Natura — Szwajcaria

Engstligen falls

Adelboden

Wodospady Engstligen (Engstligenfälle) to dwustopniowa kaskada nad Adelboden w Oberlandzie Berneńskim, w kantonie Berno w Szwajcarii. Woda spływa z płaskowyżu Engstligenalp do doliny i należy do najbardziej znanych wodospadów w Alpach Berneńskich. Co to za wodospady? Kaskada składa się z dwóch części: Engstligen Fall I i Engstligen Fall II. Pierwsza ma 97 metrów wysokości, druga 165 metrów. Zasila je woda z licznych strumieni, które zbierają się na wysokogórskim płaskowyżu Engstligenalp. Wodospady uchodzą za jedne z najwyższych w Szwajcarii i za bardzo zasobne w wodę. Od 1948 roku podlegają ochronie przyrody, a ponadto figurują w szwajcarskim Inwentarzu Krajobrazów o Znaczeniu Narodowym. Gdzie leżą i jak dojechać? Wodospady znajdują się powyżej Adelboden. Samochodem dojedziesz do parkingu przy dolnej stacji kolejki w miejscu zwanym Unter dem Birg. Stamtąd odjeżdża kolejka linowa na Engstligenalp, a jej trasa przecina strefę wodospadów. Do Adelboden dojedziesz też transportem publicznym, a lokalny autobus zatrzymuje się na przystanku Chäli, od którego zaczyna się ścieżka okrężna wokół dolnych wodospadów. Jak zobaczyć wodospady z bliska? Masz kilka możliwości: Pieszo z doliny. Z Unter dem Birg stroma ścieżka prowadzi pod linią kolejki. Do górnego wodospadu idzie się około godziny, a cała wspinaczka na płaskowyż to według jednego z opisów około 3 godzin i prawie 800 metrów przewyższenia, licząc od Adelboden. Starą ścieżką z Oey. Trasa startuje we wsi Oey w pobliżu Adelboden i wspina się na płaskowyż dawnym szlakiem dla zwierząt jucznych (Saumpfad), wzdłuż płynącej wody. Kolejką linową. Z gondoli oglądasz wodospady z góry, a górną część kaskady widać dobrze już ze stacji szczytowej, także z wózkiem dziecięcym lub na wózku inwalidzkim. Pętla przy górnym wodospadzie. Obchodzi go trasa, która zaczyna się przy stacji szczytowej kolejki. Wycieczka z przewodnikiem. Operator Engstligenalp oferuje wędrówkę wokół wodospadów zakończoną poczęstunkiem z racletem. Co jeszcze zobaczysz na górze? Engstligenalp to rozległy płaskowyż położony wysoko nad doliną, otoczony wapiennymi ścianami, wśród których wyróżnia się Tschingellochtighorn. Z górnej stacji kolejki dojdziesz w kilkanaście minut do pierwszych zabudowań, a do schroniska Chummihütte masz około pół godziny marszu. Płaskowyż to dobry punkt wypadowy na krótkie i dłuższe spacery. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to lato i wczesna jesień, kiedy szlaki są wolne od śniegu, a kolejka kursuje regularnie. Największy przepływ wody notuje się w okresie topnienia śniegu, więc kaskada robi wtedy największe wrażenie. Godziny kursowania kolejki sprawdź przed wyjazdem na stronie Engstligenalp, bo zmieniają się w zależności od sezonu. Najczęstsze pytania Ile mają wysokości wodospady Engstligen? Dwa stopnie mierzą 97 i 165 metrów. Różne źródła podają różne łączne wartości, dlatego warto traktować te liczby jako wysokości pojedynczych stopni. Czy trzeba płacić za wejście? Do samych wodospadów prowadzą ogólnodostępne ścieżki. Płatny jest przejazd kolejką linową oraz wycieczka z przewodnikiem. Czy da się zobaczyć wodospady bez długiej wspinaczki? Tak. Kolejka linowa przecina strefę wodospadów, a górną część widać już ze stacji szczytowej, także dla rodzin z wózkami. Gdzie zostawić samochód? Przy dolnej stacji kolejki w Unter dem Birg, skąd odjeżdża gondola na Engstligenalp.

Seerenbachfälle

Betlis

Wodospady Seerenbach (Seerenbachfälle) w Betlis spadają ze zbocza nad północnym brzegiem Jeziora Walensee, w gminie Amden w kantonie St. Gallen. Strumień Seerenbach pokonuje różnicę wysokości w trzech kaskadach: pierwsza ma około 50 m, środkowa około 305 m, ostatnia około 190 m. Razem daje to mniej więcej 585 m, a część źródeł zaokrągla wynik do 600 m. To jeden z najwyższych wodospadów w Szwajcarii. Co zobaczysz na miejscu? Trzy stopnie tworzą kaskadę, którą widać z dołu niemal w całości. Najbardziej efektowny jest środkowy odcinek, w którym woda leci swobodnie w dół ściany skalnej. Na dole do ostatniego stopnia dołącza woda z Rinquelle, jednego z większych źródeł krasowych w Europie. Dzięki niej powstaje dodatkowy, czwarty wodospad o wysokości około 48 m. Woda Rinquelle płynie podziemnymi korytarzami skalnymi i wypływa ze ściany dopiero przy najniższym stopniu. Całość leży na terenie Geoparku Sardona, więc oprócz samej kaskady warto zwrócić uwagę na skalne ściany nad jeziorem. Jak dojść do wodospadów? Punktem wyjścia jest wioska Betlis nad Walensee. Od niej prowadzi krótka, oznakowana ścieżka w stronę Quinten. Spacer do punktu widokowego zajmuje około 20 minut. Droga kończy się przy małej platformie widokowej u stóp trzeciej kaskady. Jeśli chcesz zobaczyć wszystkie trzy stopnie naraz, stań przy kaplicy w Betlis, bo właśnie stamtąd widok jest najpełniejszy. Do Betlis dojedziesz z Weesen także statkiem: latem kursuje on po jeziorze między tymi miejscowościami. Można też przyjść do wodospadów pieszo ze strony Weesen. Wodospady dobrze łączą się z dłuższą wędrówką brzegiem jeziora do Quinten. Kiedy przyjechać? Ilość wody zależy od pory roku i pogody. Najwięcej wody jest w czasie roztopów oraz po silnych opadach. Rinquelle przez wiele dni jest prawie sucha, ale po deszczach i w czasie wiosennych roztopów wypływa z niej potężny strumień. Najlepiej planować wizytę od wiosny do jesieni, a szlaki turystyczne polecane są zwykle na okres od maja do października. Przed wyjściem warto zerknąć na prognozę i wybrać dzień po deszczu lub w okresie topnienia śniegu. Co jeszcze warto wiedzieć? Wejście na punkty widokowe jest bezpłatne, a trasa nie wymaga specjalnego sprzętu. Wystarczą buty z przyzwoitą podeszwą. W wąskich fragmentach ścieżki po deszczu bywa ślisko. Źródła różnie podają rankingi wysokości. Jedne uznają Seerenbach za najwyższy wodospad kraju, inne stawiają przed nim Mürrenbachfall. Pewne jest jedno: środkowy stopień mierzy ponad 300 m. Wodospady dobrze wpisują się w całodniowy plan nad Walensee: spacer, rejs statkiem i obiad w okolicznych miejscowościach. Najczęstsze pytania Czy do wodospadów Seerenbach trzeba wykupić bilet? Nie. Punkty widokowe i ścieżka z Betlis są ogólnodostępne. Ile czasu potrzeba na dojście z Betlis? Około 20 minut w jedną stronę do platformy widokowej, według niektórych opisów wejście jest dłuższe, jeśli idziesz trasą z większym przewyższeniem. Na całą wycieczkę zaplanuj godzinę lub dwie. Jaka jest wysokość wodospadów? Trzy stopnie mają około 50, 305 i 190 m, razem około 585 m. Kiedy wodospady są najbardziej imponujące? W czasie roztopów wiosną i po silnych opadach, kiedy dopływa też woda z Rinquelle.

Rheinfall

Uhwiesen

Rheinfall (Wodospad Reński) w Uhwiesen to jeden z najchętniej odwiedzanych punktów widokowych nad Renem. Wodospad leży między kantonami Zurych i Szafuza, a strona zuryska, z miejscowością Laufen-Uhwiesen, oferuje widok z góry i z bliska: z tarasów nad kotłem wodnym i spod murów zamku Laufen. Czym jest Rheinfall? To największy w Europie wodospad pod względem przepływu wody. Rzeka spada ze stopnia skalnego o szerokości około 150 m i wysokości 23 m. Średni przepływ wynosi około 600 m³/s latem i około 250 m³/s zimą, więc wrażenia zależą od pory roku i stanu wody. Lewy brzeg należy do Laufen-Uhwiesen (kanton Zurych), prawy do Neuhausen am Rheinfall (kanton Szafuza). Co zobaczysz po zuryskiej stronie? Nad wodospadem stoi Schloss Laufen, zamek na skalnym cyplu. Od 1941 roku należy do kantonu Zurych, a dziś mieści muzeum i restaurację. Z zamku prowadzą ścieżki i schody do platform widokowych tuż nad spadającą wodą, m.in. do Känzeli, skąd czuć rozpylone krople. Tutaj stoisz najbliżej huku i mgły wodnej, dlatego weź kurtkę przeciwdeszczową. Jak zobaczyć wodospad z wody? Łodzie wypływają z brzegu w Neuhausen (jedno z miejsc odjazdu to Schlössli Wörth przy Rheinfallquai). Krótki rejs po basenie pod wodospadem trwa około 15 minut. Dłuższa wycieczka, Felsenfahrt, zawozi do skały pośrodku wodospadu, gdzie po schodach wchodzi się na platformę widokową. Kursy zależą od pogody i poziomu wody, a na łodzi trzeba liczyć się z zamoczeniem. Jak dojechać? Do wodospadu dojedziesz pociągiem z Zurychu: S-Bahn jedzie do stacji Neuhausen Rheinfall po stronie szafuskiej. Po stronie zuryskiej przystanek komunikacji publicznej nazywa się Schloss Laufen. Parkingi są po obu brzegach, od strony Dachsen i od strony Neuhausen. Teren wodospadu jest dostępny przez całą dobę, cały rok, a wstęp na platformy widokowe z brzegu jest bezpłatny. Płatne są rejsy łodzią i zwiedzanie zamku. Kiedy przyjechać? Najwięcej wody niesie Ren latem, kiedy wodospad jest najpotężniejszy, ale wiosną i wczesnym latem bywa też najbardziej tłoczno. Zimą przepływ jest mniejszy, za to jest spokojniej. Rejsy łodzią warto planować w dzień bez wysokiego stanu wody. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Rheinfall jest płatny? Nie. Wodospad jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę i cały rok. Płacisz za rejs łodzią i wejście do zamku. Jak wysoki jest Rheinfall? Stopień ma 23 m wysokości i około 150 m szerokości. Z której strony lepiej oglądać wodospad? Strona zuryska (Laufen-Uhwiesen) daje widok z góry spod zamku i dojście do Känzeli. Strona szafuska jest bliżej przystani łodzi. Warto zobaczyć obie. Czy można podejść blisko wody? Tak. Platformy Känzeli i Fischetz leżą tuż nad kotłem wodnym, a łodzią dopłyniesz do skały w środku wodospadu.

Tüfels Chilen

Rikon

Tüfels Chilen (dosłownie „Kościół diabła”) to porośnięta mchem formacja z martwicy wapiennej w pobliżu Rikon, w gminie Zell w dolinie Tösstal (kanton Zurych). Leży w bocznym wąwozie doliny i należy do najciekawszych krótkich celów spacerowych w Zürcher Oberland. Czym jest Tüfels Chilen? Skała to tuf źródlany, czyli martwica wapienna. Powstaje tam, gdzie woda bogata w wapń spływa po wilgotnej trawie i mchu i stopniowo odkłada minerał. Miejsce uchodzi za jedno z niewielu w szwajcarskim Mittellandzie, gdzie źródło pozostało w dużej mierze naturalne. Teren jest chroniony jako pomnik przyrody. Charakterystyczny, schodkowy kształt ścian to dzieło ludzi. Tuf wydobywano tu od XVII wieku aż do zamknięcia kamieniołomu w 1873 roku. W XIX wieku gmina Zell prowadziła dwa kamieniołomy, a kamień trafiał na drogi i do budynków fabrycznych. Od czasu zamknięcia wyrobisko porasta roślinność. Skąd nazwa? Opisy szlaków podają, że w czasach przedchrześcijańskich stała tu grota ze źródłem, traktowana jako święte miejsce mieszkańców okolic Kollbrunn i Zell. Według tej wersji „Chilen” oznacza dawne miejsce kultu, a „Tüfels” – późniejsze przypisanie go diabłu. To hipoteza, a nie potwierdzona etymologia. Jak dojść? Najwygodniej pociągiem S-Bahn do stacji Kollbrunn, a stamtąd oznakowanym szlakiem przez Bolsterenbuck. Propozycja ZVV łączy Tüfels Chilen z wąwozem Rörlitobel i wodospadem Zeller Giessen i liczy około 11 km oraz 450 m podejść łącznie. Można też wybrać krótszy wariant tylko do formacji. Co zobaczysz po drodze? schodkowe ściany tufu z kępami mchu i sączącą się wodą, las w wąwozie i dawne ślady po wydobyciu, w sąsiednim Gartentobel wodospad Zeller Giessen o wysokości około 15 m, nad formacją miejsce odpoczynku ze stołami, ławkami i paleniskiem. Kiedy jechać? Najlepiej wiosną i jesienią, gdy ścieżki są suche, a mech intensywnie zielony. Po deszczu schodkowe skały i leśne ścieżki bywają śliskie, więc przyda się obuwie z dobrym bieżnikiem. Zimą woda zamarza, a ściany tworzą lodowe naloty, ale dojście wymaga ostrożności. Najczęstsze pytania Czy wejście jest płatne? Nie. To ogólnodostępny teren przyrodniczy przy szlaku turystycznym. Czy to naprawdę kościół? Nie. Nazwa jest ludowa i odnosi się do kształtu skał oraz dawnej legendy o miejscu kultu. Budowli sakralnej tam nie ma. Z jakiej stacji najłatwiej wyruszyć? Ze stacji Kollbrunn na linii S-Bahn. Rikon i Zell też mają połączenia kolejowe w dolinie Tösstal. Czy można połączyć wizytę z innymi atrakcjami? Tak. W tej samej pętli leży Rörlitobel i wodospad Zeller Giessen, a w Rikon działa Instytut Tybetański.

Staubbachfall

Wengen

Staubbachfall to wodospad w szwajcarskim kantonie Berno, tuż na zachód od wsi Lauterbrunnen. W systemie bywa przypisywany do pobliskiego Wengen, ale sam strumień spada na dnie doliny Lauterbrunnental, przy głównej drodze przez Lauterbrunnen. Woda opada z krawędzi wiszącej doliny z wysokości około 297 metrów i trafia do Weisse Lütschine. To najsłynniejszy wodospad w tej dolinie. Gdzie leży Staubbachfall i jak go rozpoznać? Wodospad zaczyna się na skalnym progu wiszącej doliny, która kończy się przewieszonymi ścianami. Strumień nie dotyka skały przez większość spadku, więc w powietrzu rozpada się na drobną mgiełkę. Stąd jego nazwa: „Staub” po niemiecku oznacza pył. Wodospad widać z centrum Lauterbrunnen, wystarczy spojrzeć na ścianę zamykającą dolinę od zachodu. Uwaga na pomyłki. W tej samej dolinie leżą też Trümmelbach, ukryty w wąwozie, oraz Mürrenbachfall, spadający od strony Mürren. To osobne obiekty. Staubbach jest zwykle opisywany jako najwyższy wodospad swobodnie spadający w Szwajcarii, natomiast pod względem całkowitej wysokości palmę pierwszeństwa dzierży Mürrenbachfall. Jak dotrzeć? Lauterbrunnen ma stację kolejową na linii z Interlaken Ost. Wodospad leży kilka minut spacerem od stacji i od głównej ulicy wsi, więc dojście nie wymaga żadnego przygotowania. Z Wengen zjedziesz do Lauterbrunnen kolejką zębatą, a potem przejdziesz piechotą do podnóża skał. Widok z dołu jest dostępny swobodnie przez całą dobę. Co zobaczysz z bliska? U podnóża ściany widać szeroką, rozpyloną kurtynę wody. Ze ścieżki prowadzącej w skałę można przejść do galerii wykutej w klifie, skąd ogląda się wodospad od środka i spogląda przez wodną zasłonę na dolinę. Galeria jest dostępna sezonowo, zwykle od maja do października, i bywa zamykana przy złej pogodzie, osuwiskach lub oblodzeniu. W wysokim sezonie wodospad bywa też oświetlany po zmroku. Dlaczego jest tak znany? Staubbach wszedł do kultury europejskiej dzięki Goethemu, który odwiedził dolinę w 1779 roku. Wrażenie z wodospadu stało się inspiracją wiersza „Gesang der Geister über den Wassern” („Pieśń duchów nad wodami”). Od tamtej pory miejsce stało się przystankiem podróżników zwiedzających Alpy Berneńskie. Kiedy przyjechać? Wodospad działa przez cały rok. Najpotężniej wygląda wiosną i na początku lata, gdy zasilają go roztopy. Zimą często zamarza, a wtedy skała pokrywa się lodem i całość wygląda zupełnie inaczej niż latem. Jeśli zależy ci na galerii za wodą, jedź między majem a październikiem i sprawdź aktualny status w biurze turystycznym Lauterbrunnen. Najczęstsze pytania Czy wejście do Staubbachfall jest płatne? Oglądanie wodospadu z dołu jest bezpłatne i możliwe całą dobę. Szczegóły dotyczące galerii sprawdź przed wizytą w informacji turystycznej. Ile mierzy Staubbachfall? Około 297 metrów, według niektórych źródeł 299 metrów. Czy można wejść za wodospad? Tak, ścieżką do galerii w skale, ale tylko sezonowo (zwykle maj–październik) i przy sprzyjających warunkach. Czy Staubbachfall to to samo co Trümmelbach? Nie. Trümmelbach to system wodospadów w wąwozie wewnątrz góry, a Staubbach spada swobodnie z klifu nad wsią.

Cascata della Froda

Verzasca

Cascata della Froda to wodospad tuż przy Sonogno, ostatniej wsi w Dolinie Verzasca (Val Verzasca) w kantonie Ticino w Szwajcarii. Woda spada ze skalnej ściany w otoczeniu lasu z wysokości określanej zwykle na około 100 metrów. To jeden z najbardziej efektownych punktów na końcu doliny i łatwy cel spaceru dla całych rodzin. Gdzie leży Cascata della Froda? Wodospad znajduje się na końcu Val Verzasca, kilka minut drogi od centrum Sonogno. Współrzędne obiektu to ok. 46,347 N, 8,771 E. Zasila go woda z systemu doliny Val Redorta, dlatego w okresach roztopów i po deszczach strumień jest wyraźnie obfitszy. Jak dojechać do Sonogno? Do Sonogno dojedziesz samochodem doliną Verzasca z Locarno. Historyczne centrum wsi jest zamknięte dla zwykłego ruchu, więc auto zostawia się na parkingach na obrzeżach. Latem kursuje tam również autobus PostBus linii 321 z Locarno, co pozwala odwiedzić dolinę bez samochodu. Jak dojść do wodospadu? Ze wsi na miejsce dojdziesz w około 25 minut, a rowerem w około 10. Szlak prowadzi wzdłuż strumienia, po gładkich, obtoczonych głazach i przez las; trasa liczy ok. 1,3 km od kościoła i jest łatwa. Kilkaset metrów przed celem przekraczasz most nad rzeką Redorta, po czym ścieżka wspina się ku podstawie wodospadu, gdzie tworzy się niewielki staw. Wrócić możesz tą samą drogą albo ścieżką leśną po południowej stronie rzeki. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Sonogno słynie z kamiennych domów o ciemnych dachach z płyt i spokojnego, górskiego klimatu. Po drodze lub w drodze powrotnej zajrzysz do grotto: Grotto Efra leży niedaleko wodospadu, a Grotto Redorta we wsi. Chętni na dłuższy spacer mogą połączyć Froda z pętlą z oznaczonego szlaku Sentiero Valle Verzasca (ok. 7 km, ok. 130 m podejścia, około 2 godzin 10 minut). Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to późna wiosna i początek lata, gdy wodospad niesie najwięcej wody, oraz lato, kiedy jeździ autobus. Przed wyjściem sprawdź stan ścieżki, bo pogoda bywa powodem czasowych zamknięć odcinków. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest wodospad Froda? Większość opisów podaje około 100 metrów, część przewodników około 80 m. Oficjalnego pomiaru nie znaleźliśmy, więc to wartość orientacyjna. Ile trwa spacer ze wsi? Około 25 minut pieszo w jedną stronę, około 10 minut rowerem. Czy można dojechać do Sonogno komunikacją publiczną? Tak, latem kursuje autobus PostBus 321 z Locarno do Sonogno. Czy trasa nadaje się dla dzieci? Tak, ścieżka jest krótka i łatwa, choć kamienie przy strumieniu bywają śliskie.

