii. Ma około 2,5 km długości i mniej więcej 250 m szerokości, a w najgłębszym miejscu sięga około 16 m. Dzięki długiej, osłoniętej od wiatru wodzie uchodzi za jedno z najlepszych naturalnych torów wioślarskich na świecie. Brzegi dzielą miasto Lucerna i gmina Ebikon. Co zobaczysz nad Rotsee? Spokojną taflę otoczoną zalesionymi zboczami i łąkami, a latem rzędy wioślarzy w osadach i czwórkach. Jezioro jest stałym miejscem wielkich zawodów, a coroczna Lucerne Regatta wchodzi w skład cyklu Pucharu Świata w wioślarstwie. Nad wodą stoją hangary klubowe i infrastruktura regatowa, więc przy odrobinie szczęścia zobaczysz trening kadr z kilku krajów. Czy można tu pospacerować? Tak. Wokół jeziora prowadzi ścieżka, którą według lokalnej informacji turystycznej obejdziesz w mniej więcej godzinę. Trasa jest łatwa, bez większych przewyższeń, więc nadaje się na rodzinną wycieczkę lub krótki spacer po zwiedzaniu Lucerny. W dni regat część brzegu bywa zatłoczona, a dostęp do niektórych odcinków ograniczony. Gdzie się wykąpać? Kąpiel w Rotsee jest dozwolona tylko w jednym miejscu, przy kąpielisku Rotsee-Badi. Działa tam także restauracja, którą prowadzi się sezonowo, od maja do końca października. Poza wyznaczonym miejscem nie wchodź do wody, bo reszta akwenu służy sportowcom. Jak dojechać do Rotsee? Z Lucerny dojedziesz tu lokalną komunikacją miejską lub autobusem w stronę Ebikon. Okolice startu regat leżą w pobliżu przystanku Ebikon, Falken. Z centrum Lucerny to krótka podróż, dlatego Rotsee dobrze łączy się z całodniowym programem w mieście. Zaplanuj dojście pieszo ostatniego odcinka do brzegu. Kiedy przyjechać? Najlepsza pora to późna wiosna, lato i wczesna jesień, gdy działa kąpielisko i można zobaczyć treningi wioślarzy. Jeśli chcesz zobaczyć zawody na żywo, sprawdź kalendarz Lucerne Regatta, zwykle rozgrywanej latem. Rano woda bywa najspokojniejsza, a światło najlepsze do zdjęć. Najczęstsze pytania Jak długie jest Rotsee? Około 2,5 km długości i około 250 m szerokości. Różne źródła podają nieco inne wartości, dlatego traktuj je jako wartości przybliżone. Czy w Rotsee można pływać? Tak, ale tylko w kąpielisku Rotsee-Badi. Reszta jeziora jest przeznaczona dla wioślarzy. Ile trwa spacer dookoła jeziora? Około godziny w spokojnym tempie, po łatwej ścieżce. Czy Rotsee leży w Lucernie, czy w Ebikon? Jezioro leży na granicy miasta Lucerna i gminy Ebikon, dlatego dojazd planuj zarówno z centrum Lucerny, jak i z Ebikon.

Lungerersee

Lungern

Lungerersee to jezioro w miejscowości Lungern, w kantonie Obwalden w środkowej Szwajcarii. Leży u stóp przełęczy Brünig, między Lucerną a Interlaken, i od ponad wieku łączy rolę krajobrazowej atrakcji z funkcją zbiornika dla elektrowni wodnej. Co to za jezioro? Lungerersee zajmuje około 2 km², ma około 2 km długości i sięga głębokości rzędu 68 m. Tafla leży na wysokości około 688 m n.p.m. Wody odprowadza rzeka Sarner Aa, która płynie dalej przez Sarnersee do Jeziora Czterech Kantonów. Nazwę jezioro wzięło od miasteczka Lungern, rozłożonego na jego brzegu. Dlaczego poziom wody się zmienia? Historia jeziora jest wyjątkowo inżynieryjna. W 1836 roku, po wykuciu sztucznego tunelu odwadniającego, obniżono lustro wody, by zyskać grunty rolne dla gminy, która miała ich niewiele. Strumienie wpadające do jeziora zaczęły wtedy żłobić w nowych brzegach stopnie i erodować pola. W 1921 roku, przy budowie elektrowni Lungernsee, jezioro znów spiętrzono, a dawny tunel przerobiono na tunel ciśnieniowy. Dziś poziom wody wyraźnie waha się w ciągu roku, więc wygląd linii brzegowej zależy od pory sezonu. Co możesz tu robić? Spacer lub bieg dookoła jeziora. Obwalden Tourismus opisuje pętlę o długości około 9,8 km, w większości płaską, prowadzącą drogami gruntowymi i ścieżkami. Łatwa wycieczka z wodospadem. Komoot proponuje krótką, łatwą pętlę około 5,5 km, w której trasa mija wodospad Dundelbach. Kąpiel i sporty wodne. Jezioro służy do pływania, wędkowania i żeglowania. Latem temperatura wody jest zmienna, bo to górski zbiornik, więc na ciepłe dni warto liczyć w pełni sezonu. Fotografia. Zielonkawa woda na tle zboczy doliny dobrze wygląda zarówno od strony Lungern, jak i od strony Kaiserstuhl. Jak dojechać? Do Lungern dojedziesz pociągiem na linii Brünig, a stacja znajduje się w pobliżu jeziora. Samochodem możesz dojechać do samej miejscowości albo zaparkować w okolicy Kaiserstuhl, skąd zaczyna się spacer wzdłuż brzegu. Lungern leży na trasie z Lucerny przez Sarnen w stronę Brienz i Interlaken, dlatego łatwo dołączyć jezioro do przejazdu przez Szwajcarię Centralną. Kiedy przyjechać? Najlepsza pora na kąpiele i spacery to lato i wczesna jesień. Wiosną i jesienią szlak jest cichszy, a widoki na okoliczne szczyty często czytelniejsze. Zimą poziom wody bywa wyraźnie niższy, co odsłania część brzegów. Najczęstsze pytania Czy w Lungerersee można się kąpać? Tak, jezioro ma miejsca do kąpieli, a latem korzystają z niego też żeglarze i wędkarze. Woda w górskim zbiorniku bywa chłodniejsza niż w nizinnych jeziorach. Jak długo trwa spacer dookoła jeziora? Pętla ma około 9,8 km i jest w większości płaska, więc zwykle zajmuje kilka godzin spokojnym tempem. Krótsza wersja z wodospadem Dundelbach liczy około 5,5 km. Czy dojadę tu bez samochodu? Tak. Lungern ma stację na linii Brünig, a jezioro leży tuż przy miejscowości. Dlaczego poziom wody jest zmienny? Jezioro służy jako zbiornik elektrowni wodnej. Spiętrzono je w 1921 roku, a poziom zmienia się w zależności od poboru wody.

Brienzersee

Lake Brienz

Jezioro Brienz (Brienzersee) leży w szwajcarskim kantonie Berno, w regionie Oberland, tuż na północ od głównego łuku Alp. To długi, wąski zbiornik o turkusowej barwie wody, jedno z dwóch jezior otaczających Interlaken. Nie mylić z miejscowością Brienz nad jego brzegiem ani z gminą Brienz w Gryzonii. Jak duże jest jezioro Brienz? Akwen ma około 14 km długości i 2,8 km szerokości, a powierzchnia sięga ok. 29,8 km². Lustro wody znajduje się na wysokości około 564 m n.p.m. Maksymalna głębokość to ok. 260 m, średnia według Wikipedii wynosi 173 m, a objętość wody to ok. 5,2 km³. Zlewnia obejmuje ponad 1100 km². Skąd bierze się woda i dokąd odpływa? Od wschodu jezioro zasila rzeka Aare, która wypływa z niego na zachodnim krańcu i płynie dalej do Interlaken oraz jeziora Thun. Drugi duży dopływ to Lütschine. Z południowych stoków pod Faulhornem spada do jeziora potok Giessbach. Wąski pas lądu Bödeli oddziela Brienzersee od sąsiedniego jeziora Thun. Co zobaczysz nad Brienzersee? Wodospady Giessbach – kaskady na południowym brzegu, w pobliżu osady Iseltwald, widoczne z pokładu statku lub z trasy spacerowej. Miejscowość Brienz – na północnym brzegu, na wschodnim końcu jeziora, u stóp szczytu Brienzer Rothorn. Iseltwald – mała wieś na południowym brzegu, dobra na krótki spacer przy wodzie. Rejsy statkami – latem po jeziorze kursuje regularna żegluga pasażerska. Kiedy jechać? Rejsy i kąpiele najlepiej planować od późnej wiosny do początku jesieni. Woda jest chłodna nawet latem, bo jezioro zasilają rzeki alpejskie. W okresie wysokiej wody (jak w 2012 roku) żegluga może być ograniczana, więc w razie ulew sprawdź aktualny rozkład. Jak dojechać? Najwygodniej przez Interlaken, położone między dwoma jeziorami. Stamtąd do Brienz jedzie się pociągiem lub drogą wzdłuż północnego brzegu. Na południowy brzeg, do Giessbach i Iseltwald, wygodnie dopłynąć statkiem albo dojechać samochodem. Najczęstsze pytania Jak głębokie jest jezioro Brienz? Maksymalnie około 260 m. Czym różni się jezioro Brienz od jeziora Thun? To dwa osobne akweny po obu stronach Interlaken. Brienzersee jest dłuższy w proporcji do szerokości, głębszy i mniej zabudowany, a Thun leży po zachodniej stronie Bödeli. Czy w jeziorze Brienz można się kąpać? Tak, latem, ale woda jest zimna. Przed kąpielą sprawdź lokalne ostrzeżenia, zwłaszcza po opadach. Gdzie leżą wodospady Giessbach? Na południowym brzegu jeziora, niedaleko Iseltwald; spada tam potok Giessbach.

Jezioro Czterech Kantonów

Ennetbürgen

Jezioro Czterech Kantonów (niem. Vierwaldstättersee, ang. Lake Lucerne) przy Ennetbürgen to zatoka jednego z najbardziej znanych jezior Szwajcarii. Miejscowość leży w kantonie Nidwalden, na południowym brzegu, u stóp masywu Bürgenstock. Czym jest Jezioro Czterech Kantonów? To jezioro w Szwajcarii Środkowej o powierzchni około 114 km² i linii brzegowej długości 115 km. Pod względem powierzchni zajmuje czwarte miejsce wśród jezior kraju. Największa głębokość wynosi 214 m i występuje w basenie Uri, a średnia to 117 m. Zbiornik mieści około 11,9 mld m³ wody, która wymienia się mniej więcej w 3,4 roku. Brzegi należą do pięciu kantonów: Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden i Lucerny. Jezioro ma kilka połączonych basenów, a okolice Ennetbürgen należą do basenu Gersau, który sięga od Brunnen właśnie do tej miejscowości. Co zobaczysz w Ennetbürgen? W Ennetbürgen do jeziora uchodzi rzeka Engelberger Aa. W centrum, niedaleko przystani łodzi i poczty, znajduje się kąpielisko Strandbad Buochs-Ennetbürgen. Plaża jest niewielka, pokryta drobnym żwirem i ma prysznice, przebieralnie oraz leżaki, a nad bezpieczeństwem czuwają ratownicy. Godziny i zakres usług sprawdź na miejscu przed wizytą. Nad wodą rozciąga się Bürgenstock, góra niemal w całości otoczona jeziorem. Jej szczytowym punktem widokowym jest Hammetschwand. Z wysokości widać taflę jeziora i otaczające je szczyty. Jak spędzić czas nad jeziorem? Spacer lub wędrówka na Bürgenstock. Szlak zaczyna się na placu Postplatz w Ennetbürgen i prowadzi ścieżką widokową od przystani Schiffländi. Trasa liczy około 8,1 km i zajmuje około 3 godzin 10 minut. Mija kaplicę św. Jodoka (St. Jost) i punkt widokowy Känzeli. Rejs po jeziorze. Katamaran MS Bürgenstock kursuje z Lucerny do Kehrsiten-Bürgenstock. Stamtąd na wzgórze wjeżdża kolejka Bürgenstock. Rozkłady jazdy znajdziesz na stronie lakelucerne.ch. Kąpiel. Latem plaża w Ennetbürgen to prosty sposób na odpoczynek przy wodzie. Jak dojechać? Ennetbürgen leży po przeciwnej stronie zatoki niż Lucerna. Najprościej dotrzeć tu przez Lucernę, a dalej drogą lub statkiem po jeziorze. Dokładne połączenia sprawdź w rozkładach przewoźników. Najczęstsze pytania Ile kantonów otacza jezioro? Pięć: Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden i Lucernę. Nazwa polska nawiązuje do czterech kantonów historycznych, które stworzyły zalążek Konfederacji. Jak głębokie jest jezioro? Maksymalnie 214 m w basenie Uri, średnio 117 m. Czy w Ennetbürgen można się kąpać? Tak, działa tu kąpielisko Strandbad Buochs-Ennetbürgen z prysznicami, przebieralniami i ratownikami. Jak dojść z Ennetbürgen na Bürgenstock? Szlak z Postplatz prowadzi około 8,1 km i trwa mniej więcej 3 godziny 10 minut, przez St. Jost i Känzeli.

Hüttnersee

Wädenswil

Hüttnersee to niewielkie jezioro w Hütten, w gminie Wädenswil w kantonie Zurych, tuż przy granicy z kantonem Schwyz. Leży na wysokości około 658 m n.p.m., na północnych stokach pasma Höhronen i Rossberg, i jest jednym z najspokojniejszych akwenów w okolicy Jeziora Zuryskiego. Co to za jezioro? Hüttnersee ma powierzchnię około 0,165 km², czyli kilkanaście hektarów, a jego głębokość sięga około 13 m. Brzegi porastają zarośla i torfowiska, dlatego jezioro uchodzi za malowniczy zakątek, który opisują lokalne media jako „zaczarowane miejsce". Południowy brzeg należy administracyjnie do Samstagern, wsi w gminie Richterswil, a wieś Hütten weszła w skład Wädenswil w 2019 roku. Stąd w źródłach pojawiają się obie nazwy. Okolica ma długą historię rolniczą. Hütten wspomniano w dokumentach już w 1270 roku, a pastwiska i gospodarstwa mleczne należały wtedy do baronów z Wädenswil. Nawozy ze stoków wokół jeziora pogorszyły jakość wody, dlatego akwen wymaga sztucznego napowietrzania. Czy można się tu wykąpać? Tak. Nad wodą działa darmowe kąpielisko z drewnianym basenem dla niepływaków, placem zabaw, piaskownicą i dwoma pontonami. Wstęp i parking są bezpłatne. Ratownika nie ma, więc kąpiel odbywa się na własną odpowiedzialność. W sezonie działa mały bufet i kiosk, a przy brzegu mała gospoda serwuje domowe specjały. Jakie obowiązują zasady? Większość linii brzegowej objęto ochroną w 1945 roku. Od tamtej pory obowiązuje zakaz zabudowy i łodzi motorowych. Żyją tu rzadkie rośliny i zagrożone gatunki ptaków, dlatego trzymaj się wyznaczonych ścieżek, a psa prowadź na smyczy tam, gdzie wskazują tablice. Jak dotrzeć i co zobaczyć w okolicy? Dojedziesz pociągiem do stacji Samstagern, skąd do jeziora prowadzą drogowskazy. Autem zostawisz samochód na bezpłatnym parkingu przy kąpielisku. Klasyczna trasa piesza zaczyna się w Samstagern, mija jezioro i Hütten, wspina się na Rossberg (1011 m) i schodzi do Schindellegi-Feusisberg. Ma 10,3 km długości, około 524 m podejścia i zajmuje około trzech godzin. Skala trudności to T1, a szlak jest użytkowany od marca do listopada. Ze szczytu widać jezioro, Jezioro Zurychskie, a przy dobrej pogodzie nawet Schwarzwald. Krótszą alternatywą jest pętla z Samstagern przez wodospad Sihl, długa około 14 km. Kiedy przyjechać? Na kąpiel wybierz lato, a na spacery późną wiosnę i wczesną jesień, gdy szlaki są suche, a nad wodą jest mniej ludzi. Zimą kąpielisko nie działa, ale okolica nadaje się na krótki spacer. Najczęstsze pytania Czy wstęp nad Hüttnersee jest płatny? Nie. Wstęp na kąpielisko i parking są bezpłatne. Czy jest ratownik? Nie, kąpiel odbywa się na własne ryzyko. Czy można pływać łodzią motorową? Nie. Od 1945 roku obowiązuje zakaz używania łodzi motorowych i zabudowy brzegów. Jak dojechać bez samochodu? Pociągiem do Samstagern, a stamtąd pieszo wzdłuż oznaczonej drogi.

Lugano

Lanzo d'Intelvi

Jezioro Lugano (Lago di Lugano, zwane też Ceresio) to polodowcowy akwen na granicy Włoch i Szwajcarii. Z Lanzo d'Intelvi, w Val d'Intelvi w prowincji Como w Lombardii, ogląda się je z wysoka, z tarasów widokowych nad wodą. Czym jest jezioro Lugano? Zbiornik leży na wysokości około 271 m n.p.m. Ma powierzchnię około 48,7 km², z czego mniej więcej 63% przypada na Szwajcarię, a 37% na Włochy. Długość to około 35 km, a największa szerokość około 3 km. Największa głębokość, ok. 288 m, występuje w basenie północnym, średnia wynosi około 134 m. Grobla w Melide dzieli jezioro na dwie części: północną (ok. 27,5 km²) i południową (ok. 21,4 km²). Pod mostem w grobli woda i statki przepływają swobodnie. Nad brzegiem leży szwajcarskie miasto Lugano, największe w kantonie Ticino. Co zobaczysz z Lanzo d'Intelvi? Lanzo leży w Val d'Intelvi, dolinie między jeziorami Como i Lugano. Z miejscowości prowadzi krótki spacer na Belvedere, klasyczny punkt widokowy na jezioro Lugano. Wyżej, na szczycie Sighignola (ok. 1300 m n.p.m.), znajduje się „Balcone d'Italia”, czyli Balkon Włoch. Widok obejmuje jezioro i odległe szczyty. Przy dobrej widoczności dostrzeżesz także Monte Rosa i Matterhorn. Granica państwowa biegnie przez to miejsce, dlatego są tu dwa tarasy: z flagą włoską i szwajcarską. Drugi taras dobudowano w 2012 roku, po rozbiórce niedokończonej stacji kolejki linowej. Jak dojechać na Sighignolę? Z Lanzo prowadzi na szczyt droga widokowa, zbudowana w 1913 roku z inicjatywy Luigiego Vittoria Bertarellego, założyciela Touring Club Italiano. Samochód można zostawić na parkingu przy restauracji La Baita i przejść oznakowaną ścieżką, co zajmuje około 20 minut. Wysokość szczytu podawana jest w źródłach różnie (od ok. 1300 do 1320 m). Kiedy przyjechać? Najlepszy widok daje pogoda bezchmurna, bo tylko wtedy widać alpejskie szczyty. Przed wyjazdem sprawdź warunki na drodze na Sighignolę, ponieważ pogoda i sezonowe zamknięcia mogą utrudnić dojazd. Na szwajcarską stronę jeziora wybierz się osobno, np. do Lugano. Najczęstsze pytania Czy jezioro Lugano leży we Włoszech czy w Szwajcarii? W obu krajach. Około 63% powierzchni należy do Szwajcarii, a 37% do Włoch. Jak głębokie jest jezioro? Maksymalnie około 288 m w basenie północnym, średnio około 134 m. Skąd najlepiej zobaczyć jezioro z włoskiej strony? Z Belvedere w Lanzo d'Intelvi oraz z Balcone d'Italia na Sighignoli. Czy trzeba iść pieszo na Sighignolę? Droga dojeżdża w pobliże szczytu, a od parkingu przy La Baita idzie się około 20 minut oznakowaną ścieżką.

Zug

Zug

Jezioro Zug (Zugersee) w mieście Zug leży w centralnej Szwajcarii, między jeziorem Czterech Kantonów a jeziorem Zuryskim. Ma około 38 km² powierzchni, ok. 14 km długości i do 198 m głębokości. Nad wodą leżą trzy kantony: Zug, Schwyz i Lucerna. Gdzie leży jezioro Zug i jak wygląda? Wydłużona niecka ciągnie się od okolic Arth na południu po zatokę Cham–Zug na północy. Zalesiony półwysep Chiemen dzieli akwen na dwie części. Północny Untersee jest szeroki i płytki. Południowy Obersee jest głębszy i otoczony wzgórzami. Największy fragment brzegu należy do kantonu Zug, południe do Schwyz, a niewielki skrawek przy Chiemen do Lucerny. Miasto Zug leży na północno-wschodnim brzegu, a Arth na południowym krańcu. Co zobaczysz nad jeziorem? Promenada w Zug jest najprostszym punktem startu: ze starego miasta nad wodę idzie się kilka minut. W dobrą pogodę widać stąd góry nad południowym brzegiem, w tym masyw Rigi, który wznosi się nad Arth. Północą jeziora przepływa rzeka Lorze: wpada do jeziora na zachód od Zug i wypływa z niego niedaleko Cham. Czym popływać? Rejsy organizuje spółka Zugersee Schifffahrt. Flagowym statkiem jest MS Zug z 2003 roku, a w rozkładzie pojawia się też MS Rigi z 1992 roku. W ofercie jest rejs dookoła jeziora, który łączy miejscowości po trzech stronach brzegu. Latem sprawdzają się też spacery i rowery po brzegu oraz kąpiel w miejscach do tego wyznaczonych. Jak dotrzeć? Zug to węzeł kolejowy na trasie Zurych–Lucerna, więc pociągiem dojedziesz tu bez przesiadek z obu miast. Przystań statków jest blisko dworca, a samochód nie jest potrzebny, żeby obejść centrum i nabrzeże. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to późna wiosna, lato i wczesna jesień, gdy kursują statki i jest ciepło. Poza sezonem rozkład jest rzadszy, więc sprawdź go przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Jak duże jest jezioro Zug? Powierzchnia wynosi około 38,4 km², długość ok. 14 km, a największa głębokość 198 m. Średnia głębokość to około 83 m. Do których kantonów należy brzeg? Do Zug, Schwyz i Lucerny. Najwięcej wody przypada na kanton Zug. Czy da się opłynąć jezioro statkiem? Tak. Zugersee Schifffahrt prowadzi rejs dookoła jeziora oraz kursy między miejscowościami nad brzegiem. Czy to jezioro, czy miasto? Oba. Nazwę Zug nosi miasto, stolica kantonu, i jezioro, nad którym leży. Ten opis dotyczy jeziora.

Thun

Sigriswil

Jezioro Thun (Thunersee) to jedno z największych jezior Berner Oberland, rozciągnięte między miastem Thun a Interlaken. Wpis dotyczy akwenu, nad którego północnym brzegiem leży gmina Sigriswil. Zbiornik ma około 48 km² powierzchni, ok. 17–18 km długości i do 217 m głębokości, a lustro wody znajduje się na wysokości około 560 m n.p.m. Gdzie leży jezioro i skąd się bierze woda? Thunersee leży w kantonie Berno, około 30 km na południowy wschód od stolicy kraju. Głównym dopływem jest Aare, która od strony Interlaken wpada do jeziora, a przy Thun z niego wypływa. Wodę dostarczają też Kander i Lombach. Na zachodnim końcu leży Thun, nazywany bramą do Berner Oberland, na wschodnim Interlaken, a nad brzegami rozsiane są mniejsze miejscowości. Co zobaczysz nad Thunersee? Brzegi jeziora zdobią zamki. Schloss Oberhofen na północnym brzegu powstał wokół masywnej wieży obronnej z początku XIII wieku i ma ogród warty spaceru. Schloss Spiez stoi na południowym brzegu, na cyplu, a miasteczko słynie z winnic uprawianych na jednych z najwyżej położonych stoków winorośli na północ od Alp. W Thun dominuje nad starówką własny zamek. Gmina Sigriswil leży wyżej, na tarasie nad wodą. Z tutejszych punktów widokowych patrzysz na taflę jeziora i szczyty Alp Berneńskich. W dolinie Justistal, w której jesienią odbywa się lokalne święto dzielenia sera, prowadzą szlaki piesze. Jak zwiedzać jezioro? Najwygodniej statkiem. Kursy łączą Thun, Spiez, Oberhofen, Interlaken i inne przystanki, więc możesz wysiadać przy zamkach i wracać następnym rejsem. Wzdłuż brzegów biegną też linie kolejowe i drogi, a szlaki piesze i rowerowe pozwalają obejść akwen odcinkami. Latem na plażach i w kąpieliskach można pływać, choć woda pozostaje chłodna. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na rejsy i spacery to późna wiosna, lato i wczesna jesień, kiedy działa pełny rozkład statków i widoczność gór jest najlepsza. We wrześniu możesz trafić na święto sera w Justistal. Zimą rejsy są ograniczone, a część atrakcji zamyka się na sezon. Najczęstsze pytania Jak głębokie jest Thunersee? Największa głębokość to około 217 m, a powierzchnia jeziora wynosi około 48 km². Czy Thunersee to to samo co miasto Thun? Nie. Thun to miasto na zachodnim końcu jeziora, a Thunersee to akwen, który ciągnie się aż do Interlaken. Jakie zamki warto zobaczyć nad jeziorem? Najczęściej odwiedza się Oberhofen na północnym brzegu, Spiez na południowym oraz zamek w Thun. Jak dotrzeć do Sigriswil? Gmina leży nad północnym brzegiem jeziora i jest osiągalna drogą z Thun. Dalej możesz skorzystać z lokalnych tras pieszych i punktów widokowych.

Jezioro Bodeńskie

Jezioro Bodeńskie to wielkie jezioro u podnóża Alp, którego brzegi dzielą trzy kraje: Niemcy, Austria i Szwajcaria. Po stronie szwajcarskiej, w kantonach Turgowia i St. Gallen, czeka spokojniejsza wersja nadjeziornych wakacji: promenady, średniowieczne miasteczka, zamki i rowerowa trasa wzdłuż wody. Jak duże jest Jezioro Bodeńskie? Akwen ma około 536 km² powierzchni, do 63 km długości i do 14 km szerokości. Największa głębokość to ok. 250 m, a lustro wody leży na wysokości około 395 m n.p.m. Jezioro dzieli się na dwie części: rozległe Obersee oraz mniejsze Untersee na zachodzie, połączone odcinkiem Renu zwanym Seerhein. Ren wpływa do jeziora w okolicy Bregencji i wypływa z niego przez Untersee. Jezioro zaopatruje w wodę pitną około 4,5 mln ludzi. Co zobaczysz po szwajcarskiej stronie? Romanshorn – najważniejszy szwajcarski port nad jeziorem, z promenadą portową i przystanią statków. Rorschach – miasto leżące w najdalej na południe wysuniętym punkcie jeziora, dawny ważny port. Arbon – stare miasto i zamek nad brzegiem, rozbudowany w latach 1510–1518 z polecenia biskupa Hugona von Hohenlandenberga, a obok Muzeum Saurera. Steckborn i Ermatingen – odcinek Untersee z największym zagęszczeniem zamków i warowni. Gottlieben – wieś nad Seerhein, znana z jednego z najładniejszych rynków w Szwajcarii. Kreuzlingen – największe szwajcarskie miasto nad jeziorem, sąsiadujące wprost z niemiecką Konstancją. Po przeciwnej stronie granicy warto dołożyć wyspę Mainau, zwaną Wyspą Kwiatów, na której co roku kwitnie ponad pół miliona roślin. Jak zwiedzać jezioro? Najwygodniej statkiem. Na Untersee i Renie pływają jednostki przewoźnika URh, a w sezonie kursują też połączenia między portami wszystkich trzech państw. Alternatywą jest Bodensee-Radweg, szlak rowerowy dookoła jeziora; szwajcarski etap prowadzi z Rorschach przez Arbon i Romanshorn do Kreuzlingen. Trasa jest w większości płaska, więc nadaje się dla rodzin. Kiedy przyjechać? Lato to pora kąpieli: darmowe i płatne kąpieliska działają m.in. w Altnau, Arbon i Staad. Wiosna i wczesna jesień oznaczają mniej tłumów i dobre warunki do jazdy na rowerze. Rozkłady i ceny rejsów zmieniają się co sezon, dlatego sprawdź aktualne informacje na stronach przewoźników. Najczęstsze pytania W jakich krajach leży Jezioro Bodeńskie? W Niemczech, Austrii i Szwajcarii. Jezioro nie ma jednej, formalnie wytyczonej granicy państwowej na całej powierzchni. Jak głębokie jest jezioro? Maksymalnie około 250 m; w źródłach podawane są wartości od 251 do 254 m. Czy można opłynąć jezioro rowerem? Tak. Szlak Bodensee-Radweg okrąża jezioro i obejmuje odcinki w trzech krajach, a część szwajcarska łączy Rorschach, Arbon, Romanshorn i Kreuzlingen. Które miasteczko po stronie szwajcarskiej wybrać na jednodniową wycieczkę? Na zamki i spokojne uliczki najlepsze będą Steckborn i Ermatingen, na port i promenadę Romanshorn, a na średniowieczną starówkę Arbon.

Neuchâtel

Lac de Neuchâtel (NE)

Jezioro Neuchâtel (Lac de Neuchâtel) to największe jezioro leżące w całości na terytorium Szwajcarii, rozciągnięte u podnóża Jury w zachodniej części kraju. Po niemiecku nazywa się Neuenburgersee. Jest sercem regionu Jura i Trzech Jezior (Trois-Lacs), a jego brzegi tworzą spokojny, winiarski krajobraz z miasteczkami, plażami i rezerwatami przyrody. Jak duże jest jezioro Neuchâtel? Lustro wody zajmuje około 218 km², a jezioro ma ok. 38 km długości i do 8 km szerokości. Maksymalna głębokość wynosi około 152–153 m, a zbiornik mieści mniej więcej 14 km³ wody. Taka skala sprawia, że z wielu miejsc na brzegu widać tylko horyzont, a w pogodny dzień nad wodą rysuje się łańcuch Alp. Które kantony leżą nad jeziorem? Brzeg dzielą cztery kantony. Najdłuższy odcinek, około 86 km, należy do kantonu Neuchâtel, dalej jest Vaud (ok. 74 km) i Fryburg (ok. 53 km). Berno sięga jeziora tylko na krótkim fragmencie, w północno-wschodnim narożniku, w regionie Seeland. Dzięki temu część brzegów jest francuskojęzyczna, a w okolicy granicy językowej usłyszysz także niemiecki. Co zobaczysz nad brzegiem? Neuchâtel – stolica kantonu, położona na północnym brzegu, z zamkiem i starym miastem nad wodą. Yverdon-les-Bains – miasto na południowym krańcu, znane z term. Estavayer-le-Lac – średniowieczna starówka na brzegu fryburskim, z zamkiem Chenaux, przystanią jachtową i dwiema plażami. Grande Cariçaie – największy w Szwajcarii kompleks szuwarów, bagien, płycizn i lasów na południowym brzegu, tuż na wschód od Yverdon. Dobrym punktem startowym jest ośrodek Pro Natura w Champ-Pittet. Winnice – północne stoki od strony Jury porastają winorośl, a kantonalne wina robi się tu od wieków. Czym są Trzy Jeziora? Neuchâtel, Biel/Bienne i Murten (Morat) połączone są kanałami: Thielle łączy Neuchâtel z Bielersee, a Broye z Murtensee. Dzięki temu po wodzie przepłyniesz między trzema jeziorami rejsem statkiem. Region nazywany jest Drei-Seen-Land lub Trois-Lacs i ma własny szlak pieszy, Chemin des Trois-Lacs. Pierwszy etap, z Yverdon do Estavayer, liczy około 22 km i zajmuje około 5,5 godz.; prowadzi przez Champ-Pittet, rezerwat szuwarów, Yvonand i Cheyres. Jak spędzić czas nad jeziorem? Latem popularne są kąpiele, żeglarstwo, rejsy statkami i spacery po promenadach. Poza sezonem warto wybrać się na rowerową lub pieszą wycieczkę wzdłuż brzegu, odwiedzić winiarzy albo obserwować ptaki w rezerwacie Grande Cariçaie. Z brzegu północnego łatwo wjechać w góry Jury, gdzie czekają szlaki i widoki na jezioro z góry. Jak dojechać? Nad jeziorem leżą miasta z dworcami kolejowymi (Neuchâtel, Yverdon-les-Bains, Estavayer-le-Lac), połączone z Bernem, Lozanną i Zurychem pociągami regionalnymi i dalekobieżnymi. Statki kursują między portami nad jeziorami Neuchâtel, Biel i Murten. Wokół jeziora biegnie też sieć szlaków rowerowych. Najczęstsze pytania Czy Neuchâtel to jezioro czy miasto? Jedno i drugie. Jezioro (Lac de Neuchâtel) dało nazwę kantonowi i jego stolicy, położonej na północnym brzegu. Ile kantonów graniczy z jeziorem? Cztery: Neuchâtel, Vaud, Fryburg i Berno (ten ostatni tylko na niewielkim fragmencie). Czy to największe jezioro Szwajcarii? Jest największym jeziorem leżącym w całości w Szwajcarii. Większe jeziora, Lemańskie i Bodeńskie, dzielone są z sąsiednimi krajami. Gdzie najlepiej obserwować przyrodę? W rezerwacie Grande Cariçaie na południowym brzegu, w pobliżu Yverdon-les-Bains i Estavayer-le-Lac.

Lac de Champex

Som-la-Proz

Lac de Champex to górskie jezioro w gminie Orsières w kantonie Valais, nad którym leży wieś Champex-Lac (okolica Som-la-Proz). Zbiornik zajmuje około 17 hektarów i leży na wysokości mniej więcej 1470 m n.p.m., w otoczeniu lasów modrzewiowych i świerkowych, u stóp masywu Mont Blanc. To jeden z najchętniej odwiedzanych jezior górskich Dolnego Valais. Skąd się wzięło jezioro? Zbiornik powstał dzięki moreninie dawnego lodowca Arpette, która zatarasowała dolinę. Dziś zasila go potok z doliny Val d'Arpette, a na północnym krańcu jeziora rozciągają się torfowiska i podmokłe łąki. Ten fragment jest objęty ochroną jako rezerwat przyrody o znaczeniu krajowym. Jak dotrzeć do Champex-Lac? Z Orsières prowadzi tu kręta droga kantonalna o długości około 7 km, z przewyższeniem rzędu 600 m. Pokonują ją samochody, autobusy i rowerzyści, a podjazd uchodzi za popularny wśród kolarzy szosowych. Nad wodę dojdziesz z centrum wsi w kilka minut. Co robić nad jeziorem? Spacer dookoła jeziora. Płaska, łatwa pętla z widokiem na szczyty odbijające się w wodzie. Można ją przejść w niespełna godzinę. Łódki i rowerki wodne. W sezonie wypożyczysz łódź wiosłową lub rower wodny tuż przy brzegu. Ogród alpejski Flore-Alpe. Zgromadzono w nim ponad 4000 gatunków roślin z Alp i innych gór świata. Wyciąg krzesełkowy La Breya. Zawiezie Cię na punkt z panoramą Alp Walijskich. Szlaki. Z jeziora startują trasy do Val d'Arpette, do schroniska Relais d'Arpette (łatwe dojście, lokalna tarta jagodowa) i do Cabane d'Orny. Wieś jest też etapem Tour du Mont Blanc. Bisse de Champex. Trasa wzdłuż dawnego kanału irygacyjnego, typowego dla Valais. Spacery z bernardynami. Dostępne w formie wycieczek z przewodnikiem. Kiedy przyjechać? Latem jezioro służy do spacerów, łodzi i wędrówek, a okoliczne ścieżki są najlepiej przejezdne od czerwca do września. Zimą, przy silnych mrozach, tafla potrafi zamarznąć. Wtedy w okolicy wytyczone są trasy dla raczków śnieżnych oraz narciarstwa biegowego. Najczęstsze pytania Ile wynosi powierzchnia jeziora? Około 17 ha, więc obejście całej linii brzegowej zajmuje niewiele czasu. Czy da się obejść jezioro dookoła? Tak. Pętla jest łatwa i dobrze oznakowana, a po drodze mijasz też torfowiska na północnym krańcu. Czy można wypożyczyć łódkę? W sezonie tak: nad brzegiem działa wypożyczalnia łodzi wiosłowych i rowerów wodnych. Godziny i ceny sprawdź na miejscu. Czy Champex-Lac leży na Tour du Mont Blanc? Tak, wieś jest jednym z etapów tej popularnej trasy dookoła masywu Mont Blanc.

Lac de Sauvabelin

Lozanna

Lac de Sauvabelin w Lozannie to niewielkie sztuczne jezioro w lesie na wzgórzach nad miastem, w kantonie Vaud. Od ponad stu lat jest miejscem niedzielnych spacerów lozańczyków, a od 2003 roku nad jego okolicą wznosi się drewniana wieża widokowa Tour de Sauvabelin. Skąd się wzięło jezioro? W 1887 roku Société de développement de Lausanne zaproponowała stworzenie w lesie Sauvabelin zbiornika, który wzbogaci ofertę wypoczynku dla mieszkańców i coraz liczniejszych gości z zagranicy. Władze miasta poparły pomysł i rok później jezioro było gotowe. Miało służyć rekreacji: latem pływano po nim łódkami wiosłowymi, a zimą jeździło się na łyżwach. Trzy lata po powstaniu zbiornika obok otwarto restaurację, która działa w pobliżu do dziś. Miasto określa jezioro jako główną atrakcję całego terenu Sauvabelin. Co zobaczysz w Sauvabelin? Wokół wody biegną leśne ścieżki, więc spacer dookoła jeziora zajmuje niewiele czasu i nie wymaga przygotowania. Cały teren jest typowym zielonym zapleczem Lozanny: rodziny, wycieczki szkolne i turyści przychodzą tu od XIX wieku. Największym akcentem jest Tour de Sauvabelin, położona kilka minut od restauracji. Wieża ma ponad 35 metrów wysokości i 302 spiralne schody. Zbudowano ją z litego drewna daglezji pochodzącego z lasów Lozanny. Pomysł zgłoszono w radzie miejskiej w 1994 roku, a budowę ukończono w 2003 roku. Koszt wyniósł 1,19 mln franków szwajcarskich, a znaczną część pokryli darczyńcy, którzy kupowali pojedyncze stopnie. Ze szczytu rozciąga się widok na 360 stopni. W 2014 roku na wieżę weszło ponad 90 tysięcy osób. Jak dotrzeć do jeziora? Najprościej autobusem tl linii 16, który zatrzymuje się na przystankach Signal oraz Lac de Sauvabelin. Od przystanku do restauracji przy jeziorze idzie się około pięciu minut. Współrzędne jeziora to około 46,5375 N, 6,6383 E. Czy wejście na wieżę jest płatne i kiedy jest czynna? Wejście na wieżę jest bezpłatne. Godziny otwarcia zależą od pory roku, dlatego przed wizytą sprawdź je na stronie miasta Lozanny lub Lausanne Tourisme. Ze względów bezpieczeństwa na platformie może przebywać jednocześnie 30 osób, a automatyczna bramka ogranicza wejście. Przy silnym wietrze, śniegu lub lodzie wieża jest zamknięta. Kiedy warto przyjechać? Jezioro i las dobrze sprawdzają się o każdej porze roku, ale wieża daje najwięcej w dni z dobrą widocznością, bo wtedy panorama jest najczytelniejsza. Zimą pamiętaj, że oblodzenie może zamknąć wejście na szczyt. Najczęstsze pytania Czy jezioro Sauvabelin jest naturalne? Nie. Powstało w 1888 roku z inicjatywy lozańskiego towarzystwa rozwoju jako miejsce wypoczynku. Ile schodów ma Tour de Sauvabelin? 302, a wieża mierzy ponad 35 metrów. Czy bilet na wieżę jest potrzebny? Nie, wejście jest bezpłatne, ale wieża zamyka się przy złej pogodzie. Jak dojechać z centrum Lozanny? Autobusem tl 16 do przystanku Signal lub Lac de Sauvabelin, potem około pięciu minut pieszo.

Lac de Joux

Les Charbonnières

Lac de Joux to jezioro w Jurze Szwajcarskiej, którego brzeg sąsiaduje z miejscowością Les Charbonnières w kantonie Vaud. Leży na wysokości ok. 1004 m n.p.m. i zajmuje około 9,5 km², co czyni je największym jeziorem Szwajcarii położonym powyżej tysiąca metrów. Gdzie leży Lac de Joux? Jezioro wypełnia Vallée de Joux, dolinę w kantonie Vaud (Jura vaudois), zamkniętą od północnego zachodu zalesionym pasmem Risoux, którego grzbiet biegnie wzdłuż granicy z Francją. Po przeciwnej stronie wznosi się Mont Tendre (1679 m). Nad wodą leżą trzy gminy: Le Chenit, L'Abbaye i Le Lieu, a Les Charbonnières należy do tej ostatniej. Całość mieści się w granicach Parc Jurassien Vaudois, regionalnego parku przyrody. Co wyróżnia to jezioro? Główne zasilanie zapewnia rzeka Orbe. Maksymalna głębokość to około 32 m. Jezioro nie ma typowego odpływu na powierzchni: woda znika w szczelinach wapiennego podłoża i wypływa dopiero w okolicy jaskiń w Vallorbe, co potwierdziły badania z użyciem znaczników. Co robić latem? Latem woda nagrzewa się do około 18–24°C, więc można tu pływać, a wiele plaż nad brzegiem jest bezpłatnych. Stały wiatr przyciąga windsurferów i kitesurferów. Wypożyczysz też kajak, rower wodny lub deskę SUP. Wokół jeziora biegną szlaki piesze i rowerowe, a w dolinie wytyczono kilka ścieżek edukacyjnych. Wędkarze łowią ryby z brzegu i z łodzi, a w sezonie organizowane są rejsy zabytkową drewnianą łodzią. Co robić zimą? Zimą jezioro bywa całkowicie skute lodem i zamienia się w jedno z największych naturalnych lodowisk w Szwajcarii. Wypożyczalnie łyżew działają w Le Sentier, a w weekendy także nad brzegiem w zatoce Le Pont. Lód nie tworzy się w każdym sezonie, dlatego przed wyjazdem sprawdź komunikat biura turystycznego doliny. W okolicy wytyczono ok. 200 km tras narciarstwa biegowego, popularne są też wędrówki w rakietach śnieżnych i przejażdżki psimi zaprzęgami. Kiedy przyjechać? Na pływanie i sporty wodne najlepszy jest okres od czerwca do września. Na łyżwy i narty biegowe pojedź od stycznia do lutego, gdy utrzymuje się mróz. Jesienią doliną najlepiej przejść pieszo wokół jeziora. Najczęstsze pytania Czy w Lac de Joux można pływać? Tak. Latem temperatura wody dochodzi do 24°C, a plaże nad jeziorem są bezpłatne. Czy jezioro zamarza każdej zimy? Nie zawsze. Gdy lód jest wystarczająco gruby, powstaje naturalne lodowisko. Aktualny stan sprawdzisz w biurze turystycznym doliny. Jak duże jest jezioro? Ma ok. 9,5 km² powierzchni, leży na wysokości 1004 m n.p.m. i sięga około 32 m głębokości. Jakie sporty uprawia się nad Lac de Joux? Windsurfing, kitesurfing, SUP, kajaki, narty wodne, a zimą łyżwiarstwo i narciarstwo biegowe w okolicznych lasach.

Murtensee

Mont-Vully

Murtensee (Lac de Morat) w okolicy Mont-Vully to jezioro w zachodniej Szwajcarii, które leży na pograniczu kantonów Fryburg i Vaud. Północny brzeg zamyka wzgórze Mont Vully, porośnięte winnicami. Murtensee jest najmniejszym z trzech dużych jezior u stóp Jury, a jego powierzchnia wynosi około 22,8 km². Nazwę dało mu miasteczko Murten (fr. Morat) na brzegu południowym. Co zobaczysz nad Murtensee? Nad wodą rozciąga się spokojny, rolniczy pejzaż, a w tle widać szczyty Alp Berneńskich. Po stronie północnej główną atrakcją jest Mont Vully. Z jego szczytu na wysokości 653 m n.p.m. obejrzysz jednocześnie jeziora Murten, Neuchâtel i Biel, a przy dobrej widoczności także Jurę i Alpy. Na południowym stoku leżą wsie winiarskie, od Môtier przez Praz i Lugnorre po Guévaux. Samo miasteczko Murten, widoczne po drugiej stronie wody, warto dołożyć do trasy jako cel osobnej wycieczki. Jak wygląda region Vully? Vully to niewielki rejon winiarski o powierzchni około 150 ha, czyli ok. 1% szwajcarskich winnic. Najczęściej uprawia się tu szczep chasselas, który daje około dwóch trzecich produkcji. Drugą pozycję zajmuje pinot noir. Winiarze z okolicy otwierają piwnice dla odwiedzających, więc spacer łatwo połączyć z degustacją. Jak dotrzeć na Mont Vully? Na szczyt prowadzi wąska, kręta droga, która zaczyna się w Sugiez lub w Môtier. Można też wejść pieszo ścieżkami przez winnice, a stoki wzgórza są objęte szlakami spacerowymi z miejscami na piknik. Płaski brzeg jeziora sprzyja wycieczkom rowerowym. Rejon ma własne biura informacji turystycznej, m.in. w Salavaux. Czy w Murtensee można pływać? Tak. Jezioro jest stosunkowo płytkie, dlatego woda nagrzewa się szybko i nadaje się do kąpieli od późnej wiosny do jesieni. Dostępne są plaże, a wzdłuż brzegu biegną trasy rowerowe i spacerowe. Kiedy przyjechać? Lato sprzyja kąpielom i żeglarstwu, a wrzesień i październik to czas winobrania, kiedy winnice na stokach Mont Vully przybierają złote barwy. Widoki na Alpy są najlepsze w pogodne, chłodniejsze dni, gdy powietrze jest przejrzyste. Najczęstsze pytania Na granicy jakich kantonów leży Murtensee? Jezioro leży między kantonami Fryburg i Vaud, w regionie Trzech Jezior (Drei-Seen-Land). Jak wysoko leży szczyt Mont Vully? Wzgórze osiąga 653 m n.p.m. i jest znanym punktem widokowym. Jakie wino pochodzi z Vully? Dominuje chasselas, uzupełniany przez pinot noir; winnice zajmują około 150 ha. Czy do Mont-Vully można dotrzeć bez samochodu? Tak, wiele odcinków da się pokonać pieszo lub rowerem, a trasy z Sugiez i Môtier prowadzą prosto na wzgórze.

Heidsee

Vaz/Obervaz

Heidsee to jezioro w Lenzerheide, w gminie Vaz/Obervaz w kantonie Gryzonia (Graubünden) w Szwajcarii. Leży na wysokości około 1485 m n.p.m., między miejscowościami Valbella i Lenzerheide, a po romańsku nazywa się Igl Lai. Zajmuje około 0,41 km², więc to niewielki akwen, który da się obejść w godzinę. Latem służy do kąpieli i sportów wodnych, zimą staje się trasą spacerową. Co to za jezioro i jak jest zbudowane? Zbiornik składa się z większej części północnej i mniejszej południowej, rozdzielonych groblą. Wokół rozciąga się wysokogórska dolina, w której Valbella i Lenzerheide w drugiej połowie XX wieku rozwinęły się jako ośrodki sportów zimowych. Samo jezioro leży więc w samym centrum kurortu, a nie na jego uboczu. Jak dotrzeć nad Heidsee? Najwygodniej zacząć przy parkingu nad jeziorem, który jest punktem startu popularnej pętli. Można też dojść pieszo z Valbelli lub z Lenzerheide, bo obie miejscowości dzieli od wody niewielki dystans. Do całej doliny dojeżdża się z Chur drogą górską, a na miejscu działa lokalna komunikacja kursująca między osadami. Co robić nad Heidsee latem? Spacer dookoła jeziora. Pętla ma około 3 km, biegnie tuż przy brzegu i nie ma większych podejść. Jest łatwa i nadaje się dla wózków, dlatego wybierają ją rodziny z dziećmi. Kąpiel. W lecie woda nagrzewa się ponad 20°C, więc można pływać. Sporty wodne. Działa ośrodek oferujący windsurfing, kursy żeglarskie, rowery wodne, kajaki, łodzie wiosłowe i deski SUP. Co robić zimą? Gdy tafla jest zamarznięta, wokół jeziora wytyczone są płaskie trasy zimowych spacerów. Jedna z nich, o długości 2,6 km, łączy Valbella Canols z Lenzerheide La Riva. Na lód wchodź dopiero wtedy, gdy został oficjalnie przygotowany i udostępniony. Wzdłuż brzegu biegnie też trasa narciarstwa biegowego prowadząca do łąki Luzius w Lenzerheide. Kiedy przyjechać? Na kąpiel i wodniackie atrakcje najlepszy jest środek lata, gdy woda jest najcieplejsza. Spacer po pętli dobrze sprawdza się od późnej wiosny do jesieni. Miłośnicy zimy powinni przyjechać, gdy lód jest gruby i trasy są przygotowane, zwykle w środku sezonu narciarskiego. Najczęstsze pytania Czy w Heidsee można pływać? Tak. Woda latem przekracza 20°C, a nad brzegiem działa ośrodek sportów wodnych. Jak długa jest pętla dookoła jeziora? Około 3 km, bez dużych różnic wysokości. Trasa jest łatwa i przejezdna dla wózków. Czy można chodzić po lodzie zimą? Tak, ale tylko po tafli przygotowanej i udostępnionej do użytku. Zimowa trasa spacerowa z Valbella Canols do Lenzerheide La Riva ma 2,6 km. Gdzie leży jezioro i jak się nazywa po romańsku? W gminie Vaz/Obervaz, między Valbellą a Lenzerheide w Gryzonii. Po romańsku to Igl Lai.

Jezioro Genewskie

Féternes

Jezioro Genewskie (Lac Léman) to największe jezioro w Alpach i w Europie Zachodniej. Leży na granicy Szwajcarii i Francji, a francuski brzeg – okolice Féternes, Évian-les-Bains i Thonon-les-Bains w Haute-Savoie – tworzy jego południową stronę, u stóp masywów Chablais. Jak duże jest Jezioro Genewskie? Powierzchnia wynosi około 580 km², z czego ok. 235 km² przypada na Francję, a 345 km² na Szwajcarię. Akwen ma około 72 km długości i do 13,8 km szerokości. Najgłębsze miejsce sięga ok. 310 m i leży między Évian a Ouchy (Lozanna), średnia głębokość to około 152 m. Zbiornik mieści około 89 km³ wody, a lustro wody znajduje się na wysokości ok. 372 m n.p.m. – poziom jest regulowany i waha się w granicach kilkudziesięciu centymetrów. Co zobaczysz po francuskiej stronie? Południowy brzeg to pas miasteczek uzdrowiskowych i portów. Évian-les-Bains słynie z willi z epoki belle époque, tarasowych ogrodów i promenady nad wodą. Thonon-les-Bains, stolica regionu Chablais, ma port, nadbrzeżne ścieżki i widok na przeciwległy brzeg z Lozanną i Ouchy. Z tarasów powyżej brzegu, także w rejonie Féternes, w pogodny dzień widać taflę jeziora i szwajcarskie wzgórza po drugiej stronie. W stronę zachodnią leży Yvoire, średniowieczna wioska nad wodą, popularny cel jednodniowych rejsów. Jak dotrzeć i jak poruszać się po jeziorze? Brzeg francuski jest dostępny samochodem i autobusem z Genewy; na odcinku Évian – Saint-Gingolph nie kursuje już pociąg, trzeba jechać autobusem. Po jeziorze pływają statki szwajcarskiej spółki CGN. Całoroczne połączenia łączą Lozannę z Évian (linia N1) i z Thonon (N2), a osobna linia obsługuje trasę Yvoire – Nyon. Zimą rejsów jest mniej. Rejsy wycieczkowe docierają też do Yvoire i Saint-Gingolph, a część 45-minutowych rejsów z Évian pokazuje wille i ogrody od strony wody. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na kąpiel, żeglarstwo i spacery po promenadach to późna wiosna, lato i wczesna jesień, gdy kursuje komplet połączeń statków. Zimą jezioro jest spokojniejsze, a z brzegu widać ośnieżone Alpy; częstotliwość rejsów spada. Najczęstsze pytania Czy Jezioro Genewskie leży we Francji czy w Szwajcarii? W obu krajach. Północny brzeg z Lozanną, Vevey i Genewą należy do Szwajcarii, południowy z Évian i Thonon do Francji. Jak głębokie jest jezioro? Maksymalnie około 310 m, średnio ok. 152 m. Czy można przepłynąć na drugą stronę statkiem? Tak. Statki CGN łączą Lozannę z Évian i Thonon, a Yvoire z Nyon. Którą miejscowość wybrać na bazę po stronie francuskiej? Évian-les-Bains i Thonon-les-Bains mają najlepsze połączenia statkowe, porty i promenady; Féternes oferuje spokojniejszą bazę nad brzegiem, blisko obu miast.

lake Inkwil, Paleolithic open-air station / Neolithic and Bronze Age lakeside settlement

Inkwil

Inkwilersee w Inkwil to małe, płytkie jezioro na granicy kantonów Berno i Solura w Szwajcarii, a zarazem jedno z miejsc, gdzie przez tysiąclecia stały osady nad wodą. Wyspa na jeziorze należy do prehistorycznych stanowisk palafitowych wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO i jest też rezerwatem przyrody. Warto tu zajrzeć, jeśli interesuje Cię archeologia i spokojny, wodny krajobraz Oberaargau. Gdzie leży Inkwilersee? Jezioro znajduje się między miejscowościami Inkwil (kanton Berno) i Bolken (kanton Solura), około 47,199° N i 7,663° E. Duża wyspa jest podzielona mniej więcej po połowie między obie gminy, dlatego opieką nad nią zajmują się wspólnie służby archeologiczne obu kantonów. Akwen powstał jako jezioro morenowe po ostatnim zlodowaceniu. Stopniowo zarasta i zamula się, a w najgłębszym miejscu ma niewiele ponad 5 metrów. Co kryje wyspa? Pod powierzchnią wyspy i w dnie jeziora zachowały się warstwy kulturowe oraz drewniane pale dawnych zabudowań. Archeolodzy łączą pierwsze ślady osadnictwa z okresem neolitu, od około 3800 roku p.n.e. Największe zagęszczenie osady przypada na późną epokę brązu, mniej więcej 1000–850 p.n.e. Znaleziono także pozostałości z epoki żelaza i czasów rzymskich. Do najciekawszych odkryć należy rzadki drewniany miecz z epoki brązu wydobyty podczas jednego z nurkowań archeologów z Berna. Drewno i osady organiczne konserwują się w mule bez dostępu tlenu, dlatego takie stanowiska dostarczają informacji, jakich nie dają osady na lądzie. Na liście UNESCO „Prehistoryczne budowle palowe wokół Alp” miejsce znajduje się od 2011 roku. Dlaczego o Inkwilersee było głośno? W 2018 roku nurkowie z kantonalnej służby archeologicznej Berna stwierdzili, że bobry wykopały w wyspie chodniki, przecinając warstwy prehistoryczne i drewniane elementy. Obie strony kantonalne zatwierdziły osłonę z kratownicy chroniącą wyspę, a koszt oszacowano na około 800 tysięcy franków. Według zapowiedzi wystawy poświęconej temu tematowi, zabezpieczenie przed bobrami działa od grudnia 2025 roku. Jak zwiedzać? Obszar chroniony obejmuje całą wyspę oraz przylegające dno jeziora, więc to miejsce do obserwacji z brzegu, nie do eksploracji. Nie oczekuj odtworzonej wioski ani muzeum na miejscu. Osadę lepiej poznać dzięki tablicom informacyjnym i materiałom służb archeologicznych Berna i Solury. Zachowaj ciszę i nie wchodź na teren rezerwatu, bo jest to siedlisko wodnego ptactwa i bobrów. Najczęstsze pytania Czy Inkwilersee leży w kantonie Berno czy Solura? W obu. Jezioro leży na granicy, a wyspa jest współdzielona przez gminy Inkwil (Berno) i Bolken (Solura). Z jakiego okresu pochodzi osada? Ślady sięgają neolitu, około 3800 roku p.n.e. Najintensywniej zamieszkiwano ją w późnej epoce brązu, w latach około 1000–850 p.n.e. Czy można wejść na wyspę? Nie. Wyspa jest rezerwatem i stanowiskiem archeologicznym pod ochroną, więc podziwia się ją z brzegu. Czy miejsce jest na liście UNESCO? Tak. Wchodzi w skład wpisu „Prehistoryczne budowle palowe wokół Alp” z 2011 roku.