Natura — Szwajcaria

Lac de Seedorf

Prez

Lac de Seedorf to małe naturalne jezioro w miejscowości Noréaz, w gminie Prez w szwajcarskim kantonie Fryburg. Leży niespełna 10 km od miasta Fryburg, na wysokości około 609 m n.p.m., wśród podmokłych łąk i zarośli. To spokojny cel na krótki spacer lub wypad rowerowy z dala od alpejskich tłumów. Gdzie leży Lac de Seedorf? Jezioro znajduje się w dystrykcie Sarine, w zachodniej, pagórkowatej części kantonu Fryburg. Dawniej Noréaz było samodzielną gminą. Od 1 stycznia 2020 roku wchodzi razem z Corserey i Prez-vers-Noréaz w skład nowej gminy Prez. Urząd gminy mieści się w Prez-vers-Noréaz przy Route de Fribourg 19. Współrzędne jeziora to około 46,796 N i 7,041 E, więc łatwo wpiszesz je w nawigację albo mapę w telefonie. Jak duże jest jezioro i skąd bierze wodę? Zbiornik jest niewielki. Według kantonalnej inwentaryzacji geostanowisk ma około 440 m długości i 250 m szerokości, a jego powierzchnia to około 10–11 ha, zależnie od źródła. Największa głębokość nie została nigdy dokładnie zmierzona. Wodę dostarczają potok Palon i drobne skanalizowane cieki, a wypływ tworzy rzekę Sonnaz. Kantonalny wykaz opisuje całość jako basen limniczno-bagienny, czyli jezioro otoczone torfowiskami i mokradłami, dlatego krajobraz jest tu bardziej łąkowy niż górski. Co zobaczysz w okolicy? Główną atrakcją jest sam krajobraz: płaska tafla wody, pas szuwarów i zielone wzgórza Fryburga. Okolica nadaje się na spacer, a serwisy turystyczne opisują ją także jako cel wycieczki rowerowej. Komoot notuje w pobliżu odcinek rowerowy o długości prawie 7 km, na którego części jazda rowerem nie jest dozwolona, więc zwracaj uwagę na oznakowanie. Region ma też wątek archeologiczny. W pobliżu leży stanowisko En Praz des Gueux, neolityczna osada nadjeziorna. Należy ona do serii prehistorycznych osad palafitowych wokół Alp, wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Samo jezioro jest więc częścią krajobrazu, który ludzie zamieszkiwali już tysiące lat temu. Kiedy przyjechać? Najwygodniej wybrać się od późnej wiosny do jesieni, gdy ścieżki są suche, a łąki zielone. Poza sezonem teren bywa podmokły, więc zabierz wodoodporne buty. Na miejscu nie ma rozbudowanej infrastruktury turystycznej, dlatego wodę i prowiant zabierz ze sobą. Jak zaplanować wizytę? Fryburg to wygodna baza wypadowa. Z miasta dojedziesz samochodem lub rowerem w krótki czas, a po drodze minąć możesz kilka wiosek regionu Sarine. Informacje o okolicy uzyskasz w biurze Fribourg Région oraz w urzędzie gminy Prez. Najczęstsze pytania Czy Lac de Seedorf leży w Uri lub Bernie? Nie. To jezioro w kantonie Fryburg, w miejscowości Noréaz (gmina Prez). Nazwa Seedorf występuje też w innych kantonach, ale to zupełnie inne miejsca. Jak duże jest jezioro? Ma około 440 m długości i 250 m szerokości, a powierzchnię około 10–11 ha. Ile jest do Fryburga? Mniej niż 10 km. Co jest w pobliżu poza jeziorem? Neolityczne stanowisko En Praz des Gueux, część wpisanego na listę UNESCO dziedzictwa palafitów wokół Alp, oraz wiejskie tereny kantonu Fryburg.

Canovasee

Domleschg

Canovasee to jezioro kąpielowe w gminie Domleschg w szwajcarskim kantonie Gryzonia, tuż nad wsią Paspels, w dolinie Domleschg. Niewielki zbiornik leży wśród łąk i lasu, a w upalne dni służy jako lokalna plaża dla mieszkańców i turystów odwiedzających okolice przełomu Viamala. Jak duże jest jezioro i gdzie leży? Lustro wody znajduje się na wysokości 777 m n.p.m. Jezioro ma niespełna 200 m długości i około 100 m szerokości, więc to raczej staw niż akwen do żeglowania. Woda dopływa i odpływa podziemnie, nie ma tu więc strumienia wpadającego do zbiornika. Położenie jest między Paspels a Almens. Teren należy do posiadłości Canova i jest prywatny, a wstęp na plażę jest płatny. Jak dojechać i dojść? Od przystanku autobusowego w Paspels idzie się do jeziora około 10 minut. Miejsce jest dostępne przez cały rok, choć kąpielisko działa sezonowo. Popularna jest piesza wycieczka do sąsiedniego Almens, a obok jeziora przebiega szlak Burgenweg Domleschg, łączący zamki i ruiny doliny. Co zrobić nad Canovasee? Latem woda nagrzewa się powyżej 20 stopni, dlatego jezioro uchodzi za jedno z cieplejszych w regionie. Sezon kąpielowy zaczyna się na początku maja. Na miejscu są: duża trawiasta plaża do leżenia, dwa miejsca do grillowania, przebieralnie i toalety, kiosk z lodami, napojami i przekąskami. Psy mogą wchodzić na wydzielony fragment brzegu, za symboliczną dobrowolną opłatą 1 CHF. Ile kosztuje wstęp? Według oficjalnej strony turystycznej Gryzonii dorosły płaci 4,50 CHF, a dzieci w wieku 6–16 lat 2 CHF. Dostępne są też karty sezonowe i rodzinne. Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od roku, dlatego aktualny harmonogram sprawdzisz na stronie canovasee.com. Kiedy przyjechać? Najlepiej od maja do września, w słoneczne dni. Zimą okolica nadaje się na spacer, ale kąpielisko jest wtedy zamknięte. Połączenie plażowania z wędrówką po zamkach Domleschg daje cały dzień programu dla rodziny. Najczęstsze pytania Czy wstęp nad Canovasee jest płatny? Tak. Bilet dla dorosłego kosztuje 4,50 CHF, dla dzieci 6–16 lat 2 CHF; są też karnety sezonowe i rodzinne. Jak dojść do jeziora z Paspels? Z przystanku autobusowego w Paspels to ok. 10 minut pieszo. Czy można przyjść z psem? Tak, na wyznaczony fragment brzegu. Obowiązuje dobrowolna opłata 1 CHF. Czy są tu grill i jedzenie? Są dwa miejsca do grillowania oraz kiosk z lodami, napojami i przekąskami. Kiedy zaczyna się sezon? Kąpielisko otwiera się na początku maja.

Lac de Bretaye

Ollon

Lac de Bretaye to małe jezioro górskie na wysokości około 1800 m n.p.m., położone w gminie Ollon w kantonie Vaud, tuż nad Villars-sur-Ollon. Leży w masywie Alpes vaudoises, przy przełęczy Col de Bretaye (1806 m), skąd rozpościera się widok na Grand Chamossaire. To jeden z najłatwiej dostępnych celów rodzinnych spacerów w tej części Szwajcarii. Jak dojechać nad Lac de Bretaye? Najwygodniej kolejką zębatą. Czerwony pociąg kursuje z Villars do stacji Bretaye, a sama linia łączy Villars z Bex w dolinie Rodanu. Pasażerowie z Aigle lub Bex najpierw dojeżdżają do Villars (autobusem lub koleją), potem przesiadają się na kolejkę górską. Od stacji Bretaye do brzegu jeziora idzie się krótko, bez stromych podejść. Ważny jest karnet Abonament Général (AG), co docenią osoby podróżujące po Szwajcarii na jednym bilecie. Co zobaczysz nad jeziorem? Wokół jeziora biegnie rodzinna ścieżka okrężna. Trasa startuje przy stacji, mija niewielką osadę Bretaye i prowadzi u stóp Grand Chamossaire. Po drodze widać także Petit Chamossaire na północno-zachodnim stoku. Teren jest łagodny, dlatego nadaje się na spacer z dziećmi i na powolny wypad dla osób bez doświadczenia w górach. Jezioro jest najbardziej znane z krajobrazu: lustro wody w otoczeniu alpejskich łąk i skalnych grani. Latem to dobre miejsce na piknik i zdjęcia, a zimą okolica zmienia się w teren narciarski i do wędrówek w rakietach śnieżnych. Jakie inne jeziora i szlaki są w pobliżu? Bretaye jest punktem wyjścia dla kilku tras: Lac Noir (ok. 1715 m) leży niedaleko przełęczy i łatwo go połączyć z wyprawą nad Bretaye. Lac des Chavonnes (ok. 1690 m) jest celem trasy przez Chaux-Ronde i Conche. Od stacji Bretaye do kolejki krzesełkowej Lac Noir – Chaux-Ronde idzie się około 15 minut. Pętla Bretaye – Grand Chamossaire – Petit Chamossaire prowadzi granią na szczyt, a potem schodzi w stronę Lac Noir i wraca na Bretaye. Można ją przejść także w przeciwnym kierunku. Wysokość Petit Chamossaire podawana jest w źródłach jako 2010 lub 2034 m. Trasa na rakietach śnieżnych z Col de Bretaye do Lac des Chavonnes ma około 5,5 km i średni stopień trudności. Przejście zajmuje ok. 2 godz. 25 min, a sezon trwa od grudnia do marca. Kiedy przyjechać? Letni spacer jest najprzyjemniejszy od czerwca do września, gdy ścieżki są wolne od śniegu. W zimie jezioro pokrywa śnieg, a okolica zamienia się w trasy dla narciarzy i piechurów w rakietach. Z uwagi na wysokość pogoda zmienia się szybko, dlatego zabierz ciepłą warstwę ubrania nawet w pogodny dzień i sprawdź prognozę przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Czy do jeziora Bretaye można dojść pieszo z Villars? Najprostsza jest kolejka zębata z Villars do Bretaye, ale z doliny prowadzą też szlaki piesze. Wymagają więcej czasu i kondycji niż przejazd pociągiem. Czy trasa wokół jeziora nadaje się dla dzieci? Tak. Alpes vaudoises opisują ją jako rodzinny spacer okrężny o łagodnym profilu, który rozpoczyna się przy stacji. Na jakiej wysokości leży Lac de Bretaye? Na około 1800 m n.p.m. Przełęcz Col de Bretaye znajduje się na wysokości 1806 m. Czy zimą da się odwiedzić okolice jeziora? Tak. Kolejka dojeżdża do Bretaye, a w okolicy wytyczono trasy na rakiety śnieżne, na przykład do Lac des Chavonnes.

