Tüfels Chilen

Tüfels Chilen (dosłownie „Kościół diabła”) to porośnięta mchem formacja z martwicy wapiennej w pobliżu Rikon, w gminie Zell w dolinie Tösstal (kanton Zurych). Leży w bocznym wąwozie doliny i należy do najciekawszych krótkich celów spacerowych w Zürcher Oberland.

Czym jest Tüfels Chilen?

Skała to tuf źródlany, czyli martwica wapienna. Powstaje tam, gdzie woda bogata w wapń spływa po wilgotnej trawie i mchu i stopniowo odkłada minerał. Miejsce uchodzi za jedno z niewielu w szwajcarskim Mittellandzie, gdzie źródło pozostało w dużej mierze naturalne. Teren jest chroniony jako pomnik przyrody.

Charakterystyczny, schodkowy kształt ścian to dzieło ludzi. Tuf wydobywano tu od XVII wieku aż do zamknięcia kamieniołomu w 1873 roku. W XIX wieku gmina Zell prowadziła dwa kamieniołomy, a kamień trafiał na drogi i do budynków fabrycznych. Od czasu zamknięcia wyrobisko porasta roślinność.

Skąd nazwa?

Opisy szlaków podają, że w czasach przedchrześcijańskich stała tu grota ze źródłem, traktowana jako święte miejsce mieszkańców okolic Kollbrunn i Zell. Według tej wersji „Chilen” oznacza dawne miejsce kultu, a „Tüfels” – późniejsze przypisanie go diabłu. To hipoteza, a nie potwierdzona etymologia.

Jak dojść?

Najwygodniej pociągiem S-Bahn do stacji Kollbrunn, a stamtąd oznakowanym szlakiem przez Bolsterenbuck. Propozycja ZVV łączy Tüfels Chilen z wąwozem Rörlitobel i wodospadem Zeller Giessen i liczy około 11 km oraz 450 m podejść łącznie. Można też wybrać krótszy wariant tylko do formacji.

Co zobaczysz po drodze?

• schodkowe ściany tufu z kępami mchu i sączącą się wodą,
• las w wąwozie i dawne ślady po wydobyciu,
• w sąsiednim Gartentobel wodospad Zeller Giessen o wysokości około 15 m,
• nad formacją miejsce odpoczynku ze stołami, ławkami i paleniskiem.

Kiedy jechać?

Najlepiej wiosną i jesienią, gdy ścieżki są suche, a mech intensywnie zielony. Po deszczu schodkowe skały i leśne ścieżki bywają śliskie, więc przyda się obuwie z dobrym bieżnikiem. Zimą woda zamarza, a ściany tworzą lodowe naloty, ale dojście wymaga ostrożności.

Najczęstsze pytania

Czy wejście jest płatne? Nie. To ogólnodostępny teren przyrodniczy przy szlaku turystycznym.

Czy to naprawdę kościół? Nie. Nazwa jest ludowa i odnosi się do kształtu skał oraz dawnej legendy o miejscu kultu. Budowli sakralnej tam nie ma.

Z jakiej stacji najłatwiej wyruszyć? Ze stacji Kollbrunn na linii S-Bahn. Rikon i Zell też mają połączenia kolejowe w dolinie Tösstal.

Czy można połączyć wizytę z innymi atrakcjami? Tak. W tej samej pętli leży Rörlitobel i wodospad Zeller Giessen, a w Rikon działa Instytut Tybetański.