Natura — Szwajcaria

Aargau Jura Park

Herznach-Ueken

Aargau Jura Park (Jurapark Aargau) to regionalny park przyrody o znaczeniu krajowym, położony w szwajcarskim kantonie Argowia, na północ od miasta Aarau. Rozciąga się między rzekami Aara i Ren, a status parku regionalnego uzyskał w 2012 roku z rąk Federalnego Urzędu ds. Środowiska. W jego granicach leżą gminy Frick, Herznach-Ueken i Wegenstetten. Jaki jest krajobraz parku? Park obejmuje Jurę Argowską: łagodne wzgórza, doliny i płaskowyż jurajski, który ciągnie się mniej więcej od Frick do Villigen. Północna część to rzadkie lasy sosnowe, sady owocowe, skalne stepy, suche łąki i tarasowe winnice. Południe parku porastają lasy, w których żyje sporo dzikiej zwierzyny. Taka mozaika siedlisk sprawia, że na stosunkowo niewielkim obszarze zmienia się cały pejzaż, co czyni okolicę wdzięcznym celem jednodniowych wycieczek. Co warto zobaczyć w okolicy Herznach-Ueken? Herznach przez długi czas było związane z wydobyciem rudy żelaza. Dawna kopalnia jest dziś dostępna dla zwiedzających i ma własną ekspozycję, która pokazuje, jak górnictwo kształtowało życie lokalnej społeczności. To jedna z ciekawszych atrakcji historycznych w parku. Wokół Frick charakterystycznym elementem krajobrazu są czereśnie, szczególnie efektowne w czasie kwitnienia. Z kolei wieża widokowa Cheisacher oferuje panoramę okolicznych wzgórz i dolin. Jak zwiedzać park pieszo? Przez park prowadzi Aargauer Weg, szlak o długości około 105 km. Łączy dolinę Fricktal z dalszymi częściami kantonu i mija między innymi zamek wodny, zamek Wildegg oraz klasztor Königsfelden. Można go pokonywać odcinkami, wybierając fragmenty dopasowane do kondycji. Dostępne są też krótsze trasy tematyczne. Jedna z propozycji zaczyna się w Wittnau, prowadzi przez Frick, Ueken i Herznach, a kończy w okolicach Aarau; liczy około 37 km i niemal 700 m przewyższeń, więc jest przeznaczona dla bardziej wytrwałych piechurów lub rowerzystów. Czy to dobre miejsce dla rodzin z dziećmi? Tak. W Wölflinswil, Herznach i Biberstein wytyczono trasy Perimuk, na których dzieci szukają punktów na podstawie kart ze zdjęciami. To prosty sposób, by zamienić spacer w zabawę terenową. Najczęstsze pytania Gdzie leży Aargau Jura Park? W północnej Szwajcarii, w kantonie Argowia, na północ od Aarau, między Aarą a Renem. Od kiedy jest parkiem regionalnym? Od 2012 roku, kiedy otrzymał status regionalnego parku przyrody o znaczeniu krajowym. Jakie gminy należą do parku? Między innymi Frick, Herznach-Ueken i Wegenstetten. Czy można zwiedzić dawną kopalnię w Herznach? Tak, kopalnia rudy żelaza ma ekspozycję dla odwiedzających. Warto sprawdzić aktualne godziny na stronie parku. Jaka pora roku jest najlepsza? Wiosną zachwycają kwitnące sady, latem i jesienią dobre warunki do dłuższych pieszych wypraw wśród łąk i winnic.

Katzensee

Regensdorf

Katzensee to jezioro na granicy miasta Zürich i gminy Regensdorf w kantonie Zürich w Szwajcarii. Leży na obrzeżach dużego miasta, a mimo to jest jednym z ulubionych miejsc mieszkańców na krótką ucieczkę w zieleń: można tu pływać, spacerować wokół wody i obserwować ptaki. Czym jest Katzensee? Powierzchnia akwenu wynosi około 36 hektarów. Jezioro leży na granicy dzielnicy Zürich-Affoltern i Regensdorfu. W okolicy znajdują się dwa większe zbiorniki, Dolny i Górny Katzensee, oraz mniejsze Büsisee. Wszystkie powstały po ustąpieniu lodowca, który ukształtował tutejszy krajobraz. Czy można się tu kąpać? Tak, ale w jednym wyznaczonym miejscu. Na południowym brzegu działa miejskie kąpielisko Strandbad (Seebad) Katzensee, prowadzone przez miasto Zürich. Źródła podają, że otwarto je w 1922 roku. Wstęp jest bezpłatny, a w sezonie obowiązują godziny z nadzorem ratowniczym. Na miejscu są kiosk i plac zabaw, jest też opieka nad dziećmi. Ponieważ okolica to obszar chroniony, obowiązują ograniczenia: dotyczą one między innymi psów oraz dmuchanych zabawek i pontonów. Górny zbiornik jest ogrodzony i nie służy do kąpieli. Jak wygląda spacer wokół jeziora? Pętla wokół jezior ma około 3–4 km. Opisywana jest jako szeroka, w większości płaska ścieżka gruntowa; przejście zajmuje zwykle około półtorej godziny, a niektóre opisy podają krócej. Trasa ma jedno krótkie, łagodne podejście, a na zachodnim końcu fragment prowadzi wzdłuż ruchliwej drogi. Nadaje się dla rodzin i dla osób, które nie szukają wymagającej wędrówki. Dlaczego warto przyjechać? Rezerwat przyrody z mozaiką jezior, szuwarów i łąk, popularny wśród ornitologów i fotografów. Kąpielisko z podstawową infrastrukturą i bezpłatnym wstępem. Łatwa, krótka pętla spacerowa blisko Zürichu. Co warto wiedzieć przed wizytą? Katzensee to nie tylko plaża. Całość jest obszarem chronionym, dlatego warto trzymać się wyznaczonych ścieżek i stosować do oznaczeń na miejscu. Dla osób lubiących obserwację ptaków okolica jest ciekawym punktem, a spokojna pętla pozwala zatrzymać się przy brzegu i robić zdjęcia. Jeśli planujesz kąpiel, sprawdź wcześniej datę otwarcia sezonu i godziny nadzoru, bo poza sezonem kąpielisko nie działa. Rodziny z dziećmi docenią plac zabaw i kiosk, a osoby przyjeżdżające tylko na spacer mogą pominąć kąpielisko i skupić się na trasie wokół wody. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży Katzensee? Na granicy miasta Zürich i Regensdorfu w kantonie Zürich, na północ od centrum miasta. Współrzędne to około 47,43 N, 8,49 E. Czy wstęp na plażę jest płatny? Według dostępnych informacji wejście do kąpieliska jest bezpłatne. Sezon i godziny nadzoru warto sprawdzić przed wizytą na stronie miasta Zürich. Czy można wejść z psem? Obowiązują ograniczenia dotyczące psów, ponieważ jest to obszar chroniony. Zasady na miejscu są nadrzędne. Ile trwa obejście jezior? Około 1–1,5 godziny spokojnym tempem, przy dystansie 3–4 km. Kiedy najlepiej przyjechać? W weekendy bywa tłoczno, a parking zapełnia się wcześnie. Dojazd komunikacją miejską lub rowerem jest wygodniejszy niż samochodem.

Lobsigensee

Seedorf (BE)

Lobsigensee to niewielkie jeziorko w gminie Seedorf, w kantonie Berno, w miejscowości Lobsigen. Zajmuje zaledwie 1,73 ha, ale ma znaczenie większe, niż sugeruje jego rozmiar: jest jednocześnie polodowcowym zbiornikiem, stanowiskiem archeologicznym i cennym archiwum przyrodniczym. Czym jest Lobsigensee? To jezioro typu kettle, czyli powstałe w zagłębieniu po bryle martwego lodu, który został zasypany osadami lodowcowymi i po wytopieniu pozostawił misę wypełnioną wodą. Leży na szwajcarskim Płaskowyżu, na wysokości około 514 m n.p.m., mniej więcej 15 km na północny zachód od Berna. To krajobraz łagodnych wzgórz, pól i podmokłych łąk, a nie alpejskich szczytów. Dlaczego warto o nim wiedzieć? Nad południowo-zachodnim brzegiem jeziora znajduje się neolityczne stanowisko osadnictwa palafitowego, datowane na drugą połowę IV tysiąclecia p.n.e. Ludzie budowali tu domostwa na palach tuż przy wodzie. Stanowisko należy do serii obiektów wpisanych na listę UNESCO jako „Prehistoryczne osady palafitowe w rejonie Alp". Historia badań Pierwsze wykopaliska przeprowadzono w 1908 roku, a kolejne sondaże wykonano w 1924 i 1953 roku. Dziś wiadomo, że osuszenie okolicznych terenów podmokłych zaszkodziło zachowanym konstrukcjom: drewno, które przez tysiąclecia leżało w wilgotnym osadzie, zaczęło ulegać erozji. Resztki osady chroni obecnie przede wszystkim stałe, sztuczne ponowne nawadnianie terenu, które ogranicza dalszą degradację. Archiwum historii roślinności Lobsigensee jest także znanym obiektem badań paleoekologicznych. Z osadów dna pobrano rdzenie z dwunastu profili w obrębie całej misy jeziora, a zawarty w nich pyłek roślin pozwolił odtworzyć historię lasów w późnym glacjale, czyli w okresie po ustępowaniu lodowców. W osadach widoczna jest też warstwa popiołu wulkanicznego z erupcji Laacher See, datowanej na około 11 tysięcy lat temu. Taka warstwa działa jak znacznik czasu: ułatwia porównywanie profili i datowanie zmian w środowisku. Najczęstsze pytania Gdzie leży Lobsigensee? W miejscowości Lobsigen, w gminie Seedorf, w kantonie Berno w Szwajcarii, około 15 km na północny zachód od stolicy kraju. Jak duże jest jezioro? Jego powierzchnia to 1,73 ha, więc jest to bardzo małe jezioro, które można obejść w krótkim czasie. Co to znaczy, że to jezioro typu kettle? Powstało w zagłębieniu po pozostałej po lodowcu bryle lodu. Takie jeziorka są typowe dla krajobrazów ukształtowanych przez zlodowacenia. Czy zobaczę tu dawne palafity? Zachowane pozostałości znajdują się pod ziemią i w wilgotnym podłożu, a ich ochrona opiera się na utrzymaniu wysokiego poziomu wody. Nie należy się spodziewać odtworzonych chat. To miejsce raczej dla osób, które lubią ciszę, przyrodę i historię zapisaną w osadach. Czy to miejsce ma znaczenie dla nauki? Tak. Badania pyłku i warstwa popiołu wulkanicznego czynią z jeziora ważne źródło wiedzy o dawnych lasach i klimacie Płaskowyżu, a stanowisko palafitowe uzupełnia obraz neolitycznego osadnictwa w regionie. Czy warto odwiedzić Lobsigensee w trakcie podróży po kantonie Berno? Jeśli interesuje Cię archeologia i krajobrazy polodowcowe, to ciekawy, spokojny przystanek poza utartymi szlakami, blisko stolicy Szwajcarii.