Hagelseeli

Brienz (BE)

Hagelseeli (także Hagelseewli) to maleńkie jeziorko górskie w kantonie Berno w Szwajcarii, położone w alpejskiej kotlinie między rejonem Axalp nad jeziorem Brienz a obszarem First nad Grindelwaldem. Jego powierzchnia to zaledwie 2,49 ha, więc to raczej oczko wodne niż jezioro, ale właśnie dzięki temu jest celem dla tych, którzy szukają ciszy. Gdzie leży Hagelseeli? Jezioro znajduje się w Alpach Berneńskich, w okolicach współrzędnych 46,67° N i 8,03° E. Administracyjnie należy do gminy Brienz, a od strony turystycznej jest zwykle opisywane jako punkt na szlaku łączącym Axalp z First. Leży u stóp grani Ritzengrätli, w szerokim zagłębieniu pod szczytem Grossenegg. Jak dotrzeć do Hagelseeli? Nie dojedziesz tu samochodem — jezioro osiąga się pieszo. Najpopularniejsza trasa to przejście między First a Axalp w obu kierunkach: First – Hagelseewli – Lütschentälti – Axalp: ok. 10,8 km i około 3 godzin 40 minut marszu, trudność średnia, Axalp – Hagelseewli – Grindelwald/First: ok. 10,9 km i około 4 godzin 20 minut, trasa wiedzie przez tylną część Axalp i halę pasterską Tschingelfeld. Do Axalp dojedziesz z Brienz linią PostAuto. Plateau Axalp leży na wysokości około 1535 m n.p.m. nad jeziorem Brienz. Co zobaczysz na miejscu? Po obejściu grani Ritzengrätli jezioro ukazuje się w szerokiej kotlinie. Na tle sąsiedniego Bachalpsee, do którego ciągną tłumy z First, Hagelseeli jest wyraźnie spokojniejsze i niemal bezludne. Dalej szlak w kierunku Lütschentälti otwiera widoki na grzbiet Brienzer Rothorn i Augstmatthorn oraz turkusowe jezioro Brienz w dole. Kiedy przyjechać? Szlak ma charakter wysokogórski, więc najlepszy jest okres letni, gdy zejdzie śnieg i działa sezonowa infrastruktura Axalp (sezon letni). Wyruszaj rano, by mieć czas na spokojny odpoczynek nad wodą i zejście przed zmianą pogody. Zabierz wodę, wygodne buty górskie i warstwę przeciwwiatrową — w kotlinie bywa chłodno nawet w słoneczny dzień. Co jeszcze warto połączyć z wycieczką? Z Hagelseeli łatwo rozszerzyć trasę o Bachalpsee, jedno z najczęściej fotografowanych jezior regionu. Od strony Axalp w pobliżu znajduje się też Hinterburgseeli (około 1530 m n.p.m.), do którego prowadzi ścieżka Schnitzlerweg z ponad setką drewnianych figur, oraz szlak do źródeł potoku Giessbach. Najczęstsze pytania Czy Hagelseeli to to samo co Hagelseewli? Tak, to dwie formy nazwy tego samego jeziorka; w opisach tras częściej pojawia się zdrobnienie w dialekcie berneńskim, Hagelseewli. Jak duże jest jezioro? Ma 2,49 ha powierzchni. Czy dojdę tam z dziećmi? Trasa liczy ponad 10 km i około czterech godzin, dlatego sprawdzi się raczej dla osób z przyzwyczajeniem do górskich wędrówek. Czy nad jeziorem jest schronisko lub bar? Nie — to dzikie, ciche miejsce. Zaopatrz się w Axalp lub na First przed wyjściem.

Lai dalla Stria

Tujetsch

Lai dalla Stria (po niemiecku Hexensee, czyli Jezioro Czarownic) to wysokogórskie jezioro w gminie Tujetsch w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Leży w dolinie Val Milà, na wysokości około 2500 m n.p.m., na południe od szczytu Chrüzlistock. Nie dojedziesz tu samochodem. Cel osiągniesz wyłącznie pieszo, a to wyprawa na cały dzień. Co zobaczysz nad Lai dalla Stria? Jezioro jest niewielkie, ale efektowne. Jasne, zaokrąglone skały wokół brzegów wyraźnie kontrastują z ciemnoniebieską wodą. Przy bezwietrznej pogodzie tafla odbija ściany skalne Piz Nair, co czyni z tego miejsca ulubiony cel fotografów. Okolica jest bogata w minerały, dlatego w rejonie Sedrun działa system zezwoleń na poszukiwanie kryształów górskich. Dzienne pozwolenie kupisz w biurze informacji turystycznej w Sedrun (około 30 CHF). Jak dotrzeć do Hexensee? Najpopularniejsza trasa startuje w Rueras, w dolinie Tavetsch. Do Rueras dojedziesz pociągiem lub samochodem z Andermatt albo Disentis. Szlak prowadzi przez Val Milà, ma około 14,6 km długości i około 1080 m podejścia w sumie, a najwyższy punkt leży na wysokości około 2485 m. Drugi wariant zaczyna się przy Alp Caschlé. Ta trasa jest oceniana jako trudna i wymaga pewnego kroku, solidnych butów oraz doświadczenia w terenie alpejskim. Część odcinka biegnie nowo wytyczonym biało-niebieskim szlakiem bez wydeptanej ścieżki, z widokami w stronę Oberalpstock. Kiedy przyjechać? Brzegi jeziora są zwykle wolne od śniegu od początku lipca, choć płaty śniegu w otoczeniu mogą utrzymywać się dłużej. Najlepiej wyruszyć wcześnie rano. Przed południem wiatr jest słabszy, więc łatwiej o gładką taflę i widowiskowe odbicia gór. Zabierz warstwy ubrań, zapas wody i jedzenie, bo po drodze nie ma schroniska. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Około 15 minut marszu na północ, u podnóża Chrüzlistock, leży Lai Selvadi. Główną miejscowością gminy Tujetsch jest Sedrun, a mieszkańcy mówią tu po retoromańsku. Stąd nazwa jeziora „Lai dalla Stria”: lai to „jezioro”, a stria to „czarownica”. Najczęstsze pytania Czy do jeziora można dojechać samochodem? Nie. Z Rueras lub Alp Caschlé idzie się pieszo, a podejście zajmuje większość dnia. Ile trwa wycieczka i jak jest trudna? Trasa z Rueras liczy ok. 14,6 km i ok. 1080 m przewyższenia. Wariant z Alp Caschlé ma ocenę trudnej i wymaga doświadczenia w górach. Kiedy jest najlepsza pora? Od lipca, gdy zwykle znika śnieg z brzegów. W ciągu dnia najlepiej wyjść wcześnie, żeby trafić na spokojną wodę. Czy mogę szukać tu kryształów? Tak, ale potrzebujesz dziennego zezwolenia z biura turystycznego w Sedrun.

Lunghinsee

Maloja

Lunghinsee (romansz: Lägh dal Lunghin, wł. Lago Lunghin) to górskie jezioro na wysokości 2484 m n.p.m., położone nad miejscowością Maloja w gminie Bregaglia, w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Leży tuż pod szczytem Piz Lunghin i uchodzi za źródło rzeki Inn. Czym wyróżnia się Lunghinsee? Jezioro jest małe, ale ma wyjątkowe położenie geograficzne. Z niego wypływa Inn, który przepływa przez Engadynę, dalej wpada do Dunaju i kończy bieg w Morzu Czarnym. Kilkaset metrów wyżej, na przełęczy Lunghin (ok. 2645 m), znajduje się potrójny wododział. Woda spływa stąd w trzech kierunkach: do Morza Czarnego (Inn i Dunaj), do Morza Północnego (rzeka Julia i Ren) oraz do Adriatyku (dorzecze Padu). Szwajcarskie biura turystyczne opisują to miejsce jako jedyny taki punkt w Europie. Jak dojść nad Lunghinsee? Najpopularniejszy szlak zaczyna się w Maloja. Prowadzi przez osadę Pila do jeziora i dalej na przełęcz. Trasa z Maloja do Casaccia przez jezioro, przełęcz Lunghin i Septimerpass liczy ok. 13 km, ma około 800–850 m przewyższenia i zajmuje około 5,5 godziny. Odcinek do samego jeziora jest dobrze oznakowany i dostępny dla większości turystów z podstawową kondycją. Alternatywą jest dłuższa trasa z Bivio przez Septimerpass albo czterojeziorowa pętla, na którą trzeba zarezerwować ok. 6 godzin. Co zobaczysz na miejscu? Z brzegu widać skalną piramidę Piz Lunghin (ok. 2780 m), a w dole dolinę Engadyny z jeziorami Sils i Silvaplana. Wokół rozciągają się wysokogórskie łąki i rumowiska skalne. Przy dobrej pogodzie nad wodą odpoczywa się jak na szczycie, bez konieczności wspinaczki. Wejście z jeziora na Piz Lunghin jest już wyraźnie trudniejsze i ma odsłonięte fragmenty, więc wymaga doświadczenia. Kiedy przyjechać? Szlak jest najlepszy od czerwca do października, gdy zniknie śnieg. Nawet latem pogoda w górach zmienia się szybko, a we mgle łatwo zgubić trasę. Wyruszaj rano, zabierz warstwę ciepłej odzieży, wodę i mapę lub nawigację offline. Najczęstsze pytania Czy Lunghinsee to naprawdę źródło Innu? Tak. Jezioro uznaje się za źródło Innu, a woda z niego trafia przez Dunaj do Morza Czarnego. Jak długo idzie się z Maloja do jeziora? Cała trasa z Maloja do Casaccia zajmuje ok. 5,5 godziny. Dojście do jeziora to pierwszy, krótszy etap, a przełęcz leży jeszcze wyżej. Czy trasa jest trudna? Do jeziora szlak jest łatwy technicznie, ale długi i stromy. Trudniejsze jest dopiero wejście na Piz Lunghin. Gdzie leży jezioro względem przełęczy Lunghin? Jezioro znajduje się na ok. 2484 m, a przełęcz z potrójnym wododziałem na ok. 2645 m, więc wyżej na tym samym szlaku.

Hahnensee

Champfèr

Hahnensee (po retoromańsku Lej dals Chöds) to jezioro górskie na wysokości 2153 m n.p.m., położone nad Champfèr i St. Moritz w Górnej Engadynie, w kantonie Graubünden. Leży na granicy gmin St. Moritz i Silvaplana, a samo jezioro wraz z otoczeniem objęto ochroną przyrody. Gdzie leży Hahnensee i jak wygląda? Woda leży na wysoko położonym płaskowyżu, wśród modrzewiowego lasu, ponad skocznią narciarską w St. Moritz. Z okolicy otwierają się widoki na engadyńskie jeziora i otaczające je szczyty. Nad brzegiem stoi górska restauracja o tej samej nazwie, która jest dostępna wyłącznie pieszo, więc nie ma tu ruchu samochodowego. Jak dojść nad Hahnensee? Do jeziora prowadzą wyłącznie szlaki piesze. Najkrótsza trasa zaczyna się przy jeziorku Lej Marsch i zajmuje nieco ponad godzinę. Z Champfèr lub z St. Moritz idzie się około 1,5 godziny, a z Silvaplana około 1 godziny 45 minut. Popularny wariant to wędrówka „od jeziora do jeziora": z Champfèr przez Lej Marsch i Lej Nair nad Hahnensee, a potem w dół do St. Moritz Bad. Cała pętla trwa około 2 godzin 50 minut i obejmuje mniej więcej 400 m podejścia. Trasa ma umiarkowaną trudność i nie wymaga sprzętu wspinaczkowego. Co robić nad jeziorem? Spacer i piknik. Płaski brzeg i modrzewie dobrze nadają się na odpoczynek po podejściu. Obiad w restauracji. Lokal czynny jest głównie w sezonie letnim; warto sprawdzić godziny przed wyjściem. Fotografia. Widok na jeziora Engadyny i górskie zbocza najlepiej wygląda w ciągu dnia przy bezchmurnym niebie. Zimą na nartach. Z rejonu Corvatsch prowadzi ok. 9-kilometrowa trasa zjazdowa zwana Hahnensee, która kończy się w St. Moritz Bad. Otwierana jest dopiero po obfitych opadach śniegu. Kiedy przyjechać? Na pieszą wycieczkę najlepiej wybrać miesiące letnie i początek jesieni, gdy szlaki są wolne od śniegu. W Engadynie pogoda na wysokości ponad 2000 m zmienia się szybko, dlatego warto zabrać warstwę przeciwwiatrową i sprawdzić prognozę. Zimą okolica służy narciarzom, a dojście pieszo zależy od warunków śnieżnych. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? Szlak z Champfèr prowadzi obok kilku innych oczek, m.in. Lej Marsch i Lej Nair, więc jedna wędrówka łączy kilka jezior. Osoby szukające dłuższej trasy mogą dołożyć okolice Corviglia i doliny Suvretta, położone po drugiej stronie miejscowości. Samo St. Moritz jest bazą noclegową i transportową z dobrym połączeniem kolejowym i autobusowym. Najczęstsze pytania Czy nad Hahnensee można dojechać samochodem? Nie. Jezioro i restauracja przy nim są dostępne tylko pieszo, od strony Lej Marsch, Champfèr, St. Moritz lub Silvaplana. Ile czasu zajmuje dojście? Z Lej Marsch około godziny, z Champfèr lub St. Moritz około półtorej godziny, z Silvaplana około 1 godziny 45 minut. Jak brzmi nazwa jeziora w języku retoromańskim? Lej dals Chöds. Jezioro leży na terenie gmin St. Moritz i Silvaplana na wysokości 2153 m n.p.m. Czy jezioro jest chronione? Tak. Hahnensee i jego otoczenie znajdują się pod ochroną przyrody, dlatego zostaw teren w czystości i trzymaj się szlaków.

Lai Neir

Surses

Lai Neir to niewielkie jezioro górskie na płaskowyżu Alp Flix w gminie Surses w kantonie Graubünden w Szwajcarii. Nazwa pochodzi z języka surmirańskiego i oznacza Czarne Jezioro, po niemiecku akwen nazywa się Schwarzsee. Leży na wysokości około 1918 m n.p.m., wśród alpejskich łąk i torfowisk. Gdzie leży Lai Neir? Jezioro znajduje się na Alp Flix, rozległym płaskowyżu na wysokości około 2000 m, który wchodzi w skład parku przyrody Parc Ela. Park obejmuje około 250 km kwadratowych górskiego terenu w Graubünden. Współrzędne jeziora to około 46,535 N i 9,638 E. Najbliższą wsią u podnóża płaskowyżu jest Sur, a w okolicy leży też Savognin. Co zobaczysz nad jeziorem? Lai Neir należy do grupy Lais da Flix, czyli jezior Flix, do której zalicza się także Lai Blos. To zbiorniki otoczone mokradłami. Samo jezioro figuruje w szwajcarskim inwentarzu torfowisk wysokich i przejściowych o znaczeniu krajowym, więc teren ma wysoką rangę przyrodniczą. Spodziewaj się spokojnego, otwartego krajobrazu z mało zabudowanym horyzontem, a nie zorganizowanej atrakcji z infrastrukturą. Jak dojść do Lai Neir? Najpopularniejsza trasa to pętla z Sur przez Alp Flix, której opisy w serwisie Komoot podają na 9 do 11 km. Przejście zajmuje zwykle 3 do 4 godzin, a suma podejść wynosi od około 430 do 580 m. Trasa ma stopień średniotrudny. Istnieje też wariant wyruszający z miejscowości Rona, mierzący około 11,3 km i wymagający około 4 godzin 10 minut marszu. Zabierz wygodne buty trekkingowe, wodę i ubranie na zmienną pogodę, bo w górach warunki zmieniają się szybko. Kiedy jechać? Sezon pieszych wędrówek w tej części Alp trwa mniej więcej od późnej wiosny do jesieni. Wyższe odcinki szlaków bywają zasypane śniegiem jeszcze długo po zimie, dlatego przed wyjściem sprawdź lokalne informacje o warunkach na trasie, na przykład u organizatora turystyki w Surses. Latem łąki Alp Flix są zielone i dobrze nadają się na całodniową wycieczkę z odpoczynkiem nad wodą. Czy warto połączyć Lai Neir z innymi atrakcjami? Tak. Wędrówka po płaskowyżu pozwala zobaczyć kilka jezior w jednym dniu, a okolica Surses oferuje inne szlaki, w tym trasy w stronę szczytów nad Marmorerasee. Alp Flix jest dobrym wyborem dla osób, które wolą spokojne tereny od zatłoczonych punktów widokowych. Najczęstsze pytania Co znaczy nazwa Lai Neir? To nazwa w języku surmirańskim, jednej z odmian retoromańskiego. Oznacza Czarne Jezioro i odpowiada niemieckiej nazwie Schwarzsee. Na jakiej wysokości leży jezioro? Około 1918 m n.p.m. na płaskowyżu Alp Flix w gminie Surses. Jak długa jest typowa wycieczka? Pętle z Sur mają 9 do 11 km i zajmują około 3 do 4 godzin przy umiarkowanym stopniu trudności. Czy jezioro jest chronione? Tak. Lai Neir figuruje w szwajcarskim inwentarzu torfowisk wysokich i przejściowych o znaczeniu krajowym, a Alp Flix leży w parku przyrody Parc Ela.

Lej Languard

Pontresina

Lej Languard to małe jezioro górskie na wysokości 2594 m n.p.m., położone ponad Alp Languard koło Pontresiny w Górnej Engadynie (kanton Gryzonia, Szwajcaria). Nazwa pochodzi z języka retoromańskiego, w którym „lej” oznacza jezioro. Akwen leży w skalnym kotle, na trasie prowadzącej w stronę masywu Piz Languard (3262 m). Gdzie leży Lej Languard? Jezioro znajduje się w wysokogórskiej części doliny Val Languard, powyżej stacji górnej kolejki krzesełkowej Alp Languard. Okolica słynie z koziorożców, które można tu wypatrzyć na zboczach. Nad całym rejonem góruje Piz Languard, jeden z łatwiejszych trzytysięczników Engadyny, z widokiem na grupę Bernina. Jak dojść nad Lej Languard? Jest to cel wyłącznie dla pieszych. Masz dwie podstawowe opcje: Z Pontresiny (od kościoła Santa Maria): około 2 godzin i 10 minut marszu. Od stacji górnej Alp Languard: około 1 godziny i 15 minut. Na górę wjedziesz kolejką krzesełkową z Pontresiny. Szlak pnie się stromym podejściem na wysokie płaskowzgórze Plaun da l'Esen, po czym jezioro pojawia się w skalnej niecce. Wysokość stacji Alp Languard podawana jest w różnych źródłach nieco odmiennie (ok. 2262–2325 m), natomiast wysokość samego jeziora we wszystkich opracowaniach wynosi 2594 m. Co zobaczysz na miejscu? Wysokogórski krajobraz skalnych ścian i kamienistych stoków, ciszę i spokój typowy dla miejsc położonych powyżej granicy lasu. Jezioro jest dobrym przystankiem w połowie drogi do schroniska Chamanna Georgy (3175 m), które leży już tuż pod szczytem Piz Languard. Część wędrowców wraca do Pontresiny trasą przez Chamanna Paradis. Gdzie odpocząć i zjeść? Posiłki serwują stacja Alp Languard, schronisko Chamanna Paradis (ok. 2540 m) oraz Chamanna Georgy. Jeśli planujesz odwiedzić schroniska, dolicz do wycieczki co najmniej godzinę. Na Alp Languard znajduje się też plac zabaw dla najmłodszych w motywie koziorożca, więc dojście do stacji to sensowny wariant dla rodzin. Kiedy jechać? Wysoko położone szlaki w Engadynie są najwygodniejsze latem i na początku jesieni, gdy zniknie śnieg ze ścieżek. Schronisko Chamanna Georgy działa od końca czerwca do końca września. Przed wyjściem sprawdź w lokalnej informacji turystycznej Pontresiny aktualne godziny kolejki i stan szlaku. Zabierz warstwę ciepłej odzieży, ponieważ na prawie 2600 m pogoda zmienia się szybko. Najczęstsze pytania Ile czasu zajmuje dojście nad Lej Languard? Z Pontresiny około 2 godzin i 10 minut, od stacji Alp Languard około 1 godziny i 15 minut. Na jakiej wysokości leży jezioro? Na 2594 m n.p.m. Czy w pobliżu są schroniska z jedzeniem? Tak: Chamanna Paradis, Chamanna Georgy oraz gastronomia przy stacji Alp Languard. Czy to dobra wycieczka z dziećmi? Pełna trasa z Pontresiny jest długa i stroma, ale wariant od stacji Alp Languard jest krótszy, a przy stacji czeka plac zabaw dla małych dzieci.

Bergseeli

Rheinwald

Bergseeli to małe jezioro górskie w gminie Rheinwald w kantonie Gryzonia, tuż nad przełęczą Splügen, na wysokości 2311 m n.p.m. Szwajcarska promocja turystyczna prezentuje je jako cel wycieczek w regionie Viamala, a informacji udziela biuro Viamala Tourismus w Splügen. Nazwa, czyli w wolnym tłumaczeniu „górskie jeziorko", jest w Alpach bardzo popularna, dlatego przy planowaniu szukaj wersji z dopiskiem Splügenpass. Gdzie leży Bergseeli? Jeziorko znajduje się powyżej punktu kulminacyjnego przełęczy Splügen. Sama przełęcz leży na 2113 m n.p.m. i biegnie wzdłuż granicy szwajcarsko-włoskiej, między doliną Rheinwald w dorzeczu Renu Tylnego a włoską Val San Giacomo. Różnica wysokości między drogą na przełęczy a lustrem wody wynosi więc około 200 m. Współrzędne obiektu to mniej więcej 46,507 N, 9,340 E. Najbliższa wieś, od której przełęcz wzięła nazwę, to Splügen, wzmiankowany już około roku 840. Co zobaczysz? Bergseeli to wysokogórski akwen w otoczeniu alpejskich hal, bez zabudowy nad brzegiem. Widoki łączą się z krajobrazem samej przełęczy, która przez stulecia służyła jako szlak handlowy. Ślady użytkowania tej trasy sięgają pradziejów: w pobliżu przełęczy znaleziono żelazną sztabę, a przebieg drogi odnotowują rzymskie mapy Itinerarium Antonini i Tabula Peutingeriana. W średniowieczu przełęcz znano też jako Colmen d'Orso i Urschler. Jeszcze w XIX wieku należała do najważniejszych połączeń północ-południe w Alpach, dopóki ruch nie przeniósł się na Gotthard i San Bernardino. Jak dotrzeć? Punktem wyjścia jest Splügen w dolinie Rheinwald, obsługiwany przez autobusy PostAuto. Stamtąd prowadzi droga przełęczowa, popularna dziś wśród rowerzystów. W okolicy biegnie również Via Spluga, długi szlak kulturowy o około 2000-letniej historii. Jego całość mierzy około 64-66 km (zależnie od źródła) i łączy Thusis z Chiavenną. Odcinek Splügen–przełęcz–Montespluga jest opisywany jako trasa jednodniowa. Aktualne warunki dojścia do samego jeziorka sprawdź w Viamala Tourismus: telefon +41 81 650 90 30, e-mail [email protected]. Kiedy przyjechać? Szlaki przełęczowe są przejezdne i przechodnie w sezonie letnim, od czerwca do września. Na wysokości ponad 2300 m pogoda zmienia się szybko, więc zabierz warstwę przeciwwiatrową i wodę. Poranek daje najlepsze światło i mniej chmur wokół szczytów. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Bergseeli? Na 2311 m n.p.m., około 200 m powyżej przełęczy Splügen (2113 m). W której gminie jest jezioro? W gminie Rheinwald w kantonie Gryzonia, w regionie Viamala. Czy w Szwajcarii jest więcej jezior o nazwie Bergseeli? Tak. Nazwa jest popularna, więc dla tego obiektu używaj określenia Bergseeli Splügenpass. Gdzie zapytać o warunki i dojście? W Viamala Tourismus w Splügen, pod adresem [email protected] lub na stronie viamala.ch.

Triftsee

Innertkirchen

Triftsee to polodowcowe jezioro w Gadmertalu, w gminie Innertkirchen w kantonie Berno. Wypełnia zagłębienie, które odsłonił cofający się lodowiec Trift. Nad taflą o mlecznoturkusowym kolorze przerzucono jedną z najdłuższych w Alpach pieszych kładek wiszących, a dojście do niej to jedna z najpopularniejszych jednodniowych wycieczek w Oberlandzie Berneńskim. Skąd wzięło się jezioro? Zbiornik zaczął powstawać pod koniec lat 90. XX wieku, gdy lodowiec Trift zaczął się wyraźnie kurczyć. Po 2001 roku jezioro znacznie się powiększyło. Dziś jest też tematem dyskusji o wykorzystaniu energii wodnej i ochronie środowiska w tej dolinie, więc zmienia się nie tylko krajobraz, ale i plany wokół niego. Co zobaczysz na miejscu? Głównym punktem trasy jest most Triftbrücke. Ma około 170 m długości i zwisa mniej więcej 100 m nad dnem doliny. Pierwszą kładkę zbudowano w 2004 roku, ponieważ lodowiec nie sięgał już na tyle wysoko, by turyści mogli nim dojść do schroniska Trifthütte należącego do Szwajcarskiego Klubu Alpejskiego. Obecny most otwarto 12 czerwca 2009 roku. Z kładki widać jezioro, język lodowca i skalne ściany wokół. Jak dotrzeć do jeziora? Wędrówkę zaczyna się w Gadmertalu. Kolejka gondolowa Triftbahn z Nessental wwozi do stacji górnej w Triftalp w około 10 minut. Stamtąd na most idzie się około 1,5 godziny. Szlak ma stopień T3 w skali trudności górskiej, czyli jest to wędrówka górska, a nie spacer. Po drodze można zajrzeć do schroniska Windegghütte, do którego od mostu jest mniej więcej pół godziny. Dalej do Trifthütte prowadzi znacznie trudniejsza trasa alpejska T5, przeznaczona dla doświadczonych. Kiedy przyjechać? Triftbahn kursuje sezonowo, od końca czerwca do połowy października. Liczba miejsc w kabinie jest ograniczona, więc bilety warto rezerwować z wyprzedzeniem przez internet. Zabierz porządne buty, ciepłą warstwę i wodę. Nawet z kolejką gondolową przejazd i marsz zajmują zwykle cały dzień. Przed wyjazdem sprawdź aktualną cenę wejścia na kładkę i komunikaty o pogodzie. Czy to miejsce dla każdego? Most jest wiszący i lekko się kołysze, więc osoby z lękiem wysokości mogą mieć trudność. Dzieci powinny iść pod opieką, a psy trzeba mieć na smyczy. Sam szlak nie wymaga sprzętu wspinaczkowego, ale wymaga dobrej kondycji. Najczęstsze pytania Gdzie leży Triftsee? W Gadmertalu, w okolicy Gadmen, która należy do gminy Innertkirchen w kantonie Berno, pod lodowcem Trift. Jak długi jest most nad jeziorem? Około 170 m, na wysokości mniej więcej 100 m nad dnem doliny. Ile trwa dojście od kolejki? Około 1,5 godziny w jedną stronę ze stacji Triftalp. Powrót zajmuje zwykle krócej. Kiedy działa kolejka Triftbahn? Od końca czerwca do połowy października. Rezerwacja online jest zalecana ze względu na ograniczoną pojemność.

Lai da Tarasp

Tarasp

Lai da Tarasp to niewielkie jezioro w miejscowości Tarasp w Dolnej Engadynie, w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Leży na wysokości około 1404 m n.p.m., zajmuje zaledwie 2 hektary, a tuż nad jego brzegiem wznosi się jedna z najbardziej fotogenicznych budowli regionu, zamek Tarasp. Niemiecka nazwa akwenu to Taraspersee, a w języku retoromańskim, używanym w Engadynie, mówi się Lai da Tarasp. Gdzie leży jezioro Lai da Tarasp? Akwen znajduje się przy wsi Tarasp, w gminie Scuol, w dolinie Innu. Teren wokół ma charakter polodowcowy: zamek stoi na wzgórzu otoczonym skałami wygładzonymi przez lodowiec (tzw. barany skalne), a jezioro jest częścią tego krajobrazu. W granicach dawnej gminy Tarasp leży dziesięć osad, a obok Lai da Tarasp znajduje się też drugie małe jezioro, Lai Nair. Co zobaczysz nad jeziorem? Najważniejszy widok to zamek Tarasp nad taflą wody. Według szwajcarskiego Historycznego Słownika Szwajcarii zamek wzniesiono w połowie XI wieku z inicjatywy panów von Tarasp. W 1464 roku przeszedł w ręce Habsburgów, którzy trzymali go do 1803 roku, gdy trafił do świeżo utworzonego kantonu Gryzonia. Lokalna informacja turystyczna podaje, że warownia dominuje nad Dolną Engadyną. Samo jezioro jest małe i spokojne, dobre na krótki spacer i zdjęcia z zamkiem w tle. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Przy jeziorze, naprzeciwko urzędu gminy Tarasp, jest parking. Z Scuol do Tarasp Fontana kursuje komunikacja publiczna, a stamtąd można dojść pieszo. To dobry punkt wyjścia do łatwych tras w okolicy. Co jeszcze zrobić w okolicy? Z Tarasp prowadzą oznakowane szlaki. Jedna z popularnych pętli startuje w Tarasp Fontana, mija zamek i dochodzi do Lai Nair, małego torfowego jeziorka położonego wyżej, na około 1567 m n.p.m. Trasa ma 7,7 km i zajmuje około 2 godzin 45 minut. Lai Nair ma ciemną, torfową wodę i nie ma tam ratownika, a to osobny akwen, nie mylić go z Lai da Tarasp. Wędrówkę można zakończyć w Scuol, znanym z kąpieliska termalnego. Kiedy przyjechać? Latem szlaki i okolice zamku są najłatwiej dostępne, a jesienią dolinę Innu zdobią kolory modrzewi. Zimą Dolna Engadyna to teren narciarski, a Tarasp można odwiedzić jako spokojniejszy przystanek na trasie. Najczęstsze pytania Jak duże jest Lai da Tarasp? Powierzchnia jeziora to 2 ha, a wysokość lustra wody około 1404 m n.p.m. Czy nad jeziorem jest parking? Tak, parking znajduje się przy jeziorze, naprzeciwko budynku gminy Tarasp. Czy Lai da Tarasp to to samo co Lai Nair? Nie. Lai Nair to inne, wyżej położone jeziorko w torfowisku, osiągalne szlakiem z Tarasp lub ze Scuol. Jak nazywa się to jezioro po niemiecku? Taraspersee, czasem także Tarasper See.

Laghetto

Lema

Laghetto w Lemie to niewielkie jezioro kąpielowe w gminie Astano, w szwajcarskim kantonie Ticino. Lokalnie nosi nazwę Laghetto di Astano i należy do najchętniej odwiedzanych miejsc rodzinnego wypoczynku w regionie Malcantone, w pobliżu góry Monte Lema i granicy z Włochami. Co zobaczysz nad Laghetto? Zbiornik otacza zieleń, a przy brzegu urządzono niewielką plażę. Na miejscu działa buvette z napojami i lodami, dlatego łatwo spędzić tu cały dzień bez własnych zapasów. Miejsce jest uznawane za odpowiednie dla każdej grupy wiekowej, od małych dzieci po seniorów. Czy można tu pływać i łowić ryby? Kąpiel jest bezpłatna, ale nie ma ratownika, więc odpowiedzialność za bezpieczeństwo ponosi każdy gość. Wędkarstwo sportowe jest dozwolone, a sprzęt wypożyczysz na miejscu. Latem łowi się w godzinach 9–11 oraz 18–20, a za złowione ryby płaci się według wagi. Zarówno pływanie, jak i wędkowanie trzeba zakończyć 30 minut przed zamknięciem. Kiedy przyjechać? Obiekt czynny jest od marca do października, zimą pozostaje zamknięty. Przy złej pogodzie otwarcie nie jest gwarantowane, więc w niepewny dzień sprawdź informacje na stronie laghettodiastano.ch lub zadzwoń pod numer +41 91 600 03 44. Na kąpiel najlepiej wybrać ciepłe miesiące letnie. Jak dojechać? Adres to Via al Laghetto 1, 6999 Astano. Dla kierowców dostępne są parkingi. Komunikacją publiczną dojedziesz do przystanku Astano, Paese, a stamtąd dojdziesz do jeziora pieszo. Okolica leży w dolinie Malcantone, na zachód od Lugano, w stronę granicy włoskiej. Gdzie się zatrzymać? Tuż przy jeziorze znajduje się Camping Al Laghetto, kemping rodzinny z adresem w miejscowości Lema. Sezon kempingu trwa mniej więcej od początku kwietnia do połowy października, a terminy na dany rok warto potwierdzić u zarządcy. Zasady na terenie Psy muszą być na smyczy i mogą przebywać wyłącznie w pobliżu buvette. Piknikowanie z własnym jedzeniem jest zabronione, więc posiłki zjesz przy lokalu gastronomicznym. Najczęstsze pytania Czy wstęp nad jezioro jest płatny? Strona ticino.ch opisuje kąpiel jako bezpłatną. Dodatkowo płacisz za wypożyczenie sprzętu wędkarskiego i za złowione ryby. Czy jest ratownik? Nie. Kąpiel odbywa się na własną odpowiedzialność. Czy mogę wziąć psa? Tak, na smyczy, ale tylko w rejonie buvette. Czy można rozłożyć koc i zjeść własny piknik? Nie, piknik na terenie jeziora jest zabroniony. Czy dojadę tu autobusem? Tak, do przystanku Astano, Paese. Stamtąd wystarczy krótki spacer.

Lac de Chésery

Monthey

Lac de Chésery to niewielkie jezioro górskie w gminie Monthey w kantonie Valais, tuż przy granicy z Francją. Leży na wysokości około 1890 m n.p.m., pod szczytem Pointe de Chésery, w samym sercu regionu narciarsko-turystycznego Portes du Soleil. Gdzie leży Lac de Chésery? Jezioro znajduje się w Alpach Chablais, w górnej części doliny Val de Morgins, niedaleko przełęczy Col de Chésery. Nad nim wznosi się Pointe de Chésery (2249 m), szczyt na granicy szwajcarsko-francuskiej. W pobliżu leżą Les Crosets, Morgins i Champéry, a po francuskiej stronie osada Les Lindarets. Zbiornik jest mały, a jego powierzchnia w różnych opracowaniach waha się od ułamka hektara do około 1,5 ha. To miejsce dla ceniących pejzaż, nie dla plażowiczów. Jak dojść nad jezioro? Do jeziora nie dojedziesz samochodem, trzeba iść pieszo. Są trzy typowe warianty: Z Morgins: drogą asfaltową w głąb Val de Morgins, następnie ścieżką obok Fontaine Blanche nad Lac de Chésery i dalej do Lac Vert. Pętla z Morgins przez jezioro i schronisko liczy około 16 km i ok. 760 m przewyższenia, czas przejścia to około 7 godzin. Z Les Crosets: oznakowana trasa nr 27 startuje od kolejki Mossettes na 2277 m, prowadzi przez Col des Portes de l'Hiver i schodzi do schroniska Chésery. To pętla o długości około 9 km, na którą wystarczy niecałe 2 godziny. Z Francji: zostaw auto w Les Lindarets lub na przełęczy Bassachaux i idź szlakiem GR5 w stronę Col de Chésery. Co zobaczysz w okolicy? Obok jeziora leży Lac Vert (ok. 1970 m), a nad nim stoi Refuge de Chésery z miejscami dla 35 osób. Schronisko działa od końca czerwca do końca września, można tu zjeść i przenocować. Trasy z Champéry przez Croix du Culet do Lac Vert mają około 17 km i ok. 5,5 godziny marszu, według oceny szwajcarskiego biura turystycznego to wędrówka trudna. Widoki obejmują grzbiety Portes du Soleil i granicę z Francją. Kiedy przyjechać? Szlaki są w pełni dostępne od późnej wiosny do początku jesieni, a schronisko przyjmuje gości tylko latem. Najlepszy czas to lipiec, sierpień i wrzesień. Zimą rejon zajmują narciarze Portes du Soleil, a okolica jeziora pokrywa śnieg. Wyruszaj rano, bo w górach popołudniami często zmienia się pogoda. Najczęstsze pytania Czy można dojechać do Lac de Chésery samochodem? Nie. Z Morgins, Les Crosets lub francuskich Lindarets trzeba przejść kawałek pieszo. Ile czasu zajmuje dojście? Pętla z Les Crosets przez schronisko to około 2 godziny. Dłuższe trasy z Morgins lub Champéry zajmują od 5,5 do 7 godzin. Czy w pobliżu można zjeść i przenocować? Tak, w schronisku Refuge de Chésery nad Lac Vert, od końca czerwca do końca września. Czy w okolicy jest jeszcze inne jezioro? Tak, Lac Vert leży kilkaset metrów dalej na szlaku i jest równie często odwiedzany.

Lai Barnagn

Surses

Lai Barnagn to jezioro kąpielowe w Savognin, w gminie Surses w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Leży na wysokości około 1200 m n.p.m. w samym centrum miejscowości i należy do cieplejszych jezior kąpielowych w Szwajcarii. To plaża dla rodzin, a nie dzikie jezioro wysokogórskie. Co zobaczysz nad Lai Barnagn? Zbiornik ma wydłużony kształt, około 250 m długości i 50 m szerokości. Wokół urządzono tereny rekreacyjne: trawiaste brzegi do wypoczynku, plac zabaw z elementami wodnymi, dwa boiska do siatkówki plażowej dostępne bez opłat oraz 18-dołkowy minigolf tuż obok. Na miejscu są przebieralnie, prysznice i toalety, a kiosk sprzedaje przekąski i napoje. Wzdłuż brzegu stoją cztery miejsca do grillowania. Jak dotrzeć do jeziora? Adres to Veia Barnagn, 7460 Savognin. Samochodem zaparkujesz przy kolejce Savognin Bergbahnen, około pięciu minut spacerem od brzegu. Pieszo dojdziesz tu szlakiem Julia Uferweg: trasa o długości około 5 km wzdłuż rzeki Julia zajmuje mniej więcej godzinę i dziesięć minut, ma około 60 m podejścia i prowadzi przy jeziorze. Drugi wariant to rodzinny spacer z Tigignas przez Riom do Savognin (około 4,9 km, ok. 1,5 godziny), który zaczyna się krótkim przejazdem gondolą i kończy kąpielą. Kiedy przyjechać? Sezon kąpielowy przypada na lato. W 2024 roku w wysokim sezonie, od końca czerwca do połowy sierpnia, obiekt działał codziennie w godzinach 9:00–20:00. Terminy i godziny zmieniają się co roku, więc sprawdź aktualne informacje na stronie regionu Savognin Bivio Albula. Jesienią wodę z jeziora spuszcza się, a wiosną napełnia ponownie. Zimą teren służy jako duży parking dla narciarzy i mieści nawet około 700 samochodów. Czy woda jest bezpieczna? Raz w roku urząd kantonu Gryzonia ds. bezpieczeństwa żywności i zdrowia zwierząt pobiera próbkę wody i bada ją na obecność groźnych drobnoustrojów. Najczęstsze pytania Czy wstęp nad Lai Barnagn jest płatny? Informacje o cenach biletów sprawdź na stronie regionu Val Surses. Z boisk do siatkówki plażowej możesz korzystać bez opłat. Czy jezioro nadaje się dla dzieci? Tak. Jest plac zabaw z elementami wodnymi, minigolf i kiosk, a plaża leży przy samej miejscowości. Czy można zrobić grilla? Tak, wzdłuż brzegu znajdują się cztery miejsca do grillowania. Czy to jezioro w górach, do którego trzeba wędrować? Nie. Lai Barnagn leży w centrum Savognin i dojdziesz do niego krótkim spacerem od parkingu lub spokojnym szlakiem nad rzeką Julia.

Seefeldsee

Sachseln

Seefeldsee to górskie jezioro w gminie Sachseln w kantonie Obwalden, w samym środku Szwajcarii. Leży na wysokości około 1800 m n.p.m. (część opracowań podaje 1821 m), na płaskim progu u podnóża wyraźnej ściany skalnej, na terenie rezerwatu przyrody Sachsler Seefeld. Nie jest to jezioro z Melchsee-Frutt ani z Austrii czy Bawarii, choć nazwę nosi wiele akwenów. Gdzie leży Seefeldsee? Jezioro znajduje się nad miejscowością Sachseln, w pobliżu alpejskiej hali Älggialp. Okolica słynie z tego, że niedaleko wyznacza się geograficzny środek Szwajcarii, a szlak do jeziora prowadzi przez lasy i pastwiska. Poniżej, w Flüeli-Ranft, zaczynają się inne popularne trasy spacerowe regionu. Jak dotrzeć nad Seefeldsee? Najczęstszy punkt startu to parking na Älggialp. Dojazd z Sachseln wąską drogą górską; od Blatten, na ostatnich około 5 km, w weekendy i święta obowiązuje ruch jednokierunkowy. Podjazd w górę dozwolony jest w godzinach parzystych, zjazd w nieparzystych, liczonych od północy. Plan wyjazdu warto więc dopasować do tych okien czasowych. Z parkingu prowadzi pętla o długości około 11 km, na którą trzeba przeznaczyć około 3 godzin 15 minut samego marszu. Trasa ma średni poziom trudności; potrzebne są wygodne, mocne buty i pewny krok. Wariant dojścia przez Flüeli-Ranft jest dłuższy i wymaga więcej kondycji. Co zobaczysz na miejscu? Jezioro leży w otwartej, wysokogórskiej dolinie ze skalnym tłem i widokiem na pasma Alp Środkowych. Cisza, brak zabudowy i alpejskie pastwiska sprawiają, że to dobre miejsce na postój w połowie pętli. Na trasie mija się też drugi zbiornik, Lungerer Vorder Seefeld, oraz punkt oznaczający środek kraju. Czy można tu łowić ryby? Tak. Od połowy czerwca do października w Seefeldsee wolno wędkować. Dzienne zezwolenie kupuje się na miejscu, więc warto mieć przy sobie gotówkę. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to lato i wczesna jesień, gdy szlaki są wolne od śniegu, a droga dojazdowa otwarta. Na tej wysokości pogoda zmienia się szybko, dlatego przed wyjściem sprawdź aktualny stan szlaków w Obwalden Tourismus lub na stronie szlaków kantonu. Zabierz warstwę ciepłej odzieży i zapas wody, bo po drodze nie ma sklepów. Najczęstsze pytania Ile trwa wycieczka do Seefeldsee? Pętla z Älggialp ma około 11 km i zajmuje około 3 godzin 15 minut marszu, bez przerw. Czy dojadę na Älggialp samochodem? Tak, wąską drogą z Sachseln. W weekendy i święta na ostatnich 5 km od Blatten działa ruch jednokierunkowy zależny od godziny. Czy w jeziorze można łowić ryby? Tak, od połowy czerwca do października, na podstawie dziennego zezwolenia kupowanego na miejscu. Czy trasa jest trudna? Ma średni stopień trudności i nie wymaga sprzętu wspinaczkowego, ale potrzebne są dobre buty i pewny krok. Czy to to samo jezioro co na Melchsee-Frutt? Nie. Seefeldsee leży na terenie Sachsler Seefeld, a Melchsee-Frutt ma własne jeziora: Melchsee, Tannensee i Blauseeli.

Wangsersee

Bad Ragaz

Wangsersee to jezioro górskie w masywie Pizol, nad miejscowościami Wangs i Bad Ragaz w szwajcarskim kantonie St. Gallen. Leży na wysokości ok. 2200 m n.p.m., tuż przy schronisku Pizolhütte, i jest pierwszym z pięciu jezior na szlaku 5-Seen-Wanderung. Gdzie leży Wangsersee? Jezioro znajduje się w wysokogórskiej części regionu Heidiland, w otoczeniu skalistych grani Pizolu (2844 m). Obok stoi Pizolhütte, położona na ok. 2227 m. Współrzędne jeziora to około 46,979 N i 9,424 E. Zimą tafla zamienia się w duże lodowisko. Jak dojechać do Wangsersee? Droga zaczyna się w dolinie. Z dworca w Bad Ragaz jedzie autobus linii 456 do przystanku Bad Ragaz, Pizolbahn. Stamtąd można dostać się do Wangs, gdzie znajduje się dolna stacja kolei Pizol. Na Pizolhütte wjeżdża się w trzech odcinkach, a stacja górna leży kilka kroków od brzegu jeziora. Samo jezioro nie wymaga więc długiego podejścia, co czyni je celem także dla rodzin. Co zobaczysz i co możesz robić? Spacer wokół jeziora – krótka, łatwa pętla z widokiem na grzbiety wschodnich Alp Szwajcarskich. 2-Seen-Wanderung – popularna krótsza trasa obejmująca Wangsersee i sąsiednie jezioro. 5-Seen-Wanderung – całodzienna wędrówka przez Wangsersee, Wildsee, Schottensee, Schwarzsee i Baschalvasee. Trasa liczy ok. 10–11 km, a zależnie od źródła zajmuje od 3 godz. 40 min do ok. 4,5 godz. Prowadzi powyżej górnej granicy lasu, wymaga pewnego kroku i kończy się w Gaffii, skąd kolejka zwozi turystów do Wangs. Wędkarstwo – w jeziorze łowi się ryby, a zezwolenia sprzedaje się przy dolnych stacjach wyciągów Pizol. Zimowe ślizgawki – po zamarznięciu jezioro służy jako lodowisko. Kiedy przyjechać? Szlak 5-Seen-Wanderung jest opisywany jako czynny od lipca do października; zależnie od pogody i śniegu odcinki bywają zamknięte. Przed wyjazdem sprawdź godziny kursowania kolei Pizol, bo sezon wyciągów zależy od pogody. Na alpejskim terenie pogoda zmienia się szybko, więc zabierz warstwę przeciwwiatrową i dobre buty. Czy na szlaku są psy pasterskie? Na hali Gaffara na początku sierpnia mogą pracować psy ochrony stad. W dzień są prowadzone na smyczy, a wypuszczane do owiec dopiero wieczorem, więc w ciągu dnia nie stanowią zagrożenia dla turystów. Najczęstsze pytania Na jakiej wysokości leży Wangsersee? Źródła podają ok. 2206 m n.p.m. dla jeziora; sąsiednia Pizolhütte leży na ok. 2227 m. Czy do jeziora trzeba długo iść? Nie. Kolej Pizol dowozi do Pizolhütte, skąd do brzegu jest bardzo blisko. Ile trwa wędrówka po wszystkich pięciu jeziorach? Zwykle ok. 4 godzin przy dystansie 10–11 km. Wangsersee jest na tej trasie pierwsze. Czy można tu łowić ryby? Tak, ale potrzebne jest zezwolenie, które kupisz przy dolnych stacjach wyciągów Pizol.

Lago di Cama

Cama

Lago di Cama to małe jezioro alpejskie w dolinie Val Cama, bocznej odnodze Val Mesolcina we włoskojęzycznej części kantonu Gryzonia (Szwajcaria). Leży na wysokości około 1265 m n.p.m., a droga prowadzi do niego od wsi Cama. Jezioro jest dostępne wyłącznie pieszo, więc to cel na całodzienną wycieczkę, nie na krótki postój. Gdzie leży jezioro? Val Cama należy do regionu Moesano i do gmin Cama oraz Verdabbio. Jezioro znajduje się w trawiastej kotlinie, którą zamykają skalne ściany szczytów Pizzi Martel i Campanile. Tuż obok stoi Alp de Lagh, a w pobliżu działa schronisko Capanna Righetti-Fibbioli. Jak dojść nad Lago di Cama? Szlak zaczyna się przy osadzie Ogreda, położonej ponad Camą. Przy początku lasu jest miejsce na zaparkowanie auta. Skręt z Camy zaznacza tylko niewielka żółta tabliczka „Val Cama – Lago di Cama", łatwa do przeoczenia, więc wypatruj jej uważnie. Dalej ścieżka wspina się stromo przez gęsty las kasztanowców i starych buków. Podejście zajmuje zwykle od 2,5 do 3 godzin i nie wymaga umiejętności technicznych. Biało-czerwone znaki prowadzą aż do jeziora, a szlakiem opiekuje się stowarzyszenie Pro Val Cama. Czy dojadę komunikacją publiczną? Tak, z częścią drogi. Koleją dojedziesz do Bellinzony albo do Thusis, a stamtąd kursują autobusy pocztowe do Camy. Rozkłady sprawdź przed wyjazdem, bo zmieniają się w zależności od sezonu. Co zobaczysz na miejscu? Po wyjściu z lasu otwiera się kotlina z niewielkim, spokojnym jeziorem otoczonym łąkami i skałami. Na brzegu leży Alp de Lagh, górskie gospodarstwo odbudowane w latach 2004–2009, w którym powstaje ser kozi. Od połowy czerwca do końca września czynne są Capanna Righetti-Fibbioli oraz schronisko Miralago, gdzie można zjeść i odpocząć. Z jeziora da się iść dalej do jeziorka Sambrog na wysokości 2076 m. Ten odcinek jest miejscami zniszczony, a cała pętla zajmuje około 5 godzin, więc nadaje się dla doświadczonych piechurów. Kiedy jechać? Najlepszy jest okres od czerwca do września, gdy schroniska pracują, a ścieżka jest wolna od śniegu. Wyjdź rano: przy 2,5–3 godzinach marszu w jedną stronę zyskasz zapas czasu na powrót przed zmrokiem. Zabierz wygodne buty trekkingowe, wodę i ciepłą warstwę ubrania, bo w kotlinie robi się chłodniej niż w dolinie. Najczęstsze pytania Czy do jeziora można dojechać samochodem? Nie. Samochód zostawiasz przy Ogredzie, na początku lasu, a dalej idziesz pieszo. Ile trwa wejście? Od 2,5 do 3 godzin w jedną stronę. Szlak jest stromy, ale bez trudności technicznych. Czy nad jeziorem jest jedzenie? Tak, w sezonie od połowy czerwca do końca września działają Capanna Righetti-Fibbioli i schronisko Miralago, a w Alp de Lagh produkuje się ser kozi. Gdzie jest Lago di Cama? W Szwajcarii, w kantonie Gryzonia, w dolinie Val Cama odchodzącej od Val Mesolcina, niedaleko wsi Cama.

Lago Nero

Cevio

Lago Nero to wysokogórskie jezioro w gminie Cevio w kantonie Ticino, w dolinie Val Bavona, na wysokości około 2388 m n.p.m. Leży w zagłębieniu terenu, w otoczeniu skał i kamienistych stoków, a jego nazwa oznacza po włosku „czarne jezioro”. Dotrzesz do niego pieszo ze stacji kolejki w Robiei, w jednej z najchętniej odwiedzanych okolic jeziorek w Vallemaggii. Gdzie leży Lago Nero? Jezioro należy do gminy Cevio, w górnej części Val Bavona, niedaleko wododziału z doliną Peccia. Nazwa jest popularna we Włoszech i Szwajcarii, dlatego warto szukać dokładnie „Lago Nero (Ticino)” w rejonie Robiei. W pobliżu leży przełęcz Bocchetta del Lago Nero, z której widać jezioro i dolinę Peccia. Jak dojść do Lago Nero? Najłatwiejsza droga zaczyna się w San Carlo w Val Bavona. Tam zostawiasz samochód i wsiadasz do kolejki linowej, która jedzie około 15 minut do stacji Robiei na wysokości około 1891 m. Stąd do jeziora jest około 1,6 km w linii prostej. Popularna pętla prowadzi z Robiei nad Lago Robiei, dalej nad Lago Bianco i Lago Nero, a następnie nad Lago Sfundau. Powrót wiedzie przez Cortino (2210 m), a cała trasa zajmuje około 4 godzin. Źródła podają nieco różne wysokości okolicznych jezior, więc traktuj liczby orientacyjnie. Co zobaczysz na miejscu? Lago Nero to jedno z kilku jeziorek wokół Robiei. Po drodze miniesz sąsiednie zbiorniki, każdy w innym kolorze i otoczeniu. Z okolicznych grani rozciąga się widok na szczyty wokół Val Bavona i Valle Peccia. To miejsce dla osób, które lubią pustą, skalistą scenerię ponad granicą lasu. Gdzie przenocować? W Robiei działają schronisko i hotel, więc możesz rozbić wyprawę na dwa dni i nie spieszyć się z ostatnim kursem kolejki. Przed wyjściem sprawdź godziny kursowania kolejki, bo od nich zależy plan dnia. Kiedy jechać? Na tej wysokości trasy wolne od śniegu są latem i na początku jesieni. Wczesnym latem w zagłębieniach może jeszcze leżeć śnieg. Zabierz warstwy ubrania, ochronę przed słońcem i mapę lub aplikację z trasami, bo pogoda w górach zmienia się szybko, a niektóre odcinki poza głównymi szlakami bywają wymagające. Najczęstsze pytania Czy Lago Nero w Ticino to to samo, co inne jeziora o tej nazwie? Nie. Nazwę nosi kilka jezior we Włoszech i Szwajcarii. To jezioro leży w gminie Cevio, w Val Bavona. Jak długo idzie się do jeziora z Robiei? Pętla obejmująca Lago Robiei, Lago Bianco, Lago Nero i Lago Sfundau zajmuje około 4 godzin. Sam dystans do Lago Nero od stacji to około 1,6 km w linii prostej. Jak dojechać do Robiei? Z San Carlo w Val Bavona kolejką linową, około 15 minut. Przy dolnej stacji możesz zaparkować. Czy można przenocować w okolicy? Tak, w Robiei jest schronisko i hotel.

Etang de la Gruère

Saignelégier

Etang de la Gruère to niewielki staw wśród torfowiska na wysokości około 1000 m n.p.m., kilka kilometrów od Saignelégier w szwajcarskim kantonie Jura. Leży na płaskowyżu Franches-Montagnes, w paśmie Jury, i wraz z otaczającym go torfowiskiem tworzy rezerwat przyrody o znaczeniu krajowym, jeden z najchętniej odwiedzanych w regionie. Czym jest Etang de la Gruère? To sztuczny zbiornik na naturalnym wysokim torfowisku. Torf wydobywano tu od wieków jako opał, a w XVII stuleciu w środku bagna usypano tamę, która spiętrzyła wodę dla młyna. Młyn zmielił zboże, a później przerobiono go na tartak. Dziś staw ma kilka metrów głębokości, a sam rezerwat obejmuje około kilometra kwadratowego, razem z lasem wokół i dwoma mniejszymi stawami. Samo torfowisko powstawało przez około dwanaście tysięcy lat, a warstwa torfu miejscami sięga kilku metrów. Co zobaczysz na miejscu? Wokół wody biegnie ścieżka z drewnianych pomostów i kładek, które chronią wrażliwą roślinność przed deptaniem. Idziesz między karłowatymi sosnami, kępami torfowców i rozlewiskami o brunatnej, torfowej barwie. Rośliny i zwierzęta to gatunki typowe dla tundry, rzadkie na tej wysokości w środkowej Europie. Jesienią torfowisko przybiera rdzawe barwy, zimą staw zamarza, a okolica nadaje się na spokojny spacer w rakietach lub zwykłych butach zimowych. Jak długo trwa spacer i jak dojść? Pętla wokół stawu ma około 2,8 km i zajmuje zwykle 45–60 minut. Trasa jest płaska i łatwa, bez znaczących podejść, więc poradzą sobie z nią rodziny z dziećmi. Dojedziesz autobusem do przystanku Moulin de la Gruère albo samochodem, zostawiając go na pobliskim parkingu. Region słynie z koni rasy Franches-Montagnes, dlatego wielu turystów łączy wizytę nad stawem ze spacerem lub przejażdżką po okolicznych pastwiskach i pobytem w Saignelégier. Jakie obowiązują zasady? Ze względu na dużą frekwencję i kruchy ekosystem trzeba trzymać się oznakowanych ścieżek. Psy muszą być na smyczy. Zabronione są ogniska, biwakowanie i loty dronów. W pobliżu działa Centre Nature Les Cerlatez, które organizuje zajęcia edukacyjne i wycieczki z przewodnikiem. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie, teren rezerwatu i ścieżka są ogólnodostępne. Ile czasu potrzeba na obejście stawu? Około godziny w spokojnym tempie, trasa liczy niecałe 3 km. Czy można iść z wózkiem lub z psem? Pies jest dozwolony wyłącznie na smyczy. Pomosty są wąskie, więc z wózkiem bywa niewygodnie, zwłaszcza gdy ruch jest duży. Kiedy najlepiej przyjechać? Wczesnym rankiem lub w tygodniu, gdy jest mniej odwiedzających. Torfowisko ładnie wygląda latem i jesienią, a zimą daje zimowy spacer wśród śniegu i lodu.

Lac des Taillères

La Brévine

Lac des Taillères to jezioro w dolinie La Brévine, w szwajcarskim kantonie Neuchâtel, na wysokości około 1040 m n.p.m. Zajmuje 0,45 km² i leży w najniższym zagłębieniu doliny uchodzącej za najzimniejszy zakątek kraju, zwany „Syberią Szwajcarii". Zimą staje się naturalnym lodowiskiem, latem celem spacerów i pikników. Gdzie leży Lac des Taillères? Jezioro znajduje się w Jurze Neuchâtelskiej, tuż przy wsi La Brévine, w pobliżu drogi w stronę Les Verrières. Współrzędne to około 46,97° N, 6,57° E. Okolica to szeroka, płaska dolina otoczona leśnymi grzbietami i pastwiskami. Dlaczego tu jest tak zimno? Dolina La Brévine to naturalna misa, w której zalega zimne powietrze. W La Brévine 12 stycznia 1987 roku zmierzono -41,8 °C, czyli najniższą oficjalnie zanotowaną temperaturę w Szwajcarii. Mrozy około -30 °C nie są tu niczym niezwykłym, dlatego jezioro zamarza szybko. Co robić zimą? Zamarznięte jezioro uchodzi za największe naturalne lodowisko w Szwajcarii. Lód nadaje się do jazdy na łyżwach i spacerów, gdy ma co najmniej 10 cm grubości, a w pełni zimy bywa grubszy, nawet około 30 cm. Wejście na lód jest bezpłatne, a łyżwy można wypożyczyć na miejscu za około 5 CHF za godzinę. Zawsze sprawdź aktualne warunki lodu przed wyjazdem. W lutym w La Brévine odbywa się Fête du froid, impreza „święta zimna", organizowana od 2012 roku z okazji 25. rocznicy rekordowego mrozu. Przyciąga tysiące gości, a w programie są m.in. przejażdżki saniami. Co robić latem? Poza sezonem lodowym nad jeziorem urządza się pikniki i kąpiele, a wokół biegną szlaki piesze. Krótsza pętla ma około 8,2 km, ok. 120 m podejść i zajmuje około 2,5 godziny. Dłuższa, ok. 13-kilometrowa, wiedzie przez wieś La Brévine, ma około 250 m przewyższenia i wymaga około 3 godzin 45 minut. Na jeziorze można łowić szczupaki i okonie, wymagane jest zezwolenie wędkarskie. Jak dojechać do Lac des Taillères? Samochodem: z La Brévine kieruj się znakami w stronę Les Verrières; przy jeziorze jest parking. Komunikacją publiczną: pociągiem do Le Locle, następnie autobusem pocztowym (CarPostal) w stronę La Brévine, a dalej przesiadka na przystanek „Les Taillères, Bout du Lac". Najczęstsze pytania Czy można tu jeździć na łyżwach? Tak, gdy lód jest dostatecznie gruby. Wstęp na lód jest bezpłatny, a wypożyczenie łyżew kosztuje około 5 CHF na godzinę. Kiedy przyjechać? Na łyżwy najlepiej w styczniu i lutym, kiedy mrozy są najsilniejsze. Na spacery i pikniki najlepiej nadaje się lato i wczesna jesień. Czy trzeba płacić za wstęp? Samo korzystanie z jeziora i lodowiska jest bezpłatne. Płacisz tylko za wypożyczenie sprzętu i ewentualne zezwolenie wędkarskie. Jak długo trwa spacer dookoła jeziora? Krótsza pętla zajmuje około 2,5 godziny, dłuższa przez La Brévine około 3 godzin 45 minut.

Grünsee

Zermatt

Grünsee to niewielkie jezioro górskie w Zermatt, w szwajcarskim kantonie Valais, położone na wysokości około 2300 m n.p.m. Leży przy popularnej trasie 5-Seenweg, czyli szlaku łączącym pięć jezior nad wioską pod Matterhornem. Gdzie leży Grünsee i czym się wyróżnia? Jezioro znajduje się na zboczu nad Zermatt, w rejonie, który turyści znają z wypraw do Findeln i na Fluhalp. Szlak prowadzi tu przez teren dawnego lodowca: krajobraz tworzą morena, łąki i pojedyncze modrzewie, a nad głową widać Matterhorn. Grünsee to dobre miejsce na odpoczynek w połowie wędrówki, a ławki przy ścieżce ułatwiają postój. Jak dojść nad Grünsee? Standardowy sposób to kolejka Sunnegga. Przejazd z Zermatt na stację Sunnegga (2288 m) trwa około 4 minut. Stamtąd można iść pieszo albo wsiąść w gondolę do Blauherd (2571 m) i schodzić szlakiem w dół. Typowy przebieg trasy z Blauherd wygląda tak: Stellisee, Grindjisee, Grünsee, Moosjisee, Leisee. Portale turystyczne podają dla całej pętli do Sunnegga około 9 km i około 2,5 godziny marszu, z podejściami rzędu 400 m i zejściem rzędu 700 m. Poziom trudności jest średni. Z Grindjisee (2324 m) ścieżka przechodzi na drugą stronę doliny do Grünsee. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Stellisee i restaurację górską Fluhalp (2606 m), w której latem można też przenocować. Grindjisee (2324 m), najbliższe jezioro na trasie. Moosjisee i Leisee (2232 m), czyli dwa kolejne przystanki szlaku. Wioskę Findeln, położoną około 15 minut marszu poniżej stacji Sunnegga, z gospodami przy szlaku. Widok na lodowiec Findel, możliwy podczas krótkiego podejścia powyżej Fluhalp. Kiedy przyjechać? Szlak jest otwarty w sezonie letnim i wczesną jesienią, gdy w górach nie ma śniegu. Najlepsze widoki na Matterhorn są przy bezchmurnym niebie, zwykle rano. Przed wyjściem sprawdź rozkład kolejek i prognozę pogody, bo godziny kursowania zależą od sezonu. Czy w Grünsee można się kąpać? Kąpiel jest możliwa, ale woda jest bardzo zimna, więc nadaje się tylko na ciepły, słoneczny dzień dla odważnych. Najczęstsze pytania Jak dojechać do Grünsee z Zermatt? Wsiądź w kolejkę linową Sunnegga, a następnie przejdź piechotą lub skorzystaj z gondoli do Blauherd i idź szlakiem 5-Seenweg. Ile czasu zajmuje trasa przez pięć jezior? Z Blauherd do Sunnegga to około 2,5 godziny marszu bez dłuższych postojów. Czy Grünsee to to samo co Grünsee w Bawarii czy Południowym Tyrolu? Nie. Nazwa jest popularna, a to jezioro leży w Valais, w szwajcarskiej gminie Zermatt. Czy szlak jest trudny? Ma średni poziom trudności. Wystarczą buty trekkingowe, a większość drogi prowadzi w dół. Gdzie zjeść po drodze? Przy trasie są restauracja na Fluhalp oraz gospody w Findeln.

Lai da Rims

Val Müstair

Lai da Rims to największe jezioro w dolinie Val Müstair w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Leży na wysokości 2396 m n.p.m. i zajmuje około 17 hektarów. Romańskie słowo „lai" oznacza po prostu jezioro. Mimo skromnej nazwy zbiornik ma ciekawy rekord geograficzny: to największe jezioro w zlewni potoku Rom, a zarazem największe w szwajcarskiej części dorzecza Adygi. Gdzie leży Lai da Rims? Jezioro znajduje się wysoko nad dnem doliny Val Müstair, w jej południowo-wschodnim zakątku Gryzonii, blisko granicy z Włochami. Współrzędne to około 46,565° N i 10,388° E. Z brzegu otwiera się widok na Val Müstair oraz sąsiednią Val Mora, a wśród szczytów w panoramie wymieniany jest Piz Turettas. Woda w jeziorze bywa opisywana jako bardzo przejrzysta, a okolica jako jedna z piękniejszych alpejskich scenerii górskich. Jak dotrzeć nad Lai da Rims? Do jeziora nie dojedziesz samochodem, trzeba iść pieszo. Popularna trasa okrężna zaczyna się przy przystanku PostAuto w Santa Maria Val Müstair. Najpierw prowadzi droga leśna w stronę Val Vau i Tschuccai, potem droga alpejska mija halę Alp Praveder i biegnie dalej w górę. Wariant pętli przez Piz Praveder (2763 m) kończy się przy przystanku PostAuto w Valchava, więc nie trzeba wracać do punktu startu. Dane takiej wycieczki z jednego z portali górskich: około 21,4 km, suma podejść 1568 m i około 8,5 godziny marszu. Trasa ma stopień T2, czyli średni, i wymaga kondycji oraz dobrego obuwia. Istnieje też krótsza wersja z Prà da Vau przez Lai da Rims i Alp Sot z powrotem do Prà da Vau, którą opisuje oficjalny serwis turystyczny Gryzonii. Co zobaczysz po drodze? Wędrówka prowadzi przez las, hale pasterskie i strefę wysokogórską. Najlepszą nagrodą jest sam brzeg jeziora na wysokości blisko 2400 m, skąd widać obie doliny. Dolina Val Müstair należy do rezerwatu biosfery Biosfera Val Müstair, więc po drodze warto zachować szacunek dla przyrody: trzymaj się szlaku i nie zostawiaj śmieci. Kiedy jechać? Trasa prowadzi powyżej 2000 m, dlatego przed wyjściem sprawdź prognozę pogody. Oficjalna strona turystyczna Gryzonii wprost przypomina o ocenie warunków przed startem. Planuj wyjście na cały dzień, z zapasem wody i ciepłych ubrań, bo w wysokich górach pogoda zmienia się szybko. Rozkład autobusów PostAuto sprawdź wcześniej, żeby zdążyć na ostatni kurs z Valchavy. Co jeszcze połączyć z wycieczką? Valchava leży na szlaku nr 801 „A la riva dal Rom", który biegnie od źródeł potoku Rom w Süsom-Tschierv do Müstair. Ta trasa liczy około 14 km, wymaga około 3,5 godziny i ma tylko 110 m podejść. Na odcinku między Fuldera Furom a Valchavą niektóre fragmenty mogą być wymagające dla osób z lękiem wysokości. Dzięki temu możesz poświęcić jeden dzień na jezioro, a drugi na spokojną wędrówkę wzdłuż potoku. Najczęstsze pytania Jak duże jest Lai da Rims? Powierzchnia jeziora wynosi około 17 ha, a lustro wody leży na wysokości 2396 m n.p.m. Co oznacza nazwa Lai da Rims? „Lai" to w języku romańskim jezioro. Nazwa odnosi się do zbiornika w dolinie Val Müstair, w regionie, gdzie romański jest nadal używany. Czy dojadę nad jezioro samochodem? Nie. Dojście jest piesze. Najwygodniej zacząć od przystanku PostAuto w Santa Maria Val Müstair i wrócić autobusem z Valchavy. Ile trwa wycieczka i jak trudna jest trasa? Pełna pętla ma około 21,4 km i 1568 m podejść, co zajmuje około 8,5 godziny. Szlak oceniono na T2 (średni), więc sprawdza się dla osób z podstawowym doświadczeniem górskim.

Stellisee

Zermatt

Stellisee to górskie jezioro nad Zermatt w Valais, położone na wysokości około 2530 m n.p.m. na szlaku między stacją Blauherd a schroniskiem Fluhalp. Zawdzięcza sławę widokowi: przy bezwietrznej pogodzie w tafli odbija się cała sylwetka Matterhornu, dlatego miejsce nazywa się też jeziorem-lustrem. Jak dojechać do Stellisee? Z Zermatt wjedź kolejką podziemną Sunnegga Express do stacji Sunnegga, a stamtąd gondolą do Blauherd. Od górnej stacji do jeziora prowadzi wygodna ścieżka, którą pokonasz w około 20 minut. Teren jest łagodny, bez trudnych podejść, więc dojście nie wymaga doświadczenia górskiego. Wystarczą buty z przyczepną podeszwą i warstwa ubrania na wiatr, bo na tej wysokości szybko się ochładza. Co zobaczysz nad jeziorem? Staw jest niewielki, otoczony kamienistymi brzegami i niskimi zboczami. Główną atrakcją jest panorama: nad wodą wznosi się Matterhorn, a w czystym powietrzu widać też sąsiednie lodowce i szczyty doliny Mattertal. Nad brzegiem stoi mała kapliczka, a w pobliżu zaczyna się szlak tematyczny wokół kilku jezior. Sam Stellisee jest przystankiem pośrodku trasy Blauherd–Fluhalp. Jak wygląda trasa Blauherd – Stellisee – Fluhalp? Odcinek od Blauherd do Fluhalp biegnie niemal poziomo, na wysokości około 2500 m, i zajmuje około 45–60 minut w jedną stronę. Jezioro leży mniej więcej w połowie. Za nim ścieżka lekko pnie się do schroniska Fluhalp na wysokości około 2610 m, gdzie można usiąść na tarasie z widokiem na Matterhorn. Zimą ten sam szlak jest przygotowany jako trasa spacerowa, więc dojdziesz tu także poza sezonem letnim. Czy Stellisee jest częścią trasy pięciu jezior? Tak. Popularna pętla Five Lakes (Fünf-Seen-Weg) startuje z Blauherd i łączy Stellisee, Grindjisee, Grünsee, Moosjisee oraz Leisee. Odbicie Matterhornu widać w trzech z pięciu jezior. Pełna pętla trwa zwykle od 3 do 5 godzin, zależnie od tempa i postojów. Jeśli masz mało czasu, możesz zobaczyć samo Stellisee i wrócić do Blauherd tą samą drogą. Każde z jezior ma inny charakter, a Stellisee to najczęściej fotografowane z nich. Kiedy przyjechać, żeby zobaczyć odbicie? Odbicie wymaga bezwietrznej pogody, a wiatr w górach bywa najsłabszy rano. Dlatego fotografowie planują wizytę o wschodzie słońca, gdy Matterhorn zapala się różowym światłem, a woda pozostaje gładka. Zermatt Bergbahnen oferuje na ten cel specjalne poranne wjazdy kolejką. Latem szlak jest wolny od śniegu zwykle od czerwca do października. Po południu na szlaku bywa tłoczniej, a światło jest mniej korzystne dla zdjęć. Co zabrać na wycieczkę? Okulary przeciwsłoneczne i krem z filtrem, bo promieniowanie na 2500 m jest silne. Cienką kurtkę przeciwwiatrową, nawet w słoneczny dzień. Wodę, a na dłuższą trasę przekąski; bufet znajdziesz dopiero w Fluhalp lub przy stacji Blauherd. Aparat ze statywem, jeśli planujesz zdjęcia o świcie. Najczęstsze pytania Ile czasu zajmuje dojście z Blauherd do Stellisee? Około 20 minut spokojnym marszem po ścieżce o niewielkim nachyleniu. Czy Stellisee nadaje się dla rodzin z dziećmi? Tak. Trasa jest krótka i łagodna, a nad wodą jest dość miejsca na odpoczynek. Warto pilnować dzieci przy brzegu. Kiedy odbicie Matterhornu jest najlepsze? Przy bezwietrznej pogodzie, najczęściej wcześnie rano. Gdy wieje, tafla się marszczy i lustro znika. Czy można tu przyjść zimą? Tak. Odcinek Blauherd–Fluhalp jest utrzymywany jako zimowy szlak spacerowy, a dojazd kolejkami działa w sezonie narciarskim.

Natura w Szwajcarii

Lac de Seedorf

Canovasee

Lac de Bretaye

Hagelseeli

Lai dalla Stria

Lunghinsee

Hahnensee

Lai Neir

Lej Languard

Bergseeli

Triftsee

Lai da Tarasp

Laghetto

Lac de Chésery

Lai Barnagn

Seefeldsee

Wangsersee

Lago di Cama

Lago Nero

Etang de la Gruère

Lac des Taillères

Grünsee

Lai da Rims

Stellisee

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca