Natura w Wielkiej Brytanii

Malthouse Broad

Broadland

Malthouse Broad to płytkie jezioro w Broadland, w hrabstwie Norfolk, przy wsi Ranworth w Parku Narodowym The Broads. Akwen ma około 640 m długości i 250 m szerokości, a nad jego brzegiem znajduje się publiczna przystań (staithe). To najwygodniejszy punkt wypadowy do pobliskiego rezerwatu Ranworth Broad. Co to za miejsce i skąd ta nazwa? Nazwę zawdzięcza dawnej słodowni (malthouse), przerobionej na budynek przy przystani. Jezioro należy do sieci broads, czyli zalanych wodą dawnych wyrobisk w dolinie rzeki Bure. Kiedyś łączyło się z sąsiednim Ranworth Broad, lecz do końca XIX wieku zarastająca roślinność oddzieliła oba zbiorniki. Dziś łączy je z rzeką Bure długi, prosty kanał Ranworth Dam (Ranworth Dyke). Co zobaczysz w okolicy? Rezerwat Ranworth Broad – 136 ha chronionej przyrody zarządzanej przez Norfolk Wildlife Trust. Na samym jeziorze rezerwatu nie wolno pływać łodziami, więc ruch wodny kończy się na Malthouse Broad. Pływające centrum dla zwiedzających – kryty strzechą budynek unosi się na wodzie. W środku kupisz gorące napoje i pamiątki, a z antresoli obserwuje się ptactwo wodne. Ptaki – zimą pojawiają się kaczki, a latem przed centrum gniazdują perkozy dwuczube i rybitwy rzeczne. W rejonie widywano rybołowy, a w rezerwacie osiadła para tych ptaków. Wieża kościoła św. Heleny – po wejściu na górę zobaczysz panoramę jeziora i okolicznych łąk. Maltsters – pub przy przystani w Ranworth z widokiem na wodę. Jak dotrzeć do Malthouse Broad? Na miejsce dojedziesz samochodem do wsi Ranworth, a stamtąd dojdziesz do przystani pieszo. Z przystani do centrum przyrodniczego prowadzi ścieżka przez las i kładka. Zwiedzających przewozi też z Malthouse Broad na Ranworth Broad tradycyjna łódź do transportu trzciny „Helen of Ranworth”, która dawniej wywoziła zebrane zbiory. Przed wizytą sprawdź na stronie Norfolk Wildlife Trust, czy trasa jest czynna, bo odcinki kładki bywają wymieniane. Łodzią wpłyniesz tu z rzeki Bure kanałem Ranworth Dyke, mijając wieżę kościoła. Po prawej stronie zobaczysz centrum Norfolk Wildlife Trust, a po lewej prywatne mariny na Ranworth Island. Kajakarze mogą cumować przy centrum. Kiedy przyjechać? Rezerwat jest otwarty przez cały rok, a wstęp na teren jest bezpłatny. Lato to sezon rejsów po Broads i gniazdowania rybitw. Zimą łatwiej zobaczyć zimujące kaczki. Najlepszy czas na spacer to dzień o dobrej widoczności, kiedy z wieży kościoła widać całą okolicę. Najczęstsze pytania Czy można pływać po Malthouse Broad? Tak. Jezioro jest dostępne dla łodzi, a kanałem Ranworth Dyke wpłyniesz tu z rzeki Bure. Na sąsiednim Ranworth Broad łodzie nie mają wstępu. Czy wstęp do rezerwatu jest płatny? Nie. Rezerwat Ranworth Broad jest bezpłatny i otwarty cały rok. Płacisz tylko za napoje i pamiątki w centrum dla zwiedzających, a dochód z nich wspiera pracę Norfolk Wildlife Trust. Jak dojść z przystani do pływającego centrum? Ścieżką przez las i kładką. Pieszo to krótki spacer od wsi. Gdzie coś zjeść? Przy przystani w Ranworth działa pub Maltsters, a w centrum dla zwiedzających kupisz gorące napoje.

Whitlingham Little Broad

South Norfolk

Whitlingham Little Broad to mniejsze z dwóch jezior w Whitlingham Country Park, tuż przy Norwich w hrabstwie Norfolk (gmina South Norfolk, Anglia). Leży około dwóch mil od centrum miasta, więc na spacer nad wodę można wybrać się bez wyprawy za miasto. Czym jest Little Broad? Mimo nazwy nie jest to naturalne jezioro. Powstało z wyrobiska żwiru: wydobycie ruszyło tu w 1990 roku właśnie od Little Broad, a w 1995 roku zaczęto kopać sąsiednie, większe Great Broad. Żwir z kamieniołomu trafiał do budowy norwickich obiektów, w tym centrum handlowego Castle Mall i biblioteki The Forum. Po zakończeniu eksploatacji teren zamieniono w park, którym zarządza organizacja Whitlingham Charitable Trust. Co zobaczysz na miejscu? Wokół wody biegną utrzymane w dobrym stanie ścieżki, wygodne także dla osób o ograniczonej sprawności. Trasa od centrum dla odwiedzających prowadzi na zachód wzdłuż Little Broad w stronę ośrodka edukacji outdoorowej. Park łączy dwa jeziora, plażę, las liściasty i niewielkie podmokłe fragmenty po południowo-wschodniej stronie. Wzdłuż północnego brzegu wyznaczono strefę przyrodniczą z klasyczną roślinnością i ptactwem równin Broads. Ptasiarze chętnie tu zaglądają, bo jest to wygodne miejsce obserwacji. W tej części psy muszą być na smyczy. Przy parkingu po północnej stronie stoją ruiny Trowse Newton Hall, średniowiecznego dworu. W okolicy zobaczysz też resztki kościoła św. Andrzeja z okrągłą wieżą, która runęła w 1940 roku. Dziś ruiny są mocno zarośnięte. Jak dotrzeć i gdzie zaparkować? Wjazd do parku jest od strony Norwich; przy centrum dla odwiedzających znajdziesz duże płatne parkingi. Samo centrum mieści się w zabytkowej stodole z krzemienia. Działają tam kawiarnia, sklep i toalety. Można też wypożyczyć rowery i ruszyć ścieżkami rowerowymi wokół jezior. Kiedy przyjechać? Park nadaje się na wizytę o każdej porze roku. Wiosną i latem najlepiej sprawdzają się spacery i rowery, a jesienią oraz zimą spokojniejsze poranki służą obserwacji ptaków. Aktualne godziny otwarcia parkingów i centrum sprawdź na stronie parku. Whitlingham Little Broad a Great Broad. Jak je odróżnić? Great Broad jest większe i to na nim koncentruje się większość zajęć wodnych parku. Little Broad jest mniejsze i spokojniejsze, więc lepiej pasuje do krótkiego spaceru nad wodą. Oba jeziora łączy wspólna sieć ścieżek. Najczęstsze pytania Czy Whitlingham Little Broad to naturalne jezioro? Nie. To dawne wyrobisko żwiru, wykopane od 1990 roku i później zagospodarowane jako część parku. Czy za parkowanie trzeba płacić? Przy centrum dla odwiedzających działają płatne parkingi. Aktualne stawki sprawdź na stronie parku. Czy mogę przyjechać z psem? Tak, ale w strefie przyrodniczej przy północnym brzegu pies musi być prowadzony na smyczy. Jak daleko jest do Norwich? Około dwóch mil od centrum miasta, czyli kilka minut jazdy samochodem lub rowerem.

Auchintaple Loch

Folda

Auchintaple Loch to niewielkie, płytkie jezioro w dolinie Glen Isla w hrabstwie Angus we wschodniej Szkocji, kilka minut spacerem od osady Folda. Otaczają je modrzewiowe i sosnowe lasy, a nad wodą stoi stary domek na łodzie. Miejsce nadaje się na spokojny spacer, piknik i obserwację ptaków. Co to za jezioro? Zbiornik nie jest naturalny. Powstał w latach 80. XIX wieku z myślą o wędkarzach, a wiktoriańscy właściciele okolicznych ziem chcieli mieć tu wodę z pstrągami. Do dziś jezioro przyciąga łowiących, a poszukiwaną zdobyczą jest pstrąg. Zajmuje około 13 hektarów i leży na wysokości mniej więcej 360 m n.p.m. Woda odpływa strumieniem Allt na Beinne do rzeki Isla. W źródłach występuje też zapis nazwy Auchenchapel Loch. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Najwygodniej przyjechać samochodem, bo komunikacja publiczna w Glen Isla jest bardzo ograniczona. Punktem startu jest Folda, gdzie przy drodze można zostawić auto. Stamtąd krótki odcinek asfaltem prowadzi do szlaku Cateran Trail, który przechodzi obok jeziora. Nad brzegiem nie ma kawiarni, pubu ani innych usług, więc wodę i prowiant zabierz ze sobą. Teren jest dostępny w godzinach dziennych. Co zobaczysz na miejscu? Taflę jeziora wśród lasu i wzgórz Angus Glens, na skraju Parku Narodowego Cairngorms. Zabytkowy domek na łodzie z czasów powstania zbiornika, popularny przystanek spacerowiczów. Ptactwo wodne, w tym łabędzie nieme i kaczki. Wąską ścieżkę wokół wody. Odpływ przekracza się po kamiennym przejściu z drewnianą barierką, które po obfitych opadach bywa nieprzejezdne. Jak wygląda spacer? Jezioro to dobry cel krótkiej wycieczki, ale można je włączyć w dłuższą pętlę po Glen Isla. Popularne trasy łączą je z pobliskim Loch Shandra i okolicą zamku Forter. Szlak Cateran Trail to wieloetapowa pętla po wzgórzach Perthshire i Angus, więc fragment z Auchintaple dobrze wpisuje się w dłuższy marsz. Zabierz wodoodporne buty, bo ścieżki wokół wody bywają podmokłe. Kiedy przyjechać? Najładniej jest wiosną i wczesną jesienią, gdy lasy są kolorowe, a pogoda sprzyja chodzeniu. W lecie wędkarze korzystają z sezonu na pstrągi. Zimą dojazd drogami doliny może być utrudniony przez śnieg i lód. Najczęstsze pytania Czy nad jeziorem są toalety lub sklep? Nie. Brzegi są dzikie, a najbliższe usługi znajdziesz w osadach Glen Isla. Zaplanuj zapasy przed wyjściem z Foldy. Czy można tu łowić ryby? Jezioro jest związane z wędkarstwem od czasów wiktoriańskich, ale zasady i opłaty ustala zarządca terenu. Zapytaj o nie lokalnie, zanim wyjmiesz wędkę. Czy trasa jest trudna? Nie. Dojście z Foldy jest krótkie, a ścieżka prosta. Jedyną niedogodnością bywa przejście przez odpływ po dużych deszczach. Czy dojadę tu komunikacją publiczną? Praktycznie nie. W dolinie kursuje niewiele połączeń, dlatego lepiej przyjechać samochodem.

Loch of Forfar

Forfar

Loch of Forfar to słodkowodne jezioro na zachodnim skraju miasta Forfar w hrabstwie Angus we wschodniej Szkocji. Rozciąga się z zachodu na wschód na około 1,6 km, a nadwodne tereny tworzą park Forfar Loch Country Park. To spokojny cel na krótki spacer, ptasie obserwacje i wycieczkę z historią w tle. Co zobaczysz nad Loch of Forfar? Park zajmuje około 38 hektarów, a jego osią jest samo jezioro. Wokół wody biegnie pętla o długości około 4 km (2,5 mili), płaska i łatwa nawet dla rodzin z dziećmi. Po drodze miniesz ogród przyrodniczy, plac zabaw, ławki i stoły piknikowe. Na wschodnim krańcu parku stoi centrum rekreacyjne. Z jeziora wypływa na zachód rzeka Dean Water. Czym jest Queen Margaret's Inch? Na północnym brzegu wrzyna się w wodę żwirowy półwysep zwany Queen Margaret's Inch. Stał tu niegdyś crannog, czyli sztuczna wyspa mieszkalna na palach. Odsłonięto go, gdy obniżono poziom wody w jeziorze (rejestr Canmore podaje rok 1781), a w 1868 roku został zbadany archeologicznie: pod warstwą odpadków znaleziono drewniane pale, kłody i kamienie. Wśród dawnych znalezisk wymienia się ozdoby ze srebra, kościane pionki szachowe i brązowe naczynia. Dziś po crannogu nie ma śladu. Nazwa nawiązuje do tradycji, według której mieszkała tu królowa Małgorzata z XI wieku, ale źródła traktują ją jako późniejsze nadanie. Zapisy mówią też o kaplicy Świętej Trójcy na wyspie: w 1234 roku Aleksander II wsparł mnichów z Coupar Angus, którzy mieli w niej odprawiać nabożeństwa. Miejsce jest chronionym zabytkiem (Scheduled Monument SM7648) pod opieką Historic Environment Scotland. Obecnie na półwyspie działa klub żeglarski Forfar Sailing Club. Jak zaplanować wizytę? Dojazd: jezioro leży przy zachodnim krańcu Forfar, tuż przy centrum miasta, więc dojdziesz pieszo lub dojedziesz lokalnym transportem. Czas: pełna pętla zajmuje zwykle około godziny spokojnym krokiem. Pora roku: park jest dostępny przez cały rok; wiosną i latem najłatwiej o dobrą pogodę na piknik. Wędkowanie: możliwe wyłącznie na podstawie zezwolenia. Najczęstsze pytania Ile ma długości trasa wokół jeziora? Pętla wokół Loch of Forfar liczy około 4 km i jest płaska. Czy można zobaczyć crannog? Nie. Po dawnej wyspie nie zostały widoczne ślady, ale możesz obejść półwysep Queen Margaret's Inch i zobaczyć teren zabytku. Czy można tu łowić ryby? Tak, ale wyłącznie na podstawie zezwolenia. Co jest dla dzieci? W parku znajdziesz plac zabaw, ogród przyrodniczy i miejsca na piknik.

Loch Wharral

Loch Wharral to górskie jezioro polodowcowe w hrabstwie Angus we wschodniej Szkocji, położone w kotle lodowcowym nad doliną Glen Clova. Z jeziora wypływa na południe strumień Burn of Loch Wharral. Miejsce znajduje się w rejonie Angus Glens, czyli pięciu dolin ciągnących się od skraju Highlands ku nizinom, i jest celem spokojnych wypraw pieszych z dala od tłumów. Gdzie leży Loch Wharral? Jezioro leży na wschodnich stokach doliny Glen Clova, w pobliżu współrzędnych 56,856 N, 3,054 W. Dolina Glen Prosen biegnie na południe od tego grzbietu, ale dojście prowadzi od strony Clova. Pobliskie jezioro Loch Brandy zajmuje podobny kocioł polodowcowy po tej samej stronie doliny, więc obie wyprawy łatwo połączyć w jednym rejonie. Jak dotrzeć do Loch Wharral? Najkrótszy wariant zaczyna się przy gospodarstwie Wheen, skąd żwirowa droga prowadzi w górę wrzosowiska. Po osiągnięciu grzbietu otwiera się widok na jezioro. Drugi punkt startu to pobocze przy zagajniku Adielinn, około trzech kilometrów na południowy wschód od wsi Clova i niecałe trzy kilometry na północny zachód od Rottal. Ta wersja dodaje do trasy mniej niż kilometr. Do Glen Clova dojedziesz drogą z Kirriemuir. Droga wzdłuż zachodniej strony Glen Prosen bywa zamykana po osuwiskach, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny stan dróg. Co zobaczysz na miejscu? Nad wodą stoi otwarta chata (bothy) utrzymywana przez posiadłość Rottal. Turyści mogą z niej korzystać, o ile nie jest akurat potrzebna zarządcom terenu. Widok z okolicznych wzgórz obejmuje oba kotły z jeziorami Wharral i Brandy. Ze ścieżki przy jeziorze możesz też kontynuować marsz na Ben Tirran, szczyt o wysokości 896 m na płaskowyżu między dolinami Clova i Esk. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na spacer to późna wiosna, lato i wczesna jesień, gdy droga jest sucha, a dni długie. Zimą kotły polodowcowe wypełnia śnieg, a teren staje się wymagający i wymaga doświadczenia górskiego. Pogoda na płaskowyżu zmienia się szybko, więc zabierz ciepłą odzież, mapę i solidne buty. Czy trzeba pamiętać o zasadach dostępu? Teren należy do prywatnej posiadłości, w której prowadzi się gospodarkę łowiecką i rolną. W Szkocji obowiązuje prawo swobodnego wędrowania, ale w sezonie polowań warto sprawdzić komunikaty posiadłości. Psy prowadź na smyczy w okresie lęgowym ptaków i wypasu owiec. Zabieraj ze sobą wszystkie śmieci, także gdy korzystasz z chaty. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży Loch Wharral? W Angus, w kotle polodowcowym na wschodnich stokach Glen Clova. Wypływa z niego strumień Burn of Loch Wharral. Skąd najlepiej zacząć marsz? Od gospodarstwa Wheen, gdzie zaczyna się główna droga do jeziora, albo z pobocza przy zagajniku Adielinn, które dodaje mniej niż kilometr trasy. Czy mogę skorzystać z chaty nad jeziorem? Tak, chata jest otwarta dla wędrowców, o ile posiadłość Rottal nie potrzebuje jej do własnych celów. Co jeszcze zobaczę w okolicy? Jezioro Loch Brandy w sąsiednim kotle oraz szczyt Ben Tirran o wysokości 896 m, do którego prowadzi ścieżka z okolicy jeziora.

Rescobie Loch

Rescobie Loch to polodowcowe jezioro w hrabstwie Angus we wschodniej Szkocji, około 4 km na wschód od miasteczka Forfar. Leży w historycznej parafii Rescobie i przyciąga przede wszystkim wędkarzy muchowych oraz miłośników ptaków. To spokojne miejsce na kilka godzin nad wodą, bez rozbudowanej infrastruktury turystycznej. Czym jest Rescobie Loch? Jezioro powstało po ustąpieniu lodowca. Przepływa przez nie rzeka Lunan Water: wpada od zachodu, a wypływa na wschodzie. Akwen jest płytki, jego największa głębokość to około 6 m, a lustro wody leży zaledwie kilkadziesiąt metrów nad poziomem morza. Brzegi porastają trzciny, dzięki czemu jezioro dobrze nadaje się do obserwacji ptactwa wodnego. Co tu robić? Wędkarstwo. Łowiskiem zarządza Rescobie Loch Development Association, założone na początku lat 60. XX wieku. Dozwolona jest wyłącznie metoda muchowa, z brzegu lub z łodzi. Jezioro jest regularnie zarybiane pstrągiem tęczowym i potokowym. Obserwacja ptaków. Zimą na wodzie widać mewy, gęsi i kaczki, latem nad jeziorem polują rybołowy. Przydaje się luneta, bo część ptaków trzyma się z dala od brzegu. Najciekawsze pory to wiosna, jesień i zima. Spacer. Wokół jeziora nie ma pętli spacerowej, a dojście wzdłuż brzegu jest wąskie. Sporą część akwenu widać już z parkingu po północnej stronie, jednak nie ma tu udogodnień dla osób na wózkach. Jak dojechać? Najwygodniej samochodem lub rowerem z Forfar. Po północno-zachodniej stronie znajduje się parking dla wędkarzy, a od południa można zatrzymać się przy drodze i dojść pieszo. Komunikacja publiczna nie dociera bezpośrednio nad brzeg. Co warto wiedzieć o historii? Nazwa jeziora pojawia się w dawnych zapisach w wielu wariantach, m.in. Roscolpin czy Rescobis, a jej źródłem może być gaelickie Ros Sgolban. Lokalna tradycja wiąże okolicę z zamkiem Rescobie, zwanym też Barnsdale, w którym miał być więziony król Donald III. Dziewiętnastowieczne mapy Ordnance Survey zapisały, że po zamku nie zachowały się wiarygodne informacje. Na południowym brzegu leży majątek Reswallie z domem z 1794 roku, wpisanym do rejestru zabytków w kategorii B. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Niedaleko na wschód leży Balgavies Loch, rezerwat przyrody z pętlą spacerową i znanym stanowiskiem rybołowów. W samym Forfar znajdziesz Forfar Loch z 4-kilometrową ścieżką dookoła jeziora, trzcinowiskami i ptactwem wodnym. Razem z Rescobie tworzą łatwy zestaw na jednodniową wycieczkę przyrodniczą. Najczęstsze pytania Czy można tu łowić ryby? Tak, ale wyłącznie na muchę, z brzegu lub z łodzi. Łowisko prowadzi lokalne stowarzyszenie, więc przed wyjazdem sprawdź zasady i sposób zakupu zezwolenia. Kiedy najlepiej obserwować ptaki? Wiosną, jesienią i zimą. Zimą dominują mewy, gęsi i kaczki, w lecie można zobaczyć rybołowy. Czy wokół jeziora da się obejść pętlę? Nie, pętla spacerowa nie istnieje, a ścieżka przy brzegu jest wąska. Pełną pętlę znajdziesz nad pobliskim Forfar Loch (około 4 km). Gdzie zaparkować? Przy północno-zachodnim brzegu jest parking dla wędkarzy, a od południa można zostawić auto przy drodze.

Loch Loskin

Dunoon

Loch Loskin to niewielkie słodkowodne jezioro tuż przy Dunoon, w rejonie Ardnadam na półwyspie Cowal w hrabstwie Argyll and Bute w Szkocji. Leży na wysokości około 28 m n.p.m. i ma mniej więcej sześć akrów powierzchni, więc obejście całego brzegu to kwestia chwili. Dla wielu osób jest to pierwszy akwen, który mijają, wjeżdżając drogą od strony Sandbank do centrum miasta. Gdzie leży Loch Loskin? Jezioro znajduje się na zachód od Dunoon, kilka minut jazdy od zabudowy miasta, na współrzędnych około 55,966 N, 4,934 W. Cowal to górzysty półwysep między fiordami Firth of Clyde i Loch Fyne, a Dunoon jest jego największą miejscowością. Loskin jest jednym z lokalnych akwenów w otoczeniu lasów i wzgórz, które otaczają miasto od strony lądu. Jak dojechać nad Loch Loskin? Przy jeziorze biegnie droga A885, którą mieszkańcy nazywają „High Road". Prowadzi ona z Sandbank do Dunoon i omija zatłoczone nadmorskie odcinki, którymi jeżdżą dojeżdżający do promu. Jadąc nią w stronę miasta, przejeżdżasz przez zalesiony teren i mijasz taflę jeziora tuż przy jezdni. Na Cowal najwygodniej dostać się samochodem; do Dunoon dopłyniesz też promem przez Firth of Clyde z lądowej części Szkocji. Co zobaczysz na miejscu? To spokojny, mały zbiornik, a nie atrakcja z infrastrukturą turystyczną. Wypływa z niego strumień Milton Burn, który przepływa przez Dunoon i kończy bieg w Firth of Clyde. Przewodnik z 1868 roku opisuje Loskin jako małe jezioro, nad którym biegła leśna ścieżka do Dunoon, a jego powierzchnię wiosną i latem pokrywały białe kwiaty lilii wodnych. Nazwa jeziora trafiła też do szkockiej muzyki: strathspey „Loch Loskin" skomponował Roderick Campbell, a melodia jest grana na tańcach country. Czy można tu łowić ryby? Tak, ale tylko z zezwoleniem. Jezioro należy do wód Dunoon and District Angling Club, który zarybia je pstrągiem potokowym. Obok ryb wpuszczonych żyją tu pstrągi dzikie, a w drugiej części sezonu zdarza się też troć wędrowna. Połów na muchę odbywa się wyłącznie z łodzi; klub udostępnia trzy łodzie. Na wszystkich wodach klubu obowiązują karty wędkarskie, więc przed wyjazdem sprawdź zasady na stronie klubu. Kiedy przyjechać? Jezioro jest dostępne cały rok, ale najlepiej odwiedzić je wiosną i latem, gdy wokół jest zielono, a dni są długie. Wędkarze trafią tu w sezonie połowowym. Loch Loskin warto połączyć ze spacerem po okolicy Dunoon i krótkim zwiedzaniem miasta; to dobry przystanek w drodze z Sandbank lub w drodze z promu. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży Loch Loskin? W Ardnadam, przy Dunoon, w regionie Argyll and Bute na półwyspie Cowal w Szkocji. Jak duże jest jezioro? To mały akwen o powierzchni około sześciu akrów, położony na wysokości około 28 m n.p.m. Jaka rzeka wypływa z jeziora? Milton Burn. Płynie przez Dunoon do Firth of Clyde. Czy potrzebuję pozwolenia na wędkowanie? Tak. Połów na wodach Dunoon and District Angling Club odbywa się wyłącznie na podstawie zezwolenia, a muchą łowi się z łodzi. Którą drogą dojadę nad jezioro? Drogą A885, czyli „High Road" z Sandbank do Dunoon, która przebiega przy jeziorze.

Llyn Barfog

Llyn Barfog (po polsku Jezioro Brodate) to niewielkie górskie jeziorko w hrabstwie Gwynedd w Walii, na wzgórzach nad ujściem rzeki Dyfi, w pobliżu nadmorskiej miejscowości Aberdyfi (Aberdovey). Leży na odludziu, otoczone pagórkami, i od wieków przyciąga ludzi opowieściami o królu Arturze. Skąd się wzięła nazwa Llyn Barfog? Walijskie „barfog" znaczy „brodaty". Nazwa nawiązuje do trzcin i szuwarów porastających brzegi, które przypominają zarost wokół wody. Latem na powierzchni pojawiają się liście i kwiaty lilii wodnych, więc jeziorko wygląda szczególnie malowniczo. Jaka legenda wiąże się z jeziorem? Najsłynniejsza opowieść mówi, że w jeziorze żył afanc, wodny potwór terroryzujący okolicznych mieszkańców. Artur miał go wyciągnąć na brzeg z pomocą swojej magicznej klaczy Llamrei. Wysiłek był tak wielki, że koń zostawił w skale odcisk kopyta. Ślady pokazuje się w pobliżu, przy głazie znanym jako Carn March Arthur, oznaczonym płytą z łupku. Według innej tradycji, spisanej w lokalnych materiałach spacerowych, jezioro jest siedzibą Gwyna ap Nudda, króla walijskich wróżek. Miejsce pojawia się też w powieści Susan Cooper „The Dark Is Rising", co dodatkowo wzmacnia jego literacką sławę. Jak dotrzeć do Llyn Barfog? Najpopularniejsza trasa pieszo zaczyna się w Aberdyfi, na placu Chapel Square. Stamtąd idzie się ulicą Copper Hill Street w górę, mija domki na Mynydd Isaf i dalej grzbietem wzgórza aż do jeziora. Trasa korzysta z lokalnego szlaku widokowego „Panorama" opisanego na mapach Ordnance Survey. Dłuższy wariant prowadzi przez Happy Valley. Ostatni odcinek zajmuje około dziesięciu minut. Ścieżka do jeziorka jest łatwa do przeoczenia, bo oznacza ją tylko drewniany palik, a nie tablica. Warto mieć ze sobą mapę OS lub nawigację w telefonie. Co zobaczysz na miejscu? spokojną taflę jeziora otoczoną trzcinami, lilie wodne w sezonie letnim, widoki na ujście Dyfi i okoliczne wzgórza podczas podejścia, skałę z odciskiem „kopyta" Llamrei w pobliżu jeziora. Nie ma tu kawiarni ani toalet, dlatego zabierz wodę i przekąski z Aberdyfi. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest późna wiosna i lato, kiedy ścieżki są suche, a na wodzie widać lilie. Po deszczu teren bywa podmokły, więc potrzebne są wodoodporne buty. Spacer dobrze połączyć z wizytą w Aberdyfi, gdzie czekają plaża i kawiarnie. Najczęstsze pytania Czy do Llyn Barfog można dojść z Aberdyfi? Tak, to najczęściej wybierana trasa. Prowadzi z centrum miejscowości w górę wzgórza i grzbietem do jeziora. Co oznacza nazwa Llyn Barfog? „Jezioro Brodate" – od trzcin rosnących wzdłuż brzegów. Czy ścieżka jest dobrze oznakowana? Nie w pełni. Skręt do jeziora wskazuje jedynie drewniany palik, więc przyda się mapa. Z jaką legendą jest związane jezioro? Z królem Arturem, który pokonał tu potwora afanca, oraz z królem wróżek Gwynem ap Nuddem.

Loch Cill Chriosd

Loch Cill Chriosd to niewielkie jezioro w dolinie Strath Suardal na wyspie Skye, w regionie Highland w Szkocji. Leży kilka kilometrów na południowy zachód od Broadford, tuż przy ruinach dawnego kościoła parafialnego Cill Chriosd (w angielskiej pisowni Kilchrist). Wody jeziora odpływają na wschód do rzeki Broadford. To krótki, łatwy przystanek dla osób jadących na Elgol, Torrin lub w głąb półwyspu Strath. Gdzie leży Loch Cill Chriosd? Jezioro znajduje się w dolinie Strath Suardal, na współrzędnych około 57,21 N i 5,96 W. Droga B8083 z Broadford w stronę Torrin i Elgol prowadzi obok niego. Z Broadford, po zjeździe z A87, dojedziesz tu w kilka minut – zależnie od źródła to około 4–5 km. Ruiny kościoła stoją po zachodniej stronie drogi, a jezioro leży od nich kawałek na południowy zachód. Co zobaczysz nad jeziorem? Najważniejszy jest widok: spokojna tafla, otwarta dolina i wapienne wzgórza, a w pogodny dzień wyraźna linia pobliskich szczytów. Obok stoją ruiny kościoła Cill Chriosd. Według rejestru Canmore to niski, kamienny relikt kościoła parafialnego z końca XVI lub początku XVII wieku, który zastąpił starszą świątynię średniowieczną. Na cmentarzu znajdziesz m.in. wytartą średniowieczną płytę z ozdobnym krzyżem oraz groby związane głównie z klanem MacKinnon. Całość jest wpisana na listę zabytków chronionych, a obiekt ma status pomnika zabytkowego od 1995 roku. Jaka jest historia tego miejsca? Tradycja wiąże to miejsce ze świętym Maelrubą, który miał nauczać w okolicy w VII wieku. Zapiski parafii sięgają 1505 roku. Około 1840 roku w Broadford wzniesiono nowy kościół, a stary opuszczono. Dolina miała też znaczenie przemysłowe: od XVIII wieku wydobywano tu marmur, a na początku XX wieku poprowadzono wąskotorową kolej do przystani w Broadford. Daty jej budowy i likwidacji różnią się w źródłach, dlatego warto traktować je orientacyjnie. Jak zwiedzać? Przystanek zajmie 20–40 minut. Wstęp jest wolny, a teren dostępny przez cały rok. Zachowaj ostrożność na cmentarzu i nie wchodź na mury ruiny. Chętni mogą ruszyć na spacer w okolicy: opisywane są niemal płaskie pętle o długości około 9 km oraz dłuższa trasa w stronę Boreraig. Parametry tras pochodzą od użytkowników portali turystycznych, więc sprawdź je przed wyjściem. Pogoda na Skye zmienia się szybko – zabierz wodoodporną kurtkę i obuwie na mokry teren. Najczęstsze pytania Czy nad Loch Cill Chriosd stoją jakieś zabytki? Tak, obok jeziora znajdują się ruiny kościoła Cill Chriosd z cmentarzem i średniowieczną płytą krzyżową. Jak daleko jest do Broadford? Około 4–5 km drogą B8083 w kierunku Elgol i Torrin. Czy wstęp jest płatny? Nie. Ruiny i cmentarz są ogólnodostępne, bez biletów. Kiedy najlepiej przyjechać? Najlepsze są poranki i wieczory z dobrą widocznością, kiedy woda jest spokojna, a światło podkreśla zarysy wzgórz. Latem zdarzają się meszki, więc przyda się repelent.

Loch na Mna

Loch na Mna to małe jezioro na wyspie Raasay, położonej między Skye a szkockim lądem, w regionie Highland. Gaelicka nazwa oznacza „Jezioro Kobiety” – tak wyjaśnia ją spis nazw topograficznych z lat 70. XIX wieku, sporządzony przy pierwszych pomiarach Ordnance Survey. W Szkocji jest kilka lochów o tej nazwie, ale ten leży na Raasay, na południe od wzgórza Dùn Caan, około 57,37° N i 6,03° W. Gdzie leży Loch na Mna? Jezioro znajduje się w głębi wyspy, pomiędzy okolicą Inverarish – głównej osady Raasay – a szczytem Dùn Caan, najwyższym punktem wyspy (444 m n.p.m.). Nie dojedziesz tu samochodem: do brzegu trzeba dojść pieszo, przez wrzosowiska i podmokłe łąki. Na Raasay przypływa się promem z Sconser na Skye. Jak dojść nad Loch na Mna? Najczęstszy wariant to piesza pętla z Inverarish. Opis trasy z serwisu Walk Raasay prowadzi w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara obok Dun Borodale, następnie przez Loch na Mna i Loch na Meilich aż na Dùn Caan. Trasa jest oceniana jako trudna: około 17 km, przewyższenie około 610 m, czas przejścia 5,5–6,5 godziny. Podejście ma w większości wyraźną ścieżkę, ale trafiają się odcinki grząskie, więc potrzebne są wodoodporne buty. Co zobaczysz na miejscu? Samo jezioro jest niewielkie i otwarte, otoczone wzgórzami. Autorzy opisów szlaku zwracają uwagę na nury rdzawoszyje (red-throated diver), które można tu spotkać – warto zabrać lornetkę i obserwować z dystansu. Niedaleko leży też Loch na Meilich; relacje z wędrówek wspominają niewielkie jeziorko na skraju stromego zejścia do wąwozu, z Loch na Meilich na jednym końcu i Loch na Mna na drugim. Nad zachodnim brzegiem rejestr zabytków Highland (Highland HER) wymienia tajemniczą budowlę: niewielką, zrujnowaną konstrukcję z kamienia, od której biegną dwa rzędy kamieni tworzące kształt litery V. Jej przeznaczenia nie ustalono. Obiekt jest zapisany pod numerem MHG54766. Kiedy się wybrać? Trasa prowadzi przez odkryty teren, dlatego najlepiej wybrać dzień ze stabilną pogodą i dobrą widocznością. Zaplanuj cały dzień, zabierz mapę lub nawigację offline, ciepłą warstwę ubrania i zapas wody. Powrót na prom z Raasay warto zaplanować z zapasem czasu. Najczęstsze pytania Co znaczy nazwa Loch na Mna? To gaelickie określenie oznaczające „Jezioro Kobiety” (w źródłach angielskich „Woman's Loch”). Czy do Loch na Mna można dojechać samochodem? Nie. Do jeziora dochodzi się pieszo, najczęściej szlakiem z Inverarish na Raasay. Ile trwa wycieczka nad jezioro? Pełna pętla z Inverarish przez Loch na Mna i Dùn Caan to około 17 km i 5,5–6,5 godziny marszu. Samo dojście nad jezioro jest krótsze, ale nadal wymaga wędrówki po nierównym terenie. Co ciekawego jest w okolicy? Dùn Caan, najwyższy szczyt wyspy, sąsiedni Loch na Meilich oraz ruiny kamiennej konstrukcji w kształcie litery V nad zachodnim brzegiem.

Corby Loch

Aberdeen

Corby Loch to niewielkie jezioro na północno-zachodnich obrzeżach Aberdeen, na styku granic miasta Aberdeen i hrabstwa Aberdeenshire. Leży na nizinnym terenie dawnych wyrobisk żwiru, około 2 km na południowy zachód od wsi Potterton, i zajmuje powierzchnię około 13 hektarów. To miejsce dla tych, którzy lubią spokojną, przyrodniczą stronę Szkocji tuż obok dużego miasta. Gdzie leży Corby Loch? Jezioro znajduje się w pobliżu Parkhill i Dyce, niedaleko lotniska w Aberdeen. Dawniej należało do posiadłości Parkhill, a dziewiętnastowieczne mapy Ordnance Survey opisywały je jako rozległe lustro wody. Z jeziora wypływa strumień Burn of Mundurno. W tej samej okolicy leżą też dwa inne jeziorka: Lily Loch i Bishops' Loch. Co warto wiedzieć o przyrodzie? Corby Loch wchodzi w skład obszaru chronionego SSSI (Site of Special Scientific Interest), który razem z nim tworzą także Lily Loch i Bishops' Loch. Status ten nadano ze względu na wartość przyrodniczą tych wód. Dla obserwatorów ptaków to dobry cel na krótką wyprawę, o ile uszanuje się zasady ochrony terenu i prywatne grunty wokół. Czy jest tu coś z historii? Tak. Miejscowy rejestr zabytków Aberdeenshire odnotowuje pozostałości interpretowane jako crannog, czyli sztuczna wyspa mieszkalna z epoki żelaza lub wczesnego średniowiecza. W czasie wyjątkowo suchego lata dostrzeżono grupę dębowych pali około 30 metrów od północnego brzegu. Rejestr zaznacza, że nie prowadzono dalszych badań. Według opracowań nazwa jeziora pochodzi od szkockiego słowa oznaczającego kruka. Czy można tu łowić ryby? Jezioro jest znane wędkarzom jako łowisko pstrąga potokowego i tęczowego. Zasady dostępu i zezwolenia ustala zarządca łowiska, dlatego przed wyjazdem sprawdź je u lokalnych organizatorów. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Po północnej stronie drogi A96, między rondem w Dyce a Blackburn, rozciąga się las Kirkhill. To użytkowany las sosnowy z trasami spacerowymi, rowerowymi i konnymi, parkiem dla rowerzystów górskich oraz stałą trasą do biegu na orientację. Atrakcją jest wiktoriańska wieża widokowa Tappie Tower, z której roztacza się widok na okolicę. Całość łatwo połączyć w jedną krótką wycieczkę z Aberdeen. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży Corby Loch? Około 2 km na południowy zachód od Potterton, na granicy Aberdeen i Aberdeenshire, w pobliżu Dyce i Parkhill. Jak duże jest jezioro? Ma około 13 hektarów, więc to mały zbiornik, który można obejść w krótkim czasie, jeśli dostęp na to pozwala. Czy to teren chroniony? Tak, jezioro jest częścią obszaru SSSI razem z Lily Loch i Bishops' Loch. Czy w jeziorze są ryby? Występują pstrąg potokowy i tęczowy, a łowisko jest wykorzystywane przez wędkarzy. Co zwiedzić w pobliżu? Las Kirkhill z wieżą Tappie Tower oraz centrum Aberdeen, położone kilkanaście minut jazdy dalej.

Loch Aisir

Loch Aisir to niewielkie jeziorko na północno-zachodnim wybrzeżu Szkocji, w hrabstwie Sutherland (region Highland), tuż przy osadzie Oldshoremore i w pobliżu Blairmore, kilka kilometrów od miasteczka Kinlochbervie. Leży na torfowym, wrzosowiskowym terenie, który należy do jednych z najdzikszych zakątków brytyjskiej wyspy. Gdzie leży Loch Aisir? Jeziorko znajduje się na wschód od rozproszonej osady Oldshoremore, na tak zwanej Szkockiej Północy, między pagórkami z gnejsu i licznymi małymi zbiornikami wodnymi. Najbliższym większym miejscem jest Kinlochbervie, port rybacki położony nieco na południowy wschód. Warto nie mylić go z sąsiednim, większym Loch Aisir Mòr, które leży na północno-wschodnim skraju Oldshoremore i ma osobny odpływ do morza. Loch Aisir jest wyraźnie mniejsze: według klubu wędkarskiego zarządzającego okolicznymi wodami ma około 3,5 hektara. Z jeziorka woda spływa na południe strumieniem Allt a' Bhlàir Mhòir. Jak dojechać i dojść? Z drogi A838 w Rhiconich skręć w B801 do Kinlochbervie, a następnie w prawo w stronę Oldshoremore i dalej do Blairmore. Tam znajduje się mały parking, z którego zaczyna się szlak do zatoki Sandwood Bay. Trasa liczy około czterech mil w jedną stronę i prowadzi po torfowisku obok kilku jeziorek. Loch Aisir to jedno z nich, obok Loch na Gainimh i Loch a Mhuilinn. Szlak jest dobrze widoczny, lecz miejscami podmokły, więc przydadzą się wodoodporne buty. Co zobaczysz? Nie ma tu atrakcji z biletami ani infrastruktury. Wartością miejsca jest cisza, rozległy krajobraz torfowisk i widok na pagórki w głębi lądu. Okolica należy do posiadłości Sandwood Estate, rezerwatu przyrody zarządzanego przez John Muir Trust. Na wrzosowiskach spotkasz owce i, na niektórych odcinkach ścieżek, wypasane bydło, dlatego psy trzymaj pod kontrolą. Czy można tu łowić ryby? Tak. Wody w okolicy obsługuje Durness and Kinlochbervie Angling Club, a Loch Aisir figuruje w jego wykazie jako łowisko pstrąga potokowego. Przed wyprawą sprawdź w klubie aktualne zasady i zezwolenia. Kiedy przyjechać? Najwygodniej od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a ścieżki najbardziej suche. Pogoda na północno-zachodnim wybrzeżu zmienia się szybko, więc zabierz warstwy odzieży przeciwdeszczowej. Zimą dni są bardzo krótkie, a teren bywa grząski. Najczęstsze pytania Czy Loch Aisir to to samo co Loch Aisir Mòr? Nie. To dwa osobne jeziorka w pobliżu Oldshoremore; Mòr, czyli „większe”, ma znacznie większą powierzchnię. Gdzie zostawić samochód? Na małym parkingu w Blairmore, przy początku szlaku do Sandwood Bay. Czy do jeziorka prowadzi wyraźna ścieżka? Pośrednio. Szlak do Sandwood Bay prowadzi obok kilku jeziorek, w tym Loch Aisir, ale teren bywa mokry. Czy można tu łowić pstrągi? Tak, wody należą do obszaru obsługiwanego przez lokalny klub wędkarski, który wydaje zezwolenia.

Loch Alvie

Aviemore

Loch Alvie to niewielkie jezioro w górnej Szpeji (Speyside), położone około trzech kilometrów na południowy zachód od Aviemore, w granicach Parku Narodowego Cairngorms. Leży na północ od rzeki Spey, w dawnej parafii Alvie w regionie Highland. To spokojny przystanek dla osób, które w okolicy Aviemore szukają wody, lasu i widoków bez tłumów. Gdzie leży Loch Alvie i jak tam dojechać? Jezioro znajduje się tuż przy drodze B9152, która biegnie równolegle do głównej trasy A9 między Aviemore a Kincraig. Z centrum Aviemore dojedziesz tu samochodem w kilkanaście minut, a rowerem lub pieszo — wzdłuż fragmentu szlaku Speyside Way, który łączy Aviemore z Kincraig i mija Loch Alvie. Najbliższa stacja kolejowa to Aviemore, skąd kursują pociągi na linii Perth–Inverness. Co zobaczysz nad jeziorem? Brzegi otaczają lasy i pola należące do posiadłości Alvie i Dalraddy. Na południowym brzegu leży osada Alvie, dawniej niewielka wieś rolnicza. Na wąskim pasie lądu między Loch Alvie a mniejszym Loch Beag stoi kościół parafialny Alvie (Alvie Kirk) — dla wielu fotografów to najbardziej charakterystyczny kadr w okolicy: biała sylwetka świątyni na tle wody i wzgórz. Nad całością góruje wzgórze Torr Alvie. Wejście zaczyna się przy drodze B9152, niedaleko pola kampingowego Dalraddy. Pętla ma około 3,75 km i zajmuje mniej więcej godzinę i kwadrans. Na szczycie stoi pomnik, a rozległy widok obejmuje jezioro, dolinę Spey i góry Cairngorms. Jaką ma historię? Nazwa jeziora przeszła do historii morskiej: w 1944 roku zwodowano okręt HMS Loch Alvie, nazwany właśnie od tego akwenu. Przez parafię Alvie przebiegała też dawna wojskowa droga Wade'a, jedna ze szlaków wybudowanych w XVIII wieku w Highlands. W pierwszej połowie XIX wieku posiadłość należała do rodu Macpherson-Grant z Ballindalloch. Dziś zarządza nią Alvie & Dalraddy Estate, a spora część jej terenów leży w granicach parku narodowego. Kiedy przyjechać? Najlepiej wiosną i wczesnym latem, gdy dni są długie, a w lasach słychać ptaki, oraz jesienią, kiedy brzozy nad brzegiem żółkną. Zimą okolica bywa śnieżna, więc na wejście na Torr Alvie zabierz solidne buty. Jezioro dobrze łączy się z całodniowym programem: poranny spacer, potem Loch Insh i Kincraig, wieczorem Aviemore. Najczęstsze pytania Czy Loch Alvie jest daleko od Aviemore? Około trzech kilometrów w linii prostej na południowy zachód. Dojedziesz samochodem lub dojdziesz pieszo szlakiem Speyside Way. Czy można obejść jezioro dookoła? Nie ma jednego oznakowanego szlaku okrężnego wokół jeziora. Popularniejsze są spacery fragmentem Speyside Way oraz wejście na pobliski Torr Alvie. Ile trwa wejście na Torr Alvie? Pętla z B9152 ma około 3,75 km i zajmuje około 1 godziny 15 minut. Co jest nad jeziorem do zobaczenia poza wodą? Kościół Alvie Kirk na przesmyku między Loch Alvie a Loch Beag, osada Alvie oraz widoki na dolinę Spey i góry Cairngorms. Czy teren posiadłości Alvie jest zawsze otwarty? Zasady dostępu do prywatnych części posiadłości sprawdź przed wyjściem; w Szkocji obowiązuje prawo swobodnego dostępu, ale nie obejmuje ono wszystkich terenów.

Loch Aisir Mòr

Kinlochbervie

Loch Aisir Mòr to niewielkie jezioro (lochan) na północno-zachodnim wybrzeżu Szkocji, koło Kinlochbervie w hrabstwie Sutherland (region Highland). Leży na skraju osady Oldshoremore, wśród wrzosowisk, i należy do krainy torfowisk zwanej Flow Country. To spokojny przystanek dla osób, które zwiedzają północny zachód Highlands i szukają miejsc z dala od tłumów. Gdzie leży Loch Aisir Mòr? Jezioro znajduje się około 1,5 km od zachodniego brzegu Sutherland, na północno-wschodnim krańcu rozproszonej osady Oldshoremore. Do Kinlochbervie jest stąd około 3 km na południe. Współrzędne to mniej więcej 58,48° N, 5,06° W. Okolica to otwarty wrzosowiskowy teren z kilkoma zabudowaniami, a nad północnym brzegiem widać pas gliny. Co oznacza nazwa i dokąd płynie woda? Gaelicka nazwa bywa tłumaczona jako „jezioro dużego przesmyku” (Loch Aisir Mòr), co odnosi się prawdopodobnie do przejścia między wzniesieniami. Z jeziora wypływa rzeka Abhainn Aisir Mhòr, która po około 1,5 km (mniej więcej milę) wpada do morza. Co zobaczysz w okolicy? Oldshoremore to rozproszona osada crofterska z około dwudziestoma domami, z których część to domy wakacyjne. Teren wchodzi dziś w skład Sandwood Estate, rezerwatu przyrody należącego do John Muir Trust. Na zachód od osady rozciąga się piaszczysta plaża Oldshoremore Bay, zamknięta od północy dużym cyplem Eilean na h-Aiteig. Przy osadzie jest parking, toaleta i cmentarz. Z pobliskiego Blairmore startuje popularna trasa do zatoki Sandwood Bay. Pętla z parkingu w Blairmore ma około 16 km i średni stopień trudności, z przewyższeniem rzędu 420 m. Wędkowanie Jezioro ma około 18 ha, jest raczej płytkie i zasobne w wapń. Zarządza nim klub wędkarski Durness and Kinlochbervie Angling Club, a głównym gatunkiem jest pstrąg potokowy. Dzienne zezwolenia kupisz przez internet na stronie klubu lub osobiście w Oldshoremore Retreats & Crafts. Jak dojechać? Z drogi A838 w Rhiconich skręć na B801 w stronę Kinlochbervie. W miasteczku odbij w prawo na Oldshoremore. Drogi są wąskie, z mijankami, więc jedź powoli i planuj więcej czasu niż pokazuje nawigacja. Najczęstsze pytania Czy nad Loch Aisir Mòr można łowić ryby? Tak. Jezioro należy do wód klubu Durness and Kinlochbervie Angling Club, a łowi się tu głównie pstrągi potokowe. Wymagane jest zezwolenie dzienne. Jak daleko jest do Kinlochbervie? Około 3 km na południe od jeziora. Sama osada Oldshoremore leży ok. 1,5 km od miasteczka. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Plażę Oldshoremore Bay oraz zatokę Sandwood Bay, do której prowadzi szlak z Blairmore. Czy jest tu infrastruktura turystyczna? Przy samym jeziorze nie ma żadnej. Parking i toaleta znajdują się w osadzie Oldshoremore, a noclegi i sklepy w Kinlochbervie oraz okolicy.

Loch Doilet

Loch Doilot (częściej zapisywane jako Loch Doilet) to niewielkie, odludne jezioro w regionie Lochaber w Highland, we wschodniej części półwyspu Ardnamurchan w Szkocji. Leży w otoczeniu leśnych plantacji, kilka kilometrów na północ od wsi Strontian, i jest znane przede wszystkim wędkarzom. Gdzie leży Loch Doilot? Jezioro ciągnie się z północnego zachodu na południowy wschód, około 1,5 mili (ok. 2,4 km) na południowy wschód od dolnego, wschodniego odcinka Loch Shiel. Współrzędne to około 56,74° N, 5,59° W. Wody jeziora odpływają na zachód rzeką Polloch, która wpada do Loch Shiel. To część zlewni Shiel, oddzielonej wzgórzami od wybrzeża Loch Sunart. Jak dojechać? Bazą wypadową jest Strontian, oddalone o ok. 6 km. Droga przez wzgórza najpierw wspina się nad wioską, a potem stromo schodzi do doliny Glen Hurich, która leży w obszarze Loch Shiel National Scenic Area. Jest to wąska, kręta trasa, więc planuj więcej czasu, niż sugeruje odległość. Nie spodziewaj się infrastruktury turystycznej przy samym jeziorze – zaopatrzenie i nocleg znajdziesz w Strontian. Co robić nad jeziorem? Główną atrakcją jest wędkarstwo. W Loch Doilet występuje liczna populacja dzikich pstrągów potokowych. W rzece Polloch i w jeziorze pod koniec lata pojawiają się także łosoś atlantycki i troć wędrowna. Zezwolenia na połowy na rzece Polloch i jeziorze wykupuje się w Strontian, dlatego załatw formalności przed wyjazdem w góry. Dla piechurów okolica oferuje spokojne spacery po terenach leśnych i wrzosowiskach, z dala od popularnych szlaków. Bardziej wymagające wejście zaczyna się w Strontian – to szczyt Ben Resipole, który góruje nad Ardnamurchan. Łagodniejszą alternatywą jest rezerwat przyrody Ariundle na północ od wsi. Kiedy przyjechać? Wędkarze celują w późne lato, gdy do rzeki i jeziora wchodzą ryby wędrowne. Dla spacerowiczów najlepsze są miesiące późnej wiosny i wczesnej jesieni, kiedy jest dłuższy dzień. Pogoda na zachodzie Highlands bywa zmienna i deszczowa o każdej porze roku, więc zabierz nieprzemakalne ubranie i buty. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Strontian ma ciekawą historię górniczą: w 1722 roku zaczęto tu wydobywać ołów, a z lokalnego minerału strontianitu wyizolowano pierwiastek stront. Wieś założono w 1724 roku dla górników. Z okolicy łatwo też dotrzeć nad Loch Sunart i Loch Shiel. Najczęstsze pytania Czy Loch Doilot i Loch Doilet to to samo jezioro? Tak. Doilet to forma stosowana w źródłach, a Doilot to wariant zapisu spotykany w niektórych bazach. Czy można tu łowić ryby bez zezwolenia? Nie. Zezwolenia na rzekę Polloch i jezioro Doilet są sprzedawane w Strontian. Sprawdź aktualne zasady i ceny w lokalnym biurze lub na stronie fishLochaber. Czy jezioro nadaje się na wycieczkę bez wędkowania? Tak, jeśli lubisz ciszę i krajobraz Highland, ale nie szukaj tu opisanych szlaków ani obiektów turystycznych. Lepiej połączyć wizytę z dojazdem przez Glen Hurich. Gdzie się zatrzymać? Najbliższa baza noclegowa i sklepy są w Strontian, ok. 6 km od jeziora.

Loch Liath

Loch Liath to górskie jezioro w Highland, w rejonie Glen Moriston w zachodniej Szkocji. Nazwa pochodzi z gaelickiego i oznacza „szare jezioro". Nie znajdziesz tu kiosków ani parkingów z tablicami: to cel dla osób, które lubią dojść lub dojechać rowerem w głąb wyżyn, z dala od utartych szlaków wokół Loch Ness. Gdzie leży Loch Liath? Jezioro znajduje się w górach na północ od doliny rzeki Moriston, mniej więcej w połowie drogi między Loch Ness a Glen Affric. Współrzędne to około 57,23° N i 4,75° W. W dziewiętnastowiecznych księgach nazw Ordnance Survey opisano je jako spore górskie jezioro, położone nieco na południe od Loch an Staca. Z wody wypływa strumień Allt Bhlàir (w nowszej pisowni Allt Bhlàraidh), który płynie na południowy wschód i uchodzi do rzeki Moriston w pobliżu Drochaid Bhlàir. Uwaga na pomyłki: w Szkocji jest kilka jezior o podobnie brzmiących nazwach gaelickich, więc przed wyjazdem sprawdź je na mapie po współrzędnych i po nazwie strumienia odpływowego. Jak dotrzeć do Loch Liath? Punkt wyjścia to okolica Bhlaraidh przy drodze A887 w Glen Moriston. Stąd prowadzi asfaltowa droga na północ, a dalej szutrowe drogi gospodarcze i drogi do obsługi elektrowni wodnej oraz farmy wiatrowej Bhlaraidh. Turyści opisują, że trasa przy tamie i zbiorniku Bhlaraidh jest dobrze utwardzona, ma umiarkowane nachylenie, a mimo to bywa męcząca, szczególnie na rowerze. Część dróg zamyka brama, dlatego przed wyprawą warto sprawdzić aktualne zasady dostępu na terenie prywatnej posiadłości. W Szkocji obowiązuje prawo swobodnego dostępu, ale należy zachować ostrożność w okolicy prac leśnych i energetycznych. Co zobaczysz? Okolica to otwarty, wrzosowiskowy teren z rzadkimi nasadzeniami świerków, torfowiskami i ogrodzeniami przeciw jeleniom. Nad zbiornikiem Bhlaraidh górują wzgórza takie jak Meall na Faiche, Carn Coille Bhlaraidh i Carn an Tuairneir. Z okolic szczytu Meall na Faiche Loch Liath widać w oddali, co jest dobrym punktem do zrobienia zdjęcia. W krajobrazie obok dzikiej przyrody pojawiają się też turbiny i infrastruktura energetyczna, więc nie jest to krajobraz w pełni dziewiczy. Kiedy przyjechać? Najwygodniejszy jest okres od późnej wiosny do początku jesieni, gdy dni są długie, a torfowe fragmenty szlaku mniej śliskie. Zimą dzień jest bardzo krótki, a teren w głębi gór szybko zmienia się pod wpływem pogody. Zabierz mapę papierową lub offline, nieprzemakalną odzież i wodę. Zasięg telefonu w dolinach bocznych bywa słaby. Latem w Highland spodziewaj się meszek, więc przyda się środek odstraszający. Co zabrać i na co uważać? Najlepiej wybrać dobre buty trekkingowe albo rower górski. Droga dojazdowa jest długa, więc policz czas na powrót przed zmrokiem. Z racji prywatnych terenów łowieckich jesienią sprawdź informacje o sezonie polowań na jelenie, aby nie wejść w czas prac myśliwskich. Najczęstsze pytania Co znaczy nazwa Loch Liath? To gaelickie określenie „szare jezioro". W Szkocji pojawia się więcej podobnych nazw, więc zawsze podawaj region lub współrzędne. Czy do jeziora można dojechać samochodem? Nie do samego brzegu. Dojście zaczyna się przy A887 w pobliżu Bhlaraidh i prowadzi drogami gospodarczymi, które pokonuje się pieszo lub na rowerze. Czy trasa jest trudna? Droga jest utwardzona i ma umiarkowane nachylenie, ale jest długa i na rowerze potrafi zmęczyć. Poza utwardzonymi odcinkami teren jest mokry i bagnisty. Czy z jeziora widać Loch Ness? Samo jezioro leży w głębi gór. Loch Ness znajduje się w tym samym regionie, ale nie jest widokiem z brzegu Loch Liath.

Gloywlyn

Gloywlyn (walijski Llyn Gloyw) to wąskie, chłodne jezioro górskie w Gwynedd, w paśmie Rhinogydd, w południowej części Parku Narodowego Eryri (Snowdonia). Leży pod zboczami Rhinog Fawr, na współrzędnych około 52,850 N, 4,012 W. To miejsce dla piechurów, nie dla zmotoryzowanych: do wody nie dojeżdża żadna droga. Gdzie leży Gloywlyn? Jezioro znajduje się w wysokim, skalistym terenie Rhinogów, nad wybrzeżem Zatoki Cardigan. Opisy tras podkreślają jego długi, wąski kształt. Brzegi bywają podmokłe, a od niżej położonych terenów oddziela je skalny pagórek Carreg-y-Saeth. W okolicy znajdziesz też mniejsze jeziorka, między innymi Llyn Du pod szczytem Rhinog Fawr oraz Llyn Morwynion w pobliżu szlaku Roman Steps. Jak dotrzeć do Gloywlyn? Najwygodniejszy punkt startu to parking w Cwm Bychan. Dojedziesz tam wąską drogą od wsi Llanbedr, która leży przy A496 kilka mil na południe od Harlech. Stąd wchodzi się w góry szlakiem Roman Steps, czyli starą kamienną ścieżką prowadzącą do przełęczy. Aplikacja Komoot opisuje pętlę z Cwm Bychan przez Rhinog Fawr i Gloyw Lyn: około 8,2 km i 570 m podejścia. Trasa ma ocenę trudnej i wymaga bardzo dobrej kondycji. Około półtora kilometra biegnie poza wyraźnym szlakiem, więc zabierz mapę lub nawigację offline. Co zobaczysz na miejscu? Widoki to surowy krajobraz Rhinogów: głazy, wrzosowiska i kamieniste stoki. Z wyższych odcinków trasy otwiera się panorama na sąsiednie szczyty i zatokę. Jezioro Gloywlyn jest niewielkie i spokojne, bez żadnej infrastruktury. Nie ma tu kawiarni, toalet ani wypożyczalni, więc cały sprzęt i prowiant niesiesz ze sobą. Czy można się kąpać? Turyści polecają to jezioro jako miejsce na orzeźwiającą kąpiel po zejściu z Rhinog Fawr, najlepiej w upalny dzień. Woda jest zimna przez cały rok. Wchodź ostrożnie, bo dno bywa kamieniste i śliskie, a w pobliżu nie ma ratowników. Kiedy przyjechać? Najlepsze warunki na wędrówkę panują zwykle od późnej wiosny do wczesnej jesieni, w suche dni. Pogoda w górach Walii zmienia się szybko, a mgła utrudnia orientację na odcinkach bez wyraźnej ścieżki. Sprawdź prognozę przed wyjściem i zacznij trasę rano, aby wrócić przed zmierzchem. Co zabrać? Solidne buty trekkingowe z dobrą podeszwą, warstwę przeciwdeszczową, ciepłą bluzę nawet latem, wodę i jedzenie. Przydadzą się kijki, bo zejścia po luźnych kamieniach męczą kolana. Telefon może nie mieć zasięgu, dlatego pobierz mapy wcześniej. Szanuj teren parku narodowego: zabieraj śmieci, nie rozpalaj ognisk i trzymaj psy blisko, zwłaszcza w pobliżu owiec. Najczęstsze pytania Czy do Gloywlyn dojedzie samochód? Nie. Samochodem dojedziesz tylko do parkingu w Cwm Bychan, resztę trasy pokonujesz pieszo. Ile trwa wycieczka? Pętla z Cwm Bychan ma około 8 km i 570 m podejścia. Piechur potrzebuje na nią zwykle kilku godzin, zależnie od kondycji i postojów. Czy trasa jest łatwa dla początkujących? Nie. Trasa jest oceniana jako trudna, ma strome podejścia i odcinki bez wyraźnej ścieżki. Początkujący powinni wybrać krótszy szlak lub iść z doświadczoną osobą. Czy nazwa Gloywlyn i Llyn Gloyw oznaczają to samo jezioro? Tak. W źródłach pojawiają się oba zapisy, a mapy i opisy tras odnoszą je do tego samego jeziora pod Rhinog Fawr.

Loch Shiel

Loch Shiel to polodowcowe jezioro w zachodniej Szkocji, w regionie Lochaber (Highlands), ok. 20 km na zachód od Fort William. Ciągnie się na długości kilkudziesięciu kilometrów między górami a torfowiskami i jest jednym z najdłuższych jezior słodkowodnych w kraju. Na jego północnym krańcu leży Glenfinnan, miejsce ważne dla historii Szkocji. Co to za jezioro? Loch Shiel ma ok. 25–28 km długości (zależnie od źródła) i głębokość ponad 120 metrów. Leży zaledwie kilka metrów nad poziomem morza. To jedyne tak duże szkockie jezioro, którego poziom wody nie jest regulowany, a jego naturalny odpływ stanowi krótka, czterokilometrowa rzeka Shiel. Wpada ona do zatoki Loch Moidart w pobliżu zamku Tioram. Charakter akwenu zmienia się wraz z biegiem. Na północnym wschodzie jezioro jest głębokie i zamknięte stromymi zboczami gór. Na południowym zachodzie staje się płytsze, a brzegi otaczają torfowiska i surowe pastwiska. Co zobaczysz w Glenfinnan? Najczęściej odwiedzany punkt nad jeziorem to Pomnik Glenfinnan, zarządzany przez National Trust for Scotland. Kolumna o wysokości 18 m stanęła w 1815 roku i upamiętnia powstanie jakobickie. Właśnie tutaj 19 sierpnia 1745 roku Karol Edward Stuart podniósł królewski sztandar, rozpoczynając powstanie. Na szczyt prowadzą wąskie, spiralne schody, na których mija się tylko jedna osoba naraz. Nagrodą jest widok na jezioro, otaczające je góry i wiadukt kolejowy. W centrum dla odwiedzających działa wystawa o księciu Karolu Edwardzie i przebiegu powstania. Jak dotrzeć? Glenfinnan leży przy linii kolejowej Fort William – Mallaig, więc dojedziesz tu pociągiem. Od strony Fort William droga prowadzi na zachód przez Lochaber. Przy pomniku znajduje się centrum dla odwiedzających, od którego zaczyna się zwiedzanie. Przy większych wycieczkach warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia na stronie National Trust for Scotland. Kiedy przyjechać? Pomnik i centrum działają głównie w sezonie, a krajobraz jest najłatwiej dostępny od wiosny do jesieni. Zachodnie wybrzeże Szkocji bywa deszczowe, dlatego zabierz kurtkę przeciwdeszczową niezależnie od miesiąca. Przy dobrej widoczności widok ze szczytu pomnika obejmuje cały północny kraniec jeziora. Co jeszcze warto wiedzieć? Jezioro to dobry punkt wypadowy do poznawania szlaku jakobitów. Około 20 km od Fort William dojedziesz do jego północnego krańca, a dalsze brzegi pozostają dzikie i słabo zagospodarowane. Z zachodniego końca niedaleko jest do ruin zamku Tioram w zatoce Loch Moidart. Najczęstsze pytania Gdzie leży Loch Shiel? W zachodniej Szkocji, w Lochaber, ok. 20 km na zachód od Fort William. Północny brzeg wyznacza Glenfinnan. Jak głębokie jest jezioro? Ma ponad 120 metrów głębokości, co czyni je jednym z najgłębszych w Szkocji. Co upamiętnia Pomnik Glenfinnan? Powstanie jakobickie z 1745 roku. Kolumnę zbudowano w 1815 roku, a jej wysokość to 18 m. Czy można wejść na szczyt pomnika? Tak, wąskimi spiralnymi schodami. Jednocześnie przejść może tylko jedna osoba, więc w szczycie sezonu bywają kolejki.

Loch Bad an Sgalaig

Loch Bad an Sgalaig to niewielkie, nieregularne jezioro i zbiornik retencyjny w Wester Ross w Szkocji, około 8 km na południe od wsi Gairloch. Leży w północno-zachodnich Highlands, w krajobrazie wrzosowisk, wzgórz i młodego lasu sosnowego, daleko od tłumów znanych tras Torridon. Gdzie leży Loch Bad an Sgalaig? Jezioro znajduje się około 5 mil (8 km) na południe od Gairloch, nad zachodnim wybrzeżem Highlands. Współrzędne to mniej więcej 57,68° N, 5,60° W. Okolica należy do hrabstwa Highland i jest częścią szlaku turystycznego prowadzącego przez Wester Ross. Co warto wiedzieć o samym jeziorze? Zbiornik zajmuje około 132 hektarów, a jego największa głębokość to około 20 metrów. Ma nieregularną linię brzegową z kilkoma zatokami. Tama przy północno-zachodnim odpływie powstała w 1949 roku i zasilała elektrownię wodną Kerry Falls, dlatego jezioro bywa opisywane jako zbiornik, a nie wyłącznie naturalny akwen. Wody Loch Bad an Sgalaig zmierzono już w 1902 roku w ramach badań batymetrycznych szkockich jezior słodkowodnych, prowadzonych przez Sir Johna Murraya. Jak dojść nad jezioro? Najwygodniejszy punkt startowy to parking położony około 500 metrów na wschód od jeziora, przy dużej szopie. Stąd wiedzie pętla przez odnawiający się las sosnowy, opisana m.in. przez Woodland Trust i serwis Walkhighlands. Pierwsza część trasy biegnie drogą dla pojazdów, a powrót słabo widoczną, wyboistą i miejscami bagnistą ścieżką z oznaczeniami. Serwisy turystyczne oceniają teren jako wymagający pod względem błota, więc niezbędne są solidne buty. Warianty z Gairloch mają około 6–7 km, a przejście całej pętli zajmuje zwykle około 3 godzin. Co zobaczysz po drodze? Trasa prowadzi przez świeżo posadzony las rodzimych sosen, który z roku na rok zmienia okolicę. Na szlaku trafisz też na ślady dawnego osadnictwa, co sprawia, że spacer łączy przyrodę z archeologią. Zobaczysz otwarte wzgórza, wrzosowiska i lustro wody, a przy dobrej pogodzie widok sięga w stronę gór Wester Ross. Można zaplanować dłuższy wariant z podejściem na pobliskie wzgórze Meall a' Ghlas Leothaid. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to późna wiosna i lato, kiedy ścieżki są najsuchsze, a dni najdłuższe. W miesiącach letnich trzeba jednak liczyć się z meszkami, dlatego warto zabrać repelent. Jesienią okolica nabiera barw, ale teren bywa bardzo mokry. Pogoda na zachodnim wybrzeżu Szkocji zmienia się szybko, więc weź kurtkę przeciwdeszczową niezależnie od prognozy. Najczęstsze pytania Czy Loch Bad an Sgalaig to jezioro naturalne? To jezioro, które pełni także funkcję zbiornika. Tama zbudowana w 1949 roku zasilała elektrownię Kerry Falls. Jak daleko jest do Gairloch? Około 8 km (5 mil) w kierunku południowym. Gairloch to najbliższa większa miejscowość z noclegami i sklepami. Czy trasa wokół jeziora jest łatwa? Nie do końca. Dystans jest niewielki, ale ścieżka bywa bardzo błotnista, szczególnie w drugiej części pętli. Potrzebne są wodoodporne buty. Gdzie zostawić samochód? Na parkingu około 500 metrów na wschód od jeziora, od którego zaczyna się szlak przez las sosnowy.

Clay Lake

Keady

Clay Lake to niewielkie jezioro w hrabstwie Armagh w Irlandii Północnej, kilka minut jazdy od wsi Keady przy granicy z Republiką Irlandii. W części źródeł nazwa występuje też w zapisie Clea Lake. Akwen leży w townlandzie Clay, w obrębie parafii cywilnej Keady, na obszarze samorządu Armagh City, Banbridge and Craigavon. Dla turystów to przede wszystkim jedno z lepiej znanych łowisk szczupaka w regionie, a zarazem spokojny przystanek na trasie przez wzgórza wokół Keady. Gdzie leży Clay Lake i jak się tam dostać? Współrzędne jeziora to około 54,23 N i 6,72 W. Od Keady dzieli je krótki odcinek drogi w stronę Castleblayney (Castleblaney Road), przy której znajduje się południowy kraniec akwenu. Najwygodniej dojechać samochodem; komunikacja publiczna kończy się we wsi, więc ostatni odcinek trzeba pokonać pojazdem lub pieszo. Keady leży niespełna 20 km na południowy zachód od miasta Armagh. Co zobaczysz nad jeziorem? Clay Lake nie jest atrakcją z infrastrukturą turystyczną. To woda otoczona pagórkowatym, rolniczym krajobrazem hrabstwa Armagh, z tamą na jednym z brzegów. Z jeziora wypływa strumień Clea, dopływ rzeki Callan, który następnie przepływa przez środek wsi Keady. Okolica nadaje się na krótki postój w czasie jazdy po hrabstwie lub na wędkarską wyprawę. Czy można tu łowić ryby? Tak, i to jest główna rola jeziora. Departament rolnictwa, środowiska i spraw wiejskich Irlandii Północnej (DAERA) opisuje Clay Lake jako łowisko znane ze szczupaków, wśród których zdarzają się okazy powyżej 14 kg. Występują tu także duże okonie oraz wzdręga. Obowiązują limity: jeden szczupak (do 4 kg) i cztery ryby karpiowate lub inne ryby białe dziennie. Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady i wymagane zezwolenia na stronie DAERA. Dostęp dla wędkarzy jest ograniczony. Wolno łowić wyłącznie ze wschodniego brzegu, na odcinku od tamy do południowego końca jeziora w pobliżu Castleblaney Road. Poza tym fragmentem łowienie jest zakazane. Czy w pobliżu są szlaki spacerowe? Tak. Piesza trasa z Armagh do Keady, opisana w serwisie Visorando, prowadzi obok kilku jezior, w tym Darkley Lake, Tullynawood Lake i Clea Lake, a także obok ringfortu z souterrainem w townlandzie Clay. Trasa jest pagórkowata, a wiejska droga przy jednym z jezior bywa wilgotna i nierówna, więc przyda się wodoodporne obuwie. Dla osób, które chcą połączyć spacer ze zwiedzaniem, Keady oferuje też dłuższą pętlę przez wzgórza, doliny rzek i dawne młyny. W okolicy leży ponadto pasmo Ring of Gullion z Slieve Gullion, jednym z najpopularniejszych punktów widokowych południowego Armagh. Kiedy przyjechać? Na ryby najlepiej wybrać miesiące, w których obowiązuje sezon połowu szczupaka ustalony przez DAERA; konkretne daty warto sprawdzić przed wyjazdem. Na spacery najlepsze są późna wiosna i lato, kiedy dni są długie, a ścieżki suchsze. Pogoda w Irlandii Północnej zmienia się szybko, dlatego zabierz warstwę przeciwdeszczową o każdej porze roku. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży Clay Lake? W hrabstwie Armagh, w townlandzie Clay, niedaleko wsi Keady i granicy z Irlandią. Czy w Clay Lake są duże szczupaki? Według DAERA jezioro słynie ze szczupaków, a niektóre ryby przekraczają 14 kg. Gdzie wolno łowić? Tylko na wschodnim brzegu, między tamą a południowym końcem jeziora przy Castleblaney Road. Czy jest limit połowu? Tak: dziennie jeden szczupak do 4 kg i cztery ryby białe. Czy to jezioro to to samo co Clea Lake? Tak, to ten sam akwen; w źródłach pojawiają się oba zapisy nazwy.

Carsfad Loch

Carsfad Loch to zbiornik retencyjny w hrabstwie Dumfries and Galloway w południowo-zachodniej Szkocji, utworzony przez spiętrzenie rzeki Water of Ken. Leży na współrzędnych 55,149 N, 4,187 W, w okolicach wsi St John's Town of Dalry. To jeden z ogniw systemu elektrowni wodnych Galloway, a nie naturalne jezioro polodowcowe. Czym jest Carsfad Loch? Zbiornik powstał w latach trzydziestych XX wieku w ramach etapu II programu hydroenergetycznego Galloway. Woda zasila elektrownię Carsfad o mocy 12 MW, uruchomioną w 1936 roku. Zapora stoi na granicy dwóch dawnych parafii, Kells i Dalry. Jakie są wymiary zbiornika? Według inwentarza Canmore (Historic Environment Scotland) powierzchnia lustra wody wynosi około 100 akrów, czyli 41 hektarów. Poziom piętrzenia sięga 103 m n.p.m. (338 stóp), a dobowe wahania poziomu to około 0,6 m. Zlewnia Water of Ken obejmuje około 443 km kwadratowych. Jak wpisuje się w system rzeki Ken? Water of Ken płynie przez trzy spiętrzone zbiorniki: Kendoon, Carsfad i Earlstoun. Dalej mija St John's Town of Dalry i New Galloway, po czym rozlewa się w długie jezioro Loch Ken, liczące około 9 mil. Całym systemem steruje się zdalnie z elektrowni Glenlee, położonej około 2 km na zachód-południowy zachód od Dalry. Obiekty należą do grupy Drax, która przejęła aktywa wodne od Scottish Power w 2018 roku. Co zobaczysz na miejscu? Wokół zbiornika dominuje krajobraz galloweyskich wzgórz i lasów doliny Ken. Zbiornik i zapora to dobry punkt dla osób interesujących się dziedzictwem przemysłowym: elektrownie Galloway z lat trzydziestych należą do pierwszych dużych inwestycji tego typu w południowej Szkocji. Poziom wody zmienia się w ciągu doby, dlatego brzegi i nurt poniżej zapory wymagają ostrożności. Kiedy przyjechać? Region Galloway najlepiej odwiedzać od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a drogi dojazdowe suche. Zbiornik można połączyć z wizytą w St John's Town of Dalry, New Galloway i nad Loch Ken. Najczęstsze pytania Czy Carsfad Loch to naturalne jezioro? Nie. To zbiornik sztuczny, powstały przez spiętrzenie rzeki Water of Ken na potrzeby elektrowni wodnej. Gdzie leży Carsfad Loch? W Dumfries and Galloway, w pobliżu St John's Town of Dalry i New Galloway, na rzece Water of Ken. Jak duży jest zbiornik? Ma około 41 hektarów powierzchni, a poziom piętrzenia wynosi 103 m n.p.m. Do czego służy woda ze zbiornika? Zasila elektrownię Carsfad o mocy 12 MW, część systemu wodnego Galloway. Co leży dalej w dół rzeki? Zbiornik Earlstoun, następnie Dalry, New Galloway i jezioro Loch Ken.

Fens Pools

Dudley

Fens Pools w Dudley (West Midlands, Anglia) to trzy zbiorniki wodne w Black Country, otoczone mokradłami, łąkami i zarośniętymi terenami po dawnym przemyśle. Obszar o powierzchni 37,6 ha objęto ochroną jako biologiczny SSSI w 1989 roku, a dziś wchodzi w skład większego rezerwatu Buckpool and Fens Pools Local Nature Reserve, prowadzonego przez władze Dudley. Co to za miejsce? Zbiorniki Fens, Middle i Grove wykopała spółka budująca Stourbridge Canal, który otwarto w 1779 roku. Woda z nich zasilała odnogę kanału łączącą się z główną trasą przy Leys Junction, w górnej części szesnastu śluz Stourbridge Flight. Zapas wody był tu kluczowy, bo każda śluza zużywa jej bardzo dużo. Kiedy w 1792 roku kanały Stourbridge i Dudley połączono, część zasilania przejęła druga trasa. W okolicy działały też kopalnie, glinianki i duża cegielnia, a między zbiornikami biegła linia kolejowa Pensnett Railway, którą wożono węgiel do zakładów w Round Oak. Po wygaszeniu przemysłu teren zarósł samoistnie i stał się jedną z najcenniejszych przyrodniczo enklaw w regionie. Co zobaczysz na miejscu? Krajobraz tworzą otwarta woda, szuwary, podmokłe łąki, nieintensywnie użytkowane murawy i krzewy. Największą wartością jest fauna płazów: według władz Dudley to największa w West Midlands populacja traszki grzebieniastej, gatunku chronionego w całej Europie. Zbiorniki są także ważne dla wodnego ptactwa wędrownego i zimującego. Wśród ważek broszura rezerwatu wymienia gatunek broad-bodied chaser (ważka płaskobrzucha). Miłośnicy historii znajdą tu też ślady kanału: odnoga Fens Branch to dawny żeglowny dopływ do zbiorników. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Rezerwat leży w rejonie Pensnett i Brierley Hill, kilka kilometrów na południowy zachód od centrum Dudley. Dojazd samochodem prowadzi od Pensnett Road, a przy wejściach z drogi są niewielkie parkingi. Z Birmingham to około 20 minut jazdy. Jak zwiedzać? Po terenie prowadzą trawiaste ścieżki, częściowo zacienione, z ławkami do odpoczynku. Wstęp jest bezpłatny, a według miasta teren rezerwatu jest dostępny całą dobę. Zespół strażników organizuje spacery z przewodnikiem i odpowiada na pytania gości. Trzeba pamiętać, że to chroniony teren przyrodniczy: zostań na ścieżkach, nie wchodź do wody i nie zabieraj psa tam, gdzie jest to zakazane. Kiedy przyjechać? Płazy są najlepiej widoczne wiosną, w okresie godowym, a ptaki wodne warto obserwować jesienią i zimą. Latem teren wypełniają owady i kwitnące łąki. Przy suchej pogodzie ścieżki są wygodne, po deszczach bywają błotniste, więc zabierz solidne buty. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Fens Pools jest płatny? Nie. To rezerwat komunalny dostępny bezpłatnie. Czy można tu pływać lub łowić ryby? Nie. To obszar chroniony, a zbiorniki służą przede wszystkim przyrodzie. Obowiązują zasady ustalone przez zarządcę terenu. Jakie zwierzęta są tu najcenniejsze? Przede wszystkim traszka grzebieniasta, a także ptaki wodne migrujące i zimujące na zbiornikach. Z kim skontaktować się w sprawie spaceru z przewodnikiem? Z zespołem strażników rezerwatu w Dudley (numer na stronie dudley.gov.uk), który prowadzi wycieczki i odpowiada na pytania gości.

Dubh Loch

Dubh Loch (gael. „Czarne Jezioro") to wysoko położone jezioro w szkockich Grampianach, w hrabstwie Aberdeenshire, na terenie posiadłości Balmoral. Leży w głębi Glen Muick, na wschód od Lochnagar, w otoczeniu stromych zboczy i skalnych urwisk. To jedno z kilku jezior o tej nazwie w Szkocji, a opisywane tu należy do rejonu Cairngorms. Gdzie leży Dubh Loch? Jezioro znajduje się na wysokości 637 m n.p.m., a jego obwód wynosi około 2,3 km. Wypływa z niego potok Allt an Dubh-loch, który po ok. 2 km na południowy wschód wpada do większego jeziora Loch Muick, w pobliżu królewskiego domku myśliwskiego Glas-allt-Shiel. Na południowy wschód od akwenu wznosi się Broad Cairn (Munro), na zachodzie Cairn Bannoch, a na północnym zachodzie teren gwałtownie pnie się ku Càrn a' Choire Bhòidheach i Lochnagar. Przez wysoką przełęcz na południowym zachodzie można dojść do Loch Callater. Co zobaczysz na miejscu? Główną atrakcją jest otoczenie. Nad taflą wody wznosi się czarna, niemal pionowa ściana Creag an Dubh-loch, uznawana za jedną z najbardziej imponujących skalnych ścian w tej części gór, a przy tym dużo mniej znaną niż klify Lochnagar. To miejsce odludne: nie ma tu infrastruktury, kawiarni ani utwardzonych dróg, a krajobraz tworzą skała, woda i wrzosowiska. Trasa wiedzie też wzdłuż brzegu Loch Muick. Jak dotrzeć do Dubh Loch? Trasa zaczyna się na parkingu w Spittal of Glen Muick. Stamtąd ścieżka biegnie wzdłuż południowego brzegu Loch Muick, a potem w górę doliny potoku. Podejście na początku jest wygodne, dalej teren staje się trudniejszy: bardziej nierówny i podmokły. Popularna pętla łącząca Creag an Dubh-loch z Broad Cairn liczy ok. 20 km, ok. 813 m podejść i wymaga około 7,5 godziny. Na tej trasie za Broad Cairn pojawia się pole głazów. Można ją przedłużyć o zdobycie Cairn Bannoch, drugiego Munro w tym rejonie. Kiedy się wybrać? Najlepsze warunki panują latem i wczesną jesienią, gdy ścieżki są suchsze. Zimą w tak wysokim terenie zalega śnieg i lód, a podczas zejść przydają się raki lub nakładki na buty. Zabierz mapę (OS 1:25 000), odpowiednie obuwie i zapas jedzenia, bo na trasie nie kupisz niczego. Prognozę sprawdź przed wyjściem. Najczęstsze pytania Skąd najłatwiej wyruszyć nad Dubh Loch? Z parkingu w Spittal of Glen Muick, na końcu doliny Glen Muick w Aberdeenshire. Jak wysoko leży jezioro? Na wysokości 637 m n.p.m. Obwód akwenu to około 2,3 km. Czy to jedyne jezioro o nazwie Dubh Loch? Nie. W Szkocji jest ich kilka, więc przy planowaniu trasy sprawdź, że mapa wskazuje Glen Muick, a nie inną dolinę. Czy trasa jest łatwa? Nie. Początek jest wygodny, ale dalej teren jest podmokły i nierówny, a całodniowa pętla wymaga kondycji i umiejętności czytania mapy.

Loch Mealt

Loch Mealt to śródlądowe jezioro słodkowodne na wyspie Skye, we wschodniej części półwyspu Trotternish, tuż obok osady Ellishadder i na południe od wsi Staffin. Ma około kilometra długości, a jego wody spływają na wschód ku cieśninie Minch. Jezioro jest zwykle wspominane przy okazji dwóch znacznie głośniejszych atrakcji: wodospadu Mealt Falls i klifu Kilt Rock. Gdzie leży Loch Mealt i dlaczego jest znane? Jezioro znajduje się w regionie Highland, na wysokości północno-wschodniego wybrzeża Skye, w pobliżu drogi A855 biegnącej wzdłuż wybrzeża Trotternish. Samo jezioro nie jest głównym celem wycieczek, ale odpływ z niego tworzy Mealt Falls, czyli wodospad nazwany właśnie od jeziora. Woda spada z krawędzi klifu prosto do morza. Większość opisów podaje wysokość około 55 metrów, choć w części źródeł pojawia się wartość bliższa 60 metrów. Co zobaczysz w okolicy? Mealt Falls. Strumień wypływający z jeziora przelewa się przez krawędź klifu i opada bezpośrednio do morza. Najlepiej widać go z platformy widokowej przy drodze. Kilt Rock. Obok wodospadu wznoszą się nadmorskie klify z dolerytu, w kilku odcieniach. Pionowe, kolumnowe spękania górnej warstwy skały przypominają fałdy szkockiego kilta, stąd nazwa. Wysokość klifu podawana jest w różnych źródłach jako około 55 metrów, a w niektórych jako więcej, więc warto traktować te liczby orientacyjnie. Samo jezioro. Loch Mealt leży w głębi lądu, za krawędzią klifu. Z parkingu prowadzi krótka trasa, o długości około kilometra w obie strony, która łączy punkt widokowy z okolicą jeziora. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Punkt widokowy Kilt Rock i Mealt Falls leży przy drodze A855, kilka minut jazdy na północ od wodospadu Lealt Falls i niedaleko Staffin. Przy platformie znajduje się parking, na którym obowiązuje opłata, nawet przy krótkim postoju. Toalet na miejscu nie ma. Z parkingu do barierki widokowej idzie się dwie-trzy minuty utwardzoną ścieżką, więc to jedna z tych atrakcji Skye, które nie wymagają marszu. Kiedy przyjechać? Wodospad jest widoczny przez cały rok, ale najlepiej wybrać dzień z dobrą widocznością, gdy światło podkreśla kolory skał. Zimą zdarza się silny wiatr, który zawraca strumień w górę klifu i rozpyla wodę nad parkingiem, więc przy złej pogodzie weź kurtkę przeciwdeszczową. Miejsce jest jednym z częstych przystanków na trasie wokół Trotternish, dlatego w sezonie letnim warto liczyć się z większym ruchem w ciągu dnia. Co jeszcze zobaczyć na Trotternish? Półwysep słynie z wyrazistego krajobrazu. W tej części wyspy po drodze znajdziesz m.in. wodospad Lealt Falls i wieś Staffin, która jest dobrą bazą wypadową. Przejazd drogą A855 wzdłuż wschodniego wybrzeża łatwo połączyć w jedną trasę z kilkoma przystankami widokowymi. Najczęstsze pytania Czy Loch Mealt i Mealt Falls to to samo? Nie. Loch Mealt to jezioro, a Mealt Falls to wodospad zasilany z tego jeziora, który spada z klifu do morza. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Sam punkt widokowy to zwykle krótki przystanek, na który wystarczy kilkanaście minut. Jeśli dodasz spacer w stronę jeziora, policz około godziny łącznie. Czy wstęp jest płatny? Do platformy widokowej nie ma biletu, ale parking jest płatny, także przy krótkim postoju. Czy są tam toalety? Nie, na miejscu brakuje toalet, więc lepiej skorzystać z nich wcześniej, na przykład w Staffin. Czy dojście jest trudne? Nie. Ścieżka z parkingu do platformy jest krótka i utwardzona.