Natura w Wielkiej Brytanii

Conwy Falls

Nebo

Conwy Falls (walijskie Rhaeadr y Graig Lwyd) to wodospad na rzece Conwy w pobliżu wsi Nebo i miasteczka Betws-y-Coed, w północnej Walii, na terenie hrabstwa Conwy, u progu Parku Narodowego Eryri (Snowdonia). Rzeka spada tu przez skalny próg w wąskim, zalesionym wąwozie, a okolica ma status obszaru o szczególnym znaczeniu naukowym (SSSI). Co zobaczysz na miejscu? Wodospad jest położony w głębi lasu, więc widać go dopiero po krótkim spacerze od wejścia. Z punktu widokowego, do którego dochodzi się w kilka minut, obserwujesz kaskadę podzieloną na dwa strumienie. Kto lubi bliższy kontakt z wodą, może zejść ścieżką niżej, w stronę koryta rzeki. Po deszczach wodospad robi największe wrażenie, bo wąwóz wypełnia się szumem i mgiełką, a przy suchej pogodzie nurt jest spokojniejszy i łatwiej o dobre zdjęcia. Przy wejściu stoi kawiarnia Conwy Falls Café. Jej budynek przy trasie A5 uchodzi za ciekawy przykład pracy walijskiego architekta Clougha Williamsa-Ellisa, znanego z projektu Portmeirion. Kawiarnia pełni też rolę zaplecza dla odwiedzających: są w niej miejsca do siedzenia i podstawowe udogodnienia. Czy wejście jest płatne? Tak. Teren wokół wodospadu jest prywatny, a dostęp odbywa się przez bramkę przy kawiarni z niewielką opłatą od osoby. Stawki bywają zmieniane i różnie podawane w przewodnikach, więc przed wizytą warto zapytać na miejscu lub sprawdzić aktualny cennik. Warto mieć przy sobie drobne pieniądze. Jak dojechać? Kawiarnia i parking leżą przy drodze A5, około 2 km od centrum Betws-y-Coed, w kierunku Llangollen. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem; w sezonie można też połączyć odwiedziny z pieszą wycieczką z Betws-y-Coed. Współrzędne obiektu to około 53,065 N, 3,779 W. Ile czasu potrzeba? Sam spacer do punktów widokowych i z powrotem to zwykle kilkadziesiąt minut. Z kawą w kawiarni wystarczy około godziny. Ścieżki prowadzą przez las, bywają śliskie i nierówne, dlatego załóż solidne buty. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Conwy Falls to osobna atrakcja, niezależna od pobliskiego Fairy Glen i od wodospadu Swallow Falls. Każde z tych miejsc ma własne wejście i swój charakter, więc można odwiedzić kilka w ciągu jednego dnia. Betws-y-Coed oferuje sklepy z outdoorem, lasy i szlaki Eryri. Najczęstsze pytania Czy Conwy Falls to to samo co Swallow Falls? Nie. To dwa różne wodospady w okolicy Betws-y-Coed, z odrębnymi wejściami i parkingami. Czy trzeba płacić za wejście? Tak, wstęp na prywatny teren jest płatny, a opłata jest niewielka. Aktualną kwotę podaje się przy wejściu. Czy jest tu kawiarnia? Tak, przy wejściu działa Conwy Falls Café, w budynku zaprojektowanym przez Clougha Williamsa-Ellisa. Kiedy najlepiej przyjechać? Po okresach deszczu, gdy przepływ wody jest największy. Wiosna i jesień są też mniej zatłoczone niż szczyt lata.

Cauldron Falls

West Burton

Cauldron Falls to seria niewielkich kaskad na potoku Walden Beck, w wiosce West Burton w Wensleydale (Yorkshire Dales, Anglia). Wodospad bywa nazywany też West Burton Falls. Leży na terenie Parku Narodowego Yorkshire Dales, kilka minut spacerem od wiejskiego skweru i jest jedną z najłatwiej dostępnych atrakcji tej części doliny. Czym jest Cauldron Falls? Walden Beck spada tu kilkoma stopniami do ocienionego, skalistego zakątka. Nazwa nawiązuje do kotła: u stóp kaskad woda wiruje w głębokim basenie, który wypłukała z podłoża. To nie jest wysoki wodospad, ale scena jest zwarta i malownicza: zielone brzegi, mokre skały i drzewa nad wodą. Niżej potok przepływa pod kamiennym mostkiem dla juków, gdzie tworzy kolejny niewielki próg. Miejsce przyciągało artystów już dwa stulecia temu. W 1816 roku, podczas podróży po Wensleydale, wodospad naszkicował J. M. W. Turner. Przy potoku stały też dawniej zabudowania młyna, których pozostałości widać do dziś. Jak dojść do wodospadu? Samochód zostawisz bezpłatnie przy ulicy w West Burton. Stąd do wodospadu idzie się około pięciu minut. Trasa prowadzi wzdłuż wiejskiego skweru, otoczonego zadbanymi domkami, a dalej ścieżką wzdłuż potoku, oznakowaną drogowskazem. Początek spaceru wyznacza zwykle most na Walden Beck. Dojście jest krótkie i proste, więc nadaje się dla rodzin z dziećmi, choć przy deszczu skały i ścieżka bywają śliskie. Z West Burton można też wyruszyć na dłuższe piesze pętle, np. w stronę Aysgarth, a wodospad zrobić przystankiem. Co jeszcze zobaczysz w West Burton? West Burton to spokojna wieś w górnej części Wensleydale. Jej centrum stanowi duży, trawiasty skwer otoczony kamiennymi domami. To dobre miejsce na odpoczynek po spacerze i krótki rekonesans po okolicy. Wodospad najlepiej połączyć z innymi atrakcjami doliny, jak pobliskie kaskady czy trasy spacerowe po okolicznych wzgórzach. Kiedy przyjechać? Wodospad wygląda najlepiej po deszczach i na wiosnę, kiedy potok niesie więcej wody. W czasie suszy strumień jest wyraźnie słabszy. Jesienią okolica nabiera ciepłych barw, a poza wakacjami jest tu zwykle spokojniej. Na krótką wizytę wystarczy około pół godziny, z fotografowaniem i spacerem po wsi około godziny. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Cauldron Falls jest płatny? Nie. Wodospad jest ogólnodostępny, a parkowanie przy ulicy w West Burton jest bezpłatne. Ile trwa dojście od parkingu? Około pięciu minut spokojnym krokiem, od skweru wiejskiego ścieżką wzdłuż potoku. Czy to ten sam wodospad co Cauldron Falls w innych częściach Anglii? Nie. Nazwa pojawia się w kilku miejscach w Wielkiej Brytanii; ten wodospad leży w North Yorkshire, w Wensleydale, na Walden Beck. Kto malował lub szkicował to miejsce? J. M. W. Turner naszkicował wodospad w 1816 roku podczas podróży przez Wensleydale.

Scaleber Force

Settle

Scaleber Force to wodospad w pobliżu miasteczka Settle w hrabstwie North Yorkshire, w północnej Anglii. Woda spada tu z wysokości około 12 metrów (40 stóp) i należy do najchętniej odwiedzanych krótkich atrakcji w okolicy. Gdzie leży Scaleber Force i skąd się bierze woda? Wodospad znajduje się na strumieniu Stockdale Beck, który niżej nazywa się Long Preston Beck i wpada do rzeki Ribble między Settle a Long Preston. Współrzędne to około 54,059 N i 2,245 W. Próg, przez który przelewa się woda, powstał w wyniku uskoku geologicznego, czyli przesunięcia warstw skalnych w tym miejscu doliny. Jak dojść do Scaleber Force? Najkrócej jest dojechać samochodem w okolice skrzyżowania High Hill Lane z Black Gill Lane, gdzie przy drodze można zostawić auto. Stamtąd do wodospadu idzie się według relacji turystów zwykle od 5 do 10 minut. Miejsc parkingowych jest niewiele, dlatego warto przyjechać wcześniej. Inna opcja to zaparkować w samym Settle i dojść pieszo przez Lambert Lane i High Hill Lane. Odcinek wzdłuż drogi bywa opisywany jako mało atrakcyjny, a dla całej wycieczki z miasteczka trzeba zarezerwować co najmniej pół godziny. Ścieżka przy samym wodospadzie jest stroma i po deszczu robi się śliska, więc przyda się obuwie z dobrą przyczepnością. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Settle leży na skraju parku narodowego Yorkshire Dales, a Scaleber Force często łączy się z innymi punktami spacerów wokół miasta, między innymi z jaskiniami i innymi wodospadami. Opisane trasy z Settle zawierają go jako krótkie odbicie od głównego szlaku, więc łatwo wpleść go w dłuższy spacer. Kiedy przyjechać? Wodospad jest widowiskowy przez cały rok, jednak najwięcej wody niesie po okresach opadów, kiedy strumień jest pełny. Właśnie wtedy ścieżka jest też najbardziej śliska. Poranki pomagają znaleźć miejsce do zaparkowania i uniknąć tłoku przy brzegu. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Scaleber Force? Ma około 12 metrów, czyli 40 stóp. Ile trwa dojście od parkingu? Zwykle 5–10 minut z miejsca przy High Hill Lane i Black Gill Lane. Z Settle potrzeba co najmniej 30 minut na całą wycieczkę. Czy łatwo zaparkować? Nie zawsze. Miejsc przy drodze jest niewiele, więc najlepiej przyjechać wcześnie albo zostawić auto w Settle. Czy ścieżka jest trudna? Jest krótka, ale stroma. Po deszczu bywa ślisko, dlatego warto zabrać solidne buty.

Cauldron Linn

Rumbling Bridge

Cauldron Linn to wodospad na rzece Devon, ukryty w głębokim wąwozie w pobliżu miejscowości Rumbling Bridge w Szkocji. Rzeka wyznacza tu granicę między regionami Perth and Kinross a Clackmannanshire, a okolica leży u stóp wzgórz Ochil. Miejsce nie ma nic wspólnego z innymi szkockimi wodospadami o tej samej nazwie, na przykład tym na rzece Clyde. Co zobaczysz w Cauldron Linn? Rzeka spada tu w dwóch następujących po sobie progach skalnych. Między nimi woda wyrzeźbiła kilka okrągłych zagłębień, które dawni odwiedzający porównywali do kotłów. Stąd właśnie wzięła się nazwa: słowo „linn” oznacza po szkocku wodospad lub głębię pod nim, a „cauldron” to kocioł. Dziewiętnastowieczne przewodniki podawały, że górny próg ma około 34 stóp (ok. 10 m). Wysokość spadku zmniejszyło potem obsunięcie skał w 1886 roku, więc dzisiejszy widok różni się od opisów z epoki wiktoriańskiej. Wąwóz jest wąski i zalesiony, a skalne ściany tworzą naturalny amfiteatr. Najlepiej wygląda po obfitych deszczach, gdy poziom wody jest wysoki. Jak dojść do wodospadu? Wodospad leży około mili w dół rzeki od mostów w Rumbling Bridge. Dojście prowadzi przez pola w okolicy wsi Powmill, a na końcu czeka strome, śliskie zejście na dystansie około 150 stóp (ok. 45 m). Potrzebne są buty z dobrym bieżnikiem. Po deszczu ścieżka jest błotnista, więc nie jest to spacer dla osób z ograniczoną sprawnością ani dla małych dzieci. Można też połączyć wizytę z dłuższą trasą. Kołowa pętla z Pool of Muckhart prowadzi przez wąwóz Rumbling Bridge i liczy około 11 km. Odnoga do Cauldron Linn jest na niej trudniejsza niż reszta szlaku: stroma i kamienista. Co jeszcze warto zobaczyć w Rumbling Bridge? Sama wieś wzięła nazwę od mostu nad wąwozem. Niższy z dwóch mostów, zawieszony około 24 m nad korytem, powstał w 1713 roku. Wyższy dobudowano w 1816 roku. Dźwięk wody niesie się tu pod konstrukcją tak, że przejście niżej dosłownie dudni. Z tego samego wąwozu znane jest też Devil's Mill, kolejny punkt na rzece. Okolice odwiedzał między innymi malarz J.M.W. Turner, który w 1834 roku wykonał tu rysunek. Kiedy przyjechać i na co uważać? Wodospad najlepiej oglądać po opadach, kiedy ma najwięcej wody. Właśnie wtedy jest jednak najniebezpieczniej: wąwóz bywa gwałtownie zalewany, a w 2002 roku doszło tu do tragicznego wypadku. Nie wchodź do rzeki w czasie wezbrania i nie próbuj przekraczać wąwozu. Na dół schodź wyłącznie wyznaczoną ścieżką i zachowaj ostrożność na mokrych kamieniach. Miejsce nie jest dziś tłumnie odwiedzane, w XIX wieku było natomiast popularnym celem wycieczek, więc na szlaku można liczyć na ciszę. Najczęstsze pytania Czy Cauldron Linn leży w Perth and Kinross czy w Clackmannanshire? Rzeka Devon stanowi granicę obu regionów, więc wodospad leży dokładnie na styku. Źródła przypisują go raz jednemu, raz drugiemu. Jak trudne jest zejście do wodospadu? Ścieżka przez pola jest łatwa, ale końcowy odcinek w dół wąwozu (około 150 stóp) jest stromy i śliski. Zaplanuj wygodne buty i dodatkowy czas na powrót pod górę. Czy można się tu kąpać? Odradzamy. Wąwóz jest niebezpieczny, a poziom wody po deszczu może wzrosnąć bardzo szybko. Kąpiel przy wezbranej rzece jest groźna. Czy przy wodospadzie są toalety lub kawiarnia? Nie ma tu żadnej infrastruktury turystycznej. Zaopatrz się w wodę i jedzenie przed wyjściem, a w Rumbling Bridge i okolicznych wsiach sprawdź lokalne usługi.

Falls of the Braan

Trochry

Falls of the Braan to kaskada na rzece Braan w Perthshire, tuż przy Dunkeld w środkowej Szkocji (w danych lokalizacja figuruje przy wsi Trochry). Wodospad leży w lesie The Hermitage, którym opiekuje się National Trust for Scotland, i jest najlepiej widoczny z Ossian's Hall, zabytkowego pawilonu widokowego nad wąwozem. Co zobaczysz nad Falls of the Braan? Rzeka spada tu kilkoma progami skalnymi, a najbardziej znany z nich nosi nazwę Black Linn. Woda przeciska się przez ciasny, zalesiony wąwóz, a w okresie obfitych opadów hałas kaskady słychać już z leśnej ścieżki. Całość jest częścią zaprojektowanego krajobrazu wpisanego do szkockiego inwentarza ogrodów i parków, więc obok wodospadu mijasz stare drzewa, mostek i inne elementy dawnej scenerii. Czym jest Ossian's Hall? To kamienny pawilon wysunięty nad krawędź skał. Powstał w latach 50. XVIII wieku z inicjatywy rodu Murray, książąt Atholl, jako domek widokowy nad rzeką. W 1783 roku wnętrze przebudowano na hołd dla legendarnego barda Ossiana. Po wejściu do niewielkiej, ciemnej komnaty otwierają się przesuwane drzwi, a za nimi ukazuje się wodospad odbity w lustrach. Wśród gości dawnych czasów był poeta William Wordsworth. W 1869 roku budynek uszkodzili wandale i długo pozostawał w ruinie. National Trust for Scotland przejął teren w 1943 roku, a odnowienie pawilonu zakończono w 2007 roku. Jak dojechać i ile to kosztuje? Wejście na teren The Hermitage jest bezpłatne, a obiekt dostępny przez cały rok. Zwykle płaci się za parking przy trasie (kilka funtów za samochód, aktualną stawkę sprawdź na stronie Trustu). Parking znajduje się przy drodze A9, niecałe 2 km od centrum Dunkeld, więc możesz też dojść pieszo z miasteczka. Do pawilonu prowadzi łatwa leśna ścieżka, a trasa jest przystosowana także dla wózków, choć do samej sali trzeba pokonać kilka stopni. Kiedy przyjechać? Wodospad jest efektowny przez cały rok, ale najwięcej dzieje się jesienią. Łososie wędrują wtedy w górę rzeki na tarliska i można zobaczyć, jak skaczą przez progi tuż pod pawilonem. Po deszczach przepływ wody jest największy, a zimą ścieżki bywają śliskie, więc załóż solidne buty. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Las obejmuje około 33 akrów wzdłuż brzegu rzeki, a spacer można połączyć z wizytą w Dunkeld: średniowieczną katedrą, nadrzecznym miasteczkiem i ścieżkami po posiadłości Atholl. Przy Ossian's Hall warto zajrzeć też do Ossian's Cave, skalnej niszy w dolinie. Najczęstsze pytania Czy wstęp do The Hermitage jest płatny? Nie, wejście jest bezpłatne. Opłata dotyczy zwykle parkingu. Czy Falls of the Braan leżą w Trochry czy w Dunkeld? Wodospad znajduje się przy Dunkeld w Perth and Kinross. Trochry to pobliska wieś, od której pochodzi przypisanie w bazie. Czy dojdę tam z dziećmi lub wózkiem? Tak, ścieżka jest łatwa, ale do wnętrza Ossian's Hall prowadzi kilka stopni. Kiedy zobaczę skaczące łososie? Najlepsza pora to jesień, w czasie wędrówki ryb na tarliska.

Falls of Acharn

Acharn

Falls of Acharn to kaskada wodospadów w wąskim, zalesionym wąwozie nad wsią Acharn, kilka kilometrów od Kenmore i brzegu jeziora Loch Tay w hrabstwie Perth and Kinross w Szkocji. To krótka, ale stroma wycieczka z nietypową atrakcją po drodze: kamienną budowlą ozdobną zwaną Hermit's Cave, czyli Pustelnią. Co zobaczysz w Falls of Acharn? Strumień spada tu kilkoma progami przez skalny wąwóz. Dolne wodospady podziwiasz z punktu widokowego w pustelni, górne z drewnianej kładki przerzuconej nad nurtem. Najlepiej prezentują się po dłuższych deszczach, gdy woda niesie najwięcej siły. W suchszych tygodniach strumień jest znacznie skromniejszy, ale sam wąwóz nadal robi wrażenie. Czym jest Hermit's Cave? Z drogi wchodzi się do podziemnego kamiennego przejścia, mniej więcej dwudziestometrowego, które kończy się w ośmiobocznym pomieszczeniu z oknem na wodospad. Efekt jest teatralny: najpierw ciemność, potem nagle widok na spieniony strumień. Nie jest to jednak prawdziwa pustelnia, lecz ozdobna budowla krajobrazowa, czyli folly, zaprojektowana, by zaskakiwać gości. Według rejestru Canmore to najpewniej obiekt z XVIII lub XIX wieku. Tradycja łączy ją z rodem Breadalbane, właścicieli pobliskich ziem. Dowody historyczne są jednak skąpe i źródła różnie datują budowę, od lat 60. do około 1790 roku. Pewne jest, że obiekt stał już w 1769 roku, gdy odwiedził go podróżnik Thomas Pennant. Kto tu bywał? Wodospady były modnym celem wycieczek już w XVIII i XIX wieku. Według przekazów zaglądali tu poeta Robert Burns, który odwiedził to miejsce w 1787 roku, a także William i Dorothy Wordsworthowie. Jak dotrzeć i jak wygląda trasa? Szlak zaczyna się we wsi Acharn, przy punkcie o współrzędnych siatki brytyjskiej NN761439. Z Kenmore dojedziesz samochodem w kilka minut. Autobusy kursują do Acharn, Kenmore i Aberfeldy tylko kilka razy dziennie, więc rozkład trzeba sprawdzić wcześniej. Trasa prowadzi ścieżką w górę wąwozu, przez pustelnię, do kładki nad górnymi wodospadami. Opisy spacerowiczów mieszczą się w przedziale od około 2 do 5,5 km w zależności od wybranej pętli, z przewyższeniem rzędu 100 m. Ścieżka bywa stroma i śliska. Powrót możliwy jest przez las wzdłuż starego kamiennego muru. Opcjonalnie można odbić do kamiennego kręgu z widokiem na Loch Tay. Kiedy jechać i co zabrać? Wodospady są efektowne o każdej porze roku, ale najlepsze wrażenia dają po obfitych opadach. Załóż buty z dobrą przyczepnością. Przyda się latarka do ciemnego tunelu. Psy trzymaj na smyczy, bo przy wąwozie są strome spadki. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Kenmore leży nad Loch Tay przy ujściu rzeki Tay, a okolica oferuje spacery brzegiem jeziora i widoki na góry Perthshire. Wizytę w Acharn łatwo połączyć z przejażdżką wzdłuż północnego brzegu jeziora. Najczęstsze pytania Ile czasu potrzeba na wizytę przy Falls of Acharn? Krótka pętla zajmuje około godziny, dłuższe warianty z kręgiem kamiennym półtorej do dwóch godzin. Czy wejście jest płatne? Nie, ścieżka do wodospadów i pustelni jest ogólnodostępna. Nie ma biletów. Czy Hermit's Cave to naturalna jaskinia? Nie. To kamienna budowla ozdobna z podziemnym przejściem i ośmiobocznym pokojem widokowym, wzniesiona w XVIII lub XIX wieku. Czy trasa nadaje się dla dzieci? Tak, jeśli dzieci poradzą sobie ze stromym, miejscami wilgotnym podejściem. Przy krawędziach wąwozu trzeba ich pilnować.

Falls of Glomach

Falls of Glomach to wodospad w rejonie Kintail w Highland, w zachodniej Szkocji. Woda spada tu jednym stopniem z wysokości 113 metrów (370 stóp), co plasuje go wśród najwyższych wodospadów Wielkiej Brytanii. Leży około 29 km na wschód od Kyle of Lochalsh, w historycznym hrabstwie Ross-shire, na terenach zarządzanych przez National Trust for Scotland. Co zobaczysz w Falls of Glomach? Strumień Allt a' Ghlomaich wpada do wąskiego, ciemnego wąwozu i spada kaskadą w głąb skalnej szczeliny. Gaelickie słowo „glòmach" oznacza „mglisty" lub „ponury", ale bywa też tłumaczone jako „przepaść" — obie wersje trafnie oddają charakter miejsca. Nie jest to ani najwyższy wodospad Szkocji, ani Wielkiej Brytanii, ale wielu piechurów uważa go za jeden z najbardziej efektownych. Przez długi czas uchodził zresztą za najwyższy w kraju, dopóki nie zmierzono wyższego spadu w hrabstwie Sutherland. Najlepszy widok na kaskadę odsłania się dopiero z ostatniego odcinka ścieżki. Nie ma tam barierek, a teren przy krawędzi jest stromy i śliski. Jak dojść do wodospadu? Do Falls of Glomach nie dojedziesz samochodem — trzeba iść pieszo. Są dwie główne drogi dojścia: Z Morvich (Strath Croe) — wariant najczęściej wybierany przez turystów. Parking w Morvich jest zarządzany przez National Trust for Scotland. Trasa prowadzi przez przełęcz i wymaga sporego podejścia. Z Glen Elchaig — dłuższa, ale uznawana za ładniejszą. Zaczyna się w okolicy Killilan, a pierwsze kilometry biegną szeroką drogą doliną. Część wędrowców pokonuje ten odcinek rowerem, by oszczędzić czas i siły. Relacje turystów podają bardzo różne dystanse: od kilkunastu kilometrów w obie strony po ponad 20 km w wariantach łączących wodospad ze szczytem A' Ghlas-bheinn. Na całą wycieczkę zaplanuj zwykle od około sześciu do kilkunastu godzin, zależnie od trasy i tempa. To wyprawa na cały dzień, nie krótki spacer. Czy dojście jest bezpieczne? Główne ryzyko to końcowy odcinek ścieżki, który biegnie stromym, często mokrym zboczem nad dużym urwiskiem. Zejście jest wąskie i odsłonięte, a miejscami trzeba uważnie stawiać stopy na skałach. Potrzebne są solidne buty, ciepła odzież, mapa i zapas czasu przed zmrokiem. Zasięg telefonu bywa w dolinach słaby, więc poinformuj kogoś o planowanej trasie. Po deszczu skały są wyjątkowo śliskie. Kiedy przyjechać? Teren jest dostępny przez cały rok, wstęp jest bezpłatny. Najwygodniej wybrać się późną wiosną, latem lub wczesną jesienią, gdy dni są długie, a ścieżka suchsza. Wodospad robi największe wrażenie po obfitych opadach, ale wtedy trzeba zachować szczególną ostrożność. Zimą warunki w górach bywają trudne, a dni bardzo krótkie. National Trust for Scotland organizuje czasem wędrówki z rangerami w Kintail — informacje o terminach i rezerwacji podaje biuro w Kintail. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Kintail słynie z górskich krajobrazów: Pięciu Sióstr Kintail, doliny Glen Shiel i okolic Morvich. W pobliżu leży też zamek Eilean Donan nad Loch Duich. Wodospad można połączyć ze wspinaczką na A' Ghlas-bheinn, jeśli masz kondycję na dłuższy dzień w górach. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Falls of Glomach? Pojedynczy spad ma 113 m (370 stóp), co czyni go jednym z najwyższych wodospadów w Wielkiej Brytanii. Czy wstęp jest płatny? Nie. Teren jest dostępny przez cały rok bez opłaty, a parking w Morvich zarządza National Trust for Scotland. Skąd najlepiej wyruszyć? Z Morvich lub z Glen Elchaig. Pierwsza trasa jest popularniejsza, druga dłuższa i bardziej widokowa. Czy trasa nadaje się dla początkujących? Raczej nie. Dystans jest spory, a końcowy odcinek stromy i niebezpieczny, więc najlepiej iść z doświadczoną osobą i dobrze się przygotować.

Falls of Tarf

Falls of Tarf to odludny wodospad na rzece Tarf Water w głębi Glen Tilt, w hrabstwie Perth and Kinross w szkockich Highlands. Tuż poniżej kaskad Tarf łączy się z mniejszym dopływem i od tego miejsca płynie jako River Tilt. Cel nie leży przy żadnej drodze, więc dotarcie do wodospadu to pełnodniowa wyprawa. Co zobaczysz na miejscu? Woda spada w wąskim, stromym wąwozie kilkoma stopniami. Opisy różnią się w szczegółach: jedni mówią o podwójnym wodospadzie, inni naliczają co najmniej pięć mniejszych kaskad. Wodospad często pojawia się w polu widzenia dopiero w ostatniej chwili, gdy podejdziesz do mostu. Nad rzeką wisi most Bedford Memorial Bridge, wiktoriańska kładka wisząca z 1886 roku. Upamiętnia 18-letniego Francisa Johna Bedforda, który utonął w 1879 roku, próbując przejść Tarf w bród. Tablica na moście informuje, że pieniądze na budowę zebrali jego przyjaciele i inni darczyńcy, a dołożyło się też Scottish Rights of Way Society. Z mostu masz najlepszy widok na kaskady. Jak dotrzeć do Falls of Tarf? Standardowy punkt startu to Blair Atholl. Do wodospadu jest stamtąd około 11 mil (ok. 18 km) w jedną stronę, czyli w obie strony ponad 35 km. Dużą część Glen Tilt pokrywa utrzymana droga szutrowa, ale bliżej wodospadu ścieżka się zwęża i robi się bardziej kamienista. Rowerzyści muszą na krótkich odcinkach prowadzić lub nieść rower. Wiele osób jedzie rowerem do końca drogi i dalej idzie pieszo. Przed wyjazdem zabierz mapę, wodę i jedzenie. W dolinie nie ma sklepów ani punktów usługowych, a zasięg telefonu bywa słaby. Jaka jest historia Glen Tilt? Dolina miała znaczenie w sporach o prawo wstępu na prywatne ziemie. W 1847 roku książę Atholl próbował zamknąć ją dla wędrowców, co zakończyło się sprawą sądową „Battle for Glen Tilt". Sąd uznał prawo przejścia w orzeczeniu Torrie v Duke of Atholl z 1849 roku. Stara trasa prowadzi przez most i dalej w stronę przełęczy na Braemar, a według przekazów z Tarf przeprawiała się w 1861 roku także królowa Wiktoria na kucyku. Kiedy jechać? Najlepszy jest okres od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a ścieżka sucha. Po deszczach lub roztopach Tarf wzbiera i wodospad robi większe wrażenie, ale odcinki doliny bywają wtedy błotniste. Zimą trasa wymaga doświadczenia i dobrego przygotowania, bo odległość od drogi jest duża. Najczęstsze pytania Czy do Falls of Tarf można dojechać samochodem? Nie. Najbliższa droga jest daleko, a z Blair Atholl trzeba pokonać około 11 mil pieszo lub rowerem. Ile trwa dojście? Pieszo w jedną stronę zajmuje to zwykle kilka godzin, więc cała wyprawa trwa większość dnia. Na rowerze jest szybciej, choć końcówka bywa trudna. Czy wstęp jest płatny? Nie. Szkockie prawo dostępu do natury pozwala na odpowiedzialne wędrowanie po większości terenów, a trasa przez Glen Tilt jest historyczną drogą publiczną. Czym jest most przy wodospadzie? To Bedford Memorial Bridge z 1886 roku, upamiętniający młodego mężczyznę, który utonął w Tarf w 1879 roku.

Cenarth Falls

Cenarth

Cenarth Falls to kaskada na rzece Teifi, tuż przy wiosce Cenarth w zachodniej Walii, w miejscu, gdzie schodzą się granice hrabstw Carmarthenshire, Ceredigion i Pembrokeshire. Rzeka spada tu progami przez zalesioną dolinę, a cała okolica to jeden z najchętniej odwiedzanych przystanków w dolinie Teifi. Co to za miejsce i dlaczego jest znane? Wodospady leżą kilkadziesiąt metrów powyżej drogowego mostu w centrum wsi. Dla ryb wędrownych są pierwszą poważną przeszkodą na Teifi: łososie i troć wędrowna wracają tu z morza w górę rzeki na tarło i muszą pokonać kolejne progi skalne. Dzięki temu Cenarth od dawna przyciąga ludzi, którzy chcą zobaczyć skaczące ryby. Samo otoczenie, czyli skały, drzewa i szum wody, wystarcza zresztą, by zatrzymać się tu na dłużej. Kiedy przyjechać, żeby zobaczyć skaczące łososie? Najlepszy jest początek jesieni, gdy ryby idą w górę rzeki. Najwięcej widać zwykle przy wyższym stanie wody, po deszczach, ale po silnych opadach parking nad rzeką bywa zalany. Poza sezonem łososiowym miejsce nadal warto odwiedzić: wiosną i latem dolina jest zielona, a spacer wzdłuż brzegu zajmuje kwadrans. Co jeszcze zobaczysz w Cenarth? Kamienny most. Łukowy most przez Teifi pochodzi z 1787 roku i ma okrągłe otwory odciążające konstrukcję. Z jego krawędzi dobrze widać kaskadę. National Coracle Centre. Muzeum mieści się na terenie dawnego młyna z XVII wieku tuż nad rzeką. Pokazuje łodzie coracle, czyli lekkie, okrągłe czółna z plecionki obciągniętej skórą lub płótnem, używane do połowu na Teifi, a także podobne jednostki z całego świata. Można usiąść w jednej z łodzi. Godziny otwarcia zmieniają się sezonowo (zwykle od Wielkanocy do października), więc sprawdź je przed wizytą. Spacery nad rzeką. Ścieżki prowadzą wzdłuż brzegu i przez las w dolinie. Teifi Valley Railway. Kolejka wąskotorowa w pobliskiej dolinie to dobra opcja dla rodzin z dziećmi. Jak dojechać do Cenarth? Wieś leży przy drodze A484 między Cardigan a Carmarthen, więc najwygodniej dotrzeć tu samochodem. Przy wodospadach jest niewielki parking, a w sezonie miejsc bywa mało. Jeśli nocujesz w Cardigan lub Newcastle Emlyn, to zaledwie kilkanaście minut jazdy. Ile czasu potrzeba? Same wodospady i most obejrzysz w 30 do 45 minut. Z wizytą w muzeum coracli i krótkim spacerem zarezerwuj około 2 godzin. Warto zabrać buty z dobrą przyczepnością, bo skały przy wodzie są śliskie. Czy wstęp jest płatny? Oglądanie wodospadów z mostu i brzegu jest bezpłatne. Płatny jest wstęp do National Coracle Centre oraz parking, jeśli korzystasz z prywatnego parkingu przy wsi. Aktualne ceny sprawdź na miejscu. Najczęstsze pytania W którym hrabstwie leżą Cenarth Falls? Rzeka Teifi wyznacza tu granicę między Carmarthenshire a Ceredigion, a w pobliżu jest też Pembrokeshire. Wieś jest zwykle opisywana jako leżąca w Carmarthenshire. Kiedy najlepiej zobaczyć skaczące łososie? Jesienią, gdy ryby wracają w górę rzeki na tarło. Najlepsze widoki są zazwyczaj po deszczu, kiedy poziom wody jest wyższy. Czy to miejsce nadaje się dla dzieci? Tak. Krótkie trasy, muzeum z łodziami do wypróbowania i pobliska kolejka wąskotorowa to wystarczający program na pół dnia. Przy brzegu pilnuj dzieci, bo skały są śliskie. Czy w Cenarth można zjeść? We wsi znajdziesz kawiarnie i puby przy moście, ale godziny otwarcia zależą od sezonu.

Mallyan Spout

Goathland

Mallyan Spout to wodospad w pobliżu wsi Goathland w hrabstwie North Yorkshire, w parku narodowym North York Moors. Woda spada tu po skalnej ścianie wąwozu rzeki West Beck z wysokości około 70 stóp, czyli ponad 20 metrów. To najwyższy wodospad na całych North York Moors, a okolica należy do chronionego obszaru Beck Hole SSSI. Co zobaczysz w Mallyan Spout? Strumień West Beck wpada do wąskiego, zalesionego wąwozu, którego niemal pionowe ściany mają około 70 stóp wysokości. Wodospad spływa kaskadą po ciemnej skale, a całość otaczają drzewa i paprocie. Z uwagi na kształt wąwozu miejsce wygląda najlepiej po deszczach, gdy w korycie płynie dużo wody. W upalne, suche tygodnie strumień jest wyraźnie cieńszy. Jak dojść do Mallyan Spout? Szlak zaczyna się w zachodniej części Goathland, tuż obok hotelu Mallyan Spout. Ścieżka biegnie obok budynku i schodzi do doliny West Beck. Nad strumieniem skręć w lewo i idź pod prąd. Od centrum wsi to około 20 minut marszu, a od samego strumienia 10–15 minut. Dojazd samochodem z Pickering to około 14 mil: drogą A169 w stronę Malton, a następnie według drogowskazów na Goathland i Beck Hole. Parking narodowy leży po lewej stronie zaraz po skręcie w Beck Hole Road i kosztuje 3 funty. Bywa, że wolne miejsca są też przy hotelu, ale obowiązują tam znaki zakazu postoju. Jeśli nie ma miejsca, wieś jest kilkaset metrów dalej. Jaka jest trasa i co zabrać? Ścieżka przy wodospadzie jest nierówna, z dużymi kamieniami, które w deszczu stają się śliskie. Załóż solidne buty trekkingowe. Spacer do wodospadu i z powrotem to krótka wycieczka, ale wielu turystów łączy ją z pętlą przez Beck Hole. Taka trasa liczy około 2,5–3 mil (4–4,5 km) i około 150 m podejść. Prowadzi wzdłuż West Beck do Beck Hole, a wraca do Goathland dawnym torowiskiem pierwszej linii kolejowej Whitby–Pickering. Wąwóz przy wodospadzie bywa mocno rozmyty przez erozję. Przy rozwidleniu może stać znak proszący o skorzystanie z alternatywnej ścieżki, wytyczonej za zgodą właścicieli terenu nad skałą New Wath Scar. Przed wyjściem sprawdź aktualne komunikaty parku narodowego. Kiedy przyjechać? Najlepszy moment to dzień po opadach, kiedy woda płynie obficie. Latem zieleń w wąwozie jest najgęstsza, ale ścieżka bywa wtedy zatłoczona. Jesienią i wiosną jest spokojniej, trzeba jednak liczyć się z błotem. Na spacer razem z pętlą przez Beck Hole zarezerwuj około 1,5–2 godzin. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest wodospad Mallyan Spout? Około 70 stóp, czyli ponad 20 metrów. Jest to najwyższy wodospad na North York Moors. Czy dojście do wodospadu jest trudne? Nie, ale ścieżka jest kamienista i śliska po deszczu. Potrzebne są solidne buty, nie trzeba natomiast specjalnego sprzętu. Gdzie zaparkować? Najprościej na parkingu narodowym przy Beck Hole Road (3 funty) albo w samej wsi Goathland. Przy hotelu miejsc jest niewiele i obowiązują tam ograniczenia. Ile zajmuje spacer? Samo dojście z centrum Goathland to około 20 minut w jedną stronę. Pętla przez Beck Hole to 2,5–3 mile. Czy wodospad jest płatny? Nie. Płatny jest tylko parking, jeśli korzystasz z parkingu narodowego.

Culnaskiach Falls

Culnaskiach Falls to wodospad w lesie Boblainy, kilka kilometrów na południe od wsi Kiltarlity w regionie Highland w Szkocji. Spada niewielkim potokiem, który wpada do strumienia Bruiach Burn. To miejsce dla tych, którzy lubią dotrzeć do ukrytych zakątków przyrody, a nie dla osób szukających wygodnego punktu widokowego przy parkingu. Gdzie leży Culnaskiach Falls? Wodospad ukrywa się w lesie Boblainy, w okolicy osady Ardendrain, przy drodze A833 łączącej Beauly z Drumnadrochit. Współrzędne to około 57,39° N, 4,52° W. Najbliższą większą miejscowością jest Kiltarlity, a region leży niedaleko Inverness, więc łatwo włączyć go w jednodniową wycieczkę po wschodnich Highlands. Jak dojść do wodospadu? Opisywana trasa zaczyna się na końcu drogi za zakładem uzdatniania wody, po południowo-zachodniej stronie Ardendrain (kwadrat siatki OS: NH 504376). Dojście do lasu jest bezpłatne, a teren dostępny przez cały rok. Większość pętli prowadzi dobrymi leśnymi drogami. Najtrudniejszy jest odcinek przy samym wodospadzie: brak wyraźnej ścieżki, strome uskoki i przeprawa przez strumień, która bywa kłopotliwa. Autorzy opisów traktują to jako małą przygodę dla miłośników wodospadów i zalecają umiejętność czytania mapy. Przydaje się mapa OS Explorer w skali 1:25 000 (arkusze 309 i 470). Jeśli nie chcesz przekraczać potoku, dojdź do wodospadu i wróć tą samą trasą. To około 2 mil (ok. 3 km) w jedną stronę i mniej więcej godzina marszu. Taki wariant omija przeprawę poniżej wodospadu. Co zobaczysz na miejscu? Wodospad ma kilkadziesiąt metrów wysokości i najlepiej prezentuje się po obfitych opadach, gdy potok niesie dużo wody. Po drodze przechodzisz przez las Boblainy, popularny wśród spacerowiczów i biegaczy. Wiosną liście drzew zasłaniają dolną część kaskady, więc lepszy widok jest w sezonie bez pełnego ulistnienia. Kiedy przyjechać? Najlepszy moment to dzień po deszczu, kiedy potok jest pełny. Uważaj wtedy na śliskie fragmenty i przeprawę, bo wysoki stan wody utrudnia przejście. Poza sezonem letnim zaplanuj powrót przed zmrokiem, ponieważ ścieżka przy wodospadzie nie jest oznakowana. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Kiltarlity leży w dolinie Beauly, niedaleko Inverness. W okolicy znajdziesz inne leśne ścieżki w Boblainy Forest oraz drogę nad Loch Ness przez Drumnadrochit. Wodospad dobrze łączy się z krótkim spacerem leśnym i objazdem po okolicy. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Miejsce jest dostępne bezpłatnie i bez ograniczeń godzinowych. Czy trasa jest oznakowana? Nie w całości. Leśne drogi są wyraźne, ale odcinek przy wodospadzie jest bezszlakowy i wymaga orientacji w terenie. Czy to trasa dla dzieci i początkujących? Raczej nie. Strome uskoki i przeprawa przez potok sprawiają, że ostatni odcinek jest trudniejszy niż reszta spaceru. Początkujący mogą ograniczyć się do leśnych dróg. Ile czasu potrzeba? Wariant tam i z powrotem tą samą drogą to około 2 mil w jedną stronę, mniej więcej godzina w każdą stronę. Pełna pętla z przeprawą zajmuje więcej.

Hardraw Force

Hardraw Force to wodospad w Parku Narodowym Yorkshire Dales, w północnej Anglii. Spada z progu wapiennego do zalesionego wąwozu Hardraw Scar, tuż za niewielką wioską Hardraw, około 1,5 km na północ od miasteczka Hawes w dolinie Wensleydale. Woda Hardraw Beck pokonuje jednym, nieprzerwanym skokiem około 30 metrów (ok. 100 stóp). Uchodzi za najwyższy naziemny wodospad Anglii o pojedynczym spadzie, nie licząc podziemnych kaskad, takich jak ta w jaskini Gaping Gill. Co zobaczysz na miejscu? Główną atrakcją jest sam spad: strumień wypada z krawędzi półki skalnej i opada łukiem na kamienne rumowisko u dołu. Wąwóz tworzy zamknięty, zielony amfiteatr z wapiennymi ścianami, porośnięty drzewami i paprociami. Po ulewach wodospad jest najbardziej widowiskowy, a w okresach suszy zmienia się w cienką, ale wciąż efektowną smugę. Wejście za kurtynę wody jest dziś zabronione, więc oglądasz wodospad z przygotowanej ścieżki. Jak dojść do wodospadu? Wodospad leży na terenie prywatnym, a jedyna droga prowadzi przez pub Green Dragon w Hardraw. Za budynkiem znajduje się kasa przy wejściu, gdzie płaci się za wstęp (zwykle gotówką; cena dla dorosłych to kilka funtów, dzieci płacą mniej). Stamtąd łatwą, szeroką ścieżką idzie się wzdłuż strumienia przez las, około 10 minut w jedną stronę. Dojście jest płaskie, ale po deszczu bywa błotniste, więc przydadzą się solidne buty. Jak dojechać z Hawes? Z Hawes do Hardraw to około 1,5 km. Można przejść pieszo szlakiem lokalnych ścieżek albo podjechać samochodem i zostawić go na miejscu przy wiosce. Przez okolicę przebiega Pennine Way, szlak długodystansowy wiodący wzdłuż grzbietu Anglii, więc wodospad często odwiedzają piesi wędrowcy jako przystanek na trasie. Kiedy warto przyjechać? Najlepszy efekt dają dni po opadach, zwłaszcza jesienią i wiosną, kiedy przepływ wody jest największy. Latem w wąwozie jest chłodniej niż na otwartej przestrzeni. We wrześniu wąwóz bywa areną dorocznego konkursu orkiestr dętych: naturalny amfiteatr świetnie niesie dźwięk. W tym czasie warto sprawdzić z wyprzedzeniem, czy zwiedzanie nie jest ograniczone. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Hawes słynie z serowarni produkującej ser wensleydale oraz z targu w miasteczku. W pobliżu leży przełęcz Buttertubs i wodospady Aysgarth Falls, które łatwo połączyć z wizytą w jednym dniu. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Hardraw Force jest płatny? Tak. Bilet kupuje się w pubie Green Dragon, przy wejściu na ścieżkę. Cena jest niewielka, a płatność najlepiej mieć gotówką. Jak wysoki jest wodospad? Około 30 metrów (ok. 100 stóp) jednym spadem. To jeden z najwyższych pojedynczych spadów w Anglii. Ile trwa spacer do wodospadu? Około 10 minut w jedną stronę od kasy, łagodną ścieżką przez las. Czy można wejść za wodospad? Nie. Dostęp za kurtynę wody jest obecnie zabroniony, a wodospad ogląda się ze szlaku przed nim. Czy to dobry cel dla rodzin z dziećmi? Tak. Ścieżka jest krótka i prosta, a dla dzieci obowiązuje obniżona opłata. Po deszczu uważaj na śliskie kamienie.

Steall Waterfall

Steall Falls (gaelicko An Steall Bàn, „Biała Strużka”) to jeden z najbardziej znanych wodospadów Szkocji, ukryty w dolinie Glen Nevis w pobliżu Fort William w regionie Highland. Woda spada z urwiska pod masywem Mamores, a cała okolica leży w cieniu Ben Nevis, najwyższego szczytu Wielkiej Brytanii. Jak duży jest wodospad Steall Falls? Wodospad ma około 120 m wysokości i uchodzi za drugi pod względem wysokości w Szkocji, a tym samym w Wielkiej Brytanii. Spływa po skalnej ścianie w głębi doliny, a z dołu widać go w całości na tle zielonych zboczy. Gaelicka nazwa nawiązuje do białej smugi wody widocznej z daleka. Jak dojść do Steall Falls? Szlak zaczyna się na parkingu przy końcu drogi przez Glen Nevis, około 10 km od centrum Fort William. Można też zostawić auto przy Lower Falls i dojść dłuższą drogą; w sezonie w dolinie kursuje autobus. Trasa w obie strony liczy około 3,5 km i zajmuje zwykle 1–1,5 godziny, a suma podejść to około 200 m. Ścieżka prowadzi przez Nevis Gorge, wąski wąwóz z kamiennymi stopniami, śliskimi odcinkami i miejscami stromym spadkiem tuż przy ścieżce. Za wąwozem dolina otwiera się w łąkę, z której wodospad widać wprost przed sobą. Teren wąwozu należy do John Muir Trust, który chroni go jako obszar dzikiej przyrody. Co zobaczysz po drodze? skalny wąwóz z szumiącą rzeką Water of Nevis, szeroką łąkę na końcu doliny i panoramę na Mamores, linowy most nad rzeką, z którego wodospad prezentuje się najlepiej. Przejście po moście jest dla chętnych: to trzy druty (jeden pod stopy, dwa do trzymania), a przy mokrej pogodzie łatwo się zachwiać lub zmoknąć. Samo oglądanie wodospadu z łąki w zupełności wystarczy. Kiedy przyjechać? Wiosna i wczesne lato dają najwięcej wody w wodospadzie, a po deszczach strumień jest najbardziej imponujący. W lipcu i sierpniu parking przy końcu drogi bywa zapełniony, więc warto być rano. Po intensywnych opadach ścieżka jest błotnista i śliska, dlatego potrzebne są buty z dobrą podeszwą. Szlak bywa zamykany po osunięciach skał w wąwozie, więc przed wyjazdem sprawdź komunikaty John Muir Trust. Najczęstsze pytania Czy Steall Falls nadaje się dla rodzin z dziećmi? Tak, jeśli dzieci są przyzwyczajone do krótkich spacerów. Uważaj na odcinki z urwiskiem w wąwozie i na śliskie kamienie. Czy trzeba przechodzić przez linowy most? Nie. Wodospad dobrze widać z łąki przed mostem, a przeprawa to opcjonalna atrakcja dla osób pewnych na nogach. Ile czasu potrzeba na wycieczkę? Około 1–1,5 godziny w obie strony z postojami na zdjęcia, z dojściem od parkingu przy końcu drogi. Czy dojadę tu bez samochodu? Częściowo. Autobus sezonowy dowozi do doliny w okolice Lower Falls, ale dalej trzeba iść pieszo; z Fort William na piechotę to długi dystans.

Tairlaw Linn

Tairlaw Linn to wodospad w hrabstwie South Ayrshire w południowo-zachodniej Szkocji, położony w pobliżu wsi Straiton. Nazwa pochodzi ze szkockiego: „linn" oznacza wodospad albo głębokie oczko wodne pod nim. To dobry cel na krótką, spokojną wycieczkę dla osób, które lubią dzikie, mało uczęszczane zakątki. Gdzie leży Tairlaw Linn? Wodospad znajduje się na rzece Water of Girvan, w parafii Straiton, na skraju Galloway Forest Park i wyżyn Southern Uplands. Współrzędne to około 55,277 N i 4,508 W. Najbliższą miejscowością jest Straiton, niewielka wieś w głębi regionu Ayrshire, do której kursują autobusy z Ayr. Kod pocztowy podawany w lokalnych przewodnikach to KA19 7NE. Co zobaczysz na miejscu? Rzeka nie spada tu jednym stopniem. W środkowym odcinku Water of Girvan rozdziela się na kilka krótkich kaskad, a niżej tworzy główny uskok, który kończy się głębokim basenem wyżłobionym w skale. Już w połowie XIX wieku urzędnicy Ordnance Survey, spisujący nazwy w tej okolicy, opisali ostatni spadek jako około 30 stóp (ok. 9 m) do głębokiej, wypłukanej przez wodę niecki. Całość otaczają zalesione brzegi rzeki, więc miejsce ma charakter bardziej leśnego zakątka niż okazałej kaskady z widokówki. Jak dojść do wodospadu? Większość odwiedzających zostawia samochód w Straiton i idzie stamtąd wzdłuż rzeki. Mały parking znajduje się przy wjeździe do wsi od strony Ayr, obok boisk. Jeden z lokalnych opisów podaje dystans około 2 mil (ok. 3 km) liczony od mostu Tairlaw Bridge, wzdłuż biegu rzeki. Trasa prowadzi ścieżkami przy rzece, a teren bywa nierówny i błotnisty, dlatego warto zabrać solidne buty trekkingowe. W miejscu nie ma zaplecza turystycznego, więc wodę i przekąski zabierz ze sobą. Kiedy przyjechać? Wodospad zasilany jest deszczem, więc najlepiej prezentuje się po opadach i na wiosnę, gdy poziom wody jest wyższy. Po ulewach brzegi robią się śliskie, a przy wysokim stanie rzeki należy zachować szczególną ostrożność przy krawędziach i basenie. Do Szkocji najwygodniej jechać późną wiosną i latem, gdy dni są długie, a ścieżki suchsze. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Straiton leży na krawędzi Galloway Forest Park, jednego z większych obszarów leśnych Szkocji, znanego z ciemnego nieba i tras pieszych. Wieś jest też punktem wyjścia do spacerów po okolicznych wzgórzach, a w centrum znajdziesz lokalny pub i kilka miejsc na kawę. Wycieczkę do wodospadu łatwo połączyć z całodniowym zwiedzaniem South Ayrshire. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie jest Tairlaw Linn? Na rzece Water of Girvan, niedaleko wsi Straiton w South Ayrshire, w południowo-zachodniej Szkocji. Czy wodospad leży w Dolinie Doon? Nie. Źródła wskazują na okolice Straiton i dolinę Water of Girvan, a nie na okolice Dalmellington. Ile trwa dojście? Przewodniki podają około 2 mil wzdłuż rzeki, czyli zwykle około godziny w jedną stronę przy spokojnym tempie. Gdzie zaparkować? Najczęściej w Straiton, przy wjeździe do wsi od strony Ayr. Czy trasa jest trudna? Nie jest wymagająca kondycyjnie, ale ścieżki przy rzece potrafią być błotniste, więc przydadzą się wodoodporne buty.

Kisdon Force

Kisdon Force to seria wodospadów na rzece Swale w Upper Swaledale, w Parku Narodowym Yorkshire Dales (hrabstwo North Yorkshire, Anglia). Leżą około 500 metrów w dół rzeki od osady Keld, u stóp wzgórza Kisdon, w wąskim, zalesionym wąwozie. Jak wyglądają wodospady? Swale spada tu dwoma kaskadami. Źródła podają różne wysokości: górny stopień ma kilka metrów, dolny około 12 m, a łączny spadek zwykle opisuje się jako około 10 m i więcej. Woda przelewa się po skalnych półkach wśród drzew, a po deszczach robi się wyraźnie głośniej i bardziej mętnie. Miejsce jest mniej oblegane niż wodospady przy samym Keld, więc często można tu postać w ciszy. Jak dojść do Kisdon Force? Najwygodniej zaparkować w Keld (niewielkie parkingi i pola kempingowe, często z opłatą w skrzynce na pieniądze; zasady warto sprawdzić przed wyjazdem). Z wioski idzie się szlakiem Pennine Way w dół ku rzece, a następnie ścieżką wzdłuż Swale. Od Keld to zwykle krótki spacer, w jedną stronę rzędu kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Dostępność: boczna ścieżka prowadząca bezpośrednio do dolnych wodospadów jest stroma i bywa śliska, więc wymaga porządnych butów i ostrożności. Bezpieczniejsza i łatwiejsza jest ścieżka biegnąca zboczem doliny, która dochodzi do wodospadu łukiem od innej strony. Teren nie jest przystosowany dla wózków ani osób z trudnościami w poruszaniu się. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Kisdon Force dobrze łączy się z pętlą po wodospadach Keld: East Gill Force, Catrake Force, Currack Force i Wain Wath Force leżą w promieniu krótkiego spaceru. Popularna jest też dłuższa wędrówka wokół wzgórza Kisdon z Muker, prowadząca fragmentem Pennine Way i dnem doliny. Cała pętla zajmuje zwykle kilka godzin, a samo zejście do wodospadów od 30 do 45 minut. Kiedy przyjechać? Najlepiej po okresach opadów, gdy woda ma najwięcej siły, ale wtedy ścieżki są najbardziej śliskie i trzeba bardziej uważać. Latem poziom rzeki jest niższy, za to łatwiej o suchą drogę. Ludzie kąpią się w Swale, najłatwiejszy i najbezpieczniejszy wstęp do wody jest niżej biegiem rzeki, nie przy samych progach. Zimą dolina bywa mokra i oblodzona, a dzień krótki. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Kisdon Force jest płatny? Samo miejsce jest ogólnodostępne na ścieżkach w parku narodowym. Płaci się co najwyżej za parking w Keld. Czy trasa jest trudna? Dojście jest krótkie, ale końcowe zejście do dolnych wodospadów jest strome. Łatwiejszy wariant prowadzi zboczem doliny. Czy można się tu kąpać? Tak, ludzie pływają w Swale, ale wejście do wody warto wybrać poniżej wodospadów i unikać okresów wysokiej wody. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na sam wodospad wystarczy około godziny, na pętlę przez wszystkie wodospady Keld od dwóch do trzech godzin.

Falls of Kirkaig

Falls of Kirkaig to wodospad na rzece Kirkaig w regionie Assynt, w części Sutherland w szkockich Highlands, kilka kilometrów na południowy wschód od portu rybackiego Lochinver. Rzeka spada tu z wysokości prawie 20 metrów, a wodospad leży tuż przy głównym szlaku prowadzącym w stronę góry Suilven. Gdzie leżą Falls of Kirkaig? Wodospad znajduje się w północno-zachodnich Highlands, w hrabstwie administracyjnym Highland. Kirkaig wypływa z jeziora Fionn Loch, przelewa się przez próg skalny, mija osadę Inverkirkaig i wpada do zatoki Loch Kirkaig. Najbliższą miejscowością ze sklepami, jedzeniem i noclegami jest Lochinver, dlatego większość turystów robi tam bazę wypadową. Jak dojść do wodospadu? Do samego wodospadu nie prowadzi droga dla samochodów, trzeba iść pieszo. Ścieżka zaczyna się w okolicy Inverkirkaig, kilka minut jazdy od Lochinver, i biegnie wzdłuż rzeki w górę jej biegu. Pierwszy odcinek ma utwardzoną nawierzchnię, potem szlak wchodzi w las. Według relacji piechurów do wodospadu jest około dwóch mil, a na punkt widokowy odbija się z głównej ścieżki tylko na krótko. Na spokojną wycieczkę tam i z powrotem warto zarezerwować pół dnia. Co zobaczysz po drodze? Największą atrakcją jest sam wodospad: pojedynczy spad o wysokości blisko 20 metrów, wpadający do głębokiego basenu. Za nim szlak wznosi się na otwarte wrzosowiska. Dalej dochodzi się do jeziora Fionn Loch, nad którym stromo wznosi się sylwetka Suilven. To jeden z klasycznych widoków Assyntu, gdzie samotne piaskowcowe szczyty górują nad krajobrazem pełnym jezior i nagiej skały. Za wodospadem teren robi się bardziej podmokły, zwłaszcza tam, gdzie rzeka wypływa z jeziora. Czy to droga na Suilven? Tak. Ścieżka przy wodospadzie to znane podejście pod Suilven. Wielu turystów zawraca przy wodospadzie lub nad Fionn Loch, by cieszyć się samymi widokami, a doświadczeni piechurzy idą dalej na górę. Całe wejście na Suilven to długi i wymagający dzień, więc przed wyjściem poza wodospad sprawdź pogodę i oceń swoją kondycję. Kiedy najlepiej przyjechać? Wiosna i początek lata dają dobry układ długiego dnia i sporej ilości wody w rzece. Po obfitych deszczach wodospad jest najpotężniejszy, ale ścieżka najbardziej błotnista. Jesienią wrzosowiska nabierają kolorów. Zimą dni są krótkie, a teren bywa mokry lub oblodzony. Co zabrać ze sobą? Podstawą są nieprzemakalne buty trekkingowe, bo dalsze fragmenty trasy są podmokłe. Weź ubranie przeciwdeszczowe, ciepłą warstwę, jedzenie, wodę i mapę Ordnance Survey; zasięg telefonu w tej części Assyntu bywa niestabilny. Latem dokuczają meszki, więc przyda się repelent. Najczęstsze pytania Jak daleko od Lochinver jest wodospad? Początek szlaku w Inverkirkaig leży kilka minut jazdy od Lochinver, a stamtąd do wodospadu jest pieszo około dwóch mil. Jaką wysokość mają Falls of Kirkaig? Spad ma niewiele poniżej 20 metrów (około 66 stóp). Czy z trasy widać Suilven? Tak, góra pojawia się nad jeziorem Fionn Loch za wodospadem. Czy trasa nadaje się dla rodzin? Dojście do wodospadu to umiarkowany spacer wyraźną ścieżką, ale dalej teren staje się trudniejszy i bardziej mokry, a przy krawędzi wodospadu dzieci wymagają stałej opieki.

Pistyll Rhaeadr

Pistyll Rhaeadr to wodospad w gminie Llanrhaeadr-ym-Mochnant w hrabstwie Powys, w północnej części środkowej Walii, u stóp Gór Berwyn. Ma około 73 metrów (240 stóp) wysokości i uchodzi za najwyższy wodospad o pojedynczym spadzie w Walii. Należy też do tradycyjnej listy Siedmiu Cudów Walii. Nazwa pochodzi z walijskiego: pistyll to strumień, rhaeadr to wodospad. Gdzie leży Pistyll Rhaeadr? Wodospad znajduje się około 6 km (4 mil) od wsi Llanrhaeadr-ym-Mochnant, tuż przy granicy z Anglią, oraz około 26 km (16 mil) na zachód od Oswestry. Uwaga na nazwę: w Walii funkcjonuje kilka miejsc o podobnym brzmieniu, ale ten wodospad leży w Powys, nie w Pembrokeshire ani w Gwynedd. Co zobaczysz na miejscu? Woda strumienia Disgynfa spada ze skalnej ściany w kilku stopniach i zasila rzekę Rhaeadr w dolinie poniżej. Widok od dołu robi największe wrażenie po deszczu, gdy przepływ jest duży. Na dole, przy płytkim basenie u podnóża, przerzucono kładkę nad rzeką, z której widać spadającą wodę z bliska. Skały w okolicy bywają śliskie, więc trzeba uważać na każdym kroku. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Droga prowadzi z Llanrhaeadr-ym-Mochnant wąską szosą w głąb doliny, aż do jej końca. Tam jest niewielki parking przy herbaciarni Tan-y-Pistyll, tuż przy podnóżu wodospadu. Bywa on płatny, a w pobliżu zdarza się też nieurządzone miejsce postoju przed farmą. Zasady i opłaty zmieniają się, więc przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje. Komunikacja publiczna w tę okolicę praktycznie nie dociera, najwygodniej przyjechać samochodem. Jakie trasy spacerowe są w okolicy? Krótki spacer do kładki: od parkingu to kilka minut łagodnym podejściem, odpowiedni dla większości osób. Pętla przez podnóże wodospadu: trasa o długości około 3-5 km, zależnie od wariantu. Prowadzi ścieżką nad rzeką, przecina podstawę wodospadu i wraca do parkingu wiejską drogą. Wejście na szczyt: stroma ścieżka zygzakiem pnie się w górę, a podejście zajmuje około pół godziny. Na górze krawędź nie jest ogrodzona, a skały są śliskie, dlatego z dziećmi i w złą pogodę lepiej odpuścić. Kiedy przyjechać? Najlepszy moment to dzień po intensywnych opadach lub wiosna, kiedy wodospad niesie najwięcej wody. Latem w pogodny dzień jest tu najprzyjemniej na spacer, ale w weekendy parking szybko się zapełnia. Zimą droga i ścieżki mogą być oblodzone. Weź wodoodporne buty, bo teren jest wilgotny przez cały rok. Co jeszcze warto zrobić w pobliżu? Po spacerze zajrzyj do herbaciarni przy parkingu albo przejedź do Llanrhaeadr-ym-Mochnant, wsi o walijskim charakterze, leżącej tuż przy granicy z Anglią. Region Gór Berwyn oferuje też długie trasy piesze po wrzosowiskach. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest wodospad Pistyll Rhaeadr? Ma około 73 metrów, czyli 240 stóp. To najwyższy wodospad o pojedynczym spadzie w Walii. Czy wstęp jest płatny? Do samego wodospadu prowadzi ogólnodostępna ścieżka. Ewentualna opłata dotyczy parkingu przy herbaciarni, a jej wysokość warto sprawdzić przed wizytą. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na krótki spacer do kładki wystarczy godzina razem z postojem na zdjęcia. Pętlę lub wejście na górę zaplanuj na 1,5-2 godziny. Czy wodospad nadaje się dla dzieci? Dolna część jest łatwa, ale górna ścieżka jest stroma, a przy krawędzi nie ma ogrodzenia. Dzieci trzeba tam pilnować.

Grey Mare's Tail

Dumfries & Galloway

Grey Mare's Tail to jeden z najwyższych wodospadów w Wielkiej Brytanii, położony w górach koło miejscowości Moffat w regionie Dumfries i Galloway na południu Szkocji. Woda spada z wysokości około 60 metrów do polodowcowej doliny, a cały teren jest rezerwatem przyrody zarządzanym przez National Trust for Scotland. Co zobaczysz na miejscu? Główną atrakcją jest sam wodospad, uznawany za piąty pod względem wysokości w kraju. Strumień Tail Burn przelewa się po stromej skalnej ścianie i wpada do wąskiego wąwozu, który widać z dolnego parkingu i ze ścieżki. Wyżej dolina otwiera się na wrzosowiska i pagórki Southern Uplands. Na końcu trasy leży jezioro Loch Skeen, położone ponad 500 m n.p.m., uchodzące za najwyżej położone naturalne jezioro tej części Szkocji. Żyje w nim vendace, rzadka ryba słodkowodna pamiętająca epokę lodowcową. W sezonie przy punkcie informacyjnym stoi przyczepa rangerów, gdzie można wziąć ulotki i obejrzeć transmisję z kamery skierowanej na gniazdo sokoła wędrownego. Jak wygląda spacer do wodospadu i jeziora? Szlak zaczyna się przy parkingu i prowadzi w górę obok wodospadu. Następnie biegnie wzdłuż potoku do źródła Hogg's Well i dalej do Loch Skeen. Pętla ma od 2,5 do 2,8 mili (ok. 4–4,5 km), zależnie od przewodnika. Ścieżka jest wyraźna, lecz miejscami stroma, z wykutymi w zboczu stopniami, a nawierzchnia bywa nierówna. Przydadzą się buty trekkingowe ze stabilnym podparciem kostki. Obok ścieżki w niektórych miejscach znajduje się urwisko, więc dzieci i psy warto prowadzić blisko siebie. Jeśli chcesz tylko zobaczyć wodospad, wystarczy krótkie podejście od parkingu. Dojście do jeziora zajmuje więcej czasu i wymaga zaplanowania pół dnia na całą pętlę z postojami. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Wodospad leży przy drodze A708 prowadzącej z Moffat w stronę Selkirk, kilkanaście kilometrów od miasteczka. Przy drodze działa parking należący do rezerwatu; postój jest płatny. Najwygodniej dojechać samochodem, bo transport publiczny w tej okolicy jest ograniczony. Moffat sprawdza się jako baza noclegowa i gastronomiczna. Kiedy przyjechać? Wodospad jest najbardziej efektowny po deszczach i w czasie wiosennych roztopów, gdy płynie nim najwięcej wody. Latem szlak jest najbardziej przyjazny, ale pogoda w górach zmienia się szybko, dlatego zabierz warstwę przeciwdeszczową. Zimą ścieżka bywa śliska i oblodzona. Najczęstsze pytania Ile ma wysokości Grey Mare's Tail? Około 60 metrów. To jeden z najwyższych wodospadów Wielkiej Brytanii. Czy wejście jest płatne? Samo wejście na szlak nie wymaga biletu, ale za parking trzeba zapłacić. Ile trwa spacer do Loch Skeen? Trasa liczy około 2,5–2,8 mili. Na pętlę ze zwiedzaniem warto zarezerwować kilka godzin. Czy można iść z psem? Tak, trasa jest przyjazna psom, ale ze względu na strome fragmenty i urwiska prowadź zwierzę na smyczy.

Reekie Linn

Reekie Linn to wodospad na rzece Isla w hrabstwie Angus we wschodniej Szkocji, tuż przy wiosce Bridge of Craigisla, kilka kilometrów od miasteczka Alyth. Rzeka spada tu do głębokiego, wąskiego wąwozu, a dojście zajmuje zaledwie kilka minut od parkingu. Co zobaczysz w Reekie Linn? Wodospad składa się z dwóch następujących po sobie progów o wysokości około 6 i 18 metrów. Gdy po deszczach lub roztopach poziom wody mocno rośnie, oba progi zlewają się w jeden spad o wysokości około 24 metrów. Woda uderza w głęboką kadź na dnie wąwozu, a unosząca się mgiełka dała miejscu nazwę: w szkockiej gwarze „linn" oznacza wodospad, a „reekie" — dymiący. Sam wąwóz jest znacznie głębszy niż wysokość spadu. Z krawędzi skał do wody jest około 45 metrów, dlatego widok z góry robi duże wrażenie, zwłaszcza po obfitych opadach. Jak dojść do wodospadu? Samochodem dojedziesz drogą B954 do Bridge of Craigisla. Parking znajduje się po północnej stronie mostu. Stamtąd ścieżką przez las idzie się do punktu widokowego około 5–10 minut, zależnie od tempa i tego, jak daleko zajdziesz. Możesz też pójść dalej, do zakrętu ścieżki, skąd wodospad widać w pionowym kadrze, z lepszej perspektywy. Komunikacja publiczna jest ograniczona. Do okolicy kursuje autobus linii 122 z Blairgowrie i Alyth, ale kursów jest niewiele, więc rozkład sprawdź przed wyjazdem. Czy ścieżka jest bezpieczna? Ścieżka biegnie wzdłuż krawędzi głębokiego wąwozu, a w wielu miejscach nie ma barierek. Spadki sięgają kilkudziesięciu metrów, dlatego trzymaj dzieci blisko, nie podchodź do krawędzi i uważaj na śliskie, mokre podłoże. Bezpieczny widok na górną część wodospadu zapewnia boczna odnoga ścieżki, ale i tam zachowaj ostrożność. Kiedy przyjechać? Najwięcej wody jest po intensywnych deszczach i wiosennych roztopach, wtedy oba progi łączą się w jeden potężny spad. W okresach suszy strumień jest cieńszy, a dwa stopnie wyraźniej oddzielone. Obuwie z dobrą przyczepnością przyda się o każdej porze roku, bo ścieżka bywa błotnista. Co jeszcze zwiedzić w okolicy? Reekie Linn dobrze łączy się z krótką wycieczką po dolinie Glen Isla i okolicach Alyth. Całość spaceru do wodospadu i z powrotem zajmuje zwykle mniej niż godzinę, więc to dobry przystanek w drodze w stronę Cairngorms lub w głąb Perthshire. Najczęstsze pytania Ile czasu potrzeba na dojście do Reekie Linn? Od parkingu przy Bridge of Craigisla to około 5–10 minut w jedną stronę. Czy wstęp jest płatny? Nie, to ogólnodostępny teren spacerowy przy rzece, a parking leży przy drodze B954. Jak wysoki jest wodospad? Dwa progi mają około 6 i 18 metrów, a przy wysokim stanie wody łączą się w spad o wysokości około 24 metrów. Czy to miejsce nadaje się dla dzieci? Tak, trasa jest krótka, ale przy krawędzi wąwozu nie ma pełnych zabezpieczeń, więc dzieci trzeba pilnować.

Pwll y wrach

Pwll y wrach to wodospad na rzece Ennig, tuż obok miasteczka Talgarth w południowej części hrabstwa Powys w Walii, u stóp pasma Czarnych Gór (Black Mountains), na skraju parku narodowego Bannau Brycheiniog (Brecon Beacons). Walijska nazwa znaczy „Staw Wiedźmy", a po angielsku miejsce bywa nazywane Witches' Pool. Co to za miejsce? Rzeka spada tu dwoma oddzielnymi strumieniami przez próg z twardej skały do głębokiego, ciemnego basenu. Basen wyżłobiły w miękkich mułowcach formacji Raglan Mudstone fale wody, które przez tysiąclecia podcinały podłoże. Całość leży w zalesionym wąwozie, dlatego wodospad widać dopiero z bliska, a w wilgotnym powietrzu mchy pokrywają niemal każdy kamień. Wokół rozciąga się rezerwat przyrody z lasem dębowo-jesionowym, objęty ochroną jako obszar o szczególnym znaczeniu naukowym (SSSI). Zarządza nim organizacja Wildlife Trust, a wstęp jest bezpłatny. Skąd nazwa? Według miejscowej tradycji w basenie pod progiem zanurzano osoby podejrzewane o czary. To podanie ludowe, nie udokumentowany fakt historyczny, ale właśnie ono nadało miejscu nazwę. Jak dojść do wodospadu? Najwygodniej wyruszyć z Talgarth. Możesz zostawić samochód na bezpłatnym parkingu w miasteczku. Przy samym rezerwacie jest tylko kilka prymitywnych miejsc postojowych, więc parking w mieście to lepszy wybór. Od głównego parkingu do rezerwatu prowadzi utwardzona, łatwa ścieżka. Do samego wodospadu trzeba iść nierówną drogą, która po deszczu bywa błotnista, a zimą śliska. Opisy tras różnią się długością. Krótka wersja z Talgarth to około 4,5 km i nieco ponad godzina marszu. Dłuższa pętla ma około 9,6 km i zajmuje około trzech godzin, a po obejrzeniu wodospadu można ją skrócić i wrócić do miasteczka. Na trasie są przełazy przez ogrodzenia, a na pastwiskach psy trzeba trzymać na smyczy z uwagi na owce. Kiedy przyjechać? Las jest atrakcyjny przez cały rok, ale najpiękniejszy bywa wiosną, gdy runo pokrywają dzikie hiacynty. Po obfitych opadach wodospad ma najwięcej wody. Weź buty z dobrym bieżnikiem. Nad rzeką często widuje się pluszcza i pliszkę górską. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? W Talgarth stoi odnowiony XVIII-wieczny młyn wodny Talgarth Mill,. W pobliskim Bronllys zobaczysz ruiny XII-wiecznego zamku. Oba miejsca łatwo połączyć ze spacerem do wodospadu w jednodniową wycieczkę. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Pwll y wrach jest płatny? Nie, rezerwat jest dostępny bezpłatnie. Czy można tu zaparkować? Przy rezerwacie jest bardzo mało miejsc o prostej nawierzchni. Lepiej zostawić auto na bezpłatnym parkingu w Talgarth i przejść się pieszo. Czy trasa nadaje się dla dzieci i wózków? Odcinek od parkingu do rezerwatu jest utwardzony i łatwy, ale ścieżka do wodospadu jest nierówna i błotnista, więc wózek tam nie wjedzie. Czy wolno kąpać się w basenie? Miejsce służy do oglądania. Skały są śliskie, a basen głęboki, dlatego lepiej podziwiać go z brzegu.

Dog Falls

Tomich

Dog Falls to seria kaskad na rzece Affric w Glen Affric, w pobliżu Tomich w szkockim regionie Highland. Wodospady leżą na terenie Glen Affric National Nature Reserve, którym zarządza Forestry and Land Scotland, a tutejszy parking jest jednym z głównych punktów startowych do spacerów po dolinie. Co zobaczysz przy Dog Falls? Rzeka Affric przeciska się tu wąskim, skalistym korytem i spada kilkoma stopniami wśród starych sosen i brzóz. Z oznakowanych ścieżek i punktów widokowych nad wąwozem dobrze widać spienioną wodę, a po deszczach przepływ jest wyraźnie większy. To krótki, łatwy przystanek, który pasuje do rodzinnej wycieczki i do dłuższej wyprawy w głąb doliny. Jakie trasy zaczynają się przy parkingu? Forestry and Land Scotland wyznacza trzy szlaki z jednego miejsca: Viewpoint Trail – około 2,9 km (1¾ mili), spacer do punktów widokowych. Dog Falls Trail – około 3,2 km (2 mile), pętla przy wodospadach; samo dojście do kaskad i powrót to około pół godziny. Coire Loch Trail – około 4,5 km (2¾ mili), oceniany jako wymagający, z wąską, nierówną ścieżką, odsłoniętymi korzeniami i skalistymi odcinkami; na przejście warto zarezerwować około półtorej godziny. Relacje turystów łączące wodospady z jeziorem Coire Loch mówią zwykle o 6–7 km. Jak dojechać do Dog Falls? Z Cannich i Tomich jedzie się wąską drogą wzdłuż doliny. Jest jednopasmowa i ma mijanki, więc jedź spokojnie i ustępuj nadjeżdżającym. Parking jest spory, ma toaletę i stoły piknikowe, a w części źródeł opisywany jest jako płatny, z automatem na monety. Zabierz drobne i sprawdź aktualne zasady przed wyjazdem. Współrzędne miejsca to około 57,313 N, 4,847 W. Kiedy przyjechać? Dolinę dobrze zwiedzać od późnej wiosny do jesieni, gdy ścieżki są suche, a lasy zielone lub zabarwione na jesienne kolory. Zimą trasy bywają zimne i śliskie, ale spacery nadal są popularne. Po intensywnych opadach wodospady są najefektowniejsze, za to korzenie i skały na ścieżkach robią się śliskie, więc przyda się solidne obuwie. Czy są prace na szlakach? Według archiwalnej strony zarządcy planowano rozbudowę parkingu, modernizację szlaków i wymianę kładki. Zakres prac mógł się zmienić, dlatego przed wizytą sprawdź komunikaty Forestry and Land Scotland. Najczęstsze pytania Ile czasu potrzeba na Dog Falls? Samo obejrzenie kaskad to około pół godziny. Pętla Dog Falls Trail zajmuje nieco ponad godzinę, a Coire Loch Trail około półtorej godziny. Czy wstęp jest płatny? Wstęp do rezerwatu jest swobodny. Opłata dotyczy parkingu, jeśli obowiązuje w danym sezonie; sprawdź tabliczki na miejscu. Czy są toalety i miejsce na piknik? Tak, przy parkingu znajdują się toalety i stoły piknikowe. Czy trasa nadaje się dla rodzin z dziećmi? Krótkie szlaki przy wodospadach są łatwe. Coire Loch Trail jest trudniejszy i lepiej wybrać go przy dobrej kondycji.

Catrake Force

Catrake Force to kaskada na rzece Swale w wiosce Keld, w Upper Swaledale, w północnej części Yorkshire Dales (hrabstwo North Yorkshire, Anglia). To seria czterech niewielkich progów wodnych, z których każdy ma odmienny charakter. Największy pojedynczy spad ma około 6 metrów (20 stóp). Z drogi wodospadu nie widać, dlatego łatwo go przeoczyć, choć leży tuż przy wschodnim skraju osady. Co zobaczysz na miejscu? Rzeka spada tu stopniami po skalnych półkach, więc zamiast jednej ściany wody oglądasz cały ciąg małych kaskad i kotłów. Poziom wody mocno zmienia ich wygląd: po deszczach Swale huczy i pieni się, w suche tygodnie widać wyraźniej rzeźbę skał. Wodospad jest jednym z kilku w okolicy Keld, obok Currack Force, East Gill Force, Wain Wath Force i większego Kisdon Force. Jak dojść do Catrake Force? Kaskada jest dostępna przez teren kempingu w Keld. Ścieżka zaczyna się przy wiejskim podwórzu w pobliżu dawnej poczty, a w dół do rzeki prowadzą schodki. Przejście wiedzie przez prywatny teren użytkowany rolniczo i kempingowo, więc zachowaj się spokojnie, zamykaj furtki i trzymaj psy na smyczy. Przed wyjazdem warto zapytać na miejscu o ewentualne opłaty i aktualne zasady wstępu. Keld leży na szlaku Pennine Way, między Hawes a Middleton-in-Teesdale, i jest dobrą bazą do pieszych wypadów. Dojazd samochodem prowadzi wąskimi drogami dolinnymi, a miejsc do parkowania w wiosce jest niewiele. Jaka trasa obejmuje wodospady Keld? Catrake Force najczęściej odwiedza się w ramach krótkiej pętli z Keld. Popularne warianty mają od około 2,5 mili (4 km) do około 5 mil (8 km). Łączą kilka wodospadów: Catrake, Currack, East Gill i Kisdon Force. Dłuższe opisy dodają jeszcze Wain Wath Force, który leży około kilometra w górę rzeki i ma zaledwie około 1,5 m wysokości, oraz inne progi. Trasy uchodzą za łatwe, ale zejście do Kisdon Force bywa śliskie i miejscami wymaga wspinaczki rękami, więc nie nadaje się dla małych dzieci. Rozbieżności w długościach wynikają z różnych wariantów, więc przed wyjściem sprawdź aktualną mapę. Kiedy przyjechać? Najlepszy moment to okres po opadach, gdy przepływ jest największy, ale wtedy skały są też bardziej śliskie. Latem dolina jest łatwiej dostępna, a dni dłuższe. Wygodne buty z bieżnikiem przydadzą się o każdej porze roku. Najczęstsze pytania Czy widać Catrake Force z drogi? Nie. Wodospad jest ukryty za zabudowaniami i trzeba do niego zejść ścieżką ze schodkami. Czy wstęp jest płatny? Dojście prowadzi przez teren kempingu, więc o ewentualne opłaty najlepiej zapytać na miejscu. Jak wysoki jest wodospad? Składa się z czterech stopni, a największy pojedynczy spad ma około 6 m. Czy da się połączyć go z innymi wodospadami? Tak. Z Keld można zrobić pętlę obejmującą Currack Force, East Gill Force i Kisdon Force, a dłuższy wariant także Wain Wath Force.

Inverlair Falls

Inverlair Falls to wodospad na rzece Spean w Highland, w Lochaber w zachodniej Szkocji. Leży w dolinie zwanej Braes of Lochaber, tuż za stacją kolejową Tulloch, w okolicy wsi Roy Bridge. Rzeka spada tu kaskadami o wysokości około 12 metrów (ok. 40 stóp). Wstęp jest bezpłatny, a miejsce dobrze pasuje na krótki przystanek w drodze przez Highlands. Gdzie leży Inverlair Falls? Wodospad znajduje się na współrzędnych około 56,888 N i 4,728 W, w górnym biegu doliny Spean, na wschód od Roy Bridge. Spean wypływa spod tamy na Loch Laggan i płynie ogólnie na wschód–zachód. W okolicach stacji Tulloch przyjmuje wody rzeki Treig, która odprowadza wodę z Loch Treig, a kilkaset metrów dalej strumień Allt Làire. Dopiero za tym miejscem zaczyna się odcinek Braes of Lochaber, a wodospad leży tuż za stacją. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Najwygodniejszy punkt obserwacyjny to most Inverlair Bridge, z którego widać kaskady spadające kilkoma stopniami. Według relacji odwiedzających parking jest po zachodniej stronie rzeki. Inni zauważają, że do samych progów nie prowadzi wyraźna ścieżka, a z miejsc przy drodze wodospad słabo widać, więc najlepiej oglądać go z mostu. Most bywał w przeszłości zamykany z powodu prac, co odcinało dojazd samochodem, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualną sytuację. Najbliższa stacja kolejowa to Tulloch na linii West Highland, a najbliższą bazą dla pieszych jest Fersit, osada położona około 3,5 km od głównej drogi A86. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Fersit to punkt wyjścia na okoliczne wzniesienia: Stob Coire Sgriodain, Chno Dearg, Stob Coire Easain i Stob a' Choire Mheadhoin. Dla spacerowiczów bez ambicji górskich wodospad jest łatwym uzupełnieniem dnia w dolinie Spean. W pobliżu leży też Loch Treig, długie jezioro polodowcowe, z którego woda płynie rzeką Treig do Spean. Łączenie tras z Tulloch do Fersit wymaga rozwagi, bo dawna linia kolejki leśnej bywa bardzo podmokła; alternatywą jest droga w stronę Inverlair i leśna ścieżka. Kiedy przyjechać? Wodospad jest najbardziej efektowny po obfitych opadach i w okresie roztopów, gdy przepływ w Spean rośnie. W Highlands deszcz jest częsty, więc ubierz się w warstwy i wodoodporną kurtkę. Wiosną i jesienią w dolinie jest zwykle mniej odwiedzających niż latem. Zimą droga i mosty bywają śliskie. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Inverlair Falls jest płatny? Nie, oglądanie wodospadu jest bezpłatne. Gdzie najlepiej zobaczyć wodospad? Z mostu Inverlair Bridge, skąd widać kaskady o wysokości około 12 metrów. Do samych progów nie prowadzi wyraźna ścieżka. Jak daleko jest do Fersit? Osada leży około 3,5 km od drogi A86 i jest bazą wypadów na okoliczne szczyty. Czy dojadę tu pociągiem? Najbliższa stacja to Tulloch na linii West Highland, tuż obok wodospadu. Roy Bridge jest kolejnym przystankiem w okolicy. Czy most jest zawsze otwarty? W przeszłości był zamykany na czas prac, więc przed wyjazdem sprawdź bieżące komunikaty.

Wain Wath Force

Wain Wath Force to niewysoki wodospad na rzece Swale w Upper Swaledale, w Parku Narodowym Yorkshire Dales (hrabstwo North Yorkshire, Anglia). Leży około kilometra w górę rzeki od osady Keld, w okolicy, która ma kilka innych kaskad. To jeden z łatwiej dostępnych wodospadów doliny, bo przebiega obok niego droga. Gdzie leży Wain Wath Force? Wodospad znajduje się na wysokości osady Keld, nieco mniej niż mila na północ od niej, przy drodze B6270 prowadzącej wzdłuż Upper Swaledale. Współrzędne to ok. 54,409 N, 2,182 W. Najbliższe punkty orientacyjne to Keld i Muker oraz wzgórze Kisdon. Jak wygląda i skąd ta nazwa? Rzeka spada tu po wapiennym progu pod skałami Cotterby Scar, a różnica poziomów to zaledwie około półtora metra. Za to poniżej progu tworzy się szeroki, głęboki basen. Człon „Force" pochodzi od staronordyjskiego słowa foss, oznaczającego wodospad, a „Wath" to dawne określenie brodu, który znajdował się powyżej progu. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Dojazd samochodem jest prosty, bo wodospad leży tuż przy drodze. Parkuje się na poboczu, jeśli akurat są wolne miejsca. Miejsc jest niewiele, więc zostaw przejazd dla innych kierowców. Alternatywnie zostaw auto w Keld (na kempingu parking bywał płatny przez skrzynkę na opłaty, stawka mogła się zmienić) i dojdź pieszo. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Wain Wath Force dobrze łączy się z innymi wodospadami wokół Keld: Catrake Force, Currack Force, East Gill Force i Kisdon Force. Popularna trasa spacerowa obejmuje nawet siedem kaskad w jednej pętli. Krótsza pętla z Keld to około 2,7 mili i ok. półtorej godziny marszu, o łatwym charakterze. Wodospad jest też blisko szlaków długodystansowych, które krzyżują się w rejonie Keld. Kiedy przyjechać? Najefektowniej wygląda po dużych opadach, gdy rzeka niesie dużo wody. W upalne dni miejsce przyciąga osoby, które chcą się wykąpać w basenie pod progiem. Woda jest zimna, a po deszczu nurt bywa szybki i mętny, więc oceń warunki na miejscu. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie, dojście do wodospadu jest bezpłatne. Płatny bywa tylko parking na prywatnym terenie w Keld. Czy można się tu kąpać? Miejsce jest znane jako punkt dzikiego pływania, ale robisz to na własną odpowiedzialność. Unikaj wejścia do wody po ulewach. Czy to wysoki wodospad? Nie. To szeroki, niski próg o wysokości około półtora metra, atrakcyjny raczej swoim położeniem i basenem niż wysokością. Czy dojdę tu pieszo z Keld? Tak, odległość to około kilometra, a trasę można połączyć z oglądaniem pozostałych wodospadów w dolinie.