Sagentobelbach

Zurych

Sagentobelbach to niewielki potok w Zurychu, który wcina się w las między wzgórzami Adlisberg i Zürichberg i tworzy malowniczy wąwóz Sagentobel. Ma około 5,6 km długości i jest lewym dopływem rzeki Glatt. Leży tuż obok ogrodu zoologicznego, więc łatwo połączyć go ze spacerem po mieście. Gdzie płynie Sagentobelbach? Potok zaczyna bieg na wysokości około 675 m n.p.m. tuż poniżej Adlisbergu, w dzielnicy Hottingen, jako Adlisbergbach. Dalej schodzi stromym wąwozem Sagentobel, którego fragment wyznacza granicę między miastem Zurych a gminą Dübendorf. Mija okolice stacji Stettbach i dzielnicę Hirzenbach, po czym wpada do Glatt w pobliżu oczyszczalni ARA Neugut, na wysokości około 426 m. Różnica poziomów wynosi więc ok. 249 m, a średni spadek to 44 promile. Zlewnia ma 2,7 km², w większości porośnięta lasem, a przeciętny przepływ przy ujściu to około 40 l/s. Co zobaczysz nad potokiem? Najciekawszy jest sam wąwóz. Potok pokonuje w nim kilka progów, a największy wodospad ma około 5 m wysokości. Gęsty las, strome zbocza i szum wody sprawiają, że kilka minut od zabudowy czujesz się jak w górskim wąwozie. Opiekunowie miejskich lasów opisują Sagentobel jako część lasu tobelowego, gdzie krzyżują się ścieżki spacerowe, trasa Vitaparcours i sam potok. W okolicy znajdziesz też staw Moosholzweiher. Wąwóz jest chroniony jako obiekt krajobrazowy i geologiczny na całej długości od ulicy Katzenschwanzstrasse po skraj Stettbach. Chronione są także pobliskie wzgórze morenowe Böszelg i żwirownia Stettbach, pozostałości krajobrazu z okresu zlodowacenia Würm. Skąd nazwa? Nazwa pochodzi od dawnego tartaku (niem. Säge) w rejonie Klösterli. Prawdopodobnie należał on do zurychskiego klasztoru św. Marcina. Jak dotrzeć i ile zająć czasu? Najprostsza trasa startuje przy Domu Słoni w Zoo Zürich. Pętla do wodospadu i z powrotem liczy około 2,4 km, jest łatwa, a wodospad mija się po mniej więcej 1,3 km. Dłuższa pętla, licząca około 9 km i średnio trudna, zaczyna się w Schwamendingen przy restauracji Ziegelhütte. Zabierz solidne buty, bo ścieżki przy potoku bywają mokre i strome. Kiedy przyjechać? Wąwóz jest dostępny przez cały rok. Najwięcej wody niesie po deszczach i roztopach, latem daje chłód w cieniu drzew. Jesienią las wokół tobelu jest szczególnie kolorowy. Najczęstsze pytania Jak długi jest Sagentobelbach? Około 5,6 km, od źródła pod Adlisbergiem do ujścia w Glatt. Jak wysoki jest największy wodospad? Największy próg w wąwozie ma około 5 m. Czy można tu dojść od zoo? Tak. Pętla od Domu Słoni w Zoo Zürich ma około 2,4 km i jest oceniana jako łatwa. Czy wąwóz jest chroniony? Tak, jako obiekt krajobrazowy i geologiczny na całej długości od Katzenschwanzstrasse do skraju Stettbach.

Saut du Doubs

Le Locle

Saut du Doubs to wodospad o wysokości 27 metrów na rzece Doubs, położony na granicy szwajcarsko-francuskiej, w okolicach Les Brenets w kantonie Neuchâtel (po stronie francuskiej leży gmina Villers-le-Lac). Według przewodników to najwyższy wodospad całego masywu Jury. W systemie miejsce jest przypisane do Le Locle, ale najbliższą miejscowością i punktem wypadowym są Les Brenets. Co zobaczysz w Saut du Doubs? Rzeka spada ze skalnego progu do głębokiego wąwozu, a woda trafia do kamiennej niecki otoczonej lasem i klifami. Sceneria zawdzięcza kształt dawnemu osuwisku: około 12 tysięcy lat temu masy skalne zablokowały dolinę, rzeka zmieniła bieg i zaczęła przelewać się przez krawędź dawnego brzegu kanionu. Powstały wtedy też kolejne rozlewiska rzeki powyżej progu, nazywane basenami Doubs. Z platform widokowych przy wodospadzie dobrze widać zarówno strumień wody, jak i skalne ściany po obu stronach granicy. Jak dojść do wodospadu? Pieszo z Les Brenets. Szlak Neuchâtel Tourisme zaczyna się we wsi i prowadzi wzdłuż rzeki, przez las i pod skałami. Popularna pętla ma około 9 km i zajmuje mniej więcej 3,5 godziny, a wiedzie przez Le Bourg-Dessous, okolice Hôtel du Saut, sam wodospad i Haut des Roches. Trudność oceniono na T1, z krótkimi odcinkami T2, więc trasa jest odpowiednia dla większości turystów. Alternatywna ścieżka tuż nad rzeką bywa oznaczona jako niebezpieczna, zwłaszcza zimą i po deszczu, dlatego lepiej trzymać się głównego szlaku. Statkiem. Z portu w Les Brenets (lub z Villers-le-Lac po stronie francuskiej) kursują statki wycieczkowe po basenach Doubs. Dopływają do przystani przy wodospadzie, a ostatni odcinek pokonuje się na piechotę. Wiele osób łączy obie opcje: idzie w jedną stronę pieszo, a wraca łodzią przez kanion Doubs. Dojazd. Do Les Brenets dojedziesz pociągiem. Przy porcie jest parking z dużą liczbą miejsc; część miejsc to strefa niebieska, bezpłatna przez dwie godziny. Kiedy przyjechać? Najwygodniej latem i wczesną jesienią, gdy kursują statki, a ścieżki są suche. Wiosną, po roztopach, wodospad ma zwykle więcej wody. W zimie i po opadach stromsze odcinki przy rzece robią się śliskie, a kursowanie łodzi trzeba sprawdzić u przewoźnika. Co jeszcze warto połączyć z wizytą? Dalej w dół rzeki Doubs zatrzymuje zapora Châtelot, produkująca energię, a jej widoki można włączyć do dłuższej trasy z Les Brenets. W samej wsi znajdziesz kawiarnie i przystań, z której zaczynają się rejsy. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Saut du Doubs? Ma 27 metrów wysokości i uchodzi za najwyższy wodospad masywu Jury. Czy to Szwajcaria czy Francja? Rzeka wyznacza granicę obu państw. Dojście z Les Brenets prowadzi od strony szwajcarskiej, a z Villers-le-Lac od francuskiej. Ile trwa spacer z Les Brenets? Pętla o długości około 9 km zajmuje około 3,5 godziny. Czy można dopłynąć do wodospadu łodzią? Tak. Statki pływają z Les Brenets i Villers-le-Lac do przystani, skąd na wodospad idzie się pieszo. Rozkład i ceny sprawdź u przewoźnika.

Giessbach

Axalp

Wodospady Giessbach (Giessbachfälle) spadają do Jeziora Brienz w gminie Brienz, w kantonie Berno w Szwajcarii. Potok Giessbach pokonuje różnicę wysokości w czternastu kaskadach i kończy bieg tuż przy tafli jeziora. Jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc regionu Interlaken leży na północnym brzegu jeziora, a nie w miejscowości Axalp, którą podają niektóre bazy. Co zobaczysz w Giessbach? Główną atrakcją są kaskady: woda spływa po skalnych stopniach wśród lasu, a szlak prowadzi tak blisko, że mgiełka osiada na ubraniu. Ścieżka wiedzie także za jedną z kaskad, więc oglądasz wodę z tyłu. Nad całością stoi Grandhotel Giessbach, historyczny pałac hotelowy z tarasem z widokiem na jezioro i góry. Jak dotrzeć do wodospadów? Najwygodniej statkiem po Jeziorze Brienz z Brienz lub Interlaken. Przystań leży u podnóża zbocza, a stamtąd na górę wjeżdża kolejka linowo-terenowa Giessbachbahn. Przejazd trwa około 4 minut i kończy się przy hotelu. Można też wejść pieszo ścieżką wzdłuż kaskad, a pełne przejście od jeziora do hotelu zajmuje według przewodników od godziny do półtorej. Do Giessbach dojedziesz również samochodem lub autobusem z Brienz, a popularna jest piesza trasa z Iseltwald. Co warto wiedzieć o kolejce i hotelu? Giessbachbahn otwarto w 1879 roku. Uchodzi za najstarszą w Europie kolej linową budowaną z myślą o turystach i zachowała w dużej mierze pierwotny wygląd. Pierwszą ścieżkę do wodospadów wytyczył w 1818 roku nauczyciel Johannes Kehrli, a w 1822 roku otworzył tu gospodę. Stację dla parowców na jeziorze uruchomiono w 1839 roku. Rozbudowę hotelu rozpoczął od 1854 roku Conrad von Rappard, a obecny pałac hotelowy rodzina Hauser wzniosła w latach 1874-75; po pożarze w 1883 roku budynek odbudowano. Obiekt uratowano przed zniszczeniem dzięki ogólnokrajowej zbiórce zainicjowanej przez Franza Webera, która dała około 2 mln franków. Kiedy przyjechać? Sezon trwa mniej więcej od końca marca do końca października; w tym czasie kursują statki i kolejka. Największy przepływ wody jest wiosną i na początku lata, gdy topnieje śnieg w górach. Na krótką wizytę wystarczy godzina, a na spokojny spacer, obiad na tarasie i powrót statkiem lepiej zarezerwować pół dnia. Najczęstsze pytania Ile kaskad mają wodospady Giessbach? Czternaście stopni, po których potok spada do Jeziora Brienz. Czy do wodospadów można wjechać kolejką? Tak. Giessbachbahn łączy przystań z Grandhotelem w około 4 minuty, a stąd ścieżki prowadzą do kaskad. Ile czasu zajmuje spacer? Krótka pętla z hotelu to około 20 minut, a całe wejście od jeziora do góry trwa 60-90 minut. Czy wodospady są dostępne cały rok? Statki i kolejka kursują sezonowo, od wiosny do października. Poza sezonem dojście jest ograniczone.

Pissevache

Miéville

Pissevache to wodospad w Miéville, przy Vernayaz w szwajcarskim kantonie Valais, nad doliną Rodanu. Woda spada ze skalnego progu w jednym strumieniu i rozbija się na wysokiej ścianie, rozpylając drobną mgłę, którą czuć jeszcze na poboczu drogi. To jedna z najstarszych atrakcji turystycznych tej części Alp i przystanek, który łatwo połączyć z wizytą w Martigny. Czym jest wodospad Pissevache? Wodospad tworzy rzeka Salanfe, dopływ Rodanu, która schodzi do doliny z wysokiego tarasu nad Vernayaz. Zbocze jest strome, a woda opada niemal pionowo. Wysokość spadu bywa podawana różnie: encyklopedia Britannica wymienia około 65 m, a przewodniki i portale regionalne piszą o 110–116 m. Rozbieżność wynika z tego, co przyjmuje się za początek i koniec spadu. Niezależnie od liczby jest to jeden z najwyższych wodospadów w części frankofońskiej kraju. Nazwa pochodzi z miejscowego języka i dosłownie oznacza „krowi mocz". Nawiązuje do kształtu cienkiego, rozproszonego strumienia, który zwykle ma jasnożółtawy odcień od unoszonego osadu. Dlaczego warto go zobaczyć? Pissevache miał ogromne znaczenie dla turystyki w Vernayaz. Według Historycznego Słownika Szwajcarii gmina rozwijała ruch turystyczny wokół wodospadu i pobliskich wąwozów Trient aż do I wojny światowej. Wcześniej stanowił obowiązkowy punkt podróży dyliżansami przez dolinę Rodanu, a otwarcie linii kolejowej Martigny–Châtelard w 1906 roku zmieniło dawne szlaki. Dziś w zbiorach szwajcarskich archiwów zachowały się XIX-wieczne rysunki i grafiki z wodospadem, co pokazuje, jak często go portretowano. Najlepiej oglądać go z bliska, od strony dróg dojazdowych w dolinie. Przy dużym przepływie, zwykle wiosną i na początku lata, strumień jest najpotężniejszy, a wokół unosi się wilgotna mgła. Co jeszcze jest w okolicy? Obok wodospadu stoi elektrownia wodna w Miéville, zbudowana w latach 1947–1952. Wykorzystuje wodę z jeziora Salanfe, którą doprowadza podziemny sztolniowy rurociąg o długości około 4 km, ze spadem 1472 m. Dwie turbiny Peltona dają razem 70 MW. Sama obecność zapory na płaskowyżu Salanfe wpływa na to, ile wody trafia do wodospadu. Starsza elektrownia Pissevache, uruchomiona w 1898 roku, została wyłączona w 1997 roku ze względów bezpieczeństwa. Jej właściciel planował ponowne uruchomienie. W pobliżu leży też wąwóz Trient, z którym wodospad od dawna tworzył jedną atrakcję dla odwiedzających Vernayaz. Jak dotrzeć? Wodospad leży przy dolnym odcinku doliny Rodanu, na północ od miejscowości Vernayaz, kilka kilometrów od Martigny. Dojazd samochodem jest prosty z głównej drogi doliny, a do Vernayaz dojeżdżają też pociągi. Do samego wodospadu nie trzeba wspinać się po stromych szlakach, więc odwiedzają go rodziny z dziećmi i osoby w podróży tranzytowej. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to późna wiosna i wczesne lato, gdy topniejący śnieg zwiększa przepływ. Latem przy dobrej pogodzie widać tęczę w mgle. Zimą woda płynie słabiej, a zimne powietrze potrafi osadzać lód na skałach. Najczęstsze pytania Ile mierzy wodospad Pissevache? Źródła podają różne wartości: Britannica około 65 m, serwisy regionalne 110–116 m. Różnica wynika z innego sposobu pomiaru spadu. Gdzie dokładnie leży? W kantonie Valais, w Miéville koło Vernayaz, w dolinie Rodanu, w pobliżu Martigny. Zasila go rzeka Salanfe. Co oznacza nazwa? Dosłownie „krowi mocz", od wyglądu rozproszonego, jasnego strumienia. Czy trzeba płacić za oglądanie? Źródła, z których korzystamy, nie podają opłaty za widok z dolinnych dróg. Aktualne warunki sprawdź na stronach regionu Valais.

Chly Rhy Auen

Rietheim

Chly Rhy Auen to odtworzone łąki nadrzeczne nad Renem w Rietheim, w kantonie Argowia w Szwajcarii. Od 2022 roku Rietheim należy do gminy Zurzach. Na brzegu obszaru stoi drewniana wieża widokowa, z której widać całą dolinę z góry. Teren należy do Auenschutzpark Aargau, czyli argowijskiego parku ochrony obszarów zalewowych. Czym są Chly Rhy Auen? Chly Rhy znaczy po alemańsku „Mały Ren". To dawne boczne ramię rzeki o długości około 1,5 km. Około 1920 roku odcięto je od głównego nurtu nasypem. W latach 60. XX wieku większość ujścia zasypano pod planowaną elektrownię wodną, której nigdy nie zbudowano, a na miejscu zasadzono topole. Dynamika zalewów zniknęła na kilkadziesiąt lat. Renaturyzacja trwała mniej więcej półtora roku, a obiekt otwarto 20 czerwca 2015 roku. Dziś to około 35 hektarów i największa odtworzona strefa zalewowa na Wysokim Renie, na odcinku między Jeziorem Bodeńskim a Bazyleą. Inwestorami były kanton Argowia, organizacja Pro Natura, zakład energetyczny ewz oraz gmina Rietheim. Co zobaczysz na miejscu? Krajobraz zmienia się wraz ze stanem wody. Rzeka znów podmywa brzegi, tworzy odnogi, wysepki żwirowe i płytkie rozlewiska. Młode zarośla wierzbowe zastępują dawne topolowe nasadzenia. Taki mozaikowy teren przyciąga ptaki wodne, płazy i owady, które wymagają ruchliwych, stale przekształcanych siedlisk. Wieża widokowa pozwala obserwować zwierzęta bez wchodzenia w głąb rezerwatu. Weź lornetkę. Sama dolina, rzeka i zalesione wzgórza po drugiej stronie Renu dają dobre kadry do zdjęć. Jak dotrzeć do Chly Rhy Auen? Wieża leży na współrzędnych około 47,609 N, 8,273 E, na północnym skraju Rietheim, tuż przy Renie, który w tym miejscu stanowi granicę z Niemcami. Najwygodniej dojechać do Rietheim lub do pobliskiego Bad Zurzach i resztę pokonać pieszo lub rowerem wzdłuż rzeki. Kilka szlaków pieszych i rowerowych przebiega po argowijskim brzegu Renu, więc wizytę łatwo połączyć z dłuższym spacerem. Kiedy przyjechać? Obszar jest dostępny przez cały rok. Wiosna i wczesne lato to czas lęgów i największej aktywności ptaków. Po roztopach i obfitych deszczach poziom wody rośnie, a teren wygląda najbardziej dynamicznie. Jesień ma łagodne światło i mniej ludzi. Zachowaj spokój i trzymaj się wyznaczonych ścieżek, bo to chroniony teren przyrodniczy. Najczęstsze pytania Gdzie leży Chly Rhy Auen? W Rietheim, w kantonie Argowia, przy granicy z Niemcami. Od 1 stycznia 2022 Rietheim wchodzi w skład gminy Zurzach. Jak duży jest obszar? Około 35 hektarów. To największa odtworzona strefa zalewowa na Wysokim Renie. Kiedy powstała renaturyzacja? Otwarcie odbyło się 20 czerwca 2015 roku. Wcześniej, w latach 60., ujście zasypano pod zaplanowaną elektrownię. Czy da się wejść na wieżę widokową? Tak, wieża służy do obserwacji doliny i zwierząt z góry. Przed wyprawą sprawdź aktualne informacje na stronach kantonu Argowia lub gminy Zurzach.

Reussdeltaturm

Seedorf (UR)

Reussdeltaturm w Seedorf (UR) to drewniana wieża obserwacyjna w delcie rzeki Reuss, na południowym brzegu Jeziora Urneńskiego (Urnersee), czyli ramienia Jeziora Czterech Kantonów. Wieża stoi w rezerwacie przyrody między miejscowościami Flüelen i Seedorf w kantonie Uri i służy zarówno do podziwiania krajobrazu, jak i do obserwacji ptaków. Co to za wieża i kto ją zaprojektował? Konstrukcję zaprojektował szwajcarski architekt Gion A. Caminada, a w 2012 roku zbudowali ją miejscowi rzemieślnicy wraz z uczniami. Szkielet tworzy 48 pni jodły białej, ułożonych w cztery grupy po dwanaście. Wewnątrz prowadzą spiralne schody, a platformy widokowe znajdują się na kilku poziomach. Do betonu użyto miejscowego żwiru rzecznego, żeby budowla wtopiła się w nadbrzeżny pejzaż. Co zobaczysz z góry? Widok obejmuje płaską deltę z szuwarami, łęgami i licznymi ciekami oraz taflę jeziora otoczoną stromymi górami. Z wieży dobrze widać też wyspy kąpielowe Lorelei, otwarte w 2005 roku. Do ich usypania wykorzystano urobek z budowy tunelu bazowego św. Gotarda. Dlaczego delta Reuss jest ważna dla przyrody? Obszar zajmuje około 1,25 km² i łączy szuwary, lasy łęgowe, strumienie oraz spokojne rozlewiska. W latach 1989–1991 przy ujściu rzekę rozdzielono na trzy ramiona i usunięto część dawnych wałów, dzięki czemu delta odzyskała bardziej naturalny charakter. Materiały turystyczne mówią o ok. 500 gatunkach roślin i 225 gatunkach ptaków. Portal Birdingplaces wymienia wśród typowych obserwacji dudka, zimorodka i nurogęsi. Oprócz wieży ptaki można podglądać z osłoniętego stanowiska obserwacyjnego. Jak dotrzeć? Delta leży między Flüelen a Seedorf, kilka kilometrów od Altdorfu, stolicy kantonu. Dojście prowadzi spacerowymi ścieżkami przez rezerwat, a wieża bywa też celem krótkiego odbicia z trasy rowerowej wokół doliny Reuss. Najwygodniej zaplanować spacer po delcie jako całość, a nie tylko wejście na wieżę. Co jeszcze warto wiedzieć przed wizytą? W okolicy są miejsca na ognisko, plaże i kąpieliska oraz restauracja nad jeziorem. Kąpieliska nie są strzeżone, a w delcie nie ma stałego nadzoru ratowniczego. Uri Tourismus organizuje wycieczki z przewodnikiem po delcie. Na obserwację ptaków warto zabrać lornetkę i wybrać wczesny ranek. Najczęstsze pytania Czy wejście na wieżę jest płatne? Wieża stoi na terenie ogólnodostępnego rezerwatu i rekreacyjnego obszaru delty; nie ma informacji o biletach. Kto zaprojektował Reussdeltaturm? Gion A. Caminada. Wieżę zbudowano w 2012 roku z jodły białej. Czy można się tu kąpać? W delcie są miejsca do kąpieli, m.in. wyspy Lorelei, ale nie są strzeżone, więc kąpiel odbywa się na własną odpowiedzialność. Czy zwiedzanie jest możliwe z przewodnikiem? Tak, wycieczki po delcie Reuss organizuje Uri Tourismus.

Chutzenturm

Seedorf BE

Chutzenturm to drewniana wieża widokowa w gminie Seedorf (kanton Berno, Szwajcaria), wznosząca się na zalesionym wzgórzu Chutzen w paśmie Frienisberg. Ma 45 metrów wysokości i została otwarta w czerwcu 2010 roku. Konstrukcja góruje nad koronami drzew i jest widoczna z daleka, dlatego uchodzi za symbol całej okolicy. Gdzie leży Chutzenturm? Wzgórze Chutzen należy do Wyżyny Szwajcarskiej i leży mniej więcej w połowie drogi między Jeziorem Bienneńskim a Bernem. Od południa przylega do wsi Frienisberg, która administracyjnie należy do gminy Seedorf BE. Grzbiet Frienisberg wznosi się na około 820 m n.p.m. Uwaga: nie należy mylić tej miejscowości z Seedorf w kantonie Uri ani z Seedorf w kantonie Fryburg. Jak dojechać i dojść do wieży? Samochodem dojedziesz na parkingi Försterstein lub Waldhaus, a stamtąd czeka Cię krótki spacer leśną drogą. Inne wejścia prowadzą spod parkingu Rungelenbaum nad miejscowością Baggwil oraz od strony Wahlendorf w gminie Meikirch. Komunikacją publiczną najwygodniej jechać autobusem PostAuto. Szlaki zaczynają się przy przystankach Saurenhorn i Baggwilgraben, a dystans do pokonania pieszo to około 2 km. Gmina ostrzega, że podejście od strony Baggwilgraben jest bardzo strome, więc lepiej wybrać łagodniejszy wariant. Dojścia są oznakowane jako trasy 1, 2 i 3. Na wieżę można też wjechać rowerem do jej podnóża, a podjazd od strony Seedorf do wsi Frienisberg liczy około 3,6 km. Co zobaczysz na miejscu? Sama wieża jest główną atrakcją: drewniana, smukła i wysoka na 45 m. Przez lata należała do najwyższych drewnianych wież widokowych w Szwajcarii. Po wejściu na górę wzrok sięga ponad leśny grzbiet, który oddziela dolinę Aare od okolic jeziora. Wokół biegną leśne ścieżki, więc wizytę łatwo połączyć z pieszą wycieczką. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Region Frienisberg oferuje spokojne wiejskie krajobrazy. W pobliżu znajdziesz dawny klasztor oraz farmę alpak, co sprawdza się przy wyjeździe z dziećmi. Wieża dobrze wpisuje się w jednodniową trasę z Berna lub z okolic Aarberg. Kiedy przyjechać? Najlepiej wybrać dzień o dobrej widoczności, wiosną lub jesienią, gdy powietrze jest przejrzyste. Ubierz się stosownie do wiatru, który na wysokiej konstrukcji bywa wyraźnie odczuwalny. Wygodne buty przydadzą się na leśnych dojściach, zwłaszcza po deszczu. Najczęstsze pytania Ile ma wysokości Chutzenturm? Wieża mierzy 45 metrów i stoi na wzgórzu położonym na wysokości około 820 m n.p.m. Kiedy otwarto wieżę? W czerwcu 2010 roku. Skąd najłatwiej wyruszyć na wieżę? Z parkingu Försterstein lub Waldhaus, jeśli jedziesz samochodem, albo z przystanków Saurenhorn i Baggwilgraben, jeśli wybierasz PostAuto. Spacer z przystanku to około 2 km. Czy dojście jest trudne? Większość tras jest łatwa, jedynie podejście od Baggwilgraben jest bardzo strome. Z parkingów dojdziesz szybko i bez trudności.

Cheisacherturm

Gansingen

Cheisacherturm to drewniana wieża widokowa na wzgórzu Cheisacher w pobliżu Gansingen, w regionie Fricktal w kantonie Argowia. Konstrukcja liczy około 25 metrów wysokości i stoi na wysokości ok. 694 m n.p.m., na pograniczu gmin Gansingen, Laufenburg i Mönthal. Z góry widać szeroką panoramę, a sama budowla zdobyła w 2012 roku nagrodę Prix Lignum za zastosowanie drewna w architekturze. Co zobaczysz z wieży? Z platformy widokowej rozciąga się widok dookoła. Na południu wzrok sięga od Säntis wzdłuż łuku Alp, na północy i zachodzie ciągną się grzbiety Jury, a przy dobrej widoczności na horyzoncie rysują się Wogezy. Ponieważ wieża wyrasta ponad korony drzew, możesz objąć wzrokiem Fricktal i okolice, a także zarys Niemiec za Renem. Czym wyróżnia się sama wieża? To całkowicie drewniana konstrukcja, a nie typowa stalowa wieża obserwacyjna. Wyróżnienie Prix Lignum z 2012 roku przyznano właśnie za wykorzystanie drewna w budownictwie. Dla miłośników architektury to dobry powód, by wejść na szczyt, nawet jeśli pogoda nie sprzyja dalekim widokom. Jak dojść do Cheisacherturm? Do wieży dojdziesz tylko pieszo. Najkrótsza popularna trasa zaczyna się na przełęczy Ampfernhöhe, gdzie przy leśnej chacie znajdziesz parking. Stamtąd marsz zajmuje zwykle 30–40 minut. Dłuższy wariant prowadzi od przełęczy Bürensteig między Gansingen a Remigen i trwa około godziny. Wieża leży na szlaku Fricktaler Höhenweg, więc łatwo włączyć ją w dłuższą, całodniową wędrówkę po grzbiecie, na przykład z Rheinfelden do Bad Säckingen. Co jeszcze jest w okolicy? W pobliżu wieży działa obserwatorium astronomiczne. Wieżę można zwiedzać samodzielnie, natomiast wizyta w obserwatorium wymaga wcześniejszego umówienia i dotyczy grup. Jeśli planujesz je odwiedzić, skontaktuj się z organizatorem przed wyjazdem. Kiedy przyjechać? Najlepsze widoki daje stabilna, przejrzysta pogoda, kiedy nie ma mgły ani niskich chmur. Dobrze sprawdzają się dni po przejściu frontu oraz jesienne poranki, gdy powietrze jest czyste i Alpy wyraźnie widać. Zabierz wygodne buty trekkingowe, bo ostatni odcinek prowadzi leśnymi ścieżkami, oraz ciepłą warstwę ubrania, ponieważ na szczycie wieje mocniej niż w dolinie. Najczęstsze pytania Czy można dojechać pod samą wieżę? Nie. Wieża jest dostępna wyłącznie na piechotę. Samochód zostawisz na parkingu przy leśnej chacie na Ampfernhöhe i dalej pójdziesz pieszo. Ile czasu zajmuje podejście? Z Ampfernhöhe około 30–40 minut, z przełęczy Bürensteig około godziny. Dłuższe trasy grzbietowe po Fricktaler Höhenweg wymagają kilku godzin. Jak wysoka jest wieża? Ma około 25 metrów, a wzgórze, na którym stoi, ok. 694 m n.p.m. Co widać z góry? Łuk Alp od Säntis, grzbiety Jury, okolice Fricktalu oraz, przy dobrej widoczności, Wogezy.

Napoleonturm Wäldi

Sonterswil

Napoleonturm Wäldi to drewniana wieża widokowa na wzgórzu Hohenrain, w miejscowości Sonterswil, należącej do gminy Wäldi w kantonie Turgowia w Szwajcarii. Z platformy na szczycie patrzy się na Jezioro Bodeńskie, a przy dobrej widoczności także na Alpy. Skąd się wzięła nazwa Napoleonturm? Nazwa pochodzi od starszej wieży, która stała w tym samym miejscu w XIX wieku. Obiekt zwany „Belvédère zu Hohenrain" wzniesiono w 1829 roku, a miał około 21 metrów wysokości. Według tradycji pomysł wiązał się z Ludwikiem Napoleonem Bonaparte, późniejszym cesarzem Napoleonem III, który mieszkał wówczas w pobliskim zamku Arenenberg. Dokumentów, które jednoznacznie potwierdzałyby jego rolę inicjatora, jednak nie ma, a nazwa przetrwała w języku mieszkańców. Drewno wystawione na działanie pogody szybko się niszczyło. Po 26 latach wejście zamknięto, a w 1855 roku budowlę rozebrano. Jak wygląda dzisiejsza wieża? Obecna konstrukcja została otwarta w 2017 roku. Zbudował ją lokalny Verein Napoleonturm Wäldi, a projekt przygotowało biuro dransfeldarchitekten z Ermatingen. Wieża ma około 40 metrów wysokości i według projektu powstała w całości z drewna szwajcarskiego. Na górę prowadzi ponad 200 schodów z kilkoma platformami pośrednimi, więc można odpoczywać w trakcie wchodzenia. Co zobaczysz ze szczytu? Panorama obejmuje wzgórza Seerücken, zachodnią część Jeziora Bodeńskiego i okolice Kreuzlingen oraz Konstancji. W pogodne dni na horyzoncie rysują się szczyty Alp. Najlepsze warunki bywają rano i przy czystym powietrzu po przejściu frontu. Jak dotrzeć na Napoleonturm? Wieża leży przy szlakach pieszych Seerücken, z których część to trasy tematyczne poświęcone Napoleonowi. Popularne warianty to wędrówka z Helsighausen przez wieżę do ruin zamku Castell i dalej do Tägerwilen, Gottlieben i Kreuzlingen oraz odcinek Klingenzell – Wäldi. Do Wäldi dojedziesz autobusem pocztowym z okolicznych miast, a ostatni fragment pokonasz pieszo. Przy wieży działa niewielki lokal, który według opisów szlaków otwiera się głównie w weekendy przy ładnej pogodzie. Kiedy przyjechać? Wieża jest dostępna w ciągu roku, a godziny mogą zmieniać się sezonowo, więc przed wyjazdem sprawdź stronę stowarzyszenia. Na szlak najlepiej wybrać się późną wiosną, latem i wczesną jesienią, gdy widoczność jest największa. Jesienią, kiedy nad Jeziorem Bodeńskim zalegają mgły, wieża często wystaje ponad ich warstwę. Najczęstsze pytania Czy wejście na wieżę jest płatne? Opisy trasy nie podają opłaty za wejście. Aktualne informacje znajdziesz na stronie stowarzyszenia napoleonturm-hohenrain.ch. Ile schodów trzeba pokonać? Ponad 200, według jednego z opisów 208. Platformy pośrednie pozwalają zrobić przerwę. Czy Napoleon III naprawdę zbudował tę wieżę? Nie. Obecną wieżę zbudowano w 2017 roku. Jej poprzedniczka z 1829 roku kojarzona jest z Ludwikiem Napoleonem, ale jego inicjatywa nie jest potwierdzona źródłami pisanymi. Czy to miejsce nadaje się na wycieczkę z dziećmi? Tak, jeśli dzieci poradzą sobie ze schodami. Dojście szlakami Seerücken jest łagodne i nie wymaga sprzętu górskiego.

Stadler Berg Observation tower

Stadel

Stadler Berg Observation tower (Stadlerberg-Turm) to drewniana wieża widokowa na wzgórzu Stadlerberg, w gminie Stadel bei Niederglatt w kantonie Zurych, w regionie Zürcher Unterland, tuż przy Wehntal. Konstrukcja ma 25 metrów wysokości i stoi na wzniesieniu położonym na około 660 m n.p.m. Współrzędne: 47,534 N, 8,457 E. Co to za wieża? Wieżę wzniesiono w 1964 roku w całości z drewna. Wznosi się ponad koronami drzew porastających grzbiet, dlatego dopiero z platformy na szczycie otwiera się widok na okolicę. Ze względu na bliskość lotniska w Kloten na platformie zamontowano światło ostrzegawcze dla ruchu lotniczego. W okolicy lokalni turyści i serwisy z trasami nazywają ją także Stadlerturm. Jak dotrzeć na Stadlerberg? Najczęściej polecane jest podejście z miejscowości Stadel wąskimi leśnymi ścieżkami. Alternatywą jest pętla z sąsiedniego Neerach: trasa „Stadlerturm – Helvetierwall Stadlerberg" liczy około 7,5 km, zajmuje około 2 godzin i obejmuje ok. 130 m przewyższenia. Komoot klasyfikuje ją jako umiarkowaną. Dojazd do Stadel i Neerach jest możliwy zarówno samochodem, jak i komunikacją publiczną z rejonu Zurychu, a rozkłady jazdy warto sprawdzić przed wyjściem. Co jeszcze zobaczysz w pobliżu? Nazwa wspomnianej pętli wskazuje na pozostałości wału obronnego na Stadlerbergu, określanego jako Helvetierwall. Przy samej wieży znajduje się duże miejsce na piknik, więc wejście na szczyt dobrze połączyć z postojem na świeżym powietrzu. Okolica jest typowo leśno-polna i sprzyja spokojnym, rodzinnym spacerom. Kiedy przyjechać? Wieża stoi na otwartej przestrzeni wzgórza i nie ma na niej bramek ani kas według dostępnych opisów, więc terminy nie są ograniczone godzinami wstępu. Najlepsze warunki widokowe zapewniają dni o dobrej przejrzystości powietrza, najczęściej wiosną i jesienią. Po deszczu ścieżki ze Stadel bywają błotniste, więc przyda się solidne obuwie. Najczęstsze pytania Ile ma wysokości wieża na Stadlerbergu? Według opisów turystycznych 25 metrów. Cała konstrukcja jest drewniana. Kiedy ją zbudowano? W 1964 roku. Ile trwa spacer z Neerach? Pętla przez wieżę i Helvetierwall ma około 7,5 km i zajmuje mniej więcej 2 godziny. Czy przy wieży można zrobić piknik? Tak, obok wieży znajduje się obszerne miejsce piknikowe. Dlaczego na platformie jest światło? Z powodu bliskości lotniska Zurych-Kloten platformę wyposażono w światło sygnalizacyjne dla samolotów.

Eschenberg tower

Winterthur

Eschenbergturm w Winterthur to ażurowa stalowa wieża widokowa o wysokości około 30 metrów, stojąca w środku lasu na wzgórzu Eschenberg, w kantonie Zurych. Z platformy szczytowej widać panoramę od Alp po Schwarzwald. To jedna z najstarszych szwajcarskich wież widokowych zachowanych w oryginalnej konstrukcji. Co to za wieża i skąd się wzięła? Obecna budowla zastąpiła drewnianą wieżę z 1871 roku, którą rozebrano już w 1875. Stalową konstrukcję postawiono pod koniec lat 80. XIX wieku, w okresie ożywienia budowlanego po kryzysie kolejowym w Winterthur. Kratownica wyraźnie nawiązuje do wieży Eiffla, ukończonej rok wcześniej. Wieża ma status zabytku o znaczeniu ponadgminnym i figuruje w inwentarzu zabytków kantonu Zurych. Co zobaczysz ze szczytu? Przy dobrej pogodzie widać łańcuch Alp od Säntis po Jungfrau oraz Schwarzwald. Na południowym zachodzie widoczne jest wzgórze Uetliberg. Wieża stoi w lesie, więc dopiero po wejściu ponad korony drzew otwiera się widok, którego nie ma z leśnych ścieżek. Wejście prowadzi metalową klatką schodową; osoby z lękiem wysokości powinny wziąć to pod uwagę. Jak dojść na Eschenberg? Wieża leży w głębi lasu, więc dojście wymaga spaceru. Popularna trasa zaczyna się w Sennhof-Kyburg: to około 12 km marszu, ok. 165 m podejścia i około 2 godzin 15 minut do wieży według mapy ZVV. Krótsze dojścia prowadzą z Winterthur leśnymi drogami; Eschenberg jest najbardziej rozległym terenem rekreacyjnym miasta, z gęstą siecią szlaków. Planując wyjście, sprawdź aktualny rozkład połączeń ZVV do wybranego punktu startowego. Co jest w okolicy? Przy wieży są miejsca do siedzenia oraz paleniska do grillowania. W pobliżu znajdziesz park dzikich zwierząt Wildpark Bruderhaus, restaurację Eschenberg i obserwatorium astronomiczne. Dzięki temu wieża dobrze sprawdza się jako cel rodzinnej wycieczki na pół dnia. Kiedy przyjechać? Najlepsze są dni z dobrą widocznością, zwłaszcza jesienią i wczesną wiosną, gdy powietrze jest przejrzyste, a Alpy wyraźnie odcinają się od horyzontu. Latem las daje cień na dojściu, a na szczycie wieży czuć powiew wiatru. Zabierz wodę i buty trekkingowe, bo ścieżki bywają błotniste po deszczu. Najczęstsze pytania Jak wysoka jest Eschenbergturm? Wieża ma około 30 metrów wysokości i jest konstrukcją stalową o układzie kratowym. Czy wejście na wieżę jest płatne? W dostępnych źródłach nie ma informacji o opłacie za wejście; wieża stoi na ogólnodostępnym terenie leśnym. Co widać z wieży? Przy dobrej widoczności Alpy od Säntis po Jungfrau, Schwarzwald oraz Uetliberg. Czy to ta sama wieża co Brühlbergturm? Nie. Brühlbergturm to inny obiekt w Winterthur. Eschenbergturm stoi na wzgórzu Eschenberg, w lesie na zachód od centrum miasta.

Hochwacht Observation tower (Albis)

Langnau am Albis

Wieża widokowa Hochwacht (Albishochwacht) stoi na grzbiecie Albis nad miejscowością Langnau am Albis w kantonie Zürich. To drewniana konstrukcja o wysokości około 33–35 metrów, z której widać Zurych, jezioro Zuryskie i alpejskie szczyty. Obiekt leży na terenie Wildnispark Zürich Sihlwald. Co zobaczysz z wieży Hochwacht? Na szczyt prowadzi około 150 stopni. Na górze czeka zadaszona platforma widokowa. Przy dobrej pogodzie obejmiesz wzrokiem miasto Zurych, jezioro Zuryskie, Zugersee, a dalej Rigi, Pilatus i masyw Tödi. W kierunku północnym widoczny jest sąsiedni grzbiet z Uetlibergiem. Wieża jest dostępna bez ograniczeń czasowych, więc można wejść także o świcie. Skąd nazwa i jaka jest historia miejsca? Słowo „Hochwacht” oznacza dawny punkt obserwacyjny. W latach 1624–1798 podobne posterunki tworzyły system alarmowy Zurychu: wzniesione na wzgórzach sygnalizowały zagrożenie ogniem i dymem. Obecna drewniana wieża pochodzi z 1978 roku (według jednego ze źródeł) i służy już wyłącznie turystom. Jak dojść do wieży? Najpopularniejszy dojazd prowadzi na przełęcz Albispass, skąd na wieżę idzie się około 30 minut. Droga biegnie przez las, a odcinek w okolicy Schweikhof ma wiele schodków i korzeni, dlatego nie nadaje się dla wózków. Z wieży można iść dalej granią w stronę Albishorn, gdzie znajduje się restauracja z tarasem widokowym, ok. 35 minut od przełęczy. Popularna trasa łączy kilka punktów: Albispass, Hochwacht, Bürglen i Albishorn, a potem zejście do doliny Sihl. Zajmuje to około 2 godzin 25 minut i liczy około 7,7 km. Inna trasa prowadzi z Uetlibergu przez Felsenegg i Buchenegg na Albispass (około 10,6 km, blisko 3 godzin) i da się ją przejść przez cały rok. Kiedy przyjechać? Widoki są najlepsze w dni z czystym powietrzem, zwykle jesienią i zimą, kiedy nad jeziorem nie ma mgły. Latem warto wejść rano lub wieczorem. Zimą w lesie bywa ślisko, a schody wieży mogą być oblodzone, więc zabierz solidne buty. Gdzie coś zjeść? Na trasie znajdziesz restaurację Albishorn (ok. 909 m n.p.m.) oraz gospody w okolicy Albispass. Godziny otwarcia sprawdź przed wyjściem, bo zmieniają się sezonowo. Dla kogo jest ta wycieczka? Spacer jest łatwy i krótki, dobry dla rodzin z dziećmi, które lubią wspinaczkę po schodach. Wieża jest mniej odpowiednia dla osób z lękiem wysokości, bo konstrukcja jest ażurowa. Na przełęczy znajdziesz też plac zabaw w ramach oferty parku Wildnispark. Najczęstsze pytania Czy wejście na wieżę Hochwacht jest płatne? Źródła nie wspominają o opłacie, a wieża jest dostępna przez całą dobę. Ile czasu zajmuje dojście z przełęczy Albispass? Około 30 minut spokojnym marszem, z licznymi schodkami po drodze. Czy można tu dojść z wózkiem? Nie. Na odcinku między Hochwacht a Schweikhof jest wiele schodów i korzeni. Co jeszcze można zobaczyć w okolicy? Szczyt Albishorn z restauracją, punkt widokowy Bürglen oraz Uetliberg po północnej stronie grzbietu.

Altberg Observation Tower

Dänikon

Wieża widokowa Altberg stoi w lesie na grzbiecie Altberg koło Dänikon w kantonie Zurych. Z jej szczytu widać Alpy Berneńskie, Alpy Glarneńskie i rozległą Wyżynę Szwajcarską. Wieżę otwarto 10 lipca 2010 roku, więc to jeden z najmłodszych obiektów tego typu w kantonie. Co to za wieża? Konstrukcję zbudowano głównie z lokalnego modrzewia, a elementy stalowe usztywniają całość. Budowa kosztowała około 660 tysięcy franków szwajcarskich. Pieniądze zebrano ze składek gmin, firm i osób prywatnych, a nie z jednego budżetu publicznego. Wieża należy do regionu Furttal i Limmattal, na pograniczu gmin Dänikon i Hüttikon. Co zobaczysz ze szczytu? Platforma widokowa znajduje się na wysokości około 30 metrów nad gruntem. Wchodzi się na nią po 147 stopniach. Wieża wystaje ponad korony drzew, dzięki czemu widok nie jest zasłonięty lasem. Przy dobrej widoczności zobaczysz: łańcuch Alp Berneńskich i Glarneńskich na południu, płaskie tereny Wyżyny Szwajcarskiej, pola i wsie doliny Furttal oraz zalesiony grzbiet Lägern w sąsiedztwie. Wysokość całej wieży podawana jest w źródłach różnie, od około 30 do 34,5 metra. Dla zwiedzającego liczy się wysokość platformy i liczba stopni. Jak dotrzeć na Altberg? Do wieży nie prowadzi droga dojazdowa. Samochód zostawisz w pobliskich miejscowościach, na przykład w Dänikon lub Hüttikon, a dalej pójdziesz oznakowanymi szlakami przez las. Wieża leży na trasie pieszych wędrówek. Jedna z popularnych tras prowadzi ze stacji Würenlos przez szczyt Altberg (631 m n.p.m.) do Weiningen i ma około 7,9 km, czyli mniej więcej 2 godziny 10 minut marszu. Tuż obok wieży działa restauracja Waldschenke Altberg, gdzie można odpocząć po wejściu. Kiedy przyjechać? Najlepszy widok daje pogodny dzień po przejściu frontu, gdy powietrze jest przejrzyste, a Alpy wyraźne. Jesienią i zimą bywa to częstsze niż latem. Wejście nie wymaga sprzętu, ale 147 stopni warto pokonywać w suchych butach, a podczas wiatru lub gołoledzi zachować ostrożność. Najczęstsze pytania Czy wejście na wieżę jest płatne? W dostępnych źródłach nie ma wzmianki o opłacie za wejście. Wieża powstała ze zbiórki, a nie jako atrakcja komercyjna. Ile stopni trzeba pokonać? 147 stopni prowadzi na platformę na wysokości około 30 metrów. Czy można dojechać pod samą wieżę? Nie. Auto parkuje się w Dänikon, Hüttikon lub innej pobliskiej wsi, a końcowy odcinek pokonuje się pieszo szlakiem. Co jest w pobliżu? Obok wieży stoi restauracja Waldschenke Altberg. Okolica nadaje się do dłuższych pieszych pętli po grzbiecie Altberg i Lägern.

Aussichtsturm Blueme

Sigriswil

Aussichtsturm Blueme to wieża widokowa nad Sigriswil w kantonie Berno, wznosząca się na grzbiecie Blueme nad Jeziorem Thuńskim. Konstrukcja z 1984 roku ma około 16 metrów wysokości i stoi na wzniesieniu, którego wysokość podaje się w przedziale 1391–1395 m n.p.m. To jeden z najpopularniejszych celów spacerowych w tej części Oberlandu Berneńskiego. Co zobaczysz z wieży Blueme? Ze szczytu wieży widać w jednym kadrze kilka zupełnie różnych krajobrazów. Na południu otwiera się panorama Alp Berneńskich, w dole leży Jezioro Thuńskie, a na północy wzrok sięga doliny Emmental i pasma Jury. Wieża wystaje ponad drzewa, dlatego widok jest pełny, w przeciwieństwie do polanki u jej stóp, gdzie część horyzontu zasłania las. Jak dojść na Blueme? Do wieży nie dojedziesz samochodem, trzeba dojść pieszo, dojechać rowerem górskim albo połączyć trasę z autobusem. Najczęściej wybierane warianty: Z Sigriswil przez Panoramabrücke i Margel – łatwa trasa o długości ok. 6,4 km, na którą potrzeba około 2,5 godziny. Prowadzi przez słynny most wiszący, dalej przez Margel i Tschingelallmi. Ze Schwanden szlakiem planetarnym Sirius – ok. 8 km, również około 2,5 godziny i bardzo niski poziom trudności. Z Goldiwil przez Heiligenschwendi – grzbietowa wędrówka na ok. 10,7 km, około 3 godziny 50 minut, średniej trudności. Zejście prowadzi przez Margel do Sigriswil. Pętla ze Schwendi – ok. 10 km i około 3 godzin marszu. Ostatni odcinek podejścia pod samą wieżę bywa stromy, więc warto mieć porządne buty. Co jest przy wieży? U stóp wieży urządzono miejsce na ognisko z drewnem, stołami i ławkami. Wielu turystów robi tu postój z kiełbaskami na ruszcie. Warto zabrać własny prowiant i zabrać śmieci z powrotem do doliny. Kiedy przyjechać? Sezon turystyczny trwa mniej więcej od kwietnia do listopada. Najlepsze widoki daje dzień z czystym powietrzem, kiedy Alpy nie giną w chmurach. Jesienią i wiosną rano dolinę potrafi pokrywać mgła, a wieża wystaje wtedy ponad nią. Zimą ścieżki bywają oblodzone lub zaśnieżone, co wydłuża marsz. Co jeszcze warto połączyć z wycieczką? Trasa z Sigriswil naturalnie łączy wieżę z mostem wiszącym Panoramabrücke, który sam jest atrakcją okolicy. Wędrówka ze Schwanden pozwala poznać szlak tematyczny poświęcony planetom Układu Słonecznego. Dla wielu osób wejście na wieżę stanowi więc część całodniowej wycieczki, a nie jedyny cel. Najczęstsze pytania Czy wejście na wieżę Blueme jest płatne? Nie znaleźliśmy informacji o opłacie za wejście na samą wieżę. Płatny jest natomiast przejazd mostem Panoramabrücke, jeśli wybierzesz trasę z Sigriswil w tym wariancie. Ile czasu zajmuje dojście z Sigriswil? Klasyczna trasa przez Panoramabrücke i Margel liczy około 6,4 km i zajmuje mniej więcej 2,5 godziny w jedną stronę. Czy można rozpalić ognisko? Tak, przy wieży jest wyznaczone palenisko, a drewno jest na miejscu. Pamiętaj o zasadach bezpieczeństwa i zgaś ogień po wizycie. Czy na wieżę da się dojechać rowerem? Tak, na Blueme można dotrzeć rowerem górskim, choć końcowy odcinek jest stromy. Alternatywą jest dojazd autobusem do Schwanden lub Sigriswil i dalsza wędrówka pieszo.

Hochwacht Wildensbuch Observation Tower

Wildensbuch

Wieża widokowa Hochwacht Wildensbuch stoi na wzgórzu nad wsią Wildensbuch w gminie Trüllikon, w północnej części kantonu Zurych. To drewniana konstrukcja o wysokości 37 metrów, z której rozciąga się panorama na winiarski region Zürcher Weinland. Co to za miejsce? Wzgórze Hochwacht ma długą historię jako punkt obserwacyjny. Około 1650 roku władze Zurychu urządziły tu posterunek alarmowy, jeden z 23 w całym kantonie. Posterunki łączyły się sygnałami, dzięki czemu ostrzeżenie o zagrożeniu docierało szybko przez całe terytorium. Dziś na tym samym wzgórzu wznosi się nowoczesna wieża, która nawiązuje do tej funkcji: znów służy do patrzenia daleko w krajobraz. Obecny obiekt otwarto w 2010 roku (niektóre źródła podają rok budowy 2009). Zbudowano go z drewna na betonowym fundamencie. Szerokość konstrukcji to około 8,5 metra, a platforma widokowa znajduje się na wysokości około 33 metrów. Wieża powstała jako wspólne przedsięwzięcie dawnej gminy cywilnej Wildensbuch, gminy Trüllikon oraz wspólnoty obywatelskiej Schlatt TG. Upamiętnia też zniesienie Wildensbuch jako samodzielnej gminy cywilnej. Co zobaczysz z góry? Wzgórze leży około 546–550 metrów nad poziomem morza, a platforma dodaje do tego kolejne dziesiątki metrów. Widać stąd pofałdowane tereny Weinlandu z polami, lasami i wioskami. Przy dobrej widoczności na horyzoncie rysują się Alpy. Turyści opisują również widok w stronę Hegau i Schwarzwaldu, co wynika z położenia wieży blisko granicy z Niemcami. Jak zaplanować wizytę? Wieża leży na szlakach pieszych i rowerowych po okolicy; popularna jest jako cel krótkiej wycieczki z Wildensbuch. Wspinaczka na platformę wymaga długiej wspinaczki po schodach, więc zabierz wygodne buty. Najlepszą widoczność dają pogodne dni po przejściu frontu, a jesienią i zimą powietrze bywa najczystsze. Jeśli zależy ci na Alpach, wybierz poranek lub wczesne popołudnie bez mgły. Okolica nadaje się do łączenia z wizytą w winiarskich wsiach Weinlandu oraz z trasą Zürcher Weinland Weg, która prowadzi przez region. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi wieża? Na wzgórzu Hochwacht nad Wildensbuch, miejscowością należącą do gminy Trüllikon w kantonie Zurych. Współrzędne to około 47,656 N, 8,683 E. Jak wysoka jest wieża? Ma 37 metrów wysokości, a platforma widokowa znajduje się na około 33 metrach. Z czego jest zbudowana? Z drewna, na betonowym fundamencie. Co widać z platformy? Zürcher Weinland, a przy dobrej pogodzie Alpy, Hegau i Schwarzwald. Od kiedy tam stoi? Obecna wieża została otwarta w 2010 roku. Sam punkt obserwacyjny na wzgórzu istnieje od około 1650 roku.

Stählibuckturm

Thundorf

Stählibuckturm to stalowa wieża widokowa w lesie Stählibuck, w gminie Thundorf w kantonie Turgowia (Szwajcaria), tuż obok Frauenfeld. Ażurowa konstrukcja stoi na wzgórzu na wysokości około 653 m n.p.m. i należy do najstarszych tego typu budowli w kraju. Co to za wieża i skąd ta sława? Kratownicę ze stali wzniesiono w 1908 roku. Według opisów turystycznych ma około 27 m wysokości (różne źródła podają 26,8 lub 27 m). Po ponad stu latach nadal służy wędrowcom jako punkt orientacyjny całej okolicy – wyrasta ponad korony drzew i widać ją ze szlaków Hinterthurgau. Adres: Waldegg, 8512 Thundorf; współrzędne to mniej więcej 47,549 N, 8,940 E. Co zobaczysz ze szczytu? Na platformę prowadzi 148 stopni. Z góry otwiera się panorama doliny Thury, grzbietu Seerücken i wzgórza Immenberg, a w polu widzenia jest zamek Sonnenberg. Przy dobrej widoczności dostrzeżesz Alpy; jedno ze źródeł wskazuje zasięg od Vorarlbergu na wschodzie po Alpy Berneńskie na zachodzie. Wejście warto zaplanować na dzień po przejściu frontu, gdy powietrze jest przejrzyste. Jak dotrzeć na wieżę? Wieża leży w lesie, więc najczęściej dociera się do niej pieszo, a szlaki prowadzą przez Getschhuuserweier, Sonnenberg i Dingenhart. Popularne są pętle z Thundorfu i Lustdorfu oraz dojście od strony Frauenfeld. Lustdorf–Frauenfeld (trasa „Über den Imebärg zum Stäälibuck”): około 13,9 km, 320 m podejść i 510 m zejść, poziom T1, ok. 3 h 40 min, przez Getschhuuserweier, Sonnenberg i Dingenhart. Fragmenty trasy są asfaltowe. Stählibuckweg (Weinfelden–Frauenfeld): znakowany szlak nr 908 z Amlikon do Frauenfeld zajmuje ok. 4 h 20 min. Krótszy wariant z Amlikon Unterdorf kończy się w Dingenhart Stählibuck, około 10 minut poniżej wieży. Z dziećmi: najwygodniejszy jest odcinek Dingenhart – Stählibuckturm – Frauenfeld. Gdzie odpocząć? Przy wzgórzu działa Restaurant Stählibuck, otwarta codziennie. To naturalny przystanek przed lub po wejściu na wieżę. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to pogodne dni wiosny i jesieni, kiedy daleka panorama jest wyraźna, a szlaki suche. Latem lepiej iść rano, zimą sprawdź warunki na schodach i ścieżkach. Najczęstsze pytania Ile stopni ma Stählibuckturm? Na górną platformę prowadzi 148 stopni. Jak wysoka jest wieża? Około 27 m; samo wzgórze leży na ok. 653 m n.p.m. Czy wejście jest płatne? W dostępnych źródłach nie ma wzmianki o opłacie za wejście; wieża jest elementem szlaków turystycznych. Czy trasa nadaje się dla rodzin? Tak. Polecany jest krótszy odcinek z Dingenhart do wieży, a dalej do Frauenfeld; trasy mają poziom trudności T1.

Aussichtsturm Irchel

Buch am Irchel

Aussichtsturm Irchel to wieża widokowa nad miejscowością Buch am Irchel w kantonie Zurych, w północnej Szwajcarii. Stoi na wzniesieniu ponad Buchemer Irchel, najwyższym punktem gminy (694 m n.p.m.), a sama wieża leży na wysokości około 665 m. Dla wędrowców z Zürcher Weinland to jeden z najbardziej znanych celów na grzbiecie Irchel. Co zobaczysz z wieży? Ponad koronami lasu, który porasta cały grzbiet, otwiera się szeroka panorama. Przy dobrej pogodzie wzrok sięga od Klettgau na północy, przez winiarską krainę Weinland, aż po Alpy Glarneńskie i Szwyckie na południu. Wieża jest wolno dostępna, więc nie kupuje się biletów i nie trzeba się z nikim umawiać. Jaka jest historia wieży? Pierwszą wieżę postawił w 1930 roku Jakob Zimiker przy wsparciu sekcji Winterthur Szwajcarskiego Klubu Alpejskiego (SAC). Obecna konstrukcja pochodzi z 1983 roku. Gmina Buch am Irchel leży w dolinie pod grzbietem, a jej ślady osadnicze sięgają czasów rzymskich: podczas remontu kościoła w 1965 roku odkryto pozostałości z tej epoki. Jak dotrzeć na Irchelturm? Najwygodniej pociągiem S-Bahn do stacji Andelfingen lub Hettlingen, a stamtąd autobusem do przystanku Buch am Irchel, Oberbuch. Do wieży idzie się stamtąd pieszo, około 25 minut. Sama miejscowość leży na wysokości około 532 m, więc podejście jest umiarkowane i prowadzi leśnymi ścieżkami. Jakie trasy łączą się z wieżą? Popularna jest wędrówka z Buch am Irchel przez Irchelturm i Irchel Hochwacht do Teufen ZH. Według Zürcher Wanderwege zajmuje ona około 2 godzin. Można ją też przedłużyć do Tössegg, skąd statek odpływa do Eglisau. Trasę łatwo zaplanować jako półdniową wycieczkę z powrotem komunikacją publiczną. Kiedy przyjechać? Najlepszy jest dzień o dobrej widoczności, najchętniej po przejściu frontu, gdy powietrze jest przejrzyste i alpejski horyzont wyraźnie widać. Popularny jest też wieczór: serwis ZVV poleca wędrówkę z Buch am Irchel do Tössegg z widokiem o zachodzie słońca z wieży. Po zmroku warto mieć latarkę czołową, bo droga w dół prowadzi przez las. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? W Buch am Irchel rośnie buk czerwony na niższej części wzgórza Stammberg. Jego liście przebarwiają się na jaskrawoczerwono mniej więcej około Wniebowstąpienia, a z drzewem wiąże się lokalna legenda o trzech braciach i tradycja sięgająca roku 1680. Okolica to także rejon uprawy winorośli i spokojnych wiosek Weinlandu. Najczęstsze pytania Czy wejście na wieżę jest płatne? Nie. Wieża jest ogólnodostępna i nie wymaga biletu. Ile trwa podejście z Buch am Irchel? Według opisów tras około 25 minut z miejscowości, położonej na 532 m, do wieży na 665 m. Jak dojechać bez samochodu? S-Bahn do Andelfingen lub Hettlingen, następnie autobus do przystanku Buch am Irchel, Oberbuch. Co widać z góry? Klettgau, Weinland oraz w pogodne dni Alpy Glarneńskie i Szwyckie.

Loorenkopf tower

Zürich

Wieża widokowa Loorenkopf (Loorenkopfturm) to drewniana konstrukcja w lesie na wzgórzu Adlisberg, na wschodnim skraju Zurychu, na północ od dzielnicy Witikon. Należy do miasta, jest ogólnodostępna i stanowi jeden z najlepszych punktów widokowych w okolicy Zürichbergu. Co to za wieża? Wieża powstała w 1954 roku z inicjatywy stowarzyszenia Verschönerungsverein Zürich, które starało się o nią od lat. Wykonawcę wyłoniono w wąskim konkursie czterech firm budowlanych; wygrała zurychska firma Dangel & Co. To drewniana, ażurowa konstrukcja o wysokości około 33 metrów. Platforma widokowa znajduje się na wysokości ok. 30 metrów, a wchodzi się na nią po 153 stopniach. Co zobaczysz ze szczytu? Ponieważ wieża wystaje ponad korony drzew, widok jest swobodny w wielu kierunkach. Na wschodzie widać okolice Greifensee aż po Säntis, na południu pasmo od Alp Glarneńskich po Rigi i Pilatus. Przy dobrej widoczności dostrzeżesz także Eiger, Mönch i Jungfrau, a bliżej miasto Zurych, jezioro Zürichsee i otaczające je wzgórza. Jak dotrzeć na Loorenkopf? Wieża leży w lesie, więc dojście wymaga krótkiego spaceru. Popularna trasa prowadzi od obiektów sportowych Dolder, a przejście zajmuje około 40 minut według oznaczeń „Loorenkopfturm”. Wygodnie jest połączyć wizytę z przejazdem kolejką Dolderbahn albo wyjść z okolic Witikon czy Burgwies. Wieża jest też częścią szlaku Loorenkopf-Weg, który zaczyna się we Fällanden, a kończy przy zoo w Zurychu, po krótkim podejściu pod wieżę. Kiedy przyjechać? Najlepszy jest dzień z dobrą widocznością, najchętniej po przejściu frontu lub w stabilną, pogodną pogodę, bo to ona decyduje o tym, czy zobaczysz Alpy. Las wokół wieży sprawdza się także jako trasa spacerowa przez cały rok, ale na platformie wieje wyżej niż na ziemi, więc zabierz cieplejszą warstwę. Najczęstsze pytania Jak wysoka jest wieża Loorenkopf? Ma około 33 metrów, a platforma widokowa leży na wysokości ok. 30 metrów. Ile schodów prowadzi na górę? Na górną platformę wchodzi się po 153 stopniach. Czy widać stąd Alpy? Tak, przy dobrej widoczności widać Säntis, Alpy Glarneńskie, Rigi i Pilatus, a nawet Eiger, Mönch i Jungfrau. Czy wejście jest płatne? Wieża jest własnością miasta i publicznie dostępna. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady dostępu na stronie miasta Zurych.

Natura w Szwajcarii