Statues of Saints Barbara, Margaret and Elizabeth, Charles Bridge

Posąg świętych Barbary, Małgorzaty i Elżbiety to barokowa grupa rzeźbiarska z 1707 roku, ustawiona po południowej stronie praskiego mostu Karola — jedna z trzydziestu monumentalnych figur, które od wieków zdobią tę najsłynniejszą przeprawę przez Wełtawę.

Gdzie dokładnie stoi ta grupa rzeźb?

Rzeźba zajmuje drugie miejsce od strony Starego Miasta po lewej (południowej) stronie mostu — między posągiem świętego Iwona a grupą Pieta. Współrzędne miejsca to 50.086219, 14.412764. Most Karola jest deptakiem pieszym w samym sercu turystycznej Pragi, więc dotarcie do figury nie wymaga żadnej dodatkowej trasy — wystarczy iść mostem od strony Starego Miasta i uważnie oglądać kolejne cokoły po lewej stronie.

Kto wykonał tę rzeźbę i dlaczego akurat tę trójkę świętych?

Grupę wykonano w warsztacie Jana Brokoffa, choć główną rolę przy dłucie odegrał jego syn, Ferdinand Maxmilián Brokoff, przy udziale również Michaela Brokoffa — cała rodzina rzeźbiarzy odpowiadała za kilkanaście figur na moście Karola i należała do czołowych twórców czeskiego baroku przełomu XVII i XVIII wieku. Fundatorem dzieła był Jan Václav Obytecký z Obytec, radca cesarski, który zamówił rzeźbę z myślą o świętej Barbarze jako opiekunce chroniącej przed nagłą, niespodziewaną śmiercią bez możliwości pojednania z Bogiem — typowy motyw barokowych fundacji wotywnych stawianych w przestrzeni publicznej.

Jak ustawione są trzy postacie w grupie?

Kompozycja ma wyraźną hierarchię: święta Barbara stoi pośrodku jako postać główna, święta Małgorzata po prawej stronie, a święta Elżbieta po lewej. Taki układ podkreślał znaczenie fundacyjne świętej Barbary, dla której cała grupa powstała.

Kim były te trzy święte i dlaczego akurat one?

Barbara i Małgorzata należą do wczesnochrześcijańskiego kultu sięgającego około III wieku, choć historycy nie potwierdzili ich rzeczywistego istnienia — w przeciwieństwie do Elżbiety Turyngskiej (znanej też jako Elżbieta Węgierska), której życiorys jest historycznie udokumentowany. Barbarę czczono jako patronkę górników i artylerzystów oraz opiekunkę przed piorunami i nagłą śmiercią — zgodnie z legendą jej ojciec, który ją ściął za wyznanie wiary chrześcijańskiej, sam zginął rażony piorunem zaraz potem. Małgorzatę przedstawia się z atrybutem smoka, nawiązującym do legendy, w której podczas tortur miała zostać połknięta przez diabła pod postacią smoka, a następnie cudem wydostać się bez szwanku — dlatego wzywano ją jako opiekunkę kobiet w ciąży i podczas trudnego porodu. Elżbieta Turyngska znana jest przede wszystkim z legendy o cudzie róż, gdy chleb niesiony ubogim pod płaszczem zamienił się w róże, gdy mąż zażądał pokazania, co ukrywa — stąd jej trwały wizerunek patronki miłosierdzia i pomocy potrzebującym.

Czy stojąca dziś na moście rzeźba to oryginał?

Nie — to, co dziś ogląda się na moście, jest kopią. Oryginalna barokowa kompozycja z piaskowca uległa w ciągu stuleci znacznej erozji spowodowanej zanieczyszczonym powietrzem Pragi oraz wilgotnym klimatem nad Wełtawą, dlatego autentyczną rzeźbę zabezpieczono, a w jej miejscu na moście postawiono wierną kopię. Podobny los spotkał wiele innych figur z mostu Karola — oryginały trafiły do zbiorów konserwatorskich, najczęściej do lapidarium Muzeum Narodowego lub do Muzea mostu Karola.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała grupa rzeźb Barbary, Małgorzaty i Elżbiety? W 1707 roku, w warsztacie Jana Brokoffa, głównie za sprawą jego syna Ferdinanda Maxmiliána Brokoffa.

Gdzie dokładnie stoi ta rzeźba na moście Karola? Po południowej stronie mostu, jako druga figura licząc od strony Starego Miasta, między posągiem świętego Iwona a grupą Pieta.

Która ze świętych stoi pośrodku kompozycji? Święta Barbara — to dla niej powstała cała grupa, z Małgorzatą po prawej i Elżbietą po lewej stronie.

Kto sfinansował powstanie rzeźby? Jan Václav Obytecký z Obytec, radca cesarski, który zamówił figurę świętej Barbary jako ochronę przed nagłą śmiercią.

Czy figura na moście to oryginał z XVIII wieku? Nie, to kopia — oryginał uszkodzony erozją zabezpieczono w zbiorach muzealnych.

Dlaczego świętą Małgorzatę przedstawia się ze smokiem? To nawiązanie do legendy, według której podczas męczeństwa miała zostać połknięta przez diabła w postaci smoka i cudem z niego wyjść bez szwanku.