Machme

Klingnau

Machme to starorzecze Aary w miejscowości Klingnau w kantonie Argowia w Szwajcarii. Według dostępnych opisów jest to ostatnie duże starorzecze tej rzeki w całym kantonie. Obszar ma status rezerwatu przyrody i leży w sercu jednego z najcenniejszych ptasich siedlisk północnej Szwajcarii. Czym jest Machme? Starorzecze to dawne ramię rzeki, które zostało oddzielone od głównego nurtu i stało się spokojnym, płytkim zbiornikiem. Machme ma około 500 metrów długości i należy do Parku Obszarów Zalewowych Argowii (Auenschutzpark Aargau), czyli sieci terenów, na których chroni się dynamiczne krajobrazy nadrzeczne. Współrzędne miejsca to mniej więcej 47,590° N, 8,236° E, w pobliżu zbiornika Klingnauer Stausee. Dlaczego to miejsce jest ważne dla przyrody? Machme pełni funkcję miejsca odpoczynku oraz zimowiska ptaków wodnych. Spokojna woda, brak silnego prądu i płytkie strefy sprzyjają ptakom, które szukają pokarmu i schronienia w czasie wędrówek oraz mroźnych miesięcy. Dla miłośników obserwacji ptaków jest to jedna z ciekawszych okolic w dolnym biegu Aary. Jak powstał otaczający krajobraz? Zbiornik Klingnauer Stausee powstał w związku z budową elektrowni wodnej w Klingnau, realizowanej w latach 1931–1935. Podniesiono wówczas obwałowania, a poziom Aary piętrzono o 6,1 metra. Powstały rozległe płycizny, które z czasem stały się ważnym siedliskiem ptaków. Obszar zbiornika został w 1990 roku wpisany na listę terenów Ramsar jako mokradło o międzynarodowym znaczeniu dla ptaków wodnych i brodzących, które odpoczywają tu i żerują podczas wędrówek. Ochrona i prace renowacyjne Teren zbiornika i jego otoczenia podlega ochronie na mocy dekretu kantonalnego z 1988 roku. Dzieli on obszar na strefy: ochrony przyrody, ochrony krajobrazu, obiektów elektrowni, lasu i wody. Częścią działań na rzecz Machme było pogłębienie 500-metrowego starorzecza, które ma zapobiegać jego zarastaniu i zamuleniu. Park Obszarów Zalewowych obejmuje w rejonie zbiornika w sumie około 117 hektarów. Co warto wiedzieć przed wizytą? Miejsce jest chronione, więc zachowuj ciszę i nie schodź z wyznaczonych ścieżek. Najlepszy czas na obserwację ptaków wodnych to okres wędrówek i zima, gdy na wodzie gromadzi się najwięcej gatunków. Zabierz lornetkę; ptaki bywają daleko od brzegu. Psy trzymaj na smyczy lub zostaw w domu, by nie płoszyć zwierząt. Najczęstsze pytania Gdzie leży Machme? W Klingnau, w kantonie Argowia, w dolinie dolnej Aary, w sąsiedztwie zbiornika Klingnauer Stausee. Czym jest starorzecze? To odcięte od głównego koryta dawne ramię rzeki, tworzące spokojny zbiornik wodny. Jak długie jest Machme? Około 500 metrów. Czy to obszar chroniony? Tak, Machme to rezerwat przyrody w ramach Parku Obszarów Zalewowych Argowii, a sąsiedni zbiornik ma status obszaru Ramsar. Po co odwiedzać to miejsce? Dla spokoju, widoków nad wodą i obserwacji ptaków wodnych, zwłaszcza w sezonie wędrówek i zimą.

Vogelmoos

Neudorf

Vogelmoos to rezerwat przyrody w szwajcarskim kantonie Lucerna, położony między miejscowościami Römerswil i Neudorf, na wzgórzach Erlosen nad jeziorem Baldegg. Obszar jest uznany za tereny rozrodu płazów o znaczeniu krajowym i leży na terenie gmin Beromünster i Römerswil. To spokojny cel dla osób, które szukają dzikiej, niemal nieruszonej przyrody w dolinie Seetal. Co to za miejsce? Vogelmoos to chroniona polana leśna, na której przeplatają się stawy, rowy, wilgotne łąki i turzycowiska. Taka mozaika siedlisk sprawia, że w niewielkiej przestrzeni da się zobaczyć kilka odmiennych środowisk: otwartą wodę, podmokły brzeg i łąkę porośniętą turzycami. Przez około 40 lat o ten teren dbała fundacja Pro Vogelmoos, która stopniowo stworzyła tu przyrodniczą oazę. Jaka przyroda tu mieszka? Rezerwat jest znany przede wszystkim z płazów. Zgłaszane są tu żaby wodne, żaby trawne, ropuchy szare i traszki alpejskie. Nad wodą pojawia się także zaskroniec, który chętnie poluje w pobliżu zbiorników. Duże stawy zamieszkuje ponad 20 gatunków ważek, więc w ciepłe dni nad taflą wody widać wyjątkowo dużo owadów w locie. Źródła nie podają liczebności populacji ani dokładnych terminów godów, dlatego przed wizytą warto samemu sprawdzić, kiedy w danym roku płazy są najbardziej aktywne. Jak dojść i kiedy jechać? Do rezerwatu prowadzą szlaki piesze z Neudorf. W pobliżu zatrzymują się autobusy linii 50 i 105. Obszar jest otwarty przez cały rok, a wstęp jest bezpłatny. Ponieważ to teren chroniony, zachowuj się cicho, nie zbaczaj z wyznaczonych ścieżek i nie wchodź do wody, a psa prowadź na smyczy, jeśli obowiązują takie zasady. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Vogelmoos jest płatny? Nie, rezerwat jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Gdzie leży Vogelmoos? W kantonie Lucerna, między Römerswil a Neudorf, na wzgórzach Erlosen niedaleko jeziora Baldegg. Neudorf należy do gminy Beromünster. Jakie zwierzęta można zobaczyć? Żaby wodne i trawne, ropuchy szare, traszki alpejskie, zaskrońce oraz ponad 20 gatunków ważek. Jak tu dojechać komunikacją publiczną? Najbliższe przystanki obsługują autobusy linii 50 i 105, a dalej prowadzą szlaki piesze z Neudorf. Czy to dobry cel na krótką wycieczkę? Tak, jeśli lubisz obserwację przyrody. Wizyta najlepiej sprawdza się jako część dłuższego spaceru po okolicy Seetal, z czasem na spokojne rozejrzenie się wokół stawów.

Parco delle Gole della Breggia

Morbio Inferiore

Parco delle Gole della Breggia to park geologiczny w południowej części szwajcarskiego kantonu Ticino, w dolnej części doliny Valle di Muggio. Leży w okolicach Morbio Inferiore, Morbio Superiore, Balerny i Castel San Pietro. Obszar obejmuje około 65 hektarów, w większości porośniętych lasem, i jest uznawany za pierwszy geopark w Szwajcarii. Dlaczego warto tu przyjechać? Rzeka Breggia przecięła w skałach wąwóz, który odsłonił niemal ciągły profil geologiczny. Obejmuje on okres od jury po trzeciorzęd, czyli ponad 80 milionów lat historii Ziemi. Dla odwiedzających oznacza to rzadką okazję: idąc wzdłuż rzeki, można oglądać warstwy skał z różnych epok, ułożone jedna po drugiej, bez wspinaczki i specjalnego sprzętu. Oficjalne materiały turystyczne mówią o podróży przez 200 milionów lat historii geologicznej i 2000 lat historii człowieka. Jak wygląda zwiedzanie? Park ma sieć oznakowanych ścieżek. Trasa edukacyjna została opisana w publikacji naukowej z 2023 roku jako szlak geologiczny z 23 przystankami, na których objaśniane są skały, skamieniałości i procesy, które ukształtowały wąwóz. Popularne jest przejście z Castel San Pietro w stronę wąwozu, a krótkie odcinki sprawiają, że wizytę można dopasować do własnego tempa i kondycji. Co jeszcze zobaczyć? Park to nie tylko przyroda. Na jego terenie stoją pozostałości dawnej cementowni Saceba oraz ruiny młyna. Surowiec do produkcji cementu pochodził właśnie z miejscowych skał, więc przemysłowa przeszłość doliny łączy się z jej geologią. Dziś te obiekty tworzą część ścieżek tematycznych i pokazują, jak człowiek wykorzystywał bogactwa wąwozu. Krótka historia parku Pomysł na ochronę wąwozu pojawił się w latach 80. XX wieku, a jego autorem było Kantonalne Muzeum Historii Naturalnej. Stowarzyszenie powołano w 1998 roku, a park otwarto dla publiczności we wrześniu 2001 roku. Najczęstsze pytania Gdzie leży park? W Szwajcarii, w kantonie Ticino, w dolnej części doliny Valle di Muggio, przy miejscowościach Morbio Inferiore, Morbio Superiore, Balerna i Castel San Pietro. Czym wyróżnia się geologia parku? Rzeka odsłoniła niemal ciągły profil skał od jury po trzeciorzęd, obejmujący ponad 80 milionów lat. Czy na terenie parku są ślady przemysłu? Tak. Zobaczysz pozostałości dawnej cementowni Saceba i młyna. Ile przystanków ma ścieżka geologiczna? Publikacja naukowa z 2023 roku opisuje szlak z 23 przystankami. Kiedy otwarto park? We wrześniu 2001 roku, po założeniu stowarzyszenia w 1998 roku. Czy to dobre miejsce dla rodzin i osób zainteresowanych historią? Tak, łączy łatwo dostępne trasy w otoczeniu lasu z elementami edukacji przyrodniczej i historii przemysłowej regionu. Warto sprawdzić aktualne informacje o dostępności ścieżek na stronie turystycznej Ticino przed wyjazdem. Dla kogo? Park polecany jest miłośnikom geologii, fotografom, osobom lubiącym spokojne spacery po lesie i wszystkim, którzy zwiedzając południe Szwajcarii chcą zobaczyć coś poza typowymi jeziorami i miastami regionu Lugano oraz Mendrisiotto.

Boniswiler-Seenger Ried

Boniswil

Boniswiler-Seenger Ried to rezerwat przyrody nad brzegiem jeziora Hallwil w szwajcarskim kantonie Argowia, położony w gminach Boniswil i Seengen. Obszar jest chroniony jako teren o znaczeniu krajowym i uchodzi za największe torfowisko niskie w całym kantonie. Czym jest Boniswiler-Seenger Ried? To rozległe mokradło na południowym krańcu jeziora Hallwil. Ried to w języku niemieckim określenie terenów podmokłych porośniętych trawami, turzycami i trzciną. Krajobraz kształtuje tu woda: wilgotne łąki, pasy roślinności przybrzeżnej i fragmenty podmokłego lasu. Według dawnych opracowań rezerwat zajmuje około 40 hektarów, z czego około 4 hektary to las, głównie olszowy las bagienny. Dlaczego to miejsce jest tak cenne? Rezerwat figuruje jednocześnie w dwóch szwajcarskich inwentarzach federalnych: wykazie torfowisk niskich o znaczeniu krajowym oraz wykazie miejsc tarła płazów o znaczeniu krajowym. Oznacza to, że jest zarówno bardzo wartościowym siedliskiem mokradłowym, jak i ważnym miejscem rozrodu płazów. Ponadto należy do sieci Emerald, tworzonej w ramach Konwencji berneńskiej o ochronie europejskiej dzikiej flory i fauny oraz siedlisk przyrodniczych. Jak długo obszar jest chroniony? Ochrona ma kilkadziesiąt lat. W 1986 roku teren został objęty strefą ochrony przyrody na mocy kantonalnego dekretu o ochronie jeziora Hallwil, uchwalonego przez parlament kantonalny. Boniswiler Ried leży przy dolnym końcu jeziora i jest częścią krajobrazu jeziora Hallwil, który widnieje w federalnym wykazie krajobrazów i pomników przyrody (BLN, nr 1303). Gdzie leży i jak go znaleźć? Rezerwat znajduje się nad brzegiem jeziora Hallwil, na granicy gmin Boniswil i Seengen, w dolinie Seetal w kantonie Argowia. Współrzędne: około 47,317° N, 8,199° E. Jezioro Hallwil jest jednym z bardziej znanych akwenów regionu, a okolica jest wygodnym celem krótkiej wycieczki z Zurychu czy Lucerny. Co warto wiedzieć przed wizytą? To obszar chroniony: zachowuj ciszę, nie schodź z udostępnionych ścieżek i nie zbieraj roślin. Psy trzymaj na smyczy lub zostaw w domu, ponieważ wrażliwe mokradła łatwo ulegają zniszczeniu. Najlepiej obserwować przyrodę spokojnie i z dystansu; mokradła są szczególnie ważne dla płazów i ptaków wodnych. Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady dostępu na stronach kantonu Argowia lub gminy. Najczęstsze pytania Czy Boniswiler-Seenger Ried jest największym torfowiskiem w Argowii? Opracowania kantonalne określają go jako największe torfowisko niskie o znaczeniu krajowym w kantonie Argowia. Jakie formy ochrony obejmują rezerwat? Znajduje się w krajowych wykazach torfowisk niskich i miejsc tarła płazów, a także w sieci Emerald w ramach Konwencji berneńskiej. Kiedy utworzono strefę ochrony? W 1986 roku, na podstawie kantonalnego dekretu o ochronie jeziora Hallwil. Gdzie dokładnie leży rezerwat? Nad jeziorem Hallwil, w gminach Boniswil i Seengen w kantonie Argowia w Szwajcarii.

Moos Schönenhof bei Wallisellen

Wallisellen

Moos Schönenhof bei Wallisellen to torfowisko o znaczeniu krajowym, położone w gminie Wallisellen w kantonie Zurych w Szwajcarii. Wpisano je do federalnych inwentarzy mokradeł, co stawia je w gronie najcenniejszych przyrodniczo torfowisk w kraju. To miejsce dla osób, które lubią spokojne, nieoczywiste zakątki przyrody tuż obok aglomeracji miejskiej. Czym jest Moos Schönenhof? Nazwa „Moos" oznacza po niemiecku torfowisko lub bagno. Obszar jest wymieniony w szwajcarskim inwentarzu torfowisk wysokich i przejściowych jako obiekt nr 132 oraz w osobnym inwentarzu torfowisk niskich (fen) jako obiekt nr 868. Dwa wpisy wskazują, że na tym terenie spotykają się różne typy torfowisk, a nie jeden jednolity ekosystem. Gdzie leży i jak duże jest? Torfowisko znajduje się w Wallisellen, w kantonie Zurych, na wysokości około 435 m n.p.m. Według karty obiektu z inwentarza torfowisk wysokich i przejściowych cały obszar obejmuje około 5,8 ha, przy czym właściwa powierzchnia torfowiska wysokiego to zaledwie około 0,1 ha, a reszta to strefa otaczająca. Na mapie oznaczono tam także pole torfu bez roślinności oraz otwartą wodę. Wpis w inwentarzu torfowisk niskich obejmuje około 4,8 ha. Co tu rośnie? Karta inwentarza torfowisk niskich wymienia kilka typów roślinności: łąkę trzęślicową (Pfeifengraswiese), torfowisko przejściowe, szuwar trzcinowy oraz turzycowisko. Taka mozaika oznacza wiele mikrośrodowisk obok siebie, od bardzo mokrych po okresowo wilgotne. Dlaczego torfowiska są ważne? Torfowiska wysokie zasilane są głównie wodą opadową i są ubogie w składniki odżywcze, natomiast torfowiska niskie czerpią wodę z gruntu. Oba typy są w Szwajcarii objęte ochroną na szczeblu federalnym, bo są rzadkie i wrażliwe na osuszanie oraz nawożenie. Obiekt o znaczeniu krajowym to taki, który spełnia kryteria wyboru do tych inwentarzy. Najczęstsze pytania Gdzie jest Moos Schönenhof? W gminie Wallisellen, w kantonie Zurych, w północnej Szwajcarii. Czy to duże torfowisko? Nie. Obszar liczy kilka hektarów, więc to raczej niewielki, cenny fragment przyrody niż rozległy teren do długich wędrówek. Czym różni się torfowisko wysokie od niskiego? Wysokie żyje głównie z deszczu i jest ubogie w składniki odżywcze, niskie zasilane jest wodą gruntową. Czy obszar jest chroniony? Tak, jako obiekt o znaczeniu krajowym figuruje w federalnych inwentarzach torfowisk. Szczegółowe zasady wejścia warto sprawdzić lokalnie przed wizytą. Wskazówki dla odwiedzających Odwiedzając tereny mokradłowe, trzymaj się wyznaczonych ścieżek, nie schodź na torf i nie zostawiaj śmieci. Zabierz obuwie odporne na wilgoć. Najlepiej wybrać się poza porami intensywnych opadów, gdy grunt jest mniej podmokły, a w sezonie wegetacyjnym łatwiej zauważyć zróżnicowaną roślinność. Wallisellen leży blisko Zurychu, więc wizytę można połączyć z innymi punktami regionu.

Rofla Gorge

Andeer

Wąwóz Rofla (w niemieckim także Roffla, Rofflaschlucht) to wąski, prastary odcinek doliny rzeki Hinterrhein (Rein Posteriur) między miejscowościami Sufers i Andeer w kantonie Gryzonia w Szwajcarii. Dziś jest atrakcją łączącą dziką przyrodę, historię i ciekawą inżynierię: do wodospadu prowadzi sztucznie wykuta galeria skalna. Gdzie leży wąwóz Rofla? Wąwóz znajduje się w Parku Przyrody Beverin, między Andeer a Splügen, tuż przy autostradzie A13. Przez wieki był kolejną przeszkodą na drodze do przełęczy Splügen i San Bernardino, obok słynnego wąwozu Viamala. Dla podróżnych przemierzających Alpy oznaczało to konieczność pokonywania trudnego, stromego terenu. Co można zobaczyć na miejscu? Główną atrakcją jest wodospad Rhein, do którego dochodzi się historycznym tunelem w skale. Trasa kończy się za wodospadem, więc zwiedzający przechodzą galerią pod rzeką i mogą stanąć tuż przy spadającej wodzie. Przy wejściu działa małe muzeum, które opowiada o historii miejsca i jego rozwoju turystycznym. Kto zbudował galerię skalną? Galerię wykuł Christian Pitschen-Melchior, który wrócił z Ameryki w 1907 roku i chciał stworzyć w Alpach coś na wzór wodospadu Niagara. Prace trwały siedem lat i wymagały około 8000 eksplozji. Dzięki temu wąwóz stał się jednym z pierwszych tak zagospodarowanych miejsc turystycznych w regionie. Jak dojechać? Autem zjedź z A13 zjazdem Avers-Rofla; obok wąwozu jest duży parking. Komunikacją publiczną jedź autobusem PostBus z Thusis i przesiądź się w Andeer Posta na przystanek „Andeer, Roffla Gorge”. Najczęstsze pytania Kiedy można zwiedzać wąwóz Rofla? Atrakcja jest otwarta sezonowo, od kwietnia do października. Czy miejsce jest dostępne dla osób na wózkach? Nie, obiekt nie jest przystosowany dla wózków inwalidzkich. Czy można połączyć wizytę z wędrówką? Tak. Wąwóz leży na drugim etapie szlaku Säumerweg Avers z Andeer do Innerferrera. Trasa ma około 13,6 km i zajmuje mniej więcej 4 godziny 40 minut. Zaczyna się w Andeer, prowadzi przez teren zakładów granitowych Conrad, leśnymi odcinkami i obok osobliwych formacji skalnych, a potem przez wąwóz i dolinę Ferrera. Po drodze mija się dawną hutę Schmelza i rejon wspinaczki bouldering Magic Wood. Szlak wymaga dobrej kondycji i pewnego kroku. Dlaczego wąwóz był ważny historycznie? Był częścią trudnej drogi do przełęczy alpejskich, a jego pokonanie wymagało wysiłku, zanim powstały nowoczesne trasy. Czy warto zajrzeć tu w drodze przez Gryzonię? Tak, zwłaszcza jeśli planujesz też Viamalę lub Andeer: wąwóz jest blisko trasy i łatwo go połączyć z innymi punktami regionu. Co zabrać na wizytę? Wybierz stabilne, antypoślizgowe obuwie, ponieważ przy wodospadzie jest wilgotno, a w galerii skalnej może być ślisko. Przydadzie się też cieplejsza warstwa ubrania: w wąwozie panuje chłód nawet w letnie dni. Wizytę najlepiej zaplanować w sezonie, od kwietnia do października, kiedy obiekt jest czynny, i zostawić sobie czas na obejrzenie muzeum przy wejściu.

Pyramides d'Euseigne

Prolin

Pyramidy z Euseigne (fr. Pyramides d'Euseigne) to grupa smukłych kolumn ze zlepionego żwiru i głazów, stojących na zboczu w szwajcarskim kantonie Valais. Wieże skalne o spiczastych szczytach wyglądają tak, jakby ktoś ustawił je w rzędzie, a część z nich zwieńczona jest ciężkim głazem niczym kapeluszem. W Szwajcarii to krajobrazowy pomnik przyrody o znaczeniu krajowym. Gdzie leżą Pyramides d'Euseigne? Pyramidy znajdują się przy wsi Euseigne w środkowej części kantonu Valais, w dolinie Val d'Hérens, na południe od miasta Sion. Miejscowość należy do gminy Hérémence i leży na wysokości 979 m n.p.m. Przebiega przez nią główna droga z Sion do Evolène, czyli trasą, którą turyści jadą w głąb doliny. Dzięki temu formacje łatwo połączyć z innymi atrakcjami regionu, bez organizowania osobnej wyprawy. Jak powstały pyramidy? To typowe słupy ziemne, określane też angielskim terminem hoodoos. Materiałem, z którego powstały, jest morena, czyli gruz i żwir naniesiony niegdyś przez lodowce. Według opisów turystycznych szczątki niesione przez dwa lodowce zetknęły się w tym miejscu i zostały mocno zbite pod naciskiem lodu, przez co stwardniały niemal jak beton. Kiedy lodowce się wycofały, deszcz i wiatr zaczęły wymywać i rozwiewać osad. Wśród drobniejszego materiału tkwiły większe, twardsze głazy. Chroniły one to, co leżało bezpośrednio pod nimi, więc woda podmywała tylko otoczenie. Z czasem z moreny wyrzeźbiły się samodzielne kolumny, a głaz na szczycie pełni funkcję parasola. Gdy kamień spadnie lub podłoże zostanie zmyte, słup traci osłonę i zaczyna być rozmywany szybciej. Jak wysokie są pyramidy i ile mają lat? Większość źródeł podaje wysokość około 10–15 metrów. Wiek formacji opisuje się różnie. Materiały turystyczne wiążą powstanie moreny z końcem ostatniej epoki lodowcowej i podają przedział od około 80 tysięcy do 10 tysięcy lat temu. Inne źródła wskazują zlodowacenie Würm, które zakończyło się około 11,7 tysiąca lat temu. Rozbieżność jest naturalna, bo nie chodzi o jedną datę, tylko o długi proces osadzania, a potem erozji, który trwa zresztą nadal. Dlaczego warto je zobaczyć? Pyramides d'Euseigne uchodzą za jedno z ważniejszych stanowisk geologicznych Szwajcarii i są objęte ochroną jako pomnik przyrody. Dla osób zainteresowanych geologią to dobra, widoczna z bliska lekcja tego, co zostawiają po sobie lodowce i jak działa erozja różnicowa. Dla fotografów ciekawy jest kontrast między kruchymi, rzeźbionymi kolumnami a alpejskim otoczeniem doliny. Najlepiej oglądać je z różnych stron i o różnych porach dnia, bo ostre światło wydobywa fakturę zlepieńca. Najczęstsze pytania Gdzie są Pyramides d'Euseigne? W Szwajcarii, w kantonie Valais, przy wsi Euseigne w dolinie Val d'Hérens, na południe od Sion. Z czego są zbudowane? Z moreny lodowcowej, czyli zbitego żwiru i głazów, które wyrzeźbiły woda i wiatr. Jak wysokie są? Zwykle podaje się 10–15 metrów. Czy to chroniony obiekt? Tak, to krajobrazowy pomnik przyrody o znaczeniu krajowym w Szwajcarii. Jak dojechać? Główną drogą z Sion w stronę Evolène, przez Val d'Hérens; Euseigne leży przy tej trasie.

Schaaren

Schlatt (TG)

Schaaren to nadreńska okolica w gminie Schlatt (TG), w kantonie Turgowia, tuż obok Schaffhausen. Nie jest zamkiem, lecz zalesioną równiną zalewową z reliktami wojskowymi i rzymskimi, popularną wśród spacerowiczów. Co to za miejsce? Schaaren to krajobraz rzecznej równiny zalewowej na południowym brzegu Renu, ukształtowany po ostatnim zlodowaceniu. Zachowały się w nim stare koryta rzeczne, lasy dębowe oraz torfowisko o znaczeniu krajowym. Część terenu objęto ochroną przyrody, a całość pełni funkcję rekreacyjnego zaplecza dla mieszkańców Schaffhausen. Kanton wpisuje obszar do inwentarza krajobrazów Renu razem z sąsiednim Paradies i Unterschlatt. Co zobaczysz? Szaniec z 1799 roku. W lesie Schaarenwald stoją pozostałości umocnionego przyczółka z czasów drugiej koalicji antyfrancuskiej. W terenie wyraźnie widać wały, rowy i rampy pod działa, więc spacer po lesie bywa małą lekcją historii wojskowej. Rzymska wieża obserwacyjna. W Schaarenwald stała późnorzymska strażnica nad Renem. Pierwsze wykopaliska prowadzono tu w 1912 roku, a w 2023 roku archeologia kantonalna odnotowała fundament wieży i otaczający ją rów. Stanowisk archeologicznych jest w okolicy więcej, dlatego teren uchodzi za ważny dla badaczy. Przyroda. Dawne rozlewiska, dębowy las i mokradła tworzą spokojne środowisko, w którym łatwo o ciszę nawet blisko miasta. Warto trzymać się ścieżek, bo fragmenty są chronione. Co jeszcze jest w pobliżu? Obok leży dawny klasztor Paradies. Klaryski z Konstancji otrzymały tu dobra w XIII wieku, a konwent rozwiązano w 1836 roku. W 1918 roku zespół kupił koncern Georg Fischer, a w 1948 roku powstała tu Eisenbibliothek, biblioteka poświęcona historii żelaza i techniki. Układ klasztorny, otoczony murem z XVI wieku i parkiem, wpisano do inwentarza ISOS. Jak dotrzeć? Schaaren leży kilka kilometrów w górę Renu od Schaffhausen, na współrzędnych około 47,687 N, 8,697 E. W gminie Schlatt działa stacja kolejowa, a z Schaffhausen dojedziesz tu pociągiem lub rowerem wzdłuż Renu. Na miejscu najlepiej poruszać się pieszo. Kiedy przyjechać? Las i łąki są najładniejsze od późnej wiosny do jesieni. Mokre koryta i ścieżki po deszczu bywają błotniste, więc zabierz solidne buty. Najczęstsze pytania Czy Schaaren to zamek? Nie. To obszar przyrodniczo-historyczny nad Renem. Najbliższym zespołem zabytkowym jest dawny klasztor Paradies. Czy zobaczę coś z czasów rzymskich? Wieża stała w Schaarenwald, jednak jest to stanowisko archeologiczne, więc spodziewaj się śladów w terenie, a nie odbudowanej budowli. Czy wstęp jest płatny? Las i ścieżki to teren rekreacyjny dostępny dla spacerowiczów. Rezerwat wymaga poszanowania zasad ochrony przyrody. Czy to dobry cel na krótką wycieczkę z Schaffhausen? Tak. Połączysz spacer po lesie, ślady fortyfikacji z 1799 roku i wizytę w sąsiednim Paradies w ciągu pół dnia.

Lueg

Affoltern im Emmental

Lueg to wzgórze i punkt widokowy w gminie Affoltern im Emmental, w kantonie Berno. Zalicza się do najpiękniejszych miejsc widokowych w całym Emmentalu. Na szczycie stoi pomnik berneńskiej kawalerii, a z okolicznych łąk widać faliste wzgórza doliny i – przy dobrej pogodzie – ośnieżone Alpy Berneńskie. Co zobaczysz na Lueg? Panorama sięga od Pilatusa, przez Eiger, Mönch i Jungfrau, aż po Dent de Lys na zachodzie. Przed Tobą rozciąga się typowy krajobraz Emmentalu: pagórki, rozproszone gospodarstwa z szerokimi dachami i pastwiska. Wzniesienie leży na wysokości nieco poniżej 900 m n.p.m. (źródła podają 887–888 m), więc widok otwiera się ponad otaczającymi dolinami. Na szczycie znajduje się pomnik poświęcony berneńskim kawalerzystom, którzy zmarli w czasie I wojny światowej i tuż po niej. Wzniesiono go na początku lat dwudziestych XX wieku. Dawniej stała tu wieża z ogniem alarmowym, który ostrzegał okolicę o zagrożeniu. Jak dotrzeć na Lueg? Najwygodniej dojechać samochodem w okolice przełęczy i skręcić w lewo do podnóża wzniesienia Heiligenlandhubel, gdzie jest parking. Stamtąd stromą ścieżką dochodzi się do pomnika. Dojedziesz też komunikacją: autobus linii 468 z Burgdorfu zatrzymuje się przed Landgasthof Lueg, czyli gospodą położoną tuż przy trasie. Jakie są trasy piesze? Popularna pętla z Affoltern im Emmental (Luegweg) ma około 6,6 km, zajmuje mniej więcej 1 godz. 45 min i obejmuje około 120 m podejścia. Prowadzi obok Schaukäserei, czyli pokazowej serowarni Emmental, przez Weid, Schnabel i Junkholz do pomnika, a wraca przez Heiligenland i Rämihaus. Dłuższa wędrówka z Burgdorfu liczy około 11,7 km i trwa ok. 3,5 godziny. Co jeszcze warto połączyć z wizytą? W Affoltern im Emmental działa pokazowa serowarnia, jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji regionu. Pokażą tam, jak powstaje ser emmentaler. Wędrówkę najlepiej zaplanować tak, by po powrocie zajrzeć właśnie tam albo zjeść w gospodzie przy szlaku. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest pogodna pora dnia z dobrą widocznością, bo to ona decyduje o widoku na Alpy. Szlak jest krótki i łagodny, więc nadaje się na wiosnę, lato i jesień. Zimą sprawdź warunki na ścieżce, zwłaszcza na stromym odcinku od parkingu. Najczęstsze pytania Czy na Lueg można dojechać autobusem? Tak. Linia 468 z Burgdorfu zatrzymuje się przy Landgasthof Lueg, skąd jest już blisko do szlaku. Ile czasu zajmuje spacer z Affoltern? Pętla Luegweg ma około 6,6 km i zajmuje około 1 godz. 45 min. Co upamiętnia pomnik na szczycie? Berneńskich kawalerzystów, którzy zmarli w czasie I wojny światowej i zaraz po niej. Wcześniej w tym miejscu stała wieża z ogniem alarmowym. Co widać z Lueg? Wzgórza Emmentalu oraz Alpy: Pilatus, Eiger, Mönch, Jungfrau i Dent de Lys.

Lac de Pérolles

Fryburg

Lac de Pérolles to sztuczne jezioro na rzece Sarine (niem. Saane), tuż przy centrum Fryburga w zachodniej Szwajcarii. Zbiornik zajmuje około 0,35 km², a od strony miasta otaczają go skarpy i lasy, więc kilkanaście minut od dworca masz wrażenie dzikiej doliny. Skąd się wzięło jezioro? Wodę spiętrzyła zapora Maigrauge, wzniesiona na początku lat 70. XIX wieku (budowa trwała według danych o zaporze ok. 1870–1872). W 1910 roku podwyższono ją o 2,5 metra, a w latach 2000–2004 przeszła gruntowną modernizację. Zbiornik zbiera wodę z dorzecza o powierzchni około 1250 km², a przelew zapory jest zamykany zasuwami. Do dziś jezioro służy produkcji energii elektrycznej, współpracując z elektrownią Oelberg, i pomaga regulować przepływ Sarine. Co zobaczysz nad jeziorem? Najciekawsza jest przyroda. Brzegi porastają trzciny, a nad wodą wznoszą się klify z piaskowca molasowego oraz zbocza porośnięte lasem. Teren ma rangę obszaru łęgowego o znaczeniu krajowym ze względu na ptaki lęgowe, zimujące i przelotne, dlatego warto zabrać lornetkę. W pobliżu leży też cystersyjne opactwo Maigrauge, położone nad samą Sarine. Jak dojść? Z dworca we Fryburgu idź bulwarem de Pérolles, potem chemin Guillaume-Ritter, a dalej ścieżką Sentier Ritter, która schodzi lasem do zapory. Przejście zajmuje zwykle dobrych kilkanaście minut, głównie w dół. Po drugiej stronie zapory możesz wybrać chemin de l'Abbaye albo promenadę de la Maigrauge wzdłuż rzeki, prowadzącą do mostu de la Motta i do Starego Miasta. Pętla wokół jeziora, według jednego z serwisów turystycznych, to około 8,6 km i niecałe trzy godziny marszu. Kiedy przyjechać? Spacer sprawdza się o każdej porze roku. Wiosną i jesienią najłatwiej obserwować ptaki, latem w lesie jest chłodniej, a zimą przy niskim słońcu klify wyglądają najbardziej malowniczo. Załóż buty z dobrą podeszwą, bo ścieżki bywają wilgotne i strome. Najczęstsze pytania Czy można pływać w Lac de Pérolles? To zbiornik energetyczny i chroniony obszar przyrodniczy, więc nie jest miejscem do kąpieli. Przychodzi się tu na spacer i do obserwacji ptaków. Czy jezioro jest daleko od dworca we Fryburgu? Nie. Do zapory dojdziesz pieszo z dworca, korzystając ze ścieżki Sentier Ritter, a droga prowadzi głównie w dół. Jak powstało jezioro? Powstało przez spiętrzenie Sarine zaporą Maigrauge, zbudowaną w latach 70. XIX wieku i podwyższoną w 1910 roku. Czy to dobre miejsce dla miłośników ptaków? Tak. Obszar jest uznany za krajowej rangi strefę łęgową dla ptaków, a trzciny i lasy nad brzegiem dają im schronienie przez cały rok.

Hopschusee

Simplon

Hopschusee (Lake Hopschu) to małe jezioro wysokogórskie przy przełęczy Simplon, w gminie Simplon w kantonie Valais w Szwajcarii. Leży na wysokości około 2000 m n.p.m., u wschodniego podnóża Tochuhorn, i jest jednym z łatwiej dostępnych celów krótkiego spaceru w okolicy przełęczy. Gdzie dokładnie leży jezioro? Zbiornik znajduje się dokładnie na dziale wodnym między dorzeczem Rodanu a dorzeczem Padu. Woda z tego rejonu płynie więc w dwóch przeciwnych kierunkach: ku Morzu Śródziemnemu przez Rodan albo ku Adriatykowi przez Pad. Otoczenie jeziora to torfowisko wysokie, objęte ochroną. Kantonalne służby Valais opisują obszar Simplon-Hopschusee jako torfowisko o znaczeniu krajowym, wpisane do inwentarza w 1991 roku, z decyzją ochronną z 1996 roku. Jak dotrzeć do Hopschusee? Najprostszy dojazd prowadzi drogą przez przełęcz Simplon. Na przełęcz kursuje także autobus pocztowy (PostAuto). Popularny punkt startu to hotel Simplonblick, przed którym jest prywatny parking. Stamtąd marsz zajmuje około godziny. Krótka pętla (ok. 3 km, ok. 1 h): z Simplonblick obok torfowiska i szałasów alpejskich do jeziora, potem podejście w stronę pomnika orła Simplon i hospicjum. Trasa jest łatwa. Dłuższa pętla Simplon Bergalpe (ok. 7,8 km, ok. 2,5 h): start na przełęczy (Simplon Kulm), trasa mija jezioro i prowadzi dalej do Rotelsee. Zimą: wyznaczony szlak rakietowy o długości około 3,9 km, zaczynający się przy restauracji Monte Leone, przechodzi nad zamarzniętym jeziorem. Ocena trudności: łatwa, czas około 2 godzin. Co zobaczysz nad jeziorem? Krajobraz jest otwarty: łąki alpejskie, wrzosowiska karłowatych krzewów, płaty torfowiska i szczyty wokół przełęczy. W wodzie i na brzegach żyją pospolite płazy i owady. Jedyną rybą, która znosi taką wysokość, jest strzebla (Elritze, w tym rejonie wymieniana przez służby kantonu). To dobre miejsce na zdjęcia i spokojną przerwę, a nie na kąpiel czy piknik na brzegu. Jak zachować się przy torfowisku? Torfowisko jest wrażliwe na deptanie. Władze kantonu proszą, by nie wchodzić na brzeg ani na płaskie tereny wokół jeziora, szczególnie latem, kiedy pojawiają się młode żaby. Kąpiel w jeziorze jest zabroniona. Trzymaj się wyznaczonych ścieżek i nie zostawiaj śmieci. Kiedy przyjechać? Najwygodniejszy jest okres od lata do wczesnej jesieni, gdy ścieżki są wolne od śniegu. Pogoda na przełęczy zmienia się szybko, więc zabierz warstwę przeciwwiatrową i dobre buty. Zimą okolica służy do wypraw na rakietach śnieżnych; przed wyjściem sprawdź warunki i zagrożenie lawinowe. Najczęstsze pytania Czy można pływać w Hopschusee? Nie. Jezioro leży w chronionym torfowisku, a kąpiel jest tam niedozwolona. Ile trwa spacer z Simplonblick nad jezioro? Cała pętla o długości około 3 km zajmuje mniej więcej godzinę i jest łatwa. Czy dojadę tam komunikacją publiczną? Tak, na przełęcz Simplon dojeżdża autobus pocztowy, a dalej idzie się pieszo. Czy jezioro leży na dziale wodnym? Tak, leży bezpośrednio na granicy dorzeczy Rodanu i Padu, u stóp Tochuhorn.

Lac de Lona

Anniviers

Lac de Lona to jezioro wysokogórskie na wysokości 2640 m n.p.m., nad Grimentz w gminie Anniviers, w szwajcarskim kantonie Valais. Leży w Alpach Pennińskich, w kotlinie Lona poniżej przełęczy Pas de Lona, i jest jednym z celów górskich wędrówek z Val d'Anniviers. Gdzie leży Lac de Lona? Jezioro znajduje się nad miejscowością Grimentz, w bocznej odnodze doliny Val d'Anniviers. Kotlinę Lona tworzą rumowiska skalne i kilka mniejszych oczek wodnych. Do jeziora spływa aktywny lodowiec skalny z masywu Sasseneire, co nadaje okolicy surowy, polodowcowy charakter. Powyżej, na wysokości około 2788 m, biegnie przełęcz Pas de Lona. Jak dojść nad Lac de Lona? Najwygodniejszy start to Grimentz. Kolejką linową wjedziesz do stacji Bendolla, skąd szlak prowadzi w stronę jeziora. Można też pójść pieszo z Grimentz do Bendolli, co zajmuje około półtorej godziny zakosami. Dalej ścieżka należy do Alpejskiego Szlaku Przełęczy (Alpine Passes Trail, trasa nr 6): mija jezioro, wspina się na Pas de Lona i prowadzi do schroniska Cabane des Becs de Bosson, położonego tuż poniżej 3000 m. To najwyżej położone schronisko SAC na tej trasie. Jaką trasę wybrać? Popularna całodniowa wycieczka łączy Bendollę, jezioro i zaporę Moiry. Trasa ma około 14,8 km, zajmuje około 6 godzin i obejmuje ponad 1000 m podejść (1034 m). Po drodze mijasz punkt widokowy Sex de Marinda (2906 m), po czym schodzisz do zapory Moiry. Jeśli wolisz krótszy wariant, dojdź tylko do jeziora i wróć tą samą drogą. Kiedy jechać? Jezioro leży wysoko, więc szlaki są wolne od śniegu głównie latem i na początku jesieni. Wyrusz rano, zabierz warstwy ciepłej odzieży, kurtkę przeciwdeszczową i wodę. Na wysokości ponad 2500 m pogoda zmienia się szybko, a nad kotlinę często napływają chmury. Przed wyjściem sprawdź komunikat dla gór i godziny kursowania kolejki. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Grimentz słynie z drewnianych, ciemnych domów w starej części wsi. W pobliżu leży też zapora Moiry z turkusowym jeziorem zaporowym i lodowcem w tle. Z kotliny Lona i okolicznych grani rozciągają się widoki na szczyty Val d'Anniviers. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Lac de Lona? Na 2640 m n.p.m., nad Grimentz w kantonie Valais. Skąd najłatwiej wyruszyć? Z Grimentz. Kolejka linowa na Bendollę skraca podejście, a dalej idziesz szlakiem Alpine Passes Trail. Ile trwa wędrówka do zapory Moiry? Trasa z Bendolli przez jezioro do zapory ma około 14,8 km i zajmuje około 6 godzin. Czy w pobliżu jest schronisko? Tak, Cabane des Becs de Bosson, tuż poniżej 3000 m, za przełęczą Pas de Lona.

Talalpsee

Glarus Nord

Talalpsee to niewielkie jezioro górskie nad wsią Filzbach w gminie Glarus Nord, w szwajcarskim kantonie Glarus. Leży na tarasie Kerenzerberg, wysoko nad Walensee, na wysokości około 1085 m n.p.m. Jego powierzchnia to zaledwie 3,2 ha, więc to raczej przytulny staw niż duży akwen, za to z widokiem na otaczające je zbocza i łąki. Bywa też nazywane Talsee. Gdzie leży Talalpsee i jak je rozpoznać? Jezioro znajduje się ponad Filzbach, na północnym brzegu Walensee, w regionie Glarnerland. Nie ma naturalnego odpływu, a w jego wodach żyją szczupaki. Wokół wiedzie ścieżka przyrodnicza, która łączy jezioro z przysiółkiem Habergschwänd. Jak dojść do Talalpsee? Najwygodniejsza jest kombinacja kolejki i krótkiego spaceru: Z Filzbach dojdziesz w ok. 10 minut od przystanku autobusowego Sportzentrum do stacji krzesełkowej Kerenzerbergbahn. Przejazd krzesełkiem do stacji górnej Habergschwänd (ok. 1278 m) trwa około 20 minut. Stamtąd do jeziora idzie się mniej więcej pół godziny. Można też zrobić trasę w dół: odcinek Habergschwänd – Talalpsee – Filzbach liczy ok. 5,7 km, zajmuje około 1 h 40 min i ma niemal 650 m zejścia. Trasa ma niski stopień trudności (T1) i jest dostępna głównie od maja do października. Z górnej stacji można też wypożyczyć hulajnogę i zjechać siedmiokilometrową drogą do Filzbach. Co zobaczysz i co robić nad jeziorem? Dookoła jeziora obejdziesz pętlę w ok. 25 minut. Nad brzegiem znajdują się dwa oficjalne paleniska z zapasem drewna oraz miejsca do kąpieli, a przy wodzie działa restauracja z kawiarnią. Miejsce nadaje się na rodzinny piknik, grilla i spokojną przerwę w wędrówce. Z okolicznych tras otwierają się widoki na Walensee i góry Churfirsten. Kiedy przyjechać? Najlepszy jest okres od późnej wiosny do jesieni, gdy działa kolejka i szlaki są wolne od śniegu. W upalne dni można zanurzyć się w jeziorze, a jesienią okolica jest spokojniejsza. Latem warto ruszyć rano, by zająć miejsce przy palenisku. Zimą dojście wymaga innego przygotowania i sprawdzenia warunków na miejscu. Najczęstsze pytania Jak duże jest Talalpsee? Ma 3,2 ha powierzchni i leży na wysokości ok. 1085 m n.p.m. Pętlę dookoła pokonasz w ok. 25 minut. Czy można się tu kąpać? Nad jeziorem są wyznaczone miejsca do kąpieli, a latem to popularny cel wypadów z rodziną. Czy nad jeziorem jest gastronomia? Tak, przy brzegu działa restauracja z kawiarnią. Można też skorzystać z oficjalnych palenisk i przywieźć własne jedzenie. Jak wrócić do Filzbach? Krzesełkiem z Habergschwänd, pieszo szlakiem w dół (ok. 1 h 40 min od górnej stacji) albo na hulajnodze wypożyczonej na górze.

Lago Bianco

Poschiavo

Lago Bianco to wysokogórski zbiornik w okolicach Poschiavo, na przełęczy Bernina w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Leży na wysokości 2234 m n.p.m., ma około 1,5 km² powierzchni i do 53 m głębokości. Jego białawy, mleczny odcień wody pochodzi od zawiesiny niesionej przez strumienie z pobliskich lodowców. Czym jest Lago Bianco? To jezioro spiętrzone przez człowieka. W latach 1910–1911 podniesiono poziom wody w dwóch mniejszych naturalnych jeziorkach, a całość zamknięto zaporami Scala i Arlas na południowym i północnym krańcu. Cel był praktyczny: równomierne zasilanie elektrowni wodnych w dolinie Val Poschiavo. Dziś zbiornikiem zarządza spółka Repower, a w jego okolicy działa też elektrownia szczytowo-pompowa, dla której Lago Bianco jest zbiornikiem górnym. Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe? Jezioro leży na wododziale. Woda z północnej strony przełęczy trafia przez Inn do Dunaju i dalej do Morza Czarnego. Woda z samego zbiornika płynie na południe rzeką Poschiavino, potem Addą i Pad do Morza Śródziemnego. Wzdłuż brzegu biegnie linia Rhätische Bahn, którą jedzie Bernina Express. Stacja Ospizio Bernina na wysokości 2253 m jest najwyżej położoną stacją całej sieci kolei retyckiej, a sama trasa przez Berninę należy do światowego dziedzictwa UNESCO. Jak dotrzeć? Najwygodniej pociągiem: kolej Rhätische Bahn łączy Pontresinę i St. Moritz po stronie Engadyny z Poschiavo i Tirano po stronie włoskiej. Z okna widać jezioro tuż przy torach. Wysiądź na Ospizio Bernina, jeśli chcesz obejść brzeg pieszo. Można też dojechać samochodem drogą przez przełęcz Bernina, na której przy zbiorniku są miejsca do zatrzymania się. Co zobaczysz i co robić? Spacer wzdłuż brzegu z widokiem na skaliste szczyty masywu Bernina i ciągnące się w dół lodowcowe języki. Szlak do południowej zapory i dalej w stronę Alp Grüm, skąd rozciąga się widok na lodowiec Palü. Zjazd rowerem górskim z przełęczy do doliny Poschiavo. Zdjęcia pociągu jadącego tuż nad wodą, szczególnie atrakcyjne latem i jesienią. Kiedy przyjechać? Szlaki są zwykle dostępne od czerwca do października. Zimą przełęcz leży pod śniegiem, a jezioro zamarza, choć pociągi kursują przez cały rok. Mimo lata pogoda bywa tu chłodna i zmienna, więc zabierz ciepłą kurtkę. Poziom wody zmienia się w ciągu roku zależnie od pracy elektrowni i opadów, w suchych latach, jak w 2026 roku, bywa wyraźnie niższy niż zwykle. Najczęstsze pytania Czy w Lago Bianco można się kąpać? Nie jest to miejsce do kąpieli. Woda pochodzi z lodowców i jest bardzo zimna, a jezioro służy gospodarce wodnej. Na jakiej wysokości leży jezioro? Na 2234 m n.p.m., na przełęczy Bernina. Czy dojadę tu pociągiem? Tak, Bernina Express i regularne pociągi Rhätische Bahn zatrzymują się na stacji Ospizio Bernina przy jeziorze. Czy jezioro jest naturalne? Częściowo. Dwa mniejsze naturalne jeziora połączono i spiętrzono zaporami na początku XX wieku.

Lago Cadagno

Quinto

Lake Cadagno (Lago di Cadagno) to alpejskie jezioro w dolinie Piora, na terenie gminy Quinto w kantonie Ticino w Szwajcarii. Leży na wysokości 1921 m n.p.m. w masywie Świętego Gotarda, niedaleko Airolo. Jest jednym z nielicznych w Europie jezior meromiktycznych, czyli takich, w których warstwy wody się nie mieszają. Dlatego od lat przyciąga badaczy, a turystom daje okazję do spokojnej wędrówki wśród górskich pastwisk. Czym wyróżnia się jezioro Cadagno? Woda w jeziorze tworzy dwie odrębne strefy. Górna jest bogata w tlen, głębsza go pozbawiona i zawiera siarkowodór. Na granicy obu warstw, mniej więcej na głębokości 10–13 m, rozwija się cienka warstwa purpurowo-czerwonych bakterii siarkowych o grubości od około 70 do 150 cm. Przy słabym świetle przekształcają one toksyczny siarkowodór w siarczany, dzięki czemu nie przedostaje się on do natlenionej wody powyżej. Dolina Piora jest badana naukowo od ponad dwóch stuleci. W przeszłości jezioro służyło też jako zbiornik retencyjny. Co zobaczysz na miejscu? Nad brzegiem działa Alpine Biology Center, stacja badawcza otwarta dla uniwersytetów, szkół wyższych i szkół średnich. Można do niej zgłosić zwiedzanie z przewodnikiem. Wokół jeziora biegnie ścieżka dydaktyczna o długości około 4 km, o łatwym profilu. Najwyższy punkt trasy to 1964 m, najniższy 1912 m. Drewniane tyczki oznaczają miejsca, w których widać mikroorganizmy lub skutki ich działalności. Centralny punkt informacyjny znajduje się przy stacji biologicznej. Nocleg i posiłek zapewnia schronisko Capanna Cadagno. Jak dojechać nad Lago di Cadagno? Klasyczna droga prowadzi z Piotta kolejką linową Ritom, która pokonuje około 800 m różnicy wysokości na odcinkach o nachyleniu do 87,8%. Na górze leży jezioro Ritom, a stamtąd do Cadagno prowadzi szlak, który według biura turystycznego Bellinzony zajmuje około 3 godzin (około 10 km). Parking znajduje się przy dolnej stacji kolejki oraz przy samym jeziorze Ritom w dolinie Piora. Kolejka kursuje w sezonie, zwykle od końca maja do połowy października. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to lato i wczesna jesień, gdy szlaki są wolne od śniegu, a kolejka i schroniska działają. Na tej wysokości wieczorami robi się chłodno, więc zabierz cieplejszą warstwę ubrania. Najczęstsze pytania Gdzie leży jezioro Cadagno? W dolinie Piora w gminie Quinto, kanton Ticino, w pobliżu Airolo, na wysokości 1921 m n.p.m. Co znaczy, że jezioro jest meromiktyczne? Jego wody nie mieszają się całkowicie. Górna warstwa zawiera tlen, głębsza jest beztlenowa i zawiera siarkowodór. Czy można zwiedzić stację badawczą? Alpine Biology Center przyjmuje grupy naukowe i szkolne, a wizyty z przewodnikiem organizuje się na zamówienie. Czy ścieżka dookoła jeziora jest trudna? Nie. Pętla ma około 4 km, niewielkie przewyższenia (1912–1964 m) i jest oceniana jako łatwa.

Lägh da Cavloc

Maloja

Lägh da Cavloc to górskie jezioro w pobliżu przełęczy Maloja w Szwajcarii, w dolinie Val Forno, w gminie Bregaglia w kantonie Gryzonia. Leży na wysokości około 1900 m n.p.m. Po niemiecku nazywane jest Cavlocsee, po włosku Lago di Cavloccio. To jeden z najłatwiej dostępnych celów spacerowych w okolicy Maloi. Co zobaczysz nad Lägh da Cavloc? Jezioro ma około 400 m długości i 300 m szerokości. Otaczają je alpejskie łąki i zbocza Val Forno, a nad wodą wznosi się masyw sięgający lodowca Forno. Na południowym brzegu jest niewielka plaża, na której latem można się kąpać, choć woda jest bardzo zimna. Nad brzegiem działa sezonowa górska restauracja z lokalnymi specjałami, a w sprzedaży bywa ser kozi z Alp da Cavloc. Są też miejsca na grilla z drewnem zapewnianym przez gminę. Okolicę w 1922 roku malował Giovanni Giacometti. Jak dojść z Maloi? Z miejscowości Maloja trasa zajmuje około godziny i nie wymaga umiejętności wspinaczkowych. Szlak jest szeroki, więc nadaje się także dla rodzin z wózkami. Krótsza opcja zaczyna się na parkingu Orden przy zaporze: to około 3,2 km w jedną stronę i 127 m przewyższenia, ze stałym, łagodnym podejściem. Przy wejściu do Val Forno jest też duży płatny parking. Dokąd iść dalej? Pętla przez Lägh da Bitabergh. Z Maloi do Bitabergh idzie się około 50 minut, do Cavloc około 1 godz. 35 min. Całość to około 8,8 km i 2 godz. 45 min, trudność T2. Schronisko Forno (SAC). Z jeziora szlak prowadzi dalej w głąb Val Forno, a im bliżej lodowca, tym robi się bardziej kamienisty i wymagający. Kotły lodowcowe w Maloi. Można połączyć jezioro ze słynnymi marmitami olbrzymów, czyli kotłami wyżłobionymi przez wodę polodowcową. Razem to około 10 km i 250 m przewyższenia, a samo jezioro to około 7 km i 160 m. To dobry pomysł na pół dnia, gdy chcesz zobaczyć w jednej wycieczce zarówno krajobraz wysokogórski, jak i ślady dawnych lodowców. Kiedy przyjechać? Najlepsza pora na spacer to czerwiec–październik, kiedy szlak jest suchy, a restauracja otwarta. Zimą trasa jest przygotowana jako szlak dla pieszych i narciarzy biegowych, można też iść w rakietach śnieżnych. Najczęstsze pytania Ile czasu zajmuje dojście do jeziora? Z Maloi około godziny w jedną stronę. Z parkingu Orden około godziny przy dystansie 3,2 km. Czy można się tu kąpać? Tak, na południowym brzegu jest mała plaża. Woda jest górska i chłodna, więc kąpiel to raczej krótkie orzeźwienie. Czy trasa nadaje się z dziećmi i wózkiem? Szlak jest łatwy i szeroki, polecany także rodzinom z wózkami. Czy jezioro jest dostępne zimą? Tak. Droga jest przygotowana jako zimowy szlak pieszy i trasa biegowa.

Baldeggersee

Retschwil

Lake Baldegg (Baldeggersee) koło Retschwil to jezioro w kantonie Lucerna w środkowej Szwajcarii, leżące w dolinie Seetal między Hochdorf a Hitzkirch. Jego powierzchnia wynosi około 5,2 km², a największa głębokość sięga 66 m. Północny brzeg należy do gmin Hitzkirch i Retschwil, południowy do Hochdorf i Römerswil. Jak powstało jezioro? Według Historycznego Leksykonu Szwajcarii misa jeziora powstała w wyniku tektonicznego pęknięcia oraz działania lodowca Reuss. Opisy ochrony krajobrazu określają je jako jezioro w misie wyżłobionej przez język lodowca. Dziś cały akwen razem z brzegami wchodzi do federalnego inwentarza krajobrazów o znaczeniu krajowym (BLN), a od 1992 roku podlega też ochronie kantonalnej. Co zobaczysz nad jeziorem? Brzegi porastają szuwary i podmokłe łąki, które są ostoją ptaków. Na południowym krańcu leży obszar Ronfeld z chatką obserwacyjną, z której można obserwować ptaki, nie płosząc ich. Przy jeziorze działa też ścieżka przyrodnicza Pro Natura, opisująca lokalne siedliska. Z jeziorem sąsiaduje zamek Heidegg koło Gelfingen, jedna z ważniejszych rezydencji patrycjatu lucerneńskiego. Zwiedzisz tu ponad 800-letnie piwnice wieży, ogród różany na barokowym tarasie i kawiarnię, a ze wzgórza rozciąga się widok na taflę wody. Jak obejść jezioro? Szlak biegnie niemal w całości wzdłuż brzegu, głównie po stronie wschodniej. Odcinek z Baldegg przez Retschwil do Hitzkirch zajmuje według serwisu Beobachter od dwóch do dwóch i pół godziny, a pełne okrążenie jest o ok. półtorej godziny dłuższe. Niektóre fragmenty przy drodze kantonalnej między Nunwil a Tempikon nie mają jeszcze osobnej ścieżki dla pieszych. Trasa nie nadaje się dla wózków. Po okolicy poprowadzono też oznakowane trasy rowerowe sieci Seetal. Czy można się kąpać? Tak, ale tylko w wyznaczonych miejscach: przy kąpielisku Badi Baldegg (z sauną nad wodą) oraz w Gelfingen. Obowiązuje też ograniczenie wędkowania do wskazanych stanowisk. Psy trzeba prowadzić na smyczy. Kiedy przyjechać? Na kąpiel i rower najlepiej wybrać lato. Obserwacja ptaków i spacery sprawdzają się przez większą część roku. Jak dojechać? Jezioro leży w dolinie Seetal, między Hochdorf a Hitzkirch, niedaleko miasta Lucerna. Dojazd do miejscowości nad brzegiem, takich jak Baldegg, Retschwil czy Gelfingen, jest możliwy lokalnymi drogami; warto wcześniej sprawdzić rozkład połączeń publicznych. Najczęstsze pytania Jak głębokie i duże jest Baldeggersee? Powierzchnia to około 5,2 km², a maksymalna głębokość wynosi 66 m. Gdzie można pływać? Tylko w wyznaczonych miejscach, takich jak Badi Baldegg i Gelfingen. Poza nimi kąpiel jest niedozwolona. Ile trwa spacer wzdłuż brzegu? Odcinek Baldegg – Retschwil – Hitzkirch to około 2–2,5 godziny. Całe okrążenie zajmuje o ok. półtorej godziny więcej. Czy można wziąć psa? Tak, ale na brzegu obowiązuje smycz.

Lago di Saoseo

Poschiavo

Lago di Saoseo (w dialekcie Lagh da Saoseo) to jezioro górskie w dolinie Val da Camp, w gminie Poschiavo w kantonie Gryzonia w Szwajcarii. Leży na wysokości około 2028 m n.p.m., niedaleko przełęczy Bernina, i należy do najczęściej fotografowanych jezior Valposchiavo. Gdzie leży jezioro? Val da Camp (po włosku Val di Campo) to boczna dolina w regionie Valposchiavo, tuż przy granicy z Włochami. Nie należy jej mylić z miejscowością Val di Campo w Ticino, która jest zupełnie innym miejscem. Nad jeziorem stoi schronisko Rifugio Saoseo, a sama wyprawa przebiega w otoczeniu lasów modrzewiowo-limbowych i alpejskich łąk. Jak dojść nad Lago di Saoseo? Do jeziora nie prowadzi droga dla samochodów. Dolina jest zamknięta dla ruchu prywatnego, a dojście wymaga pieszej wędrówki szlakami. Z Sfazù (hamlet na wysokości 1622 m przy drodze na Bernina) można iść pieszo albo podjechać busem do Alp Camp. Kurs z Sfazù wymaga wcześniejszej rezerwacji. Od Alp Camp pętla dookoła jeziora zajmuje według danych Wikipedii około dwóch godzin. Pętla z Sfazù to około pięciu godzin marszu. Trasa z oficjalnej oferty Graubünden (15 km, ok. 7 godzin, 657 m podejścia, najwyższy punkt 2261 m) jest opisana jako trudniejsza, choć sama okolica jeziora nadaje się też dla rodzin z dziećmi. Przed wyjściem sprawdź aktualny rozkład busa i zasady rezerwacji, bo ta część trasy bywa najbardziej niewygodna logistycznie. Co zobaczysz? Woda w jeziorze ma intensywny turkusowy odcień, a w bezwietrzne dni odbijają się w niej okoliczne zbocza pasma Bernina. Wokół rosną limby i modrzewie, a nad brzegiem urządzono miejsca do odpoczynku. Całość jest dobrze widoczna z krótkiej pętli, więc nawet krótki spacer daje pełny obraz okolicy. Kiedy jechać? Najlepszy czas to lato i wczesna jesień, gdy szlaki są wolne od śniegu, a bus kursuje regularnie. Jesienią modrzewie przybierają złoty kolor, co wielu fotografów uważa za najładniejszy moment sezonu. Zabierz warstwę na zmianę pogody, ponieważ na 2000 m n.p.m. temperatura potrafi szybko spaść. Najczęstsze pytania Czy można dojechać nad jezioro samochodem? Nie. Val da Camp jest zamknięta dla ruchu prywatnego, a ostatni odcinek pokonuje się busem albo pieszo. Ile czasu zajmuje spacer? Zależy od trasy: około dwóch godzin pętli od Alp Camp, około pięciu godzin z Sfazù, a dłuższe warianty do siedmiu godzin. Czy jest tu schronisko? Tak, Rifugio Saoseo stoi w pobliżu jeziora i pozwala odpocząć lub zostać na noc. Czy trasa nadaje się dla dzieci? Okolica jeziora jest łatwa i polecana rodzinom, ale dłuższe pętle wymagają kondycji.

Lac de Biaufond

Les Bois

Lac de Biaufond to sztuczne jezioro na rzece Doubs, położone przy granicy szwajcarsko-francuskiej, w pobliżu miejscowości Les Bois w szwajcarskim kantonie Jura (region Franches-Montagnes). Zbiornik leży na wysokości około 610 m n.p.m., zajmuje około 47 ha i powstał dzięki 15-metrowej zaporze Refrain. Jego akwen należy częściowo do Szwajcarii, a częściowo do Francji (departament Doubs). Gdzie dokładnie leży Lac de Biaufond? Jezioro wypełnia głęboką dolinę Doubs, w miejscu, gdzie rzeka wyznacza granicę dwóch państw. Sama osada Biaufond jest ciekawostką geograficzną: to jedyny punkt, w którym kantony Neuchâtel i Jura stykają się ze sobą, i to na odcinku zaledwie około 150 metrów. Na zalanym odcinku doliny stoi kamień graniczny wskazujący, gdzie spotykają się oba kantony i Francja. Co zobaczysz na miejscu? Przede wszystkim spokojną, zamkniętą skalnymi zboczami taflę wody, na tyle czystą, że przy brzegu widać ryby. W okolicy mostu w Biaufond granica państwowa biegnie dokładnie środkiem jezdni, więc jednym krokiem przechodzi się z Francji do Szwajcarii. Zbiornik ma też znaczenie przyrodnicze: zimą jest ważnym miejscem pobytu ptactwa wodnego w regionie, dlatego warto zabrać lornetkę. Po stronie szwajcarskiej działa restauracja z gîte, gdzie można zjeść i odpocząć po spacerze. Blisko jeziora znajduje się także wodospad Saut du Doubs (około 27 m wysokości), a kawałek dalej w dół rzeki zapora Châtelot. Jak spędzić tu dzień? Pieszo. Pętla z Biaufond obejmuje Lac de Biaufond i mniejsze Lac du Cul des Près; ma około 7,6 km, mniej więcej 500 m sumy podejść i zajmuje około 4 godzin. Wąwozem Doubs. Trasa przez Combe de Biaufond prowadzi metalowymi drabinkami, drewnianymi schodami i kładkami. Dłuższy wariant z Biaufond do punktu widokowego Vieilles Femelles mija Échelles de la Mort (około 19 km, prawie 7 godzin marszu, poziom trudny). Nie jest polecany osobom z lękiem wysokości. Rowerem. Pętla z La Chaux-de-Fonds przez jezioro ma około 41 km i około 770 m przewyższeń. Z punktem widokowym. Brzegiem po stronie francuskiej poprowadzono ścieżkę z widokami z belwederu Cendrée na Échelles de la Mort. Jak dojechać? Najwygodniej samochodem. Szlaki zaczynają się przy parkingu na drodze D464 przy moście w Biaufond. Dojazd od strony szwajcarskiej prowadzi wąskimi drogami z okolic Les Bois i La Chaux-de-Fonds, dlatego jedź ostrożnie. Po stronie francuskiej, w Fournet-Blancheroche, znajduje się miejsce postojowe dla kamperów. Kiedy przyjechać? Wiosna i wczesna jesień sprzyjają wędrówkom. Zimą przyciąga obserwatorów ptaków, ale szlaki w wąwozie bywają wtedy śliskie. Najczęstsze pytania Czy Lac de Biaufond leży w Szwajcarii czy we Francji? W obu krajach: w Szwajcarii (kanton Jura, Les Bois) i we Francji (departament Doubs). Jak duże jest jezioro? Ma około 47 ha powierzchni i leży na wysokości około 610 m n.p.m. Czy są tu miejsca na posiłek lub nocleg? Po stronie szwajcarskiej działa restauracja z gîte. Kamperzyści mogą skorzystać z miejsca postojowego w Fournet-Blancheroche. Czy szlak przez Combe de Biaufond jest trudny? Tak, prowadzi drabinkami, schodami i kładkami, więc wymaga kondycji i braku lęku wysokości.

Lacs de Fenêtre

Orsières

Lacs de Fenêtre to grupa trzech jezior wysokogórskich w gminie Orsières w szwajcarskim Valais, tuż przy granicy z Włochami. Leżą w górnej części Val Ferret, w pobliżu Przełęczy Wielkiego Świętego Bernarda, na wysokości około 2450–2500 m n.p.m. (źródła podają nieco różne wartości). To jeden z klasycznych celów jednodniowych wycieczek w tej części Alp Pennińskich. Gdzie leżą Lacs de Fenêtre? Jeziora znajdują się w kotlinie nad doliną La Fouly, po szwajcarskiej stronie grzbietu, ale szlak do nich zaczyna się zwykle na przełęczy Wielkiego Świętego Bernarda i hospicjum. Powyżej wznosi się przełęcz Fenêtre de Ferret (2698 m), przez którą biegnie granica szwajcarsko-włoska. Z jej okolic widać Mont Dolent i Grand Golliat. Jak dotrzeć? Najwygodniej dojechać na przełęcz Wielkiego Świętego Bernarda i ruszyć stamtąd pieszo. Z La Fouly, głównej miejscowości Val Ferret, kursuje autobus przez Orsières na przełęcz. Operator TMR sprzedaje bilet dla pieszych (20 CHF dorośli, 10 CHF dzieci), który obejmuje przejazd z Orsières do Ferret oraz powrót z Hospicjum do Orsières. Dzięki temu można przejść pętlę bez wracania tą samą drogą. Jakie są trasy do jezior? Krótka pętla to około 6,75 km, ok. 590 m podejścia i około 3,5 godziny marszu. Prowadzi przez Fenêtre de Ferret. Dłuższa pętla ma około 11 km, prawie 1000 m podejścia i zajmuje około 5–6 godzin. Wiedzie przez Pas des Chevaux, jeziora Grand Lé i Col des Bastillons, a potem przez jeziora Fenêtre i Fenêtre de Ferret. Jest oceniana jako trudniejsza. Szlak po stronie szwajcarskiej oznaczony jest numerem 210, po włoskiej – numerami 103 lub 13a. Zalecany jest kierunek zgodny z ruchem wskazówek zegara, bo podejście na Col des Bastillons jest przyjemniejsze niż zejście. Kiedy jechać? Szlak jest dostępny dla pieszych latem, zwykle od lipca do września. We wczesnym sezonie na przełęczach, zwłaszcza na Pas des Chevaux, mogą leżeć płaty śniegu, o czym warto pamiętać przy planowaniu. Na tej wysokości pogoda zmienia się szybko, więc zabierz ciepłą warstwę i ochronę przed słońcem. Najczęstsze pytania Ile jest jezior? Trzy, położone blisko siebie pod przełęczą Fenêtre de Ferret. Czy trasa jest trudna? Krótka pętla jest uznawana za łatwą i dobrze oznaczoną. Dłuższy wariant z Col des Bastillons wymaga lepszej kondycji. Czy dojadę tam komunikacją publiczną? Tak, autobusem z La Fouly lub Orsières na przełęcz Wielkiego Świętego Bernarda, a stamtąd pieszo. Czy przechodzi się przez granicę? Fenêtre de Ferret leży na granicy ze Włochami, a część szlaków biegnie po stronie włoskiej. Weź ze sobą dokument tożsamości.

Hüttwilersee

Uesslingen-Buch

Hüttwilersee to jezioro w szwajcarskim kantonie Turgowia, leżące na granicy gmin Hüttwilen i Uesslingen-Buch. Razem z sąsiednimi Nussbaumersee i Hasensee tworzy trójkę jezior doliny Seebachtal, a Hüttwilersee jest z nich tym, nad którym znajdziesz kąpielisko. Gdzie leży Hüttwilersee? Jezioro znajduje się w północno-wschodniej Szwajcarii, w pobliżu Hüttwilen, na współrzędnych około 47,61° N i 8,84° E. Leży w zagłębieniu za morenowym wałem pozostawionym przez ostatnie zlodowacenie. Trzy jeziora dzieli niewielka odległość, więc łatwo zobaczyć je podczas jednego spaceru. Jakie jest to jezioro? Powierzchnia wynosi około 0,35 km², średnia głębokość to ok. 7,7 m, a największa ok. 14,8 m. To jezioro niewielkie, spokojne i otoczone zielenią. Poziom wody obniżono sztucznie po epoce lodowej, dlatego dawne długie jezioro rozpadło się na trzy odrębne akweny. Co warto wiedzieć o dolinie Seebachtal? Seebachtal to obszar chroniony. Krajobraz objęto ochroną w 1966 roku, a od 1994 roku fundacja Stiftung Seebachtal przywraca okolicy pierwotny charakter. Renaturyzacja brzegów sprzyja zagrożonym płazom, takim jak rzekotka drzewna czy traszki. Dolina uchodzi za przyrodniczą perłę Turgowii o znaczeniu krajowym. Czy można się tu kąpać? Tak. Nad Hüttwilersee działa kąpielisko Strandbad położone na terenie rezerwatu. Ma żwirową plażę, osobną strefę dla nieumiejących pływać, wieżę do skoków, plac zabaw i restaurację. Sezon trwa mniej więcej od maja do połowy września. Na jeziorze obowiązuje zakaz materacy dmuchanych i desek SUP, a w dolinie zakaz kąpieli psów, więc zostaw czworonoga poza wodą. Co robić poza pływaniem? Spacerować ścieżkami wokół jezior. Okolica Nussbaumersee ma łatwe trasy. Przejść trasą przez dolinę Seebach w stronę dawnego klasztoru Kartause Ittingen, o średnim stopniu trudności. Obserwować ptaki i płazy na odtworzonych brzegach. Zrobić zdjęcia o poranku, gdy woda jest gładka. Jak dojechać? Najwygodniej samochodem z Frauenfeld lub Hüttwilen. Dolinę obsługuje też komunikacja autobusowa z obu miejscowości. Sprawdź aktualny rozkład przed wyjazdem, bo w mniejszych gminach kursy bywają rzadsze poza szczytem. Kiedy przyjechać? Na kąpiel wybierz lipiec i sierpień, gdy kąpielisko działa pełną parą. Na spacery i obserwację przyrody dobre są maj, czerwiec i wrzesień, kiedy jest mniej ludzi, a krajobraz zielony lub złocisty. Najczęstsze pytania Czy nad Hüttwilersee jest plaża? Tak, kąpielisko Strandbad ma żwirową plażę, strefę dla dzieci, wieżę do skoków i restaurację. Czy mogę wejść do wody z psem? Nie. W dolinie Seebachtal psom nie wolno się kąpać. Czy mogę pływać na SUP-ie lub dmuchanym materacu? Nie, na Hüttwilersee te sprzęty są zabronione. Czy w okolicy są inne jeziora? Tak, tuż obok leżą Nussbaumersee i Hasensee. Wszystkie trzy to część doliny Seebachtal. Do kiedy trwa sezon kąpielowy? Mniej więcej od maja do połowy września. Dokładne daty sprawdź przed przyjazdem.

Natura w Szwajcarii

Aargau Jura Park

Katzensee

Lobsigensee

Machme

Vogelmoos

Parco delle Gole della Breggia

Boniswiler-Seenger Ried

Moos Schönenhof bei Wallisellen

Rofla Gorge

Pyramides d'Euseigne

Schaaren

Lueg

Lac de Pérolles

Hopschusee

Lac de Lona

Talalpsee

Lago Bianco

Lago Cadagno

Lägh da Cavloc

Baldeggersee

Lago di Saoseo

Lac de Biaufond

Lacs de Fenêtre

Hüttwilersee

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca