Natura w Niemczech
Lista 337 miejsc z kategorii Natura w Niemczech — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 252 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Leichtweißhöhle, Götzenloch, Kleinsteinhöhle.
-
Teufelshöhle bei Pottenstein
Pottenstein
Teufelshöhle bei Pottenstein (Jaskinia Diabelska) to naturalna jaskinia krasowa w okolicy miasteczka Pottenstein, w powiecie Bayreuth w Bawarii. Jest jedną z najbardziej znanych jaskiń naciekowych w Niemczech i największą w Szwajcarii Frankońskiej. Zwiedza się ją z przewodnikiem, w chłodnym, wilgotnym podziemiu pełnym stalaktytów i stalagmitów. Czym jest Teufelshöhle? To jaskinia powstała w skałach wapiennych, w których przez tysiące lat woda rozpuszczała skałę i drążyła podziemne komory oraz korytarze. Z czasem w tych przestrzeniach wyrosły nacieki: zwisające ze stropu stalaktyty, rosnące od dołu stalagmity i kolumny, które powstały z ich połączenia. Wspólnie tworzą krajobraz, który turyści porównują do podziemnego pałacu. Jak długa jest jaskinia? Źródła podają różne liczby, bo inaczej liczy się całość układu, a inaczej część udostępnioną. Cała jaskinia z bocznymi odnogami, szybami i sztolniami ma około 3 km długości. Część przystosowana dla turystów liczy około 1,7 km, a trasa zwiedzania obejmuje mniej więcej 800 m. Angielskojęzyczna Wikipedia podaje 1,5 km. Historia odkrycia Jaskinię odkryto w 1922 roku, a już rok później przystosowano ją do zwiedzania. Dziś należy do najczęściej odwiedzanych jaskiń pokazowych w Niemczech i przyciąga rocznie liczbę gości szacowaną na około 140 tys. W jaskini znajdowano też szczątki zwierząt z epoki lodowcowej, m.in. niedźwiedzia jaskiniowego. Jak wygląda zwiedzanie? Wejście możliwe jest wyłącznie z przewodnikiem. Wycieczka trwa około 45 minut i obejmuje kilkaset stopni, więc przyda się wygodne obuwie z dobrą przyczepnością. W środku jest chłodno przez cały rok, dlatego warto zabrać ciepłą bluzę, nawet w upalny dzień. Wśród nazwanych formacji wymienia się grupę nacieków zwaną „Schöne Barbarossa". Najczęstsze pytania Czy do jaskini można wejść samodzielnie? Nie. Zwiedzanie odbywa się w grupach z przewodnikiem. Ile trwa zwiedzanie? Około 45 minut. Czy jest to dobre miejsce dla rodzin z dziećmi? Tak, trasa jest popularna wśród rodzin, trzeba jednak liczyć się ze schodami i niską temperaturą. Kiedy sprawdzić godziny otwarcia? Zawsze przed wizytą na stronie miasta Pottenstein lub jaskini, bo zimą jaskinia pracuje w ograniczonym wymiarze. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Pottenstein leży w sercu Szwajcarii Frankońskiej, regionu skalnych formacji, zamków i szlaków pieszych. Z jaskini prowadzą ścieżki spacerowe przez dolinę Klumpertal, popularną wśród wędrowców. Dla kogo? Jaskinia to dobry przystanek dla miłośników geologii, rodzin i każdego, kto chce zobaczyć w Bawarii coś więcej niż zamki i browary. Połączenie krótkiej wycieczki pod ziemią z pieszą pętlą przez okoliczne doliny daje pełny dzień na świeżym powietrzu i pod nim. Na miejscu warto zaplanować więcej czasu niż samo zwiedzanie jaskini: okolica Pottenstein oferuje spacery po lesie, widoki na skalne ściany i lokalne gospody z kuchnią frankońską, w których można odpocząć po wizycie pod ziemią.
-
Schellenberger Eishöhle
Schellenberger Forst
Schellenberger Eishöhle to naturalna jaskinia krasowa w Alpach Berchtesgadeńskich, w Górnej Bawarii, tuż przy granicy z Austrią. Leży na terenie bezgminnego obszaru Schellenberger Forst koło Marktschellenberg, w powiecie Berchtesgadener Land. Jest jedyną lodową jaskinią w Niemczech udostępnioną turystom. Gdzie leży jaskinia? Wejście znajduje się na wysokości 1570 m n.p.m. w masywie Untersbergu. Nazwa pochodzi od pobliskiego miasteczka Marktschellenberg. Współrzędne obiektu to 47,7133 N i 13,0044 E. Co zobaczysz w środku? Szacuje się, że w jaskini zalega około 60 000 metrów sześciennych lodu. Dotychczas zbadano 3621 metrów korytarzy, a dla zwiedzających przygotowano trasę o długości około 500 metrów. Temperatura podczas wycieczki z przewodnikiem utrzymuje się w pobliżu zera stopni Celsjusza, więc warto ubrać się cieplej, niż wskazywałaby pogoda w dolinie. Dlaczego zwiedzanie jest wyjątkowe? Jaskinia jest jedną z dwóch jaskiń pokazowych w Niemczech bez oświetlenia elektrycznego. Zwiedzający idą z lampami karbidowymi, które sami niosą, i to ich światło wydobywa z mroku lodowe formacje. Takie zwiedzanie ma zupełnie inny charakter niż w jaskiniach z instalacją elektryczną. Jak dotrzeć? Dojście wymaga wysiłku. Z doliny trzeba iść kilka godzin pieszo. Nieco krótsza jest droga od górnej stacji kolejki Untersbergbahn. Ponieważ jaskinia jest zamknięta od października do maja, wyprawę planuje się na miesiące letnie i wczesnojesienne. Zaplanuj cały dzień: samo zwiedzanie jaskini to tylko część wyprawy, a reszta to górski marsz. Na co się przygotować? Ponieważ wyprawa łączy górską wędrówkę z zimną jaskinią, przyda się obuwie trekkingowe oraz ciepła odzież na zmianę, bo różnica temperatur między trasą a wnętrzem jest wyraźna. Wejście do jaskini odbywa się w grupie z przewodnikiem, a lampy karbidowe niesie się samemu, co wymaga zachowania ostrożności na lodzie. Wszystko to sprawia, że wizyta jest raczej górską przygodą niż zwykłym zwiedzaniem. Historia Po raz pierwszy jaskinię wspomniano na piśmie w 1826 roku. Do 1874 roku została w pełni zbadana. Od 1925 roku działa jako jaskinia pokazowa, więc turyści schodzą tu od niemal stu lat. Najczęstsze pytania Czy do jaskini można dojechać samochodem? Nie. Jaskinia leży wysoko w górach i można do niej dojść wyłącznie pieszo: z doliny w kilka godzin albo nieco krócej od górnej stacji kolejki Untersbergbahn. Kiedy jaskinia jest otwarta? Jest zamknięta od października do maja, więc zwiedza się ją w pozostałej części roku. Czy w jaskini jest światło elektryczne? Nie. Jaskinia jest oświetlana wyłącznie lampami karbidowymi, które niosą zwiedzający. Jak długa jest trasa zwiedzania? Trasa z przewodnikiem ma około 500 metrów, z łącznie 3621 metrów dotąd zbadanych korytarzy. Czy jest zimno? Tak. W trakcie zwiedzania temperatura jest bliska zera stopni Celsjusza.
-
Wimsener Höhle
Hayingen
Wimsener Höhle to jedyna jaskinia wodna w Niemczech, do której wpływa się łodzią. Leży na terenie gminy Hayingen na Jurze Szwabskiej, w południowej części Badenii-Wirtembergii, około trzech kilometrów na północ od Zwiefalten. To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w regionie: zamiast schodzić po stopniach w ciemność, siada się w płaskodennej łodzi i płynie przez skalny korytarz po wodzie. Dlaczego jaskinia ma drugą nazwę? Oficjalnie obiekt nazywany jest też Friedrichshöhle, czyli Jaskinią Fryderyka. Nazwa upamiętnia księcia Fryderyka II, który odwiedził jaskinię w 1803 roku. Dziś na miejscu używa się zwykle nazwy od pobliskiej wsi Wimsen, a imię księcia przetrwało w nazwie sąsiedniego gospodarstwa gościnnego. Jak wygląda zwiedzanie? Trasa turystyczna prowadzi łodzią, a wprowadzony odcinek ma około 70 metrów. Przewodnik opowiada o historii jaskini i jej budowie geologicznej, a całość trwa krótko, więc dobrze sprawdza się jako przystanek w dłuższej wycieczce po okolicy. Liczba miejsc w łodziach jest ograniczona, dlatego w sezonie rozsądnie jest zarezerwować bilety z wyprzedzeniem. Aktualne godziny otwarcia i ceny najlepiej sprawdzić u operatora tuż przed wyjazdem, bo zmieniają się z sezonu na sezon. Choć dla zwiedzających dostępny jest tylko krótki fragment, jaskinia jest znacznie dłuższa. Badacze poznali w niej odcinek rzędu tysiąca metrów, a według niektórych opracowań nawet więcej. Reszta systemu pozostaje niedostępna dla turystów. Co ją czyni wyjątkową geologicznie? Wimsener Höhle jest wyróżniona jako szczególny geotop oraz Geopoint UNESCO Geoparku Jury Szwabskiej. To oznacza, że uznano ją za jedno z kluczowych miejsc, w których można zobaczyć, jak woda przez tysiące lat drążyła wapienne podłoże regionu. Jaskinia jest też źródłem rzeki Zwiefalter Ach. Woda, która wypływa z podziemnego systemu, tworzy więc początek całego potoku, a krasowy charakter okolicy widać tu na własne oczy. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? W sąsiedztwie wejścia znajduje się ekologiczny gasthof Friedrichshöhle, w którym można zjeść po zwiedzaniu, a także wodny plac zabaw, który lubią rodziny z dziećmi. Okolica jest dobra na spacery, a niedaleko leży Zwiefalten, miasteczko znane z dawnego opactwa benedyktynów. Najczęstsze pytania Czy do jaskini naprawdę wpływa się łodzią? Tak. Wimsener Höhle jest jedyną w Niemczech jaskinią wodną dostępną dla zwiedzających na łodzi, a trasę prowadzi przewodnik. Jak głęboko wpływa się do środka? Odcinek turystyczny ma około 70 metrów. Cała jaskinia jest dłuższa, ale reszta nie jest udostępniona. Skąd nazwa Friedrichshöhle? Od księcia Fryderyka II, który odwiedził jaskinię w 1803 roku. Gdzie leży jaskinia? W gminie Hayingen na Jurze Szwabskiej, około trzech kilometrów na północ od Zwiefalten, w powiecie Reutlingen. Adres: Wimsen 1, Hayingen. Czy trzeba rezerwować bilety? Miejsc w łodziach jest mało, więc rezerwacja z wyprzedzeniem jest polecana, zwłaszcza w weekendy i wakacje. Dla kogo jest to miejsce? Dla rodzin, miłośników geologii, fotografów i każdego, kto chce zobaczyć coś innego niż typowa jaskinia ze schodami. Dzięki łodzi zwiedzanie jest łatwe i krótkie, a okolica wynagradza resztę dnia.
-
Blätterhöhle
Hagen
Blätterhöhle to jaskinia w dolinie rzeki Lenne, na wzgórzu Weißenstein w dzielnicy Holthausen miasta Hagen w Westfalii. Dziś dostępna jest tylko część dawniej większej jaskini skalnej, a o jej znaczeniu decydują nie formy naciekowe, lecz ślady ludzi sprzed kilkunastu tysięcy lat. Dla archeologów to jedno z najważniejszych stanowisk z epoki kamienia w Westfalii i w Zagłębiu Ruhry. Czym jest Blätterhöhle i gdzie leży? Jaskinia znajduje się w dolinie Lenne, u stóp Weißenstein, na terenie niemieckiego miasta Hagen w Nadrenii Północnej-Westfalii. Zachowany fragment to resztka większej niegdyś komory skalnej. Współrzędne obiektu to około 51,358° N i 7,551° E. Jak odkryto jaskinię? Jaskinię odkryli w 2004 roku członkowie grupy speleologicznej Arbeitskreis Kluterthöhle. Podczas prac przy pomiarze wąskiego korytarza natrafiono na ludzkie szczątki. Pierwsze oględziny specjalistów odbyły się w 2005 roku. Historyk Ralf Blank z Historisches Centrum Hagen rozpoznał kości jako znalezisko z epoki kamienia, choć część ekspertów uważała je za zaledwie kilkusetletnie. Miasto Hagen i Historisches Centrum sfinansowały czteroletnie badania archeologiczne. Co tu znaleziono? W jaskini odkryto szczątki ludzi z późnego paleolitu, wczesnego i późnego mezolitu oraz neolitu. Szczątki z mezolitu liczą do 11 300 lat i uchodzą za najstarszy bezpośredni dowód obecności człowieka współczesnego w Westfalii i regionie Ruhry. W 2022 roku znaleziono kolejne ludzkie szczątki z późnego paleolitu, sprzed około 12 000 lat. Przed wejściem do jaskini archeolodzy odkryli także palenisko sprzed około 9000 lat, trzy krzemienne groty strzał oraz fragment harpuna. Był to pierwszy przedmiot z kości lub poroża znaleziony przed Blätterhöhle. Jak przebiegały badania? Wykopaliska wstrzymano w 2009 roku z powodów finansowych, a w 2010 roku prace nad znaleziskami utknęły. Latem 2010 roku Niemieckie Towarzystwo Badawcze (DFG) zatwierdziło finansowanie projektu badawczego prowadzonego przez Uniwersytet Kolonii. Od 2014 roku badania toczą się w ramach konsorcjum kilku uniwersytetów, Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL), kraju związkowego Nadrenii Północnej-Westfalii i miasta Hagen. Wykopaliska prowadzi LWL. Gdzie zobaczyć znaleziska? Eksponaty z jaskini, wypożyczone od miasta Hagen, pokazuje Ruhr Museum w Essen. Wśród nich jest replika czaszki. To najprostszy sposób, by zobaczyć, co kryła Blätterhöhle. Najczęstsze pytania Czy Blätterhöhle jest ważna naukowo? Tak. Szczątki z kilku epok kamienia mają duże znaczenie dla badań archeologicznych, a projekt badawczy zyskał wsparcie DFG. Jak stare są znaleziska? Szczątki mezolityczne liczą do 11 300 lat, a późnopaleolityczne z 2022 roku około 12 000 lat. Kto prowadzi badania? Wykopaliskami kieruje LWL, a prace są częścią konsorcjum uniwersytetów, LWL, kraju związkowego i miasta Hagen. Czy można wejść do jaskini? Źródła, z których korzystaliśmy, nie podają informacji o zwiedzaniu ani zasadach wstępu. Przed wizytą sprawdź to w mieście Hagen lub w LWL. Znaleziska można obejrzeć w Ruhr Museum w Essen.
-
Jaskinia Barbarossy
Kyffhäuserland
Jaskinia Barbarossy (niem. Barbarossahöhle) to udostępniona turystom jaskinia w paśmie Kyffhäuser, przy miejscowości Rottleben w Turyngii we wschodnich Niemczech. Nie jest zwykłą jaskinią krasową: powstała w skale anhydrytowej, a taki typ obiektu turystycznego należy do wielkich rzadkości. Czym wyróżnia się ta jaskinia? Większość znanych jaskiń turystycznych wyrzeźbiła woda w wapieniu. Tutaj skałą jest anhydryt, czyli bezwodny siarczan wapnia. Źródła podają, że to jedna z zaledwie dwóch jaskiń udostępnionych zwiedzającym na świecie, które znajdują się w tym minerale. Często nazywa się ją gipsową, lecz ściśle rzecz biorąc poprawne określenie brzmi: jaskinia anhydrytowa. W środku czekają duże kawerny, rozległe groty i podziemne jeziorka. Wnętrze robi wrażenie przestrzenią, a nie tylko ozdobami naciekowymi. Dlaczego ściany wyglądają jak oklejone tapetą? Wilgotne powietrze w jaskini reaguje z anhydrytem. Na powierzchni skały powstaje gips, a ponieważ zwiększa on swoją objętość, tworzą się cienkie warstwy, które z czasem odspajają się od podłoża. Zwisają potem ze ścian i stropów podobnie jak odklejająca się tapeta. To zjawisko jest jednym z głównych powodów, dla których warto tu zajrzeć, bo trudno zobaczyć je w tak wyraźnej formie gdzie indziej. Jak odkryto jaskinię? Jaskinię natrafiono w 1865 roku podczas poszukiwań łupka miedzionośnego. Próba prowadzenia robót górniczych okazała się nieopłacalna, ale odkrycie przyciągnęło uwagę. Pierwsi zwiedzający weszli do środka już 28 kwietnia 1866 roku. Wtedy miejsce nazywano jeszcze Jaskinią Falkenburską. Skąd nazwa Barbarossa? Nazwa nawiązuje do legendy o cesarzu Fryderyku I Barbarossie, który według podania śpi w górze Kyffhäuser i czeka na odrodzenie cesarstwa. Pasmo to jest z nią związane od wieków, a w pobliżu stoi słynny pomnik Kyffhäuser. Plakatowa nazwa szybko się przyjęła, choć historycznie jaskinia nie ma nic wspólnego z cesarzem. Warto o tym pamiętać, żeby nie szukać tu śladów średniowiecznego władcy. Jak zwiedzać? Jaskinię można oglądać wyłącznie z przewodnikiem, w ramach zorganizowanej wycieczki. Obiekt leży na terenie Narodowego Geoparku Kyffhäuser. Informacje o godzinach i cenach biletów najlepiej sprawdzić bezpośrednio u operatora przed wyjazdem, ponieważ zmieniają się z sezonu na sezon. Podawane w różnych źródłach wymiary jaskini różnią się od siebie, więc nie warto traktować żadnej liczby jako pewnej: ogólnie mówi się o trasie liczonej w setkach metrów i bardzo dużej powierzchni podziemnych przestrzeni. W jaskini jest chłodno, więc przyda się ciepła warstwa ubrania nawet w upalny dzień. Wygodne buty z dobrą przyczepnością są wskazane, bo podłoże bywa wilgotne. Najczęstsze pytania Czy jaskinia ma coś wspólnego z cesarzem Barbarossą? Nie. Nazwa pochodzi od legendy związanej z Kyffhäuser, a nie od faktów historycznych dotyczących tego miejsca. Czy można zwiedzać na własną rękę? Nie, wstęp jest możliwy tylko z przewodnikiem. Dlaczego mówi się o niej jaskinia gipsowa, skoro to anhydryt? Na powierzchni skały powstaje gips, który tworzy charakterystyczne zwisające warstwy, dlatego potoczna nazwa się utrzymała. Geologicznie właściwe jest jednak określenie jaskinia anhydrytowa. Dla kogo to dobry cel wycieczki? Dla miłośników geologii, rodzin z dziećmi i osób zwiedzających Turyngię, które chcą połączyć jaskinię ze spacerem po paśmie Kyffhäuser.
-
Felsenlandschaft Hollenkammer
Lütersheim
Felsenlandschaft Hollenkammer to skalny pomnik przyrody w północnej Hesji, położony w pobliżu wsi Lütersheim, w powiecie Waldeck-Frankenberg. Miejsce łączy w sobie formacje skalne, niewielką jaskinię i lokalną legendę o ciemnych skrzatach, dlatego chętnie odwiedzają je zarówno piechurzy, jak i osoby ciekawe podań ludowych. Co to za miejsce? Hollenkammer figuruje jako pomnik przyrody (Naturdenkmal) w Hesji. Wikidata opisuje obiekt jako jaskinię i pomnik przyrody, a portal Komoot klasyfikuje go jako formację skalną o statusie pomnika przyrody, przypisaną do obszaru gminy Volkmarsen. Lokalna prasa pisze o spękanym masywie piaskowca, który kryje szczeliny i zagłębienia. Mieszkańcy nazywają jedno z nich po prostu jaskinią. Według katalogu jaskiń showcaves.com jest to jaskinia erozyjna, czyli powstała w wyniku wietrzenia i wymywania skały, a nie rozpuszczania wapienia. Nie należy się więc spodziewać rozległych korytarzy ani nacieków. To raczej skalna kryjówka w lesie, interesująca z powodu swojej formy i otoczenia. Gdzie leży i jak dojść? Obiekt znajduje się na północ od Lütersheim, mniej więcej 350 metrów od miejscowego boiska sportowego, na współrzędnych około 51,378 N i 9,112 E. Dojście prowadzi leśnymi ścieżkami. Komoot opisuje pętlę piesza zaczynającą się w Lütersheim, która mija Hollenkammer, a w okolicy prowadzi też do innego pomnika przyrody, Felsenlandschaft Tentenberg, w dolinie Unteres Wattertal. Warto zabrać wygodne, zakryte buty, bo teren skalisty bywa śliski. Legenda o Hollen Z miejscem związane jest podanie o Hollen, drobnych, ciemnych istotach przypominających gnomy. Miały przynosić ludziom szczęście, a na widok człowieka stawały się niewidzialne. W opowieści występuje także parobek z Lütersheim, który pracował w pobliżu skał. Nazwa Hollenkammer oznacza w wolnym tłumaczeniu komnatę Hollen i nawiązuje właśnie do tej tradycji. Czy warto odwiedzić? To dobry punkt na krótką wycieczkę po północnej Hesji, szczególnie dla osób lubiących miejsca niezbyt znane, bez infrastruktury turystycznej. Nie ma tu bileterii ani rozbudowanych tablic, a zwiedzanie zajmuje zwykle krótką chwilę. Najlepiej połączyć je z dłuższym spacerem po okolicznych lasach i dolinie Wattertal. Najczęstsze pytania Czy Hollenkammer to prawdziwa jaskinia? Tak, ale niewielka. Jest to jaskinia erozyjna w skałach piaskowcowych, a nie system podziemnych korytarzy. Czy wstęp jest płatny? Nie ma informacji o opłatach. Miejsce jest pomnikiem przyrody w lesie, dostępnym ze ścieżek. Kim są Hollen? To postacie z lokalnej legendy: małe, ciemne istoty podobne do gnomów, które przynosiły szczęście i znikały z oczu ludzi. Gdzie zacząć wędrówkę? Dobrym punktem wyjścia jest Lütersheim, skąd prowadzi trasa piesza obok Hollenkammer w stronę Tentenbergu. Czy to miejsce nadaje się dla rodzin? Dla starszych dzieci tak, o ile zadbają o odpowiednie obuwie i ostrożność na skalistym terenie. Legenda o skrzatach dodaje wycieczce atrakcyjności.
-
Halver Hülloch
Halver
Halver Hülloch to jaskinia i rezerwat przyrody w północnej części miasta Halver w regionie Sauerland (Nadrenia Północna-Westfalia, Niemcy). Wejście do podziemi znajduje się w dawnym kamieniołomie, a okolica leży nad potokiem Löhbach, na wschód od osady o tej samej nazwie. Czym jest Halver Hülloch? To system jaskiniowy w skałach wapiennych, objęty ochroną jako obszar chroniony o powierzchni około 6,6 hektara. Główny korytarz ma około 655 metrów długości. Jaskinia powstała z szczelin w skale, które przez tysiące lat wypłukiwała woda, stopniowo powiększając podziemne komory. Państwowa służba geologiczna Nadrenii Północnej-Westfalii wpisała ją do rejestru geotopów jako „Hülloch-Höhle bei Halver" (oznaczenie GK-4710-006). Co można tu zobaczyć? W jaskini widać naciekowe formy skalne oraz podziemną wodę. Zachowały się także ślady dawnej działalności górniczej: wyrobiska i otwory wiertnicze świadczą o tym, że miejsce było wykorzystywane przez człowieka, zanim stało się rezerwatem. Takie połączenie procesów naturalnych i śladów przemysłowej przeszłości czyni obiekt interesującym dla osób zainteresowanych geologią i historią regionu. Czy można wejść do środka? Nie. Jaskinia nie jest udostępniona turystom, a wejście jest zabezpieczone. Ograniczenie ma chronić przyrodę: wnętrze jest ważnym zimowiskiem nietoperzy, a także miejscem życia płazów i owadów. Zwiedzanie wnętrza nie jest więc częścią oferty, a wchodzenie do jaskini byłoby szkodliwe dla zwierząt, które zimują w niej w ciszy i stałej temperaturze. Jak zaplanować wizytę? Do rezerwatu można dotrzeć na pieszej wycieczce po okolicy Halveru. Trasy w rejonie Löhbach prowadzą przez leśny i pagórkowaty krajobraz Sauerlandu, a sam teren kamieniołomu przy wejściu warto obejrzeć z zewnątrz, trzymając się wyznaczonych ścieżek. Rezerwat to dobry punkt na krótką wycieczkę dla miłośników przyrody i geologii, którzy chcą połączyć spacer z poznaniem lokalnego geotopu. Najczęstsze pytania Czy Halver Hülloch to to samo co Hölloch w Szwajcarii? Nie. Szwajcarski Hölloch to jeden z najdłuższych systemów jaskiniowych na świecie, liczący ponad 200 kilometrów. Halver Hülloch to znacznie mniejsza jaskinia w Sauerlandzie. Jak długa jest jaskinia? Główny korytarz ma około 655 metrów. Czy w jaskini mieszkają zwierzęta? Tak. Zimują w niej nietoperze, a w okolicy żyją także płazy i owady, dlatego wejście jest zamknięte. Czy jest tu coś do zobaczenia poza jaskinią? Tak. Teren rezerwatu obejmuje dawny kamieniołom przy wejściu i dolinę potoku Löhbach, które można oglądać podczas spaceru po okolicy.
-
Steinernes Haus
Westerheim
Steinernes Haus – jaskinia z lodową komorą na Jurze Szwabskiej Steinernes Haus („Kamienny Dom") to jaskinia w gminie Westerheim w Badenii-Wirtembergii, na Jurze Szwabskiej. Wejście przypomina monumentalny portal wykuty w skale, a we wnętrzu czeka obszerna sala, w której nawet w upalne lato panuje chłód. Jaskinia jest ogólnodostępna, leży przy szlaku i świetnie nadaje się na przystanek podczas pieszej wędrówki po okolicy. Co to za miejsce? Steinernes Haus to jaskinia wtórna, czyli forma krasowa powstała w skałach węglanowych. Wejście znajduje się w skałach tzw. dolnego wapienia masywnego z jury górnej. Łączna długość jaskini wynosi około 55 metrów. Większość z tego zajmuje sala wejściowa, mierząca około 35 metrów długości i około 8 metrów wysokości. Wikidata klasyfikuje obiekt jako pomnik przyrody, a państwowy urząd geologiczny Badenii-Wirtembergii (LGRB) wymienia go wśród obiektów geoturystycznych i oznacza jako chroniony. Dlaczego w środku jest tak zimno? Sala ma kształt przypominający worek. Zimne powietrze zalega w niej i nie ma jak wypłynąć, dlatego jaskinia działa jak naturalna pułapka chłodu, a dawniej mówiono o niej także jako o lodowni. Zimą na sklepieniu tworzą się lodowe stalaktyty. Latem temperatura w środku utrzymuje się na poziomie zaledwie kilku stopni, według opisów w granicach 3–5 °C, więc warto zabrać ciepłą bluzę, nawet gdy na zewnątrz jest upał. Legenda o zakonnicach Z miejscem związana jest miejscowa opowieść. Według niej jaskinia służyła zakonnicom z Wiesensteig jako schronienie w razie niebezpieczeństwa. Trudno powiedzieć, ile w tym prawdy, ale solidne, widoczne z daleka wejście łatwo sobie wyobrazić jako kryjówkę. Jak dojść i co zobaczyć obok? Steinernes Haus leży po drugiej stronie doliny, około 200 metrów od słynniejszej jaskini Schertelshöhle. Dzięki temu można odwiedzić obie podczas jednej wycieczki. Jaskinia wchodzi też w skład lokalnej trasy tematycznej, tzw. szlaku epoki lodowcowej (Eiszeitpfad) i wędrówki jaskiniowej wokół Westerheim, opisywanych przez lokalnych organizatorów tras i portale turystyczne. Obiekt należy do Geoparku Jury Szwabskiej, który prezentuje go w ramach „podróży w głąb historii Ziemi". Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Jaskinia jest swobodnie dostępna, więc nie ma kas ani godzin otwarcia. Jak długa jest jaskinia? Ma około 55 metrów, z czego sala wejściowa to około 35 metrów długości i 8 metrów wysokości. Jaka temperatura panuje w środku? Latem zwykle nie przekracza kilku stopni, według opisów 3–5 °C. Zimą na sklepieniu widać lodowe stalaktyty. Czy warto połączyć wizytę z innymi miejscami? Tak. Po drugiej stronie doliny, około 200 metrów dalej, leży Schertelshöhle, a całą okolicę można zwiedzać szlakiem pieszym. W jakiej skale powstała jaskinia? W dolnym wapieniu masywnym z jury górnej, typowym dla Jury Szwabskiej. Wskazówki praktyczne Załóż mocne buty, bo okolice jaskiń bywają śliskie, a w sali wejściowej przez cały rok jest chłodno. Latarka czołowa przyda się, jeśli chcesz zajrzeć w głębsze zakamarki. Pamiętaj, że jaskinia jest obiektem chronionym: nie zostawiaj śmieci, nie łam nacieków i nie zakłócaj spokoju zwierząt, które mogą w niej przebywać. Najlepiej planować wycieczkę wiosną lub latem, gdy szlaki są suche, ale zimą wejście z lodowymi formami także wygląda efektownie.
-
Sirgenstein Cave
Blaubeuren
Jaskinia Sirgenstein (niem. Sirgensteinhöhle) to niewielka jaskinia w skale wapiennej w okolicach Blaubeuren, w środkowej części Jury Szwabskiej w południowych Niemczech. Znana jest przede wszystkim archeologom, ale dla osób zainteresowanych prehistorią to jeden z ciekawszych przystanków w dolinie rzeki Ach. Gdzie leży jaskinia Sirgenstein? Otwór jaskini znajduje się wewnątrz skały zwanej Sirgenstein, wysokiej na około 20 metrów. Leży na wysokości 565 m n.p.m., mniej więcej 35 metrów nad dnem doliny Ach. Współrzędne to około 48,387° N, 9,761° E. Okolica należy do krajobrazu Jury Szwabskiej, czyli wapiennego pasma o licznych skałach i jaskiniach. Co tu odkryto? Stanowisko badał w 1906 roku archeolog R. R. Schmidt. Podczas prac znalazł ślady obecności ludzi w pradziejach i zarejestrował pełny przekrój warstw, od paleolitu po neolit. Taki nieprzerwany układ osadów jest dla badaczy bardzo cenny, bo pozwala śledzić zmiany w czasie w jednym miejscu. W opracowaniu z 1910 roku Schmidt zaproponował podejście, które zainspirowało kolejne pokolenia archeologów. Umieścił stanowisko w kontekście całego regionu geograficznego i szerokiego tła naukowego. Porównał też układ warstw w Sirgenstein z warstwami stanowisk prehistorycznych we Francji, co dało wartościowe wyniki i pokazało, jak łączyć dane z odległych regionów. Koralik z kła mamuta i sztuka epoki lodowej W jaskini znaleziono koraliki z kości słoniowej mamuta, których wiek szacuje się na 35–39 tysięcy lat. To świadectwo wczesnej sztuki i ozdób noszonych przez ludzi epoki lodowej. Przedmioty tego rodzaju pokazują, że mieszkańcy Jury Szwabskiej nie tylko radzili sobie z surowym klimatem, ale też tworzyli rzeczy o znaczeniu symbolicznym. Wpis na listę UNESCO W 2017 roku jaskinia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część obiektu „Jaskinie i sztuka epoki lodowcowej na Jurze Szwabskiej". Powodem jest jej znaczenie historyczne i kulturowe oraz to, że dokumentuje rozwój sztuki paleolitycznej. Sirgenstein jest więc jednym z ogniw większego zespołu stanowisk, które razem opowiadają o początkach ludzkiej kreatywności w Europie. Dla kogo to miejsce? To dobra propozycja dla miłośników archeologii, historii i spacerów po dolinie Ach. Jaskinia jest niewielka, więc nie należy oczekiwać rozległych komór ani efektownych nacieków. Wartość miejsca leży w jego historii: w tym, że tutaj ponad sto lat temu opisano kompletną sekwencję warstw i że tu odnaleziono jedne z najstarszych ozdób wykonanych przez ludzi. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się jaskinia Sirgenstein? W okolicach Blaubeuren, w dolinie rzeki Ach, w środkowej Jurze Szwabskiej w Niemczech. Czy jest na Liście UNESCO? Tak, od 2017 roku, w ramach obiektu poświęconego jaskiniom i sztuce epoki lodowcowej na Jurze Szwabskiej. Co w niej znaleziono? Ślady obecności ludzi od paleolitu do neolitu oraz koraliki z kości słoniowej mamuta sprzed około 35–39 tysięcy lat. Kto ją badał? Archeolog R. R. Schmidt, który prowadził wykopaliska w 1906 roku i opublikował wyniki w 1910 roku. Jak duża jest skała? Skała Sirgenstein ma około 20 metrów wysokości, a jaskinia leży około 35 metrów nad dnem doliny.
-
Nikolaushöhle
Veringenstadt (Stadt)
Nikolaushöhle to krasowa jaskinia w okolicy Veringenstadt, niewielkiego miasteczka w powiecie Sigmaringen w Badenii-Wirtembergii. Jest znana przede wszystkim z tego, że ludzie bywali tu już w epoce kamienia, a dziś chroni ją status geotopu. Gdzie leży Nikolaushöhle? Jaskinia znajduje się na terenie gminy Veringenstadt, w południowej części Niemiec, na pograniczu Jury Szwabskiej. Wejście otwiera się około 350 metrów na południe od ruin zamku w Veringenstadt, mniej więcej 40 metrów nad dnem doliny rzeki Lauchert. Dzięki temu miejsce łatwo połączyć ze spacerem po okolicy: wąska dolina, skalne ściany i ruiny zamkowe tworzą krajobraz typowy dla tej części Szwabii. Jak wygląda jaskinia w środku? To nie jest rozległy system korytarzy, lecz jaskinia o długości około 52 metrów. Jej trzon stanowi jeden wznoszący się korytarz, który w najszerszym miejscu ma do 15 metrów szerokości i do 5 metrów wysokości. Taka przestrzeń zapewniała schronienie przed deszczem i wiatrem, a jednocześnie była łatwa do zamieszkania, co tłumaczy zainteresowanie nią zarówno zwierząt, jak i ludzi. Jaskinia jest formą krasową, czyli powstała w skale wapiennej w wyniku wieloletniego działania wody. Co znaleziono w Nikolaushöhle? Dla archeologów jest to ciekawe stanowisko. Według krajowego urzędu geologicznego Badenii-Wirtembergii (LGRB) znaleziono tu narzędzia z młodszego paleolitu oraz przedmioty pochodzące z okresu od neolitu aż po epokę wędrówek ludów. Oznacza to, że z jaskini korzystano z przerwami przez bardzo długi czas, od późnej epoki lodowcowej po wczesne średniowiecze. Przed człowiekiem jako schronienie służyła ona także niedźwiedziom jaskiniowym. W literaturze naukowej wspomina się również, że jeden z kamiennych artefaktów z Nikolaushöhle daje się dopasować do artefaktu z pobliskiego stanowiska Schafstall II. Wskazuje to na związki między tymi miejscami i na to, że okoliczne groty tworzyły w pradziejach swego rodzaju zespół osadniczy. Czy jaskinia jest chroniona? Tak. Nikolaushöhle została wpisana na listę geotopów, czyli obiektów przyrody nieożywionej wartych ochrony ze względu na znaczenie naukowe i krajobrazowe. Dlatego warto zachować ostrożność: nie niszczyć skał, nie zabierać żadnych znalezisk i nie zostawiać śladów swojej wizyty. Dla kogo to miejsce? dla osób zainteresowanych prehistorią i archeologią, dla miłośników jaskiń i geologii krasu, dla pieszych wędrujących doliną Lauchert i zwiedzających ruiny zamku w Veringenstadt, dla rodzin, które lubią krótkie wycieczki z elementem odkrywania. Najczęstsze pytania Jak długa jest Nikolaushöhle? Ma około 52 metrów długości, a główny korytarz wznosi się łagodnie w głąb skały. Czy w jaskini mieszkali ludzie z epoki kamienia? Tak, znaleziono tu narzędzia z młodszego paleolitu, a także przedmioty z późniejszych epok, od neolitu po okres wędrówek ludów. Gdzie dokładnie jest wejście? Około 350 metrów na południe od ruin zamku w Veringenstadt, na wysokości mniej więcej 40 metrów nad doliną rzeki Lauchert. Czy jaskinia jest objęta ochroną? Tak, jest geotopem, więc obowiązują zasady szacunku dla przyrody i stanowiska archeologicznego. Czy to dobre miejsce na dłuższą wyprawę? Raczej jako przystanek na trasie. Jaskinia jest niewielka, ale w połączeniu z zamkiem i doliną Lauchert wystarczy na przyjemną, krótką wycieczkę. Warto też pamiętać, że Veringenstadt jest bardzo małą miejscowością, więc nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej. Dobre buty, latarka i zapas czasu na spokojne rozejrzenie się po okolicy w zupełności wystarczą, żeby poczuć, dlaczego ludzie wybierali to miejsce przez tysiące lat.
-
Elsachbröller
Bad Urach
Elsachbröller to aktywna jaskinia wodna na Jurze Szwabskiej w Badenii-Wirtembergii. Dwa jej wejścia leżą między miastem Bad Urach a wsią Grabenstetten, zaledwie około 150–200 metrów od znanej Falkensteiner Höhle. To obiekt dla speleologów, nie dla zwykłych turystów, ale warto go znać, bo jest częścią jednego z ciekawszych krajobrazów krasowych regionu. Czym jest Elsachbröller? Jaskinia jest czynnym systemem wodnym. Woda krąży w niej przez cały rok, a podczas intensywnych opadów i roztopów wypływa z wejść w dużych ilościach. Według opisów regionalnych właśnie huk wody dał jaskini nazwę: niemieckie słowo „brüllen" znaczy „ryczeć", a pierwszy człon nawiązuje do potoku Elsach, który stąd zasila dolinę. Jak wygląda jej wnętrze? Korytarze są miejscami bardzo ciasne i silnie zamulone, a w systemie występuje wiele syfonów, czyli odcinków całkowicie zalanych wodą. Z tego powodu poruszanie się po jaskini wymaga doświadczenia, odpowiedniego sprzętu i dobrej znajomości technik jaskiniowych. Źródła opisujące obiekt zgodnie ostrzegają przed samodzielnym wchodzeniem do środka, a jedno z wejść jest narażone na zawalenie. Związek z Falkensteiner Höhle Elsachbröller i sąsiednia Falkensteiner Höhle należą do jednego układu hydrologicznego. Potok Elsach wypływa w dużej części z Falkensteiner Höhle, a tylko częściowo z Elsachbröller. Część badaczy uważa Elsachbröller za dalszy ciąg jaskini Falkenstein. Dla odwiedzających oznacza to, że oba miejsca da się obejrzeć podczas jednej wycieczki. Czy można tu zajrzeć jako turysta? Wchodzenie do jaskini jest zarezerwowane dla doświadczonych grotołazów. Zwykły turysta może za to obejrzeć okolicę wejść z zewnątrz i skorzystać z pętli pieszych prowadzących doliną Elsach oraz do Falkensteiner Höhle. Warto zachować dystans od otworów jaskini, zwłaszcza po deszczach i w okresie topnienia śniegu, gdy wypływa z nich dużo wody. Najczęstsze pytania Gdzie leży Elsachbröller? Na Jurze Szwabskiej, między Bad Urach a Grabenstetten w Badenii-Wirtembergii, niedaleko Falkensteiner Höhle. Czy jaskinia jest udostępniona zwiedzającym? Nie. To trudna jaskinia wodna z syfonami, przeznaczona dla doświadczonych speleologów. Skąd wzięła się nazwa? Od huku wody wypływającej z jaskini podczas ulew i roztopów oraz od potoku Elsach. Czy jest powiązana z Falkensteiner Höhle? Tak, oba obiekty leżą bardzo blisko siebie i są związane z tym samym przepływem wody. Czy warto tu przyjechać? Jeśli lubisz krasowe krajobrazy i piesze wędrówki po Jurze Szwabskiej, okolica jaskiń jest dobrym celem na kilkugodzinny spacer. Samą jaskinię oglądasz wyłącznie z zewnątrz. Praktyczne wskazówki Zabierz solidne obuwie, bo w dolinie i przy wejściach bywa błotniście i mokro. Nie próbuj wchodzić do otworów jaskini ani zaglądać głęboko do środka. Sprawdź prognozę pogody: po opadach poziom wody szybko rośnie, a okolica wejść staje się niebezpieczna. Wycieczkę łatwo połączyć z odwiedzinami w Bad Urach i innymi punktami Jury Szwabskiej.
-
Hausener Bröller
Trochtelfingen
Hausener Bröller to krasowa jaskinia w miejscowości Hausen an der Lauchert, należącej do miasta Trochtelfingen w powiecie Reutlingen (Badenia-Wirtembergia). Jest objęta ochroną jako pomnik przyrody i wpisana jako geotop. To źródłowa jaskinia o łącznej długości korytarzy 414 metrów, z której po obfitych opadach wypływa wartki strumień. Gdzie leży Hausener Bröller? Jaskinia znajduje się w zabudowie wsi Hausen, nad rzeką Lauchert, na Jurze Szwabskiej. Wejście to niewielki otwór u podnóża skalnej ściany przy ulicy Brunnenstraße. Ma około trzech metrów szerokości i niecały metr wysokości, więc nie jest to jaskinia z dużym, efektownym portalem. Współrzędne to około 48,305° N, 9,193° E. Jak powstała i dlaczego tak się nazywa? Korytarze wyżłobiła woda w wapieniach górnej jury, typowych dla krasowych obszarów Jury Szwabskiej. Część komór jest zalana, a woda utrzymuje się w jaskini także podczas dłuższych okresów suszy. Nazwa pochodzi od lokalnego słowa „bröllern", oznaczającego huczenie lub ryk. Odnosi się do odgłosu wody, która po ulewach i w czasie roztopów wypływa z otworu jako spory strumień. Co wiadomo o badaniach jaskini? Eksploracja ma tu długą historię. Mieszkańcy wsi zeszli w głąb jaskini już w 1953 roku, aż do labiryntu syfonów, czyli korytarzy całkowicie wypełnionych wodą. W 1959 roku wyprawa grupy grotołazów i grupy młodzieżowej opisała i zmierzyła kolejne partie jaskini. W latach 90. grotołazi kilkakrotnie odpompowywali wodę, aby dotrzeć dalej, a w 1993 roku odbyła się wspólna akcja pompowania kilku grup jaskiniowych. Raport z 1999 roku opisuje te działania oraz pobór wody w przepompowni na północnym skraju Hausen. Jaskinia zainteresowała też badaczy historii krasu w dolinie Lauchert. Czy można wejść do środka? Hausener Bröller to jaskinia wodna z zalanymi odcinkami, w której poziom wody gwałtownie rośnie po deszczach. Eksploracja wymaga doświadczenia grotołazów i sprzętu, a dla zwykłego turysty jest to przede wszystkim obiekt do obejrzenia z zewnątrz. Informacji o oficjalnych zasadach dostępu nie znaleziono, dlatego przed wizytą warto sprawdzić je w urzędzie miasta Trochtelfingen. Najczęstsze pytania Czy Hausener Bröller jest chronioną jaskinią? Tak. Jest wpisana jako pomnik przyrody i geotop w Badenii-Wirtembergii. Jak długa jest jaskinia? Znane korytarze mają łącznie 414 metrów, a część z nich jest zalana wodą. Co oznacza nazwa Bröller? Pochodzi od lokalnego słowa „bröllern", czyli huczeć lub ryczeć. Nawiązuje do odgłosu wody wypływającej z jaskini po silnych opadach. Czy jaskinia ma wodę przez cały rok? Tak. Woda utrzymuje się w niej także w czasie dłuższej suszy, a najwięcej wypływa po ulewach i w okresie topnienia śniegu. Gdzie jest wejście? U podnóża skalnej ściany przy ulicy Brunnenstraße w Hausen an der Lauchert, w dzielnicy Trochtelfingen.
-
Riesending-Schachthöhle
Bischofswiesen
Riesending-Schachthöhle to najdłuższa i najgłębsza znana jaskinia w Niemczech, ukryta w masywie Untersberg w Alpach Berchtesgadeńskich, na terenie bawarskiej gminy Bischofswiesen. To obiekt dla speleologów, nie dla turystów, ale jego historia należy do najgłośniejszych opowieści jaskiniowych w Europie. Czym jest Riesending? Jaskinia jest studnią krasową, czyli systemem pionowych szybów prowadzących głęboko w skalny masyw. Zmierzona długość korytarzy wynosi 27,3 km, a głębokość około 1149 m. Daje jej to pierwsze miejsce w Niemczech pod każdym względem. Masyw Untersberg leży na granicy z Austrią, w pobliżu Salzburga i Berchtesgaden, dlatego jaskinię opisuje się często jako położoną na pograniczu obu krajów. Bawarski Urząd Ochrony Środowiska (LfU) wpisał ją na listę szczególnie cennych geotopów. Oznacza to, że uznano ją za wyjątkowe stanowisko geologiczne, warte ochrony ze względu na swoją wartość naukową. Kto ją odkrył? Jaskinię odkryli jesienią 1996 roku badacze z Arbeitsgemeinschaft für Höhlenforschung Bad Cannstatt, stowarzyszenia speleologicznego ze Stuttgartu. Od tamtej pory kolejne wyprawy stopniowo mierzyły i dokumentowały system korytarzy, który okazał się znacznie rozleglejszy, niż zakładano na początku. Prace eksploracyjne trwają, a podawane wymiary mogą się zmieniać wraz z kolejnymi pomiarami. Dlaczego jest tak znana? Międzynarodową sławę przyniosła jej akcja ratunkowa w czerwcu 2014 roku. Johann Westhauser, doświadczony speleolog uczestniczący w badaniach jaskini, został poważnie ranny w głowę po upadku kamieni, na dużej głębokości i wiele godzin marszu od wyjścia. Akcja trwała od 8 do 19 czerwca i według relacji mediów wzięło w niej udział ponad siedemset osób z kilku krajów, w tym ratownicy górscy i lekarze zjeżdżający do jaskini. Poszkodowanego udało się wynieść na powierzchnię żywego. Historia obiegła światowe media i do dziś jest przywoływana jako przykład skomplikowanej współpracy służb ratunkowych. Czy można tam wejść? Po akcji wejście do jaskini zabezpieczono solidną stalową kratą, aby uniemożliwić wejście osobom bez doświadczenia. Wstęp wymaga zgody gminy Bischofswiesen, a eksploracja ma być możliwa tylko w wyjątkowych przypadkach, głównie w celach badawczych. Wyprawa w głąb to wielodniowe, ekstremalnie wymagające przedsięwzięcie, dla zespołów z doskonałym sprzętem i przygotowaniem. Co zobaczyć w okolicy? Dla zwykłego turysty dostępne są okoliczne szlaki w Alpach Berchtesgadeńskich oraz widoki na masyw Untersberg. Region należy do najpiękniejszych w Bawarii, a w pobliżu leżą Berchtesgaden i Salzburg. Warto traktować Riesending jako ciekawostkę geologiczną i historyczną, o której dobrze wiedzieć, patrząc na górskie zbocza. Najczęstsze pytania Czy Riesending-Schachthöhle jest najgłębszą jaskinią Niemiec? Tak, z głębokością około 1149 m i długością 27,3 km jest najdłuższą i najgłębszą znaną jaskinią w kraju. Gdzie dokładnie leży? W masywie Untersberg w Alpach Berchtesgadeńskich, na terenie gminy Bischofswiesen w Bawarii, przy granicy z Austrią. Kiedy ją odkryto? Jesienią 1996 roku, przez badaczy z Arbeitsgemeinschaft für Höhlenforschung Bad Cannstatt. Czy turysta może tam zejść? Nie. Wejście jest zamknięte stalową kratą, a dostęp przyznaje gmina wyjątkowo, zwykle na potrzeby badań. Z czego jest znana? Z ratowania Johanna Westhausera w czerwcu 2014 roku, o którym informowały media na całym świecie.
-
Brunnenhöhle
Oberkochen
Brunnenhöhle to chroniony pomnik przyrody w lesie Brunnenhalde, tuż przy Oberkochen w Badenii-Wirtembergii. Z około 145 metrami korytarzy uchodzi za najdłuższą jaskinię w powiecie Ostalb (Ostalbkreis). Wejście leży zaledwie kilkaset metrów od zakładów Zeiss, a mimo to jaskinia pozostaje miejscem dla wąskiego grona speleologów, a nie dla zwykłych turystów. Czym jest Brunnenhöhle? To jaskinia krasowa wycięta w grubych ławicach wapienia jurajskiego (tzw. biała jura). Korytarze, sale i wysokie kominy wypłukał dawny, znacznie większy potok jaskiniowy, który korozyjnie poszerzał szczeliny w skale. Dziś w niektórych miejscach widać jeszcze ślady dawnego przepływu wody oraz wyżłobione ściany. Najwyższe partie osiągają około 7 metrów wysokości. Wewnątrz występują aktywne nacieki, a w głębi dwa podziemne jeziora z niewielkim strumieniem i licznymi formami naciekowymi. Niektóre blaszki naciekowe mają nietypowe barwy, co czyni jaskinię interesującą także dla fotografów i badaczy minerałów. Jak odkryto jaskinię? Historia zaczyna się w 1967 roku. Lis wykopał norę w skalnej ścianie w Brunnenhalde, a to nasunęło przypuszczenie, że za nią kryje się wejście do jaskini. Siedmiu młodych pracowników zakładów Zeiss, mieszkających w okolicy, zaczęło wieczorami odkopywać przejście. Pierwsze prace doprowadziły do korytarza o długości około 20 metrów. Kolejny przełom wydłużył główny ciąg do 85 metrów. W latach 1977–1978 grupa badaczy jaskiń ze Stuttgartu doszła do 123 metrów, a w jesieni 1979 roku odkryto ważny korytarz boczny. Łącznie eksplorowano ją w latach 1976–1979, a w 1977 i 1978 roku odkryto podziemny potok i dwa jeziora z naciekami. Obecnie podaje się około 145 metrów długości. Czy do jaskini można wejść? Nie jest ona udostępniona zwiedzającym. Dwa wąskie przełazy oraz zamykana brama mają odstraszać nieuprawnione osoby, a jaskinia jest objęta ochroną jako pomnik przyrody (obszar około 0,5 ha). Wypad w to miejsce ma sens jedynie jako spacer po lesie i oglądanie okolicy; do środka bez zgody właściwych organizacji nie należy wchodzić. Co warto zobaczyć w okolicy? Wejście znajduje się u podnóża skały zwanej Brunnenstein, mniej więcej 20–40 metrów powyżej źródła Brunnenquelle (źródła podają różne wartości). Obok biegnie Karstquellenweg, ścieżka poświęcona źródłom krasowym regionu, którą można połączyć ze spacerem po lesie Brunnenhalde. To dobra okazja, by zobaczyć, jak woda kształtuje krajobraz Jury Szwabskiej także na powierzchni. Najczęstsze pytania Czy Brunnenhöhle jest otwarta dla turystów? Nie, jaskinia jest zamknięta dla publiczności i chroniona jako pomnik przyrody. Jak długa jest jaskinia? Według lokalnych opracowań około 145 metrów, co czyni ją najdłuższą w powiecie Ostalb. Kto ją odkrył? Siedmiu młodych pracowników zakładów Zeiss z Oberkochen, od 1967 roku, po tym jak lisia nora wskazała możliwe wejście. Czy jaskinia może być dłuższa? Badacze spodziewali się, że cały system przekroczy 200 metrów, a w pobliżu źródła i osadów trawertynowych podejrzewano niżej położony, jeszcze niezbadany układ korytarzy.
-
Lichterhöhle
Kleinhennersdorf
Lichterhöhle (Jaskinia Światła) to jedna z największych i najłatwiej dostępnych jaskiń w Szwajcarii Saskiej, położona na południowym stoku góry stołowej Kleinhennersdorfer Stein, w gminie Gohrisch w niemieckiej Saksonii. Dojście prowadzi z wiosek Kleinhennersdorf i Papstdorf, a sama wyprawa łatwo łączy się z całodzienną wędrówką po okolicznych skałach. Gdzie leży Lichterhöhle? Jaskinia znajduje się w paśmie skał Szwajcarii Saskiej, na terenie Parku Narodowego i jego otoczenia, w pobliżu Gohrisch, nieopodal Königsteinu i Bad Schandau. Górą, pod którą się ukrywa, jest Kleinhennersdorfer Stein, typowa dla regionu góra stołowa z piaskowca, o stromych ścianach i płaskim szczycie. Okolica leży na szlaku wędrówek z Papstdorfu w stronę Papststein, a ścieżki prowadzą tu przez las i skalne grzędy. Jak powstała jaskinia? Lichterhöhle należy do jaskiń szczelinowych w warstwowym piaskowcu typu Schrammstein. Wnętrze ukształtowały naturalne spękania i warstwy skały, które z czasem się rozeszły i utworzyły obszerną, wysoką komorę. Do jej wyglądu przyczynił się także człowiek: około 1870 roku w tym miejscu rozpoczęto eksploatację piaskowca, który mielono na piasek do szorowania. Ślady dawnej działalności są jednym z powodów, dla których jaskinia jest dziś większa niż sama natura by ją utworzyła. Co zobaczyć w środku i w okolicy? Turyści opisują Lichterhöhle jako największą i najłatwiej dostępną jaskinię w tej części gór. Czasem służy jako schronienie na nocleg, dlatego bywa odwiedzana nie tylko przez spacerowiczów. Na zboczu Kleinhennersdorfer Stein znajdują się jeszcze dwie inne znane jaskinie, Hampelhöhle i Eishöhle (Jaskinia Lodowa), które wymienia leśny urząd Saksonii. Dzięki temu łatwo zaplanować krótką pętlę po kilku skalnych grotach. Jak dojechać i ile czasu zaplanować? Do Papstdorfu dojeżdżają autobusy linii 244a i 244b, a przystanek Papstdorf przy gospodzie „Zur Hoffnung" jest dobrym punktem startu. Samochód można zostawić w okolicznych wioskach. Sama wizyta w jaskini zajmuje zwykle od 15 do 30 minut, ale większość osób łączy ją z dłuższą trasą górską. Jaskinia jest dostępna przez cały rok, jednak zimą ścieżki bywają oblodzone, więc przyda się solidne obuwie. Psy są na szlakach co do zasady mile widziane. Najczęstsze pytania Czy Lichterhöhle jest łatwo dostępna? Tak, to najłatwiej osiągalna jaskinia w okolicy. Dojście nie wymaga sprzętu wspinaczkowego, wystarczą buty trekkingowe. Gdzie leży jaskinia? Na południowym stoku góry Kleinhennersdorfer Stein, w gminie Gohrisch, w Szwajcarii Saskiej. Ile czasu zająć wizytą? Samo zwiedzanie to 15–30 minut. Z dojściem i powrotem warto zarezerwować pół dnia, a z dłuższą wędrówką cały dzień. Czy są w pobliżu inne jaskinie? Tak, Hampelhöhle i Eishöhle na tej samej górze. Czy można tu przyjechać zimą? Tak, ale szlaki bywają oblodzone. Wskazówki praktyczne Zabierz latarkę, jeśli chcesz dokładniej obejrzeć wnętrze, i ciepłą odzież, bo w jaskini jest chłodniej niż na zewnątrz. Najlepiej połączyć wizytę z wejściem na Kleinhennersdorfer Stein oraz trasą w stronę Papststein, gdzie panoramy wynagradzają trud podejścia.
-
Döbritzer Höhlen
Döbritz
Döbritzer Höhlen to trzy jaskinie w Turyngii, położone w dolinie Gamsental, na południe od wsi Döbritz w powiecie Saale-Orla-Kreis. Nazywają się Wüste Scheuer, Kniegrotte i Urdhöhle. Leżą w skalnym masywie z dolomitu i wapienia cechsztyńskiego, który miejscowi określają mianem Döbritzer Schweiz, czyli „Szwajcarii Döbrickiej". To stanowisko archeologiczne, w którym ślady obecności człowieka sięgają epoki kamienia. Co to za miejsce i gdzie leży? Masyw tworzą skalne szczeliny, kominy i trzy wymienione jaskinie. Całość znajduje się na uboczu, wśród lasu i skał, nieco ponad pół godziny marszu od zabudowań wsi. Współrzędne obiektu to około 50,688 N i 11,641 E. Okolica jest spokojna i dobrze nadaje się na krótką wycieczkę piesza połączoną z odrobiną historii. Wüste Scheuer – schronisko pod okapem skalnym Jaskinię odkrył w 1884 roku Robert Eisel, regionalny historyk z Gery. Od razu rozpoznał w niej prehistoryczne miejsce zamieszkania. W latach 1925 i 1926 prowadzili tu wykopaliska Alfred Götz oraz Hess von Wichendorf. Pod okapem skalnym znaleziono liczne zabytki paleolityczne. Niestety zbiór zaginął podczas drugiej wojny światowej, dlatego dziś nie da się dokładnie odtworzyć, jak dokładnie to miejsce wykorzystywano. Kniegrotte – ślady kultury magdaleńskiej Kniegrotte w 1930 roku odkrył Martin Richter, badacz amator. Przez kolejne osiem lat sam prowadził tu wykopaliska. Znaleziska wskazują na kulturę magdaleńską, czyli schyłek epoki lodowcowej. Do najciekawszych zabytków należą drzewce z poroża renifera oraz zdobione groty harpunów. Takie przedmioty pokazują, że łowcy bawiący w dolinie dbali nie tylko o użyteczność narzędzi, lecz także o ich ozdobę. Urdhöhle – szczątki ludzkie sprzed tysięcy lat Urdhöhle jest znana przede wszystkim z odkryć antropologicznych. W jej górnej sali znaleziono rozproszone szczątki co najmniej jednej osoby z okresu borealnego, a także kilka kości drugiej. Według doniesień wykopaliska z lat 1946 i 1959 przyniosły ponadto niewielką figurkę niedźwiedzia wyrzeźbioną z kości czaszki. Szczegóły tych znalezisk bywają w opracowaniach opisywane różnie, więc warto traktować je ostrożnie. Dlaczego warto tu zajrzeć? Zabytki pokazują, że jaskinie odwiedzano z przerwami od czasów kultury graweckiej, a więc przez bardzo długi okres prehistorii. Dla miłośników archeologii to ciekawy przykład, jak w jednym niewielkim masywie skalnym nakładają się ślady różnych epok: łowców epoki lodowcowej, ludzi mezolitu i późniejszych odwiedzających. Najczęstsze pytania Gdzie leżą Döbritzer Höhlen? W dolinie Gamsental, na południe od Döbritz, w powiecie Saale-Orla-Kreis w Turyngii. Ile jaskiń tworzy to stanowisko? Trzy: Wüste Scheuer, Kniegrotte i Urdhöhle. Jakie znaleziska stąd pochodzą? Zabytki paleolityczne spod okapu Wüste Scheuer, wyroby z poroża renifera i zdobione groty harpunów z Kniegrotte oraz szczątki ludzkie z Urdhöhle. Czy da się zobaczyć oryginalne znaleziska na miejscu? Nie, to stanowisko archeologiczne w terenie. Część zbiorów z Wüste Scheuer zaginęła w czasie wojny, więc pozostaje podziwiać same skały i krajobraz. Dla kogo to miejsce? Dla osób lubiących spokojne spacery po lesie, geologię i archeologię. Warto zabrać wygodne buty, bo teren jest skalisty i nierówny.
-
Brunnensteighöhle
Bad Überkingen
Brunnensteighöhle to wodonośna jaskinia krasowa na skraju Jury Szwabskiej, w okolicy wsi Aufhausen, części miejscowości Bad Überkingen w powiecie Göppingen (Badenia-Wirtembergia). Leży przy północnej krawędzi Alby, zwanej Albtrauf, i jest jednym z ciekawszych punktów przyrodniczych tej części Jury. Z jaskini wypływa niewielki strumień, który poniżej tworzy kaskadę. Gdzie leży Brunnensteighöhle? Jaskinia znajduje się na północ od Aufhausen, na zalesionym stoku Albtrauf, czyli stromego brzegu wyżyny, który opada ku Kotlinie Szwabskiej. Bad Überkingen jest znane jako uzdrowisko ze źródłami mineralnymi, a okoliczne doliny należą do popularnych terenów pieszych wędrówek. Jaskinię najłatwiej połączyć z trasą spacerową zaczynającą się w Aufhausen. Jak powstała jaskinia? Brunnensteighöhle wykształciła się w wapieniach górnej jury. Według opracowań niemieckiej służby geologicznej Badenii-Wirtembergii (LGRB) znajduje się w dolnej części warstwy tzw. wapieni dobrze warstwowanych (Wohlgeschichtete Kalke). Skała ta ulega rozpuszczaniu przez wodę opadową, dlatego Jura Szwabska słynie z jaskiń, lejów krasowych i źródeł wypływających wprost spod skał. Brunnensteighöhle jest jaskinią czynną, wodonośną: płynie przez nią niewielki potok jaskiniowy. Wzdłuż głównego korytarza zbadano według źródeł ok. 876 metrów. Wodospad i źródło Poniżej wejścia woda ze źródła krasowego spada kilkoma stopniami w dół. Przewodniki turystyczne wiążą to miejsce z potokiem Autalbach, który ma swój początek właśnie w jaskini, a kaskadę nazywają wodospadem w dolinie Autal. Efekt jest najlepiej widoczny po obfitych opadach lub roztopach, gdy przepływ jest większy; w suchszych okresach wody bywa mniej. Czy można wejść do środka? Turyści opisują, że zwykle zwiedza się tylko część przywejściową, a według relacji użytkowników przejście jest wygodne mniej więcej na pierwszych 130 metrach. Dalej korytarze bywają wąskie i niskie, więc potrzebna jest latarka, a woda i śliskie podłoże wymagają ostrożności. Są to wskazówki przygotowane przez wędrowców, więc traktuj je orientacyjnie. Jaskinia nie jest obiektem urządzonym dla turystów; nie ma tu oświetlenia ani regularnych oprowadzań, o których udało się znaleźć informacje, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady u lokalnych władz lub w informacji turystycznej. Ochrona przyrody Miejsce figuruje w materiałach LGRB jako geotop, czyli cenny przyrodniczo obiekt geologiczny. Obowiązuje tu zasada nieniszczenia nacieków, nieśmiecenia i niepłoszenia zwierząt, zwłaszcza nietoperzy, które chętnie korzystają z jaskiń. Najczęstsze pytania Czy do jaskini trzeba kupować bilet? Nie znaleziono informacji o opłatach ani o kasie; to naturalny obiekt w lesie. Czy nadaje się dla dzieci? Okolica z potokiem jest ciekawa, ale wnętrze jest wilgotne, ciasne i ciemne, więc z dziećmi lepiej zostać przy wejściu. Co zabrać? Solidne obuwie z dobrą przyczepnością, latarkę oraz ciepłą odzież, bo w jaskini jest chłodno. Jak zaplanować wycieczkę? Najprościej wybrać pętlę z Aufhausen, która prowadzi obok jaskini i wraca przez las, łącząc spacer z odwiedzinami dolin Autal i okolic Bad Überkingen.
-
Kolbinger cave
Kolbingen
Jaskinia Kolbinger (niem. Kolbinger Höhle, zwana też Stephanshöhle) to jaskinia naciekowa koło wsi Kolbingen w Badenii-Wirtembergii, w powiecie Tuttlingen. Jest jedyną jaskinią udostępnioną turystom w południowo-zachodniej części Jury Szwabskiej, więc dla miłośników podziemi w tym regionie to punkt obowiązkowy. Gdzie leży i jak powstała? Jaskinia znajduje się bezpośrednio na zboczu doliny górnego Dunaju. Wykształciła się w wapieniach górnej jury (malm), czyli skałach, które na Jurze Szwabskiej od milionów lat rozpuszcza woda, tworząc korytarze, studnie i komory. Całość ma około 330 metrów długości, choć różne źródła podają wartości nieco się różniące, od około 300 do 330 m. Co zobaczyć w środku? Dla zwiedzających przygotowano odcinek o długości około 90 metrów. Prowadzi przez kilka komór wypełnionych formami naciekowymi: stalaktytami zwisającymi ze stropu, stalagmitami i innymi nacieczami, które powstawały przez tysiące lat z wody wapiennej sączącej się przez skałę. Trasa jest krótka, więc wizyta nie jest męcząca i nadaje się także dla rodzin z dziećmi, które lubią pierwsze spotkanie z jaskiniami. Czy można wejść samodzielnie? Zwiedzanie jest sezonowe i odbywa się z przewodnikiem. Według dostępnych informacji jaskinia bywa otwarta głównie w weekendy w sezonie letnim, a zimą pozostaje zamknięta, aby nie niepokoić zimujących w niej nietoperzy. Informacji o aktualnych terminach i wejściach udziela miejscowe koło stowarzyszenia Albverein w Kolbingen, które opiekuje się obiektem. Przed wyjazdem warto sprawdzić terminy, bo zasady się zmieniają. Historia i ochrona Jaskinia została ponownie udostępniona zwiedzającym w 1968 roku, po rozwiązaniu problemów, które wcześniej utrudniały ruch turystyczny. W 1971 roku w Kolbingen odbył się kongres niemieckiego związku speleologów (VdHK), co pokazuje, że miejsce od dawna interesuje także badaczy jaskiń. Obiekt jest chronionym geotopem oraz punktem informacyjnym Geoparku Jury Szwabskiej (Geopark Schwäbische Alb). Najczęstsze pytania Czy Kolbinger Höhle jest jedyną jaskinią turystyczną w okolicy? Tak, jest jedyną jaskinią pokazową w południowo-zachodniej części Jury Szwabskiej. Jak długa jest trasa zwiedzania? Dla turystów dostępnych jest około 90 metrów, z kilkoma komorami pełnymi nacieków. Cała jaskinia liczy około 330 metrów. Kiedy można zwiedzać? Głównie w sezonie ciepłym, z przewodnikiem; zimą jaskinia jest zamknięta ze względu na nietoperze. Aktualne terminy podaje Albverein Kolbingen. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Okolica leży na zboczu doliny Dunaju i jest popularna wśród pieszych. Wokół Kolbingen wytyczono trasy spacerowe po formacjach skalnych i punktach widokowych doliny, które dobrze łączą się z wizytą w jaskini. Wskazówki praktyczne Pod ziemią panuje stała, niska temperatura i wysoka wilgotność, dlatego warto zabrać ciepłą bluzę oraz buty z dobrą przyczepnością, bo podłoże bywa mokre i śliskie. Nie dotykaj nacieków: ich powierzchnia rośnie bardzo powoli i łatwo ją uszkodzić. Zwiedzanie w grupie z przewodnikiem oznacza, że warto zapytać wcześniej o miejsca i godziny, szczególnie poza weekendami.
-
Mondmilchhöhle
Gutenberg
Mondmilchhöhle to naturalna jaskinia krasowa koło miejscowości Gutenberg, dzielnicy gminy Lenningen w Badenii-Wirtembergii. Leży w Jurze Szwabskiej i należy do mniej znanych, ale ciekawych punktów dla miłośników speleologii oraz pieszych wędrówek po okolicy. Czym jest Mondmilchhöhle? To jaskinia o długości około 112 metrów, wyrzeźbiona w skałach białej jury (Weißjura) Jury Szwabskiej. Pozostaje w stanie naturalnym: nie jest zagospodarowana turystycznie, nie ma w niej oświetlenia ani wytyczonej trasy zwiedzania. Zaliczana jest do klasycznych jaskiń krasowych, czyli powstałych w wyniku rozpuszczania wapienia przez wodę. Skąd nazwa? Niemieckie słowo „Mondmilch” (dosłownie „księżycowe mleko”) oznