Natura — Szwajcaria

Mauensee

Mauensee to niewielkie jezioro w kantonie Lucerna w środkowej Szwajcarii, tuż przy miejscowości Mauensee i kilka kilometrów od miasteczka Sursee. Na wysepce pośrodku wody stoi zamek, który nadaje temu miejscu charakter pocztówkowego zakątka z dala od tłumów Lucerny. Co to za jezioro? Lustro wody zajmuje około 0,55 km², więc to akwen na jedną spokojną przechadzkę, nie na całodzienną wyprawę. Jezioro leży na wschodnim skraju równiny Wauwil, w sąsiedztwie torfowisk Wauwilermoos i niedaleko większego jeziora Sempach. Zasilają je drobne strumienie, a wodę odprowadza potok Ron. Współrzędne: ok. 47,172° N, 8,075° E. Co zobaczysz na miejscu? Najważniejszy jest zamek Mauensee na wyspie. Warownię wzmiankowano po raz pierwszy w latach 1184–1190, a obecna budowla pochodzi z 1605 roku i powstała dla rodziny Pfyfferów. Od 1998 roku zamek jest własnością prywatną rodziny Sigg, dlatego podziwia się go z brzegu, a nie od środka. Drugi powód, by tu przyjechać, to przyroda. Jezioro wraz z otoczeniem tworzy rezerwat o powierzchni około 69 ha, objęty od 1985 roku regularnymi liczeniami ptaków lęgowych. Wśród lęgowych ptaków wymienia się m.in. bociany i czaple siwe, a w okresie przelotów można liczyć na gości z dalszych stron. Jak zwiedzać okolicę? Wokół jeziora prowadzi ścieżka o długości około 3,3 km. Trasa jest łatwa, więc nadaje się dla rodzin z dziećmi i dla osób, które szukają krótkiego spaceru. Spokojniejszy wariant to dojście pieszo z Sursee, które portale turystyczne opisują jako prostą wędrówkę. Lornetka przyda się bardziej niż sprzęt trekkingowy. Kiedy przyjechać? Najlepsze są wczesne godziny rano i wiosna, gdy ptaki zajmują gniazda, a nad wodą unosi się mgła. Jesienią dochodzą przeloty, a przy czystym powietrzu zamek wyjątkowo dobrze odbija się w tafli jeziora. Rezerwat wymaga zachowania ciszy i trzymania się wyznaczonych ścieżek. Najczęstsze pytania Czy można wejść do zamku Mauensee? Nie. Zamek stoi na wyspie i od 1998 roku jest prywatną rezydencją, więc ogląda się go z brzegu jeziora. Ile trwa spacer dookoła jeziora? Pętla ma około 3,3 km i jest płaska, zwykle wystarcza na nią około godziny z postojami na obserwację ptaków. Gdzie leży Mauensee? W kantonie Lucerna, w okręgu Sursee, na skraju równiny Wauwil, niedaleko jeziora Sempach. Czy to dobre miejsce na obserwację ptaków? Tak. Obszar jest chronionym rezerwatem, w którym od dziesięcioleci liczy się ptaki lęgowe, a w sezonie widuje się tu bociany i czaple.

Husemersee

Ossingen

Husemersee to małe jezioro w gminie Ossingen, w kantonie Zurych, w regionie winiarskim Zürcher Weinland na północy Szwajcarii. Zajmuje około 8 hektarów, a na jego wodach leżą cztery niewielkie wysepki. Całość jest objęta ochroną przyrody, więc to miejsce na spokojny spacer, a nie na typowy dzień na plaży. Co zobaczysz nad Husemersee? Jezioro otacza zaciszny, mało zabudowany krajobraz. Szlak prowadzi brzegiem przez tereny chronione, a w okolicy znajduje się torfowisko niskie (Flachmoor) o znaczeniu krajowym. Przewodniki turystyczne polecają to miejsce osobom, które chcą zobaczyć różnorodne ptaki i rzadsze gatunki roślin. Cztery wysepki dobrze widać z brzegu, ale nie są przeznaczone do zwiedzania. Jak dojść z Ossingen? Najprostsza trasa zaczyna się przy dworcu kolejowym w Ossingen. Oznakowana ścieżka pieszo do jeziora zajmuje około 30 minut. Chętni mogą przejść pętlę o długości około 6,2 km, w skali trudności T1 (łatwa), na którą trzeba przeznaczyć około 1,5 godziny. Wiedzie ona m.in. obok Kastelhof i Riethalde. Dłuższy wariant prowadzi od jeziora przez Meienbuck do Trüllikon, co zajmuje około 1 godziny 15 minut. Z sąsiedniego kantonu Turgowia warto dołączyć jeziora Nussbaumer, Hasen i Hüttwilersee, bo część autorów tras łączy je w jedną wędrówkę. Czy można się kąpać? Tak, ale tylko w wyznaczonych miejscach. Kąpiel jest dozwolona przy pomostach kąpielowych (według części źródeł na zachodnim brzegu). Zakazane są materace dmuchane, pontony, deski SUP i duże koła. Psom nie wolno wchodzić do wody. Zasady wynikają ze statusu rezerwatu, dlatego przed wejściem do wody sprawdź tablice na miejscu. Poza wyznaczonymi ścieżkami i strefą brzegową również mogą obowiązywać ograniczenia. Kiedy przyjechać? Spacer sprawdzi się przez cały sezon turystyczny. Latem pomosty pozwalają się wykąpać, wiosną i jesienią łatwiej wypatrzeć ptaki. Trasa jest krótka i łatwa, więc dobrze pasuje do połowy dnia w Weinland. Nad jeziorem nie ma bramek ani kas biletowych. Gdzie leży i co jest w pobliżu? Współrzędne jeziora to około 47,62° N i 8,70° E. Okolica to dolina Thur i winnice Weinland, więc łatwo połączyć wizytę z innymi spacerami po okolicy, np. do Trüllikon. Najczęstsze pytania Czy nad Husemersee można pływać? Tak, przy pomostach kąpielowych. Jezioro jest rezerwatem, dlatego obowiązują ograniczenia. Czy mogę wziąć psa? Na spacer tak, ale psy nie mogą się kąpać w jeziorze. Ile czasu zajmuje dojście z dworca? Około 30 minut oznakowaną ścieżką z dworca w Ossingen. Czy można pływać pontonem lub SUP-em? Nie. Materace, pontony, deski SUP i duże koła są zabronione.

Maggiore

Nasca

Jezioro Maggiore (wł. Lago Maggiore, zwane też Verbano) to polodowcowe jezioro u południowych stóp Alp, na pograniczu Włoch i Szwajcarii. Północny kraniec z miastem Locarno leży w kantonie Ticino, a reszta brzegów należy do włoskiego Piemontu i Lombardii. To drugie co do wielkości jezioro Włoch i największe w południowej Szwajcarii. Jak duże jest jezioro Maggiore? Lustro wody zajmuje około 212 km², a najgłębsze miejsce sięga 372 m. Średnia głębokość to około 177 m. Tafla leży na wysokości około 193 m n.p.m. Jezioro ciągnie się wąskim pasem między Locarno na północy a Aroną na południu. Źródła podają różną długość, od około 54 do 64 km, zależnie od sposobu pomiaru. Nazwa oznacza po włosku „większe" — w odróżnieniu od sąsiednich jezior Orta i Varese. Co zobaczyć nad Maggiore? Największą atrakcją są Wyspy Boromeuszy, położone przy zachodnim brzegu między Verbanią a Stresą. To trzy niewielkie wyspy i dwie wysepki o łącznej powierzchni około 20 hektarów, od wieków związane z rodem Borromeo. Najczęściej odwiedza się Isola Bella, Isola Madre i Isola dei Pescatori. Na brzegu warto zajrzeć do: Stresy — kurortu z promenadą i kolejką linową na górę Mottarone, Verbanii — z ogrodem botanicznym Villa Taranto, Cannobio i Arony — spokojniejszych miasteczek nad wodą, Locarno — szwajcarskiej bramy do jeziora, Luino i Laveno — miejscowości po wschodniej stronie. Nad Stresą znajduje się także ogród botaniczny Alpinia. Jak dotrzeć i poruszać się po jeziorze? Od południa dojedziesz tu z Mediolanu, a od północy ze Szwajcarii przez Ticino. Poszczególne miejscowości łączą statki i promy, dlatego wiele osób zwiedza jezioro bez samochodu, przesiadając się między przystaniami. Do wysp kursują łodzie z Stresy, Verbanii i Baveno. Kiedy przyjechać? Łagodny klimat jeziora sprzyja ogrodom, które najlepiej wyglądają wiosną i na początku lata. Latem nad wodą jest najtłoczniej, a statki kursują najgęściej. Wczesna jesień to dobry kompromis między pogodą a liczbą turystów. Najczęstsze pytania W jakim kraju leży Maggiore? We Włoszech i Szwajcarii. Większość akwenu należy do Włoch, a północny fragment do kantonu Ticino. Jak głębokie jest jezioro? Maksymalnie 372 m, średnio około 177 m. Które wyspy warto odwiedzić? Wyspy Boromeuszy: Isola Bella, Isola Madre i Isola dei Pescatori. Łatwo je połączyć w jednej wycieczce statkiem. Czy można zwiedzać jezioro bez samochodu? Tak. Główne miejscowości mają przystanie, a statki łączą oba brzegi i wyspy.

Jezioro Zuryskie

Grüningen

Jezioro Zuryskie (niem. Zürichsee) to polodowcowe jezioro w północno-wschodniej Szwajcarii, które leży u podnóża Alp Glarneńskich w kantonie Zurych. Na mapie punkt znajduje się w okolicy Grüningen, ale głównym powodem wizyty jest samo jezioro wraz z brzegami i miasteczkami. Powierzchnia akwenu to około 88 km², najgłębsze miejsce sięga 136 m, a w najszerszym miejscu jezioro ma niespełna 4 km. Co to za jezioro? Zlewnia Jeziora Zuryskiego obejmuje 1829 km². Na wschód od niego leżą dwa mniejsze jeziora: Greifensee i Pfäffikersee. Tuż przy Rapperswil nasyp Seedamm, wzniesiony w latach 70. XIX wieku, dzieli akwen na dolną część i Obersee. Przez wąskie i płytkie przejście biegną droga i linia kolejowa z Rapperswil do Pfäffikon. Co zobaczysz nad jeziorem? Promenada w Zurychu. Spacerowa trasa wzdłuż dolnego basenu prowadzi nabrzeżami Mythenquai, General-Guisan-Quai, Utoquai i Seefeldquai. Środkowy punkt widokowy znajduje się na Bürkliplatz. Na końcu Seefeldquai czeka Chinagarten, dar zaprzyjaźnionego miasta Kunming. Wiosną kwitną tu magnolie i wiśnie. Rapperswil. Średniowieczny zamek i stare miasto oraz Knie's Kinderzoo sprawiają, że miasto jest częstym celem rejsów. Wyspa Ufenau. Należy do klasztoru w Einsiedeln, a latem dopływają do niej statki. Kilchberg. Muzeum Lindt Home of Chocolate z interaktywnym zwiedzaniem i sklepem. Zollikon i Wollishofen. Zabytkowe kąpielisko Seebad Zollikon z 1922 roku oraz centrum kultury Rote Fabrik z koncertami, teatrem i sztuką. Jak poruszać się po jeziorze? Statki pasażerskie kursują na linii od Zurychu przez miasteczka nad brzegiem aż do Rapperswil i Schmerikon. Obsługuje je towarzystwo Zürichsee-Schifffahrtsgesellschaft (ZSG), które ma 17 jednostek. Pierwszy żelazny parowiec na kontynencie, „Minerva", ruszył na tym jeziorze w lipcu 1835 roku. Aktualne rozkłady i ceny sprawdź na zsg.ch. Zürich Card obejmuje także rejsy. Kiedy przyjechać? Najlepiej od późnej wiosny do początku jesieni, gdy działają kąpieliska, kursują wszystkie statki, a promenada ma najwięcej życia. Wiosną warto zobaczyć kwitnące drzewa przy Chinagarten. Temperaturę wody łatwo sprawdzić na stronach z pomiarami przed planowaną kąpielą. Najczęstsze pytania Jak głębokie jest Jezioro Zuryskie? Najgłębsze miejsce leży 136 m pod powierzchnią wody. Czy można opłynąć jezioro statkiem? Tak, statki ZSG łączą Zurych z miasteczkami nad brzegiem, między innymi z Rapperswil i Schmerikon. Co warto zobaczyć w Rapperswil? Średniowieczny zamek, stare miasto oraz Knie's Kinderzoo, a także Seedamm z widokiem na jezioro. Czy w Grüningen jest dostęp do jeziora? Opis dotyczy samego jeziora w kantonie Zurych. Nabrzeża, kąpieliska i przystanki statków znajdziesz w miejscowościach położonych bezpośrednio nad wodą, takich jak Zurych, Zollikon czy Rapperswil.

Lägh da Bitabergh

Maloja

Lägh da Bitabergh to niewielkie jezioro górskie na wysokości około 1855 m n.p.m., położone tuż nad Maloją, u szczytu przełęczy w dolinie Val Bregaglia (Bergell) w kantonie Gryzonia. Szwajcarzy traktują je jako cichy skarb okolicy: bez kolejek, bez kolejki linowej, za to z widokiem na alpejskie zbocza i krótkim dojściem z wioski. Gdzie leży to jezioro? Jezioro znajduje się w górnej części doliny Bregaglia, w sąsiedztwie przełęczy Maloja, na granicy Engadyny i włoskojęzycznej części Gryzonii. W źródłach spotkasz kilka zapisów nazwy: Lägh da Bitabergh, Lej da Bitabergh, a po niemiecku także Bitabergsee. Wszystkie oznaczają to samo miejsce. Jak dojść do jeziora? Szlak zaczyna się w Maloi. Najpierw mija się zaporę Orden, potem ścieżka wznosi się łagodnie do brzegu jeziora. Przejście zajmuje od 20 do 40 minut, zależnie od tempa i miejsca startu. Trasa ma charakter spacerowy, a cały krąg do sąsiedniego jeziora jest oceniany jako turystyka górska T2, czyli bez wymagań technicznych, ale w typowym górskim terenie. Co zobaczysz na miejscu? Samo jezioro jest małe i spokojne, otoczone alpejską roślinnością. Latem lustro wody odbija okoliczne stoki, zimą jezioro zamarza i bywa czarne od lodu albo przyprószone śniegiem. Przy ścieżce rosną różaneczniki alpejskie. To dobre miejsce na krótką przerwę i zdjęcia, ale nie ma tu gastronomii, więc zabierz własny prowiant. Czy warto iść dalej? Jezioro najczęściej jest pierwszym przystankiem pętli prowadzącej do jeziora Lägh da Cavloc w dolinie Val Forno. Wariant z przejściem przez Mottę Salacinę ma według różnych opisów od 7,5 do 9,7 km, około 2 godzin 45 minut do 3 godzin marszu i około 430 m podejść. Nad Cavloc działa restauracja Cavloccio, są też miejsca na ognisko i grill, a w sezonie można kupić ser koźli z alpu Alp da Cavloc. Od Bitabergh zaczyna się również szlak doliną Val Forno do schroniska SAC Forno. Kiedy przyjechać? Letni sezon pieszy trwa mniej więcej od czerwca do października. Zimą z Maloi prowadzi trasa rakietowa do jeziora. Na halach latem wypasane jest bydło, więc przed wyjściem sprawdź aktualny stan szlaku i zostawiaj bramki zamknięte. Najczęstsze pytania Ile czasu zajmuje dojście z Maloi? Od 20 do 40 minut w jedną stronę, zależnie od źródła i miejsca startu. Czy przy jeziorze jest bar lub schronisko? Nie. Najbliższa restauracja, Cavloccio, stoi nad jeziorem Lägh da Cavloc. Na krótki spacer do Bitabergh zabierz własne jedzenie i wodę. Czy trasa jest trudna? Nie. Pętla do Cavloc ma stopień T2 i około 430 m podejść, więc nadaje się dla osób ze zwykłą kondycją i w trekkingowych butach. Czy można tu przyjść zimą? Tak, z Maloi prowadzi zimowa trasa na rakietach śnieżnych. Zimą jezioro jest skute lodem.

Etangs de Bonfol

Basse-Vendline

Etangs de Bonfol to jeden z największych kompleksów stawów w Szwajcarii, położony przy wsi Bonfol w gminie Basse-Vendline, w kantonie Jura, w regionie Ajoie. Wśród pól i lasów przy granicy z Francją leży tu zespół zbiorników otoczonych rezerwatem przyrody, który od lat sześćdziesiątych XX wieku podlega ochronie. Czym są Etangs de Bonfol? To sztuczne stawy, które człowiek wykopał i utrzymywał pod hodowlę ryb, głównie karpia. Federalny inwentarz krajobrazów wspomina o gospodarce stawowej sięgającej XV wieku. Szwajcarski Słownik Historyczny podaje, że stawy pojawiają się w źródłach już w 1497 roku, a w latach 1751–1754 zostały przebudowane przez księcia-biskupa Bazylei z myślą o rybołówstwie. Największy zespół stawów na północy tworzą Étang du Milieu, Neuf-Étang, stawy Champ de Manche oraz dawny staw Pré de l'Essert. Dwa główne zbiorniki, Étang du Milieu i Neuf-Étang, oddziela od siebie grobla. Dlaczego warto tu przyjechać? Obszar ma status rezerwatu: kantonalna lista rezerwatów wymienia stawy Bonfol i Vendlincourt. Dla turysty oznacza to spokojny, mało zurbanizowany krajobraz, w którym woda, szuwary i las tworzą mozaikę siedlisk. Badania zoologiczne objęły tu m.in. chrząszcze wodne, które nadają stawom Champ de Manche pewne znaczenie w skali regionu. Wokół jeziora ustawiono tablice informacyjne o zamieszkujących je zwierzętach. Jak zwiedzać stawy? Najprostszy sposób to spacer wokół zbiorników. Serwisy z trasami opisują łatwą pętlę o długości około 4,2 km, a część tras pieszych zaczynających się w Bonfol prowadzi obok stawów w drodze powrotnej. Na wędrówkę wystarczy około godziny, bez trudności technicznych. Zabierz lornetkę i buty odporne na wilgoć, bo ścieżki przy brzegu bywają mokre. Czy to miejsce ze składowiskiem odpadów? W okolicy Bonfol znajduje się też dawne składowisko odpadów chemicznych. To odrębny obiekt i nie jest częścią rezerwatu stawów, który opisujemy w tym tekście. Najczęstsze pytania Gdzie leżą Etangs de Bonfol? Przy miejscowości Bonfol, w gminie Basse-Vendline, w kantonie Jura, w regionie Ajoie, na północnym zachodzie Szwajcarii. Od kiedy stawy są chronione? Jako rezerwat przyrody funkcjonują od początku lat sześćdziesiątych XX wieku; źródła podają rok 1961 lub 1962. Ile trwa spacer wokół stawów? Łatwa pętla ma około 4,2 km, więc zwykle zajmuje około godziny, z postojami na obserwację przyrody nieco dłużej. Do czego służyły stawy? Zostały założone do hodowli ryb. W XVIII wieku, w latach 1751–1754, przebudował je książę-biskup Bazylei.

Schönenbodensee

Wildhaus-Alt St. Johann

Schönenbodensee to małe jezioro górskie w gminie Wildhaus-Alt St. Johann w dolinie Toggenburg, w szwajcarskim kantonie St. Gallen. Leży tuż na wschód od wsi Wildhaus, w zagłębieniu u południowego podnóża góry Gulmen. Otacza je chroniony torfowiskowy krajobraz, a w tle widać grzbiet Churfirsten. Nie ma nic wspólnego z Jeziorem Bodeńskim, choć nazwy brzmią podobnie. Gdzie leży Schönenbodensee? Jezioro znajduje się na wschód od centrum Wildhaus, w niewielkim obniżeniu terenu. Z jednej strony wznosi się masyw Gulmen, z drugiej, ponad doliną, ciągną się szczyty Churfirsten. Po przeciwnej stronie wsi leży drugie podobne jezioro, Schwendisee, więc obie wody można zestawić w jednej wycieczce po okolicy. Skąd się wzięło to jezioro? Zbiornik powstał około 14 tysięcy lat temu, gdy wytopił się lodowiec, który wcześniej wypełniał dolinę. Przez kolejne tysiąclecia brzegi stopniowo zarastały i zamulały się, a wokół wody wykształciły się torfowiska niskie. Dziś cały obszar podlega ochronie, dlatego warto trzymać się wyznaczonych ścieżek i nie wchodzić na podmokłe fragmenty brzegu. Co można robić nad jeziorem? To jedno z nielicznych miejsc w okolicy, gdzie w upalne dni można się wykąpać w naturalnej wodzie. Już w 1930 roku nad brzegiem urządzono kąpielisko z dużym pomostem, które działa do dziś. Woda jest czysta i według lokalnych przewodników często wyróżniana za jakość. Sezonowo można wypożyczyć rowery wodne, a na miejscu kupisz coś do jedzenia i picia, więc nie trzeba brać pełnego zaopatrzenia z doliny. Poza kąpielą jezioro nadaje się na spokojny spacer wokół brzegów, piknik albo krótki przystanek w dłuższej wędrówce po Toggenburgu. Rodziny z dziećmi cenią je za łagodny teren i widoki bez wysiłku. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Wildhaus to punkt wyjścia w Churfirsten, pasmo siedmiu szczytów nad doliną. Region ma sześć kolei górskich i cztery tematyczne szlaki piesze, więc z jeziora łatwo przejść do dalszych tras. Dla porównania warto odwiedzić też Schwendisee, położone na wysokości między doliną a Churfirsten. Jeśli szukasz podgrzewanego basenu, najbliższy odkryty znajdziesz w Unterwasser, przy dolnej stacji kolei Toggenburger Bergbahnen. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na kąpiel to ciepłe letnie dni, kiedy działa kąpielisko i wypożyczalnia rowerów wodnych. Wiosną i jesienią jezioro dobrze sprawdza się jako cel spokojnego spaceru, bo torfowiska i góry wyglądają wtedy szczególnie malowniczo. Godziny pracy kąpieliska i bufetu sprawdź przed wyjazdem na stronie regionu Toggenburg. Najczęstsze pytania Czy w Schönenbodensee można pływać? Tak. Nad jeziorem działa kąpielisko z dużym pomostem, a jakość wody jest regularnie chwalona. Czy to to samo co Jezioro Bodeńskie? Nie. Schönenbodensee to małe jezioro polodowcowe w Toggenburgu, bardzo daleko od wielkiego Bodensee. Czy można tam wypożyczyć rowery wodne i zjeść coś na miejscu? Tak, na miejscu są rowery wodne oraz gastronomia z napojami i przekąskami. Dlaczego okolica jest chroniona? Jezioro leży w obszarze torfowisk niskich, które rozwijały się tu od końca epoki lodowcowej. Ochrona ma zachować ten rzadki krajobraz.

Barchetsee

Neunforn

Barchetsee to niewielkie jezioro polodowcowe w gminie Neunforn w szwajcarskim kantonie Turgowia, tuż przy granicy z kantonem Zurych. Leży na wysokości 464 m n.p.m. i od 1991 roku jest rezerwatem przyrody. Nie jest to miejsce na kąpiel czy żagle, tylko na spokojny spacer i obserwację natury. Czym jest Barchetsee? To tak zwane jezioro martwego lodu (Toteissee). Powstało po ustąpieniu lodowca, gdy w zagłębieniu terenu pozostała zasypana bryła lodu, a po jej stopieniu powstało oczko wodne. Okolica należy do polodowcowego krajobrazu między Thurą a Renem, wpisanego do szwajcarskiego inwentarza krajobrazów o znaczeniu krajowym (obiekt BLN 1403). Jezioro prawie całkowicie zarosło trzciną i krzewami, więc otwartego lustra wody jest niewiele. Co zobaczysz na miejscu? Największą ciekawostką są pływające wyspy, czyli kępy roślinności oderwane od brzegu, które w zależności od kierunku wiatru potrafią przemieszczać się po akwenie. W Szwajcarii to zjawisko rzadkie. Wokół jeziora rozciągają się torfowiska niskie i wysokie, wilgotne łąki oraz olszowe lasy bagienne. Szwajcarski federalny inwentarz torfowisk niskich o znaczeniu krajowym wymienia Barchetsee jako obiekt nr 1521, o powierzchni 8,81 ha, z czego większość leży w Turgowii, a niewielki fragment w kantonie Zurych. Rozporządzenie ochronne kantonu dzieli teren na strefę rdzeniową, strefę leśną, strefę wykorzystania specjalnego i strefę rekreacyjną, a od strony pól wyznacza pas buforowy, który ma ograniczać spływ składników odżywczych. Celem jest zachowanie siedlisk rzadkich i zagrożonych gatunków. Jak wygląda spacer wokół jeziora? Wokół jeziora prowadzi krótka, płaska ścieżka. Na okrążenie zaplanuj od 30 do 45 minut. Trasa nadaje się dla dorosłych i dzieci, ale zimą bywa błotnista lub oblodzona. Do wody nie wejdziesz, bo brzeg jest zarośnięty i podmokły, więc wyspy i ptaki obserwuj z drogi. Psy są mile widziane, lecz ze względu na ochronę przyrody muszą iść na smyczy. Kiedy przyjechać? Wiosna i wczesne lato to czas, gdy roślinność jest najbardziej zielona, a w trzcinach najłatwiej usłyszeć ptaki. Jesienią okolica nabiera ciepłych barw, a poranne mgły dodają krajobrazowi klimatu. Zimą spacer jest możliwy, ale zabierz buty na błoto. Dla kogoś, kto chce zobaczyć pływające wyspy, najważniejsza jest po prostu pogoda bez silnego wiatru i dobre światło. Jak się tu dostać? Neunforn leży w dolinie Thury, w okolicy Frauenfeld, w północno-wschodniej Szwajcarii. Dokładny przebieg dojazdu i dostępne miejsca parkingowe sprawdź przed wyjazdem na mapie map.geo.admin.ch lub w aplikacji turystycznej, bo rezerwat leży poza zabudową wsi. Najczęstsze pytania Czy można pływać w Barchetsee? Nie. Jezioro jest rezerwatem przyrody i prawie w całości zarosło, więc nie nadaje się do kąpieli ani do wchodzenia do wody. Ile trwa spacer dookoła jeziora? Zwykle od 30 do 45 minut spokojnym tempem, po płaskiej ścieżce. Czy mogę zabrać psa? Tak, ale pies powinien być prowadzony na smyczy, aby nie płoszyć zwierząt w rezerwacie. Skąd wzięły się pływające wyspy? To kępy roślinności, które oderwały się od zarośniętego brzegu i unoszą się na wodzie. Wiatr przesuwa je po jeziorze, dlatego ich położenie zmienia się z dnia na dzień.

Lago d'Alzasca

Maggia

Lago d'Alzasca to górskie jezioro polodowcowe w okolicach Maggii, w kantonie Ticino w południowej Szwajcarii. Leży na wysokości około 1855 m n.p.m. w bocznej dolinie Val Lavizzara, w rejonie Alpe d'Alzasca, i zajmuje około 10 hektarów. Dotrzesz tu wyłącznie pieszo. Gdzie leży Lago d'Alzasca? Jezioro wypełnia skalną kotlinę wyżłobioną przez lodowiec, nad doliną Vallemaggia. To jedno z alpejskich jeziorek Ticino, które lokalna organizacja turystyczna Ascona-Locarno poleca miłośnikom wędrówek. Pod względem powierzchni jest niewielkie, ale otoczenie – skały, hale i szczyty – robi wrażenie. Jak dojść nad Lago d'Alzasca? Najpopularniejszy szlak zaczyna się w Someo, położonym na wysokości 378 m w Vallemaggia. Ścieżka wiedzie doliną Soladino, mija Monte Rotonda i Corte di Fondo, a następnie dociera do schroniska Capanna di Alzasca na wysokości 1734 m. Stamtąd nad jezioro idzie się jeszcze 15–20 minut. Przewyższenie z Someo: około 1477 m według oficjalnego opisu kantonu. Czas wejścia: około 4 godzin w jedną stronę. Nawierzchnia: ścieżka do schroniska jest w dobrym stanie, ale stroma, miejscami wykuta w skale na stromym zboczu. Wycieczka z powrotem do doliny to zwykle około 8 godzin marszu, dlatego wiele osób dzieli ją na dwa dni z noclegiem w schronisku. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Lago d'Alzasca jest punktem na kilku dłuższych trasach. Przez przełęcz Cansgei (2036 m) zejdziesz do Lago Sascòla leżącego na 1740 m. Jezioro wpisuje się też w Via Alta Vallemaggia: na 14. etapie, z Capanna Ribia do Capanna Alzasca, szlak nadkłada drogi, by odwiedzić jezioro przed ostatnim zejściem do schroniska. Fragmenty tego etapu biegną po graniach bez wyraźnej ścieżki, więc orientacja opiera się na biało-niebieskich oznaczeniach. Jeśli lubisz biegi górskie, rozważ Alzasca Trail, pętlę o długości około 24 km z przewyższeniem rzędu 2100 m, prowadzącą do schroniska. Czy można tu łowić ryby? Tak, jezioro uchodzi za popularne miejsce wędkarskie. Przed wyprawą sprawdź aktualne zasady połowu obowiązujące w Ticino. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Lago d'Alzasca? Na około 1855 m n.p.m. Schronisko Capanna di Alzasca znajduje się niżej, na 1734 m. Skąd zacząć wędrówkę? Z Someo w Vallemaggia (378 m). To klasyczny punkt wyjścia na szlak do schroniska i jeziora. Ile czasu zajmuje wejście? Około 4 godzin z Someo do jeziora, z czego ostatnie 15–20 minut od schroniska. Cały dzień z powrotem to około 8 godzin. Czy da się przejść z Alzasca do innego jeziora? Tak. Przełęcz Cansgei prowadzi do Lago Sascòla, a Via Alta Vallemaggia łączy Alzascę ze schroniskiem Capanna Ribia.

Bonigersee

Törbel

Bonigersee to małe jeziorko górskie w gminie Törbel, w kantonie Valais w Szwajcarii. Leży na wysokości około 2090 m n.p.m. w rejonie Moosalp, a jego powierzchnia to zaledwie 0,9 ha. Otacza je torfowisko wysokie, które trafiło do federalnego inwentarza torfowisk o znaczeniu krajowym. Czym wyróżnia się Bonigersee? Jezioro jest częścią rezerwatu przyrody Moosalp, który obejmuje około 147 ha i podlega ochronie od 1995 roku. Sam akwen figuruje jednocześnie w dwóch szwajcarskich rejestrach federalnych: torfowisk wysokich i przejściowych oraz miejsc godowych płazów. W dokumentacji urzędu ochrony środowiska (BAFU) obiekt nosi oznaczenie VS349. Ten status nie jest formalnością. W wodzie żyją liczne traszki górskie, a co roku na tarło wracają tu żaby trawne. Występują również rzadkie ważki, między innymi zagrożona pałątka błyszcząca. Co zobaczysz na miejscu? Jezioro leży poniżej punktu widokowego Stand, a szlak okrąża je w większości. Z punktu widokowego rozciąga się panorama okolicznych czterotysięczników. Przy brzegu rośnie mech torfowiec, który tworzy pływające kożuchy w środkowej części lustra wody. Władze kantonu wyraźnie ostrzegają, żeby na nie nie wchodzić. Obserwuj torfowisko z dróżki. Moosalp ma gęstą sieć ścieżek, więc wizytę nad jeziorem łatwo połączyć z innymi trasami. Na miejscu stoją tablice informacyjne, a w okolicy działają restauracje. Jak dojechać nad Bonigersee? Najprostszy dojazd zaczyna się w dolinie Mattertal. Autobus kursuje ze stacji Visp lub Stalden na Moosalp. Można też wyjść pieszo z Törbel, co według kantonalnej strony o terenach chronionych zajmuje około 1,5 godziny. W Törbel jest parking dla samochodów. Kiedy przyjechać? Jezioro leży na wysokości ponad 2000 m, więc wędrówka ma sens w sezonie letnim, gdy szlaki są wolne od śniegu. Wiosną, w okresie godów płazów, zobaczysz najwięcej życia przy wodzie. Przed wyjściem sprawdź aktualną mapę szlaków i połączenia autobusowe. Najczęstsze pytania Jak duże jest Bonigersee? Powierzchnia jeziora wynosi 0,9 ha, a otaczający obszar torfowiska i miejsc godowych płazów obejmuje według inwentarza federalnego 5,7 ha. Czy można wejść na pływające torfowisko? Nie. Mech torfowca tworzy w środku jeziora nietrwałe kożuchy, a kanton ostrzega przed wchodzeniem na nie. Obserwuj teren ze szlaku. Czy dojdę tu bez samochodu? Tak. Autobus dowozi do Moosalp ze stacji Visp lub Stalden. Można również dojść z Törbel w około 1,5 godziny. Jakie zwierzęta można tu spotkać? Traszki górskie, żaby trawne oraz rzadkie gatunki ważek, w tym pałątkę błyszczącą.

Chüebodensee

Glarus Süd

Chüebodensee to niewielkie jezioro górskie nad miejscowością Elm w gminie Glarus Süd, w szwajcarskim kantonie Glarus. Lustro wody zajmuje zaledwie 1,4 ha, ale otoczenie jest bardzo rozległe: jezioro leży w granicach rezerwatu zwierzyny Glarner Freiberg, znanego też jako Freiberg Kärpf. To cel dla osób, które wolą ciszę alpejskiej hali od zatłoczonych szlaków. Gdzie leży Chüebodensee? Jezioro znajduje się w wysokich partiach doliny Sernftal, powyżej Elm, w sercu Glarnerlandu. Nazwa pochodzi z lokalnego dialektu; w źródłach spotkasz zapis Chüebodensee, a także zdrobnienie Chüebodenseeli. Całość leży na terenie ochrony przyrody, więc obowiązują tu zasady zachowania się w rezerwacie. Jak dojechać i dojść? Najwygodniejszy start to Elm. Stamtąd kolejka gondolowa Elm–Ämpächli wwozi turystów na Ämpächlialp, skąd prowadzą oznakowane ścieżki w stronę jeziora. Wokół Chüebodensee biegnie sieć dobrze utrzymanych szlaków o łącznej długości około 8 km, więc trasę można skrócić lub wydłużyć w zależności od kondycji. Jedna z opisanych pętli startuje w Elm, prowadzi przez Ämpächli nad pobliskie jezioro Chüebodenalpsee i wraca tą samą doliną; liczy 7,3 km i ma łatwy charakter. Co zobaczysz na miejscu? Przede wszystkim spokojną, wysokogórską scenerię: małe jezioro wśród alpejskich łąk i skał rezerwatu. Freiberg Kärpf jest uznawany za najstarszy rezerwat zwierzyny w Europie, a zakaz polowań obowiązuje tu od 1548 roku. Dzięki temu masz szansę wypatrzyć dziką zwierzynę górską, zwłaszcza o poranku. Czy jezioro leży na dłuższych trasach? Tak. Chüebodensee pojawia się na ostatnim etapie Kärpf Trek, trzydniowej trasy okrężnej wokół masywu Kärpf. Ten odcinek wiedzie od Bischofalp stromo w górę, w stronę jeziorka. Osobna, krótsza propozycja to Höhenweg Elm, spacer z Obererbs do Ämpächli o długości 5,7 km przez teren rezerwatu. Kiedy przyjechać? Szlaki są przeznaczone na sezon letni i wczesną jesień, gdy zniknie śnieg, a gondola kursuje. Przed wyjściem sprawdź godziny kolejki i prognozę pogody, bo w wysokich górach warunki zmieniają się szybko. Zabierz wodę, warstwę przeciwdeszczową i wygodne buty trekkingowe. Najczęstsze pytania Jak duże jest Chüebodensee? Powierzchnia jeziora to 1,4 ha, więc to raczej górskie oczko niż duży akwen. Skąd najłatwiej wyruszyć? Z Elm, kolejką gondolową do Ämpächli, a dalej oznakowanymi ścieżkami. Czy to teren chroniony? Tak, jezioro leży w rezerwacie Glarner Freiberg (Freiberg Kärpf). Trzymaj się szlaków i szanuj dziką zwierzynę. Czy da się połączyć wizytę z dłuższą wędrówką? Tak, jezioro jest częścią trasy Kärpf Trek, a w okolicy znajdziesz też krótsze pętle, na przykład z Elm przez Ämpächli.

Lago dell'Alpe di Lago

Biasca

Lago dell'Alpe di Lago to wysokogórskie jezioro w kantonie Ticino w Szwajcarii, w górach nad Biascą. Leży na wysokości około 2089 m n.p.m. w rejonie Alpe di Lago i dociera się do niego pieszo przez dolinę Val Pontirone, odnogę doliny Valle di Blenio. To cel dla turystów, którzy lubią dłuższe wędrówki i samotność w alpejskim krajobrazie. Gdzie leży jezioro? Jezioro znajduje się w górskim zapleczu Biasca, w bocznej części Valle Malvaglia i Val Pontirone. Współrzędne to około 46,352° N, 9,021° E. Wokół rozciągają się hale pasterskie, skały i niewielkie jeziorka polodowcowe, a sąsiednie jeziora Cava leżą po drugiej stronie przełęczy Forcarella di Lago (2256 m). Jak dotrzeć do Lago dell'Alpe di Lago? Z Biasca jedź drogą w stronę Valle di Blenio i w Malvaglia skręć w Val Pontirone. Droga prowadzi do osady Biborgh (1313 m), gdzie zaczynają się szlaki. Samochodem można podjechać jeszcze do Alpe di Sceng (1548 m), ale opisy tras polecają ścieżkę pieszą od mostu w Sceng. Z Sceng do Alpe di Cava (około 2005 m) idzie się około trzech godzin. Stamtąd szlak wiedzie obok jeziorek Cava do przełęczy Forcarella di Lago, a po drugiej stronie schodzi do jeziora na wysokości 2089 m. Odcinki bywają wymagające, więc potrzebne są dobre buty i kondycja. Alternatywą jest wyjście bezpośrednio z Biasca (ulica Via Svallo), co zajmuje około pięciu godzin. Część podejścia można skrócić samochodem do Monte Sasso Carnone (533 m) lub Monte Fraccione (600 m). Komunikacja publiczna Autobus z dworca SBB w Biasca kursuje przez Valle di Blenio do Malvaglia-Chiesa. W samej dolinie Pontirone nie ma transportu publicznego. Zimą droga w dolinie jest przejezdna tylko do Sant'Anna (Pontironetto). Co zobaczysz po drodze? Trasa prowadzi przez alpejskie pastwiska, mijając dwa niewielkie jeziora Cava na wysokości około 2051 i 2107 m. W rejonie Alpe di Cava (2069 m) stoi schronisko, a przy Alpe di Lago również znajduje się chata. Woda z jeziora zasila potok Ri della Froda, który niżej tworzy wodospady Santa Petronilla, uznawane za najwyższe w Ticino. Kiedy przyjechać? Najlepszy jest okres, gdy szlaki na wysokości 2000 m są wolne od śniegu, czyli pełnia lata i wczesna jesień. Przed wyjściem sprawdź prognozę pogody oraz aktualny stan szlaku i schronisk, bo godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu. Najczęstsze pytania Czy można dojechać nad jezioro samochodem? Nie. Samochodem dojedziesz do Biborgh lub Alpe di Sceng, a dalej trzeba iść pieszo kilka godzin. Ile trwa wędrówka? Z Sceng do Alpe di Cava to około trzech godzin, a do samego jeziora dochodzi jeszcze przejście przez Forcarella di Lago. Wariant z Biasca zajmuje około pięciu godzin. Czy dojadę tam komunikacją publiczną? Tylko częściowo. Autobus z Biasca dowiezie cię do Malvaglia-Chiesa, dalej w Val Pontirone transportu nie ma. Czy w okolicy są schroniska? Tak, schronisko stoi w Alpe di Cava, a chata jest też przy Alpe di Lago. Warto wcześniej sprawdzić, czy są czynne.

Laghetto di Cava alto

Biasca

Laghetto di Cava alto to górne z dwóch sąsiadujących jeziorek Cava w gminie Biasca, w szwajcarskim kantonie Ticino. Leży na wysokości około 2107 m n.p.m., wyżej niż dolny bliźniak (2051 m), w alpejskim rejonie Alpe di Cava nad Val Pontirone. Dojście jest wyprawą na cały dzień, a nagrodą są dwa małe jeziorka wśród wysokogórskich pastwisk. Gdzie leży Laghetto di Cava alto? Jeziorko znajduje się w Alpach Lepontyńskich, na wschód od Biasca, w górnej części Val Pontirone. Współrzędne to około 46,351 N, 9,030 E. Obie wody Cava leżą blisko siebie, więc zwykle ogląda się je podczas jednej wycieczki. Ten sam szlak prowadzi dalej do sąsiedniego jeziora Lago (2089 m), które jest osobnym obiektem w innej dolince. Jak dojść do jeziorka? Z Malvaglia jedzie się drogą w górę Val Pontirone do Biborgh (1313 m), gdzie zaczyna się szlak. Samochodem można dojechać jeszcze do Alpe di Sceng (1548 m), ale opis szlaku poleca ścieżkę odbijającą w lewo tuż za mostkiem w Sceng. Stamtąd trasa wiedzie na Alpe di Cava (2005 m), a następnie do jeziorek. Łączne przewyższenie od Sceng do jezior to około 794 m, a na samo podejście do Alpe di Cava trzeba przeznaczyć około 3 godzin. Niektóre odcinki są wymagające, więc przyda się kondycja i porządne buty. Z samej Biasca można też wyruszyć pieszo przez Biborgo, co zajmuje około 3 godzin do doliny, albo dłuższą trasą przez przełęcz Forcarella di Lago (2256 m). Co zobaczysz po drodze? Powyżej Alpe di Cava, na wysokości 2069 m, stoi schronisko Capanna Cava. Teren należy do pastwisk Patriziato di Biasca i rozciąga się na kilka pomniejszych alp. W okolicy wznoszą się m.in. Pizzo Magn (2329 m) i Mottone di Cava (2374 m). Z przełęczy Forcarella di Lago można zejść do jeziora Lago i położonego przy nim schroniska. Kiedy jechać? Na tej wysokości jeziorka leżą w strefie wysokogórskiej, więc najlepiej planować wyjście na lato i wczesną jesień, gdy szlaki są wolne od śniegu. Wyruszaj rano, żeby wrócić przed zmrokiem. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Laghetto di Cava alto? Około 2107 m n.p.m. Dolne jeziorko Cava leży na 2051 m. Skąd zaczyna się szlak? Najczęściej z Biborgh (1313 m) w Val Pontirone albo z Alpe di Sceng (1548 m), dokąd da się dojechać samochodem. Ile trwa dojście? Od Sceng do Alpe di Cava około 3 godzin, a stamtąd jeszcze krótki odcinek do jeziorek. Czy po drodze jest schronisko? Tak, Capanna Cava na wysokości 2069 m, powyżej Alpe di Cava.

Lac de Bret

Puidoux

Lac de Bret to małe jezioro w gminie Puidoux, w kantonie Vaud w Szwajcarii, położone na wzgórzach nad Jeziorem Genewskim, w paśmie winnic Lavaux. To spokojny cel na krótki spacer z widokiem na zalesione zbocza, a jednocześnie ważny zbiornik wody pitnej dla pobliskiej Lozanny. Gdzie leży Lac de Bret? Jezioro znajduje się na wysokości około 674 m n.p.m., na północ od Jeziora Genewskiego. Leży w zagłębieniu terenu między Tour de Gourze a Mont-Pèlerin, na terenie gminy Puidoux. Od brzegów Lemanu dzieli je wyraźny stok, dlatego klimat jest tu chłodniejszy niż nad samą wodą, a okolica ma bardziej górski, leśny charakter. Jak powstał zbiornik? Lac de Bret to jezioro naturalne, ale od XIX wieku pełni funkcję rezerwuaru. Pierwszą zaporę zbudowano w 1875 roku, aby zasilać wodą kolejkę linową Lausanne–Ouchy. Dziś woda z jeziora zaopatruje Lozannę i okolice Lavaux w wodę pitną, rocznie to rząd kilku milionów metrów sześciennych. Ta rola wpływa na zasady korzystania z akwenu: to nie kąpielisko, tylko chroniony zbiornik. Co zobaczysz na miejscu? Główną atrakcją jest spacer dookoła jeziora. Łatwa pętla ma około 4,3 km i niewielkie przewyższenia, rzędu 30 m, więc przejście zajmuje mniej więcej godzinę. Trasa zaczyna się tuż przy parkingu. Po drodze widać taflę wody otoczoną lasem i łąkami oraz ptactwo wodne. Kanton Vaud planuje objąć ochroną północny brzeg jeziora ze względu na wartość przyrodniczą, więc warto trzymać się wyznaczonych ścieżek. Rowerzyści mogą dojechać w okolice jeziora z Puidoux (popularna szosowa pętla ma około 36 km i około 470 m przewyższeń), ale na ścieżce dookoła jeziora jazda rowerem jest zabroniona i trzeba go prowadzić. Jak dojechać? Najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem z Puidoux; przy starcie pętli jest parking. Z Lozanny do Puidoux jedzie się kolejką regionalną i pociągiem, a ostatni odcinek pokonuje się pieszo lub lokalnym transportem. Sprawdź aktualny rozkład przed wyjazdem, bo połączenia w tym rejonie nie są częste. Kiedy przyjechać? Wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas: ścieżka jest sucha, a las ma intensywne kolory. Latem warto wyjść rano, kiedy jest chłodniej i spokojniej. Zimą okolica bywa wilgotna i śliska, więc załóż solidne buty. Spacer łatwo połączyć z wizytą w winnicach Lavaux, wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, albo z wjazdem na Mont-Pèlerin. Najczęstsze pytania Czy w Lac de Bret można się kąpać? Jezioro służy jako rezerwuar wody pitnej i chroniony obszar przyrodniczy, więc nie traktuj go jak plaży. Przed wyjazdem sprawdź zasady na stronie gminy Puidoux. Ile trwa spacer dookoła jeziora? Około godziny. Pętla ma ok. 4,3 km i jest łatwa, bez większych podejść. Czy mogę zabrać rower? Dojazd rowerem jest możliwy, ale na ścieżce wokół jeziora rowerów nie wolno używać; trzeba je prowadzić. Skąd się wzięła nazwa i po co zbudowano zaporę? Zaporę wzniesiono w 1875 roku, żeby zasilać wodą kolejkę Lausanne–Ouchy. Jezioro do dziś zaopatruje Lozannę w wodę pitną.

Lai Nair

Tarasp

Lai Nair to niewielkie jezioro wysoko nad wsią Tarasp w Dolnej Engadynie, w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Nazwa pochodzi z języka retoromańskiego i oznacza „czarne jezioro". Po niemiecku mówi się na nie Schwarzsee Tarasp. Wody nie zawdzięczają ciemnej barwy głębi, tylko torfowisku wysokiemu, które otacza zbiornik i barwi wodę na kolor herbaty. Co zobaczysz nad Lai Nair? Jezioro leży na łagodnym płaskowyżu powyżej Tarasp, otoczone lasem modrzewiowo-świerkowym i torfowiskiem. Ciemna tafla odbija niebo i sosny, dlatego miejsce chętnie fotografują wędrowcy i rowerzyści górscy. To raczej spokojny punkt na trasie niż atrakcja z infrastrukturą: nie ma tu bufetu ani ratownika. Przy brzegu urządzono kilka miejsc na ognisko, więc wiele osób zabiera ze sobą kiełbaski na grilla albo po prostu koc na piknik. Czy można się kąpać w Lai Nair? Tak, kąpiel jest dozwolona. Woda w torfowym zbiorniku jest ciemna i chłodna, więc wejście wymaga trochę odwagi. Ponieważ nie ma ratownika, każdy pływa na własną odpowiedzialność. Jak dotrzeć do Lai Nair? Najwygodniej dojechać do stacji Scuol-Tarasp, a stamtąd autobusem pocztowym do przystanku Tarasp, Fontana. Z Fontany do jeziora idzie się około 20 minut. Kierowcy zostawią auto bezpłatnie przy szkole w Tarasp albo na małym parkingu bezpośrednio przy jeziorze, ale miejsc jest tam niewiele. Chętni na dłuższy spacer mają kilka wariantów: pętla z Tarasp przez osadę Avrona do jeziora i z powrotem, około 7,2 km, nieco ponad 1,5 godziny marszu i około 260 m podejścia, wejście ze Scuol przez wąwóz rzeki Clemgia, trasa od stacji Scuol-Tarasp, która mija zarówno Lai Nair, jak i drugie jeziorko w wiosce, Lai da Tarasp. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Przy wsi Tarasp stoi zamek Tarasp (retor. Chastè da Tarasp) na skalistym wzgórzu, a obok leży mały zbiornik Lai da Tarasp. Nie myl go z Lai Nair: to dwa różne jeziora, a to drugie leży wyżej, w lesie. Zamek najlepiej połączyć z wycieczką nad Lai Nair w jednym dniu, bo oba cele dzieli niewielki dystans. Kiedy przyjechać? Latem jezioro nadaje się na wędrówkę, rower i kąpiel. Zimą, gdy pozwalają warunki śniegowe, wokół wody prowadzi przygotowana pętla biegowa o długości 5,4 km, w większości łatwa, z kilkoma krótkimi podejściami i zjazdami. Jesienią modrzewie przebarwiają się na złoto, co ładnie kontrastuje z czarną wodą. Najczęstsze pytania Co znaczy nazwa Lai Nair? W języku retoromańskim (vallader) „lai" to jezioro, a „nair" czarny. Czarne jezioro. Czy do jeziora można dojechać samochodem? Przy jeziorze jest niewielki parking z ograniczoną liczbą miejsc. Większy, bezpłatny parking znajduje się przy szkole w Tarasp i stamtąd trzeba iść pieszo. Czy mogę rozpalić ognisko? Nad brzegiem są przygotowane paleniska. Korzystaj wyłącznie z nich. Czy jest tam ratownik albo toaleta? Ratownika nie ma, a kąpiel odbywa się na własne ryzyko. Zaopatrz się w jedzenie i wodę wcześniej, w Scuol lub Tarasp.

Lago Sfille

Campo (Vallemaggia)

Lago Sfille (w lokalnych źródłach także Lago di Sfille lub Sfii) to górskie jezioro w Val di Campo, w gminie Campo (Vallemaggia) w szwajcarskim kantonie Ticino. Leży na wysokości około 1909–1910 m n.p.m. i należy do grupy alpejskich jeziorek, które w regionie Locarno i Vallemaggia są celem całodniowych wędrówek. Gdzie leży Lago Sfille? Jezioro znajduje się wysoko nad ostatnią wsią doliny, Cimalmotto. Dolina Val di Campo to boczna odnoga Vallemaggia, w górach nad Locarno. Współrzędne obiektu to około 46,265 N i 8,496 E. Nie należy mylić go z Lago di Robiei, które leży w sąsiedniej Val Bavona i jest osobnym celem wycieczek. Jak dojść nad Lago Sfille? Szlak zaczyna się w Cimalmotto, na wysokości około 1405 m. Oficjalny opis kantonu Ticino podaje przewyższenie rzędu 624 m i około 2 godzin 45 minut marszu w jedną stronę. Trasa prowadzi przez Piano delle Vacche (1833 m) i okolice Alpe di Sfille, dokąd warto zrobić krótkie odejście od szlaku. Po drodze nie ma schroniska ani baru, więc wodę i prowiant trzeba zabrać ze sobą. Wariant dla wytrwałych to pętla z Campo przez Lago di Sfii i Lago del Pèzz. Według opisu biura turystycznego Ascona-Locarno liczy ona około 18 km, zajmuje ponad 8 godzin, ma najwyższy punkt na 2127 m i jest oceniana jako trudna. Pod względem technicznym to szlak górski stopnia T2, ale wymaga solidnej kondycji. Co zobaczysz nad jeziorem? Wodę o bardzo intensywnym, błękitnym odcieniu, otoczoną alpejską roślinnością i pastwiskami. W okolicy rosną modrzewie, które jesienią przebarwiają się na złoto. Z Cimalmotto można dojść także do innych jeziorek, między innymi Pozzöi, Lago Gelato i Lago del Pèzz, dlatego Sfille dobrze wpisuje się w kilkudniowy program wędrówek po Vallemaggia. Jezioro leży też na trasie etapu Via Alta Vallemaggia z Cimalmotto w stronę Capanna Ribia. Kiedy jechać? Najpopularniejsza pora to jesień, kiedy modrzewie są żółte, a powietrze zwykle czyste. Latem trasa również jest dostępna, ale przy dużym przewyższeniu warto wyruszyć rano. Na takiej wysokości śnieg może leżeć długo wiosną, dlatego przed wyjściem sprawdź warunki na szlaku. Jak się przygotować? Wyruszaj wcześnie: powrót zajmuje porównywalną ilość czasu co podejście. Weź wodę, jedzenie i warstwę ciepłej odzieży, bo na trasie brak punktów gastronomicznych. Załóż buty trekkingowe z dobrą podeszwą. Dojazd do Cimalmotto odbywa się drogą z Campo i Cevio, na której nie brakuje ciasnych zakrętów. Najczęstsze pytania Ile czasu zajmuje dojście nad Lago Sfille? Z Cimalmotto około 2 godzin 45 minut w jedną stronę, przy przewyższeniu około 624 m. Na jakiej wysokości leży jezioro? Źródła podają 1909–1910 m n.p.m. Czy po drodze jest schronisko? Nie. Na trasie z Cimalmotto nie ma punktów gastronomicznych, więc potrzebny jest własny prowiant. Czy Lago Sfille to to samo co Lago di Robiei? Nie. Robiei leży w Val Bavona, a Sfille w Val di Campo, i są to dwa różne cele wycieczek w regionie Vallemaggia.

Ober Surettasee

Rheinwald

Ober Surettasee to górskie jezioro w gminie Rheinwald (Splügen, kanton Gryzonia, Szwajcaria), położone na wysokości około 2270 m n.p.m. w dolinie Surettatal. To górne z dwóch Jezior Suretta, czyli Surettaseen. Niżej leży Unter Surettasee. Nad całością góruje Surettahorn, zwany też Pizzo Suretta, który ma 3027 m i stoi na granicy szwajcarsko-włoskiej. Jak dotrzeć do Ober Surettasee? Samochodu pod jezioro nie podjedziesz, na miejsce idzie się pieszo. Najpopularniejszy wariant to pętla ze Splügen (około 1457 m n.p.m.). Szlak prowadzi historyczną drogą viaSpluga, potem przez las Fugschtwald i obok dolnego jeziora na płaskowyż z jeziorem górnym. Oficjalny opis trasy podaje około 13 km, 850–880 m przewyższenia i około 4,5 godziny marszu, stopień trudności średni. Popularna wersja pętli wraca przez Leimtobel i Panell do rzeki Hinterrhein, a dalej wzdłuż niej do Splügen. Różne portale podają nieco odmienne dystanse i czasy, więc rozsądnie jest zarezerwować na całość pół dnia. Co zobaczysz nad jeziorem? Ober Surettasee leży na wysokogórskim płaskowyżu, wśród alpejskich łąk i skał. Na brzegu stoi pomost z łodzią wędkarską. Łódź jest dostępna bezpłatnie, na własną odpowiedzialność, więc to wygodne miejsce na dłuższy postój. W okolicy znajduje się też chata jeziorna, zlokalizowana około 2272 m n.p.m. Nie prowadzi ona gastronomii, ale latem można ją zarezerwować na nocleg. Prowiant i wodę zabierz ze sobą ze Splügen. Czy można tu łowić ryby? Jeziora Suretta dzierżawi klub wędkarski z Rheinwaldu. Wędkowanie wymaga specjalnej licencji. Kupisz ją na miejscu przez kod QR umieszczony na tablicy informacyjnej przy jeziorze. Kiedy przyjechać? Wysokość sprawia, że szlak jest w pełni dostępny głównie w miesiącach letnich i wczesną jesienią, gdy zniknie śnieg. Przed wyjściem sprawdź aktualne warunki na trasie i prognozę, bo pogoda w Alpach zmienia się szybko. Wyjście zaplanuj rano, tak by wrócić do Splügen za dnia. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Splügen to dawna osada przy szlaku przez przełęcz Splügenpass, z zabytkową zabudową. Dolinę Rheinwald od Sufers po Hinterrhein przemierza także piesza trasa wzdłuż Renu Tylnego. Miłośnicy gór docenią widok na Surettahorn, którego dwa wierzchołki noszą nazwy Punta Nera i Punta Rossa. Najczęstsze pytania Czy dojście do Ober Surettasee jest trudne? Trasa ma średni stopień trudności. Wymaga kondycji na około 850–880 m podejścia, ale nie wymaga sprzętu wspinaczkowego. Ile trwa wycieczka ze Splügen? Oficjalnie około 4,5 godziny na pętlę o długości 13 km. Z dłuższym odpoczynkiem nad wodą policz więcej. Czy przy jeziorze jest schronisko z jedzeniem? Nie. Chata jeziorna nie jest obsługiwana gastronomicznie, ale można ją zarezerwować na nocleg. Jedzenie zabierz ze sobą. Czy mogę pływać łodzią lub łowić ryby? Łódź przy pomoście jest bezpłatna, na własne ryzyko. Do wędkowania potrzebna jest licencja kupowana przez kod QR przy jeziorze.

Trübtensee

Guttannen

Trübtensee to niewielkie górskie jezioro zaporowe w gminie Guttannen, w Alpach Berneńskich (Berner Oberland) w Szwajcarii. Nazywane bywa także Triebtenseewli lub Triebtenseeli. Leży w rejonie przełęczy Grimsel, w górnej części doliny Haslital, którą z powodu łańcucha zbiorników energetycznych nazywa się „zamkiem wodnym Szwajcarii”. Czym jest Trübtensee? To sztuczny zbiornik o powierzchni około 0,1 km². Tamę ukończono w latach 50. XX wieku, a zbiornik mieści około 1,1 mln m³ wody. Jezioro jest więc skromne w porównaniu z wielkimi zaporami Grimselu, ale właśnie dzięki temu pozostaje spokojnym, mało uczęszczanym celem dla pieszych. Współrzędne to mniej więcej 46,553° N i 8,298° E, w sąsiedztwie masywu Sidelhorn. Jak dotrzeć do jeziora? Do Trübtensee nie dojedziesz samochodem. Punktem wyjścia jest zwykle przełęcz Grimsel, dokąd z Guttannen i Innertkirchen prowadzi górska droga. Stamtąd popularna pętla wiedzie na Sidelhorn, a następnie przez Triebtenseeli i schronisko Husegg z powrotem na przełęcz. Opis trasy podaje około 7,8 km i mniej więcej 3 godziny 20 minut marszu, w skali trudności T3, czyli jako szlak górski wymagający pewnego kroku. Po drodze mijasz Totensee i Jostsee, a podejście w stronę przełęczy Triebtenseelicke biegnie przy granicy kantonu Berno. Co zobaczysz po drodze? Trasa łączy kilka małych jezior polodowcowych i zapór z szerokimi widokami na Alpy Berneńskie i ich lodowce. Szczyt Sidelhorn ma 2764 m n.p.m. i oferuje panoramę całego rejonu Grimselu. Ostatnie odcinki podejścia są strome i miejscami bez wyraźnej ścieżki, a między szczytem a słupem na grani zalega śnieg nawet w środku lata. Ten fragment wymaga dużej ostrożności. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na wędrówkę to okres od lipca do października, gdy szlaki są wolne od śniegu. Przed wyjściem sprawdź pogodę i stan szlaku, bo warunki na wysokości ponad 2000 m zmieniają się szybko. Zabierz warstwy ubrania, ochronę przeciwsłoneczną i wodę; na samej trasie nie ma sklepów, a schronisk i restauracji szukaj w okolicy przełęczy. Dla kogo to miejsce? Dla pieszych, którzy lubią alpejskie jeziora bez tłumu i nie boją się szlaku średniej trudności. Jeśli planujesz dłuższy pobyt w Haslital, połącz wizytę z innymi atrakcjami regionu, jak Gelmersee z najbardziej stromą kolejką linowo-terenową Europy czy wiszący most w Handegg. Najczęstsze pytania Gdzie leży Trübtensee? W gminie Guttannen, w kantonie Berno, w rejonie przełęczy Grimsel. Czy można dojechać nad jezioro samochodem? Nie. Ostatni odcinek pokonuje się pieszo, zwykle ze startem na przełęczy Grimsel. Jak duże jest jezioro? Ma około 0,1 km² powierzchni i pojemność około 1,1 mln m³; zaporę ukończono w latach 50. XX wieku. Kiedy najlepiej tam iść? Od lipca do października, po zejściu śniegu ze szlaków.

Gross Fläsch

Flüelen

Gross Fläsch to rejon wysoko nad Flüelen w kantonie Uri, w Alpach Szwyckich. Na wysokości około 1800 m znajdują się małe jezioro, zwane lokalnie Fleschsee lub Fleschseeli, oraz przełęcz Fleschpass (1812 m). Miejsce przy granicy lasu, wśród hal pasterskich, to popularny cel jednodniowych wycieczek z Eggberge. Gdzie leży Gross Fläsch? Jezioro znajduje się około 3 km na północny wschód od górnej stacji kolejki Eggberge, na terenie gminy Bürglen. Wysokość to nieco ponad 1800 m n.p.m. (Fleschsee: ok. 1806 m). Przełęcz Fleschpass jest jednym z najwyższych punktów szlaku Schächentaler Höhenweg. Nie mylić z Fläsch w kantonie Gryzonia – to zupełnie inna miejscowość. Jak dojechać i dojść? Z Flüelen, nad zatoką Urnersee, wyjeżdża się kolejką linową Flüelen–Eggberge (LFE). Jej dolna stacja stoi obok przystanku autobusowego i parkingu. Od górnej stacji na jezioro idzie się około 90 minut. Do wyboru są dwa warianty: łatwiejsza, oficjalna ścieżka oraz bardziej stroma trasa przez Hüenderegg, która wydłuża marsz o około 15 minut i dodaje 50 m podejścia. Podejście do jeziorka bywa strome, podobnie zejście w stronę Biel. Co zobaczysz i co tu zrobisz? Przy jeziorze urządzono kilka miejsc na ognisko ze stołami i ławkami oraz zadaszony skład drewna. Jest woda pitna, zacienione miejsca, toaleta publiczna i woda jako element zabawy dla dzieci. Dla tych, którzy nie chcą grillować, działa Alpenkiosk ze słonecznym tarasem i toaletami. Godziny otwarcia trzeba sprawdzić przed wyjściem. Na całą wizytę warto zarezerwować 2–4 godziny. Szlaki w okolicy Przez Fleschsee prowadzi Schächentaler Höhenweg z Eggberge na przełęcz Klausen: ok. 21,7 km, ok. 1160 m podejścia, trudność T2, sezon od czerwca do października. Etap Eggberge–Fleschseeli–Ratzi można przejść jako osobną wycieczkę jednodniową. Za jeziorem szlak schodzi do Alpstubli Selez i dalej do stacji kolejki Ruogig, gdzie można skończyć marsz. Kiedy przyjechać? Najlepiej od czerwca do października, kiedy szlaki są wolne od śniegu, a hale tworzą przyjemne tło do odpoczynku nad wodą. Sprawdź kursy kolejki i godziny kiosku, bo zależą od sezonu. Najczęstsze pytania Czy Gross Fläsch to to samo co Fleschsee? Nazwa Gross Fläsch obejmuje to wzniesienie z przełęczą Fleschpass i jeziorkiem Fleschsee; w praktyce turystycznej celem jest zwykle jezioro z kioskiem. Ile trwa dojście z kolejki Eggberge? Około 90 minut w jedną stronę. Czy można tu zrobić grilla? Tak, są paleniska ze stołami, ławkami i zadaszonym drewnem. Czy jest woda i toaleta? Tak, przy jeziorze jest woda pitna i toaleta publiczna, a kiosk ma własne toalety.

Lac des Chavonnes

Ormont-Dessous

Lac des Chavonnes to górskie jezioro w gminie Ormont-Dessous, w kantonie Vaud, położone w lesie nad Villars-sur-Ollon, na wysokości około 1690 m n.p.m. Zajmuje około 5 hektarów i należy do najchętniej odwiedzanych jezior w Alpach Vaudois. Jakie jest to jezioro? Lustro wody otaczają świerkowe lasy i łąki, a tło tworzą szczyty Alp Vaudois. Zbiornik utrzymuje się dzięki gliniastemu podłożu, które zatrzymuje wodę. Lokalna legenda głosi, że na dnie leży skarb strzeżony przez białego smoka. To spokojne miejsce na spacer, piknik i opalanie na brzegu. Jak dotrzeć do Lac des Chavonnes? Najwygodniej jechać kolejką zębatą z Villars do stacji Bretaye (Col de Bretaye). Stamtąd szeroką ścieżką przez osadę dochodzi się nad jezioro w około 30 minut. Można też wybrać dłuższą pętlę z Bretaye przez Morgex, o długości około 5,4 km. Trasa jest łatwa, ma około 148 m przewyższenia i zajmuje niecałe półtorej godziny. Samochodem dojedziesz od strony Vers-l'Eglise (Les Diablerets) lub przez La Forclaz. Co robić nad jeziorem latem? Woda w sezonie nagrzewa się według lokalnych informacji turystycznych do 21–24°C, więc można się kąpać. Popularne są też pływanie na desce, kajaku i rowerku wodnym. Nad brzegiem działa restauracja z posiłkami. Latem wolno łowić ryby. Terminy sezonu ustala co roku kanton Vaud, a w piątki wędkowanie jest zabronione. Czy warto przyjechać zimą? Tak, choć trzeba liczyć na własne nogi. Zimą nad jezioro dociera się na rakietach śnieżnych lub nartach. Trasa rakietowa z Bretaye liczy około 5,5 km i 210 m przewyższenia, ma średni poziom trudności i jest polecana od grudnia do marca. Kiedy przyjechać? Na kąpiel najlepszy jest środek lata, od lipca do sierpnia. Na spokojny spacer wśród zieleni dobrze nadaje się też początek jesieni. Śnieg zmienia okolicę w trasę dla rakiet i narciarzy biegowych. Co zabrać? Wygodne buty trekkingowe, strój kąpielowy i warstwę ciepłej odzieży, bo na 1700 m pogoda zmienia się szybko. Wiosną i jesienią rozkład kolejki warto sprawdzić z wyprzedzeniem. Najczęstsze pytania Ile czasu zajmuje dojście z Bretaye? Około 30 minut szeroką, wygodną ścieżką. Czy można się tu kąpać? Tak. Latem woda ma według informacji turystycznych 21–24°C. Czy jest gdzie zjeść? Tak, nad brzegiem znajduje się restauracja. Czy wolno łowić ryby? Latem tak, w terminach ustalanych co roku przez kanton Vaud. W piątki wędkowanie jest zakazane. Czy dojadę samochodem? Tak, od strony Vers-l'Eglise (Les Diablerets) lub La Forclaz. Wielu turystów woli jednak kolejkę z Villars. Czy nie pomylę go z Lac de Bretaye? W okolicy jest też Lac de Bretaye. Przy planowaniu trasy sprawdź dokładną nazwę.

Lac de Lovenex

Saint-Gingolph

Lac de Lovenex to niewielkie jezioro górskie w gminie Saint-Gingolph, w szwajcarskim kantonie Valais, tuż przy granicy z Francją. Leży na wysokości 1632 m n.p.m., pod masywem Mont Gardy, a jego powierzchnia to zaledwie 4,7 hektara. Nie ma tu kolejki ani wyciągu: do jeziora trzeba dojść pieszo. Gdzie leży Lac de Lovenex? Administracyjnie jezioro należy do Szwajcarii, ale najwygodniejszy dojazd prowadzi od strony francuskiej, z Haute-Savoie. Współrzędne to około 46,353° N i 6,790° E. Nad zbiornikiem wznosi się Mont Gardy (około 2201 m), a w tle widać także Grande Jumelle. Nie należy go mylić z Jeziorem Genewskim, które leży znacznie niżej, u stóp tych gór. Jak dotrzeć do jeziora? Szlak zaczyna się zwykle na dużym parkingu za osadą La Planche, na końcu drogi wspinającej się z wioski Novel. Opisy tras podają od około 7,7 do 8 km pętli, czas przejścia w granicach 4 godzin 25 minut do 4 godzin 30 minut oraz przewyższenie rzędu 760–800 m. Opisy tras klasyfikują wariant z La Planche jako trudny. Ścieżka jest oznakowana, a najwyższy punkt, Pas de Lovenex, leży na około 1850 m. Co zobaczysz na miejscu? Z przełęczy Pas de Lovenex jezioro wygląda jak zawieszone nad doliną Lemanu. Wokół rozciągają się skaliste stoki, a okolica słynie z koziorożców, więc warto zabrać lornetkę. To spokojny cel dla piechurów, którzy lubią alpejski krajobraz bez infrastruktury turystycznej: na brzegu nie ma barów ani wypożyczalni. Kiedy przyjechać? Najlepiej od czerwca do września, kiedy szlak jest wolny od śniegu. Poza tym okresem dojście zależy od warunków pogodowych, dlatego przed wyjściem sprawdź stan trasy w biurze informacji turystycznej. Zabierz solidne buty, wodę, ochronę przed słońcem i ciepłą warstwę, bo na tej wysokości pogoda zmienia się szybko. Co warto wiedzieć przed wyjściem? Na trasę zarezerwuj cały dzień, wliczając przerwy na odpoczynek i zdjęcia. Zasięg telefonu bywa ograniczony, więc pobierz mapę offline. Jezioro jest małe i położone wysoko, więc to cel na wędrówkę, nie na plażowanie. Szlak łączy teren francuski i szwajcarski, dlatego miej przy sobie dokument tożsamości. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Lac de Lovenex? Na 1632 m n.p.m., poniżej szczytu Mont Gardy. Jak duże jest jezioro? Ma około 4,7 hektara powierzchni, więc jest to niewielki zbiornik wysokogórski. Ile trwa wejście? Zwykle około 4,5 godziny w obie strony z parkingu za La Planche, przy około 760–800 m przewyższenia. Czy to łatwa trasa? Nie. Opisy klasyfikują ją jako trudną, głównie ze względu na długość i podejście.

Trützisee

Goms

Trützisee to niewielkie jezioro wysokogórskie nad wsią Geschinen w dolinie Goms, w szwajcarskim kantonie Valais. Leży na wysokości 2579 m n.p.m., a jego powierzchnia to około 4,5 ha. Dociera się tu pieszo, najłatwiej pętlą startującą we wsi. Gdzie leży Trützisee? Jezioro znajduje się powyżej Geschinen, jednej z miejscowości w górnej części doliny Rodanu, którą Szwajcarzy nazywają Goms. To cel dla osób, które wolą cichy, alpejski cel całodniowej wyprawy zamiast zatłoczonych punktów widokowych. Nad wodą nie ma drogi dojazdowej, więc samochód zostawia się na dole. Jak dotrzeć do Trützisee? Wycieczka zaczyna się przy stacji w Geschinen. Publiczny parking znajduje się na początku wsi, a drugi przy jeziorku Geschinersee. Oficjalna pętla, opisywana przez Goms Tourismus, prowadzi przez kolejne miejsca: Chumme, Birchegg, Galehitte, Trützisee, Chäller i Bärg, po czym wraca do Geschinen. Ile trwa trasa i jak trudna jest? Pętla ma około 19,9 km długości i wymaga mniej więcej 7 godzin 10 minut marszu. Suma podejść i zejść wynosi około 1370 m. Trasa jest oceniana jako trudna. Do schroniska Galehitte dochodzi się po około 3 godzinach, a stamtąd do jeziora jest jeszcze około 15 minut. Warto zaplanować dodatkowy czas na postoje. Co zabrać ze sobą? Operator trasy zaleca solidne buty, ochronę przed słońcem i deszczem oraz mapę. W wysokich partiach pogoda zmienia się szybko, dlatego wyjście warto dopasować do prognozy. Na trasie trzeba mieć własny zapas wody i jedzenia na większość dnia. Kiedy jechać? Trasa prowadzi do wysokości blisko 2600 m, więc nadaje się na miesiące bez śniegu na ścieżkach. Przed wyjściem sprawdź aktualne warunki i oznakowanie u lokalnej informacji turystycznej w Goms. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? W pobliżu leży dolina Binntal z parkiem przyrody, a w gminie Binn także inne jeziora, na przykład Geisspfadsee o powierzchni około 11 ha. Trützisee dobrze łączy się z pobytem w Goms, gdzie szlaki rozchodzą się z wielu wsi doliny. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Trützisee? Na około 2579 m n.p.m. Czy dojedzie się tam samochodem? Nie. Auto zostawia się w Geschinen, na publicznym parkingu przy wjeździe do wsi lub przy Geschinersee, i dalej idzie się pieszo. Ile czasu zajmuje wycieczka? Cała pętla z Geschinen to około 7 godzin 10 minut, 19,9 km i ok. 1370 m podejść. Czy trasa jest łatwa dla początkujących? Nie, jest oceniana jako trudna i wymaga kondycji oraz dobrego obuwia górskiego.

Milchspüelersee

Glarus Süd

Milchspüelersee (Milchspülersee, Milchspüeler) to górskie jezioro w gminie Glarus Süd, w Alpach Glarneńskich w szwajcarskim kantonie Glarus. Leży na wysokości około 2197 m n.p.m. i jest najwyższym punktem popularnej jednodniowej wycieczki spod Garichtisee. Woda ma mleczno-turkusowy odcień, od którego pochodzi nazwa. Gdzie leży Milchspüelersee? Jezioro znajduje się w masywie Kärpf, na zapleczu doliny Linth, nieco powyżej zbiornika Garichti. Tuż na wschód od niego leżą mniejsze oczka wodne. Cały rejon to górska okolica dla pieszych, bez dojazdu samochodem pod sam brzeg. Jak dojść do jeziora? Wycieczkę zaczyna się w Kies-Mettmen, gdzie można zostawić auto przy dolnej stacji kolejki gondolowej. Z Zurychu dojedziesz autostradą A3 na południe do zjazdu Niederurnen (nr 44), dalej drogą główną nr 17 przez Glarus Süd. Kolejka wwozi do okolic zbiornika Garichti. Dalej idzie się brzegiem zbiornika do jego końca, następnie drogą alpejską i wzdłuż potoku Niederenbach w stronę przełęczy Sunnenbergfurggele. Stamtąd niedaleko do schroniska Leglerhütte, a mała ścieżka prowadzi w dół do Milchspüelersee i okolicznych oczek. Pętla z Garichtisee: około 4,5 godziny, 12,9 km, ok. 900 m podejść i 900 m zejść. Skala trudności: T2 (górska wędrówka). Wariant dla pewnie chodzących: odcinek wzdłuż Niederenbach pod górą, zależnie od poziomu wody. Co zobaczysz na miejscu? Gładką taflę jeziora w mlecznym błękicie i widok na górskie otoczenie Glarus. Nad brzegiem urządzono paleniska, a w ciepłe dni turyści się tu kąpią. Jezioro widać już wkrótce po wyjściu ze schroniska Leglerhütte. Archiwalne zdjęcia z kolekcji Alfreda Grabera w Szwajcarskiej Bibliotece Narodowej pokazują je na tle szczytów Klein i Gross Kärpf. Gdzie odpocząć lub przenocować? Leglerhütte (schronisko SAC) leży blisko trasy przy Sunnenbergfurggele. Według serwisu Bergwelten jest czynne od grudnia do marca i od czerwca do października. Dojście do niego od górnej stacji kolejki w Mettmen zajmuje niespełna 2,5 godziny. Schronisko jest też etapem trzydniowego szlaku Kärpf Trek. Kiedy przyjechać? Najlepszy sezon trwa od maja do października. Przed wyjściem sprawdź rozkład kolejki z Kies-Mettmen i aktualne warunki na szlaku, bo wysoko w górach pogoda zmienia się szybko. Najczęstsze pytania Czy do Milchspüelersee da się dojechać samochodem? Nie. Samochód zostawia się przy dolnej stacji kolejki w Kies-Mettmen, a dalej idzie się pieszo. Ile trwa wycieczka? Trasa z Garichtisee do jeziora i z powrotem zajmuje około 4,5 godziny i liczy 12,9 km. Czy trasa jest trudna? Szlak ma stopień T2, czyli jest to typowa górska wędrówka. Wymaga pewnego kroku i dobrego obuwia, ale nie sprzętu wspinaczkowego. Czy można się tu kąpać? W ciepłe dni zdarza się to turystom, a nad brzegiem są paleniska. Woda w jeziorze na ponad 2000 m jest jednak zimna.

Grindjesee

Zermatt

Grindjesee (Grindjisee) w Zermatt to niewielkie jezioro górskie w Valais w Szwajcarii, na stoku nad miejscowością Zermatt. Leży na szlaku 5-Seenweg, czyli Szlaku Pięciu Jezior, który łączy Stellisee, Grindjisee, Grünsee, Moosjisee i Leisee. Jezioro zajmuje skraj moreny bocznej lodowca Findel, a wokół rośnie roślinność, którą doceniają miłośnicy botaniki. Gdzie leży Grindjesee? Jezioro znajduje się nad Zermatt, na współrzędnych około 46,011 N i 7,791 E. Od strony doliny sąsiaduje z kolejnymi jeziorami trasy, a po drugiej stronie doliny widać Grünsee. Nie jest to jezioro, które łatwo pomylić z innymi: Stellisee słynie z odbicia Matterhornu, Grindjisee to cichszy, mniejszy przystanek w połowie szlaku. Jak dojechać do Grindjesee z Zermatt? Najwygodniej kolejką podziemną Sunnegga, która odjeżdża z Zermatt co kilkanaście minut i pokonuje trasę w około 5 minut. Stacja Sunnegga leży na wysokości 2288 m n.p.m. i jest punktem startowym szlaku pięciu jezior. Stąd można iść pieszo albo podjechać gondolą do Blauherd i zacząć od Stellisee. Samochodem do Zermatt nie wjedziesz, miejscowość jest wolna od ruchu spalinowego, dlatego do Täsch jedzie się autem, a dalej pociągiem. Co zobaczysz nad Grindjesee? Samo jezioro jest małe, ale położenie wynagradza spokój. Szlak z Stellisee schodzi łagodnie w dół do Grindjisee, a po drodze mija się obszar dawnego lodowca. Okolica jest uznawana za miejsce dla fanów botaniki, bo rosną tu rzadsze gatunki roślin alpejskich. Na horyzoncie dominują szczyty wokół Zermatt, w tym Matterhorn widoczny z wielu punktów trasy. Którą trasą dojść? Najpopularniejszy wariant to cała pętla 5-Seenweg: z Sunnegga lub Blauherd przez Stellisee do Grindjisee, potem do Grünsee, dalej w kierunku osady Findeln i do Leisee. Całość liczy około 9 km i zajmuje zwykle 2–3 godziny marszu. Kto chce skrócić wycieczkę, może pominąć Leisee i zejść do Zermatt w około 40 minut. Dłuższe warianty prowadzą z Sunnegga przez Grindjisee i Grünsee w stronę Riffelalp albo przez Fluhalp z powrotem do Zermatt, to około 13 km i 6 godzin. Kiedy przyjechać? Szlak jest przeznaczony na sezon bez śniegu, czyli na lato i wczesną jesień. Wtedy kursują kolejki, a ścieżki są suche. Rano jest zwykle spokojniej, a Matterhorn lepiej widać przy stabilnej pogodzie. Weź wygodne buty trekkingowe, ochronę przed słońcem i warstwę na wiatr, bo na wysokości ponad 2000 m pogoda zmienia się szybko. Praktyczne wskazówki Szlak jest łatwy i nie wymaga sprzętu wspinaczkowego, ale ma odcinki kamieniste. W okolicy jest osada Findeln z restauracjami, dobra na postój w drugiej części trasy. Jeziora są górskie i zimne, to miejsce do oglądania i fotografowania, nie do kąpieli. Najczęstsze pytania Czy Grindjesee i Grindjisee to to samo jezioro? Tak, to dwa warianty zapisu tej samej nazwy. Na mapach i w materiałach turystycznych częściej pojawia się Grindjisee. Ile czasu zajmuje Szlak Pięciu Jezior? Cała pętla ma około 9 km i wymaga mniej więcej 2–3 godzin marszu bez dłuższych postojów. Jak dojechać na start szlaku? Kolejką Sunnegga z Zermatt, przejazd trwa około 5 minut. Alternatywnie gondolą z Sunnegga do Blauherd. Czy trasa nadaje się dla rodzin? Tak, szlak jest umiarkowany i prowadzi głównie w dół, ale ze względu na wysokość i kamieniste odcinki dzieci powinny mieć odpowiednie obuwie.

Natura w Szwajcarii

Mauensee

Husemersee

Maggiore

Jezioro Zuryskie

Lägh da Bitabergh

Etangs de Bonfol

Schönenbodensee

Barchetsee

Lago d'Alzasca

Bonigersee

Chüebodensee

Lago dell'Alpe di Lago

Laghetto di Cava alto

Lac de Bret

Lai Nair

Lago Sfille

Ober Surettasee

Trübtensee

Gross Fläsch

Lac des Chavonnes

Lac de Lovenex

Trützisee

Milchspüelersee

Grindjesee

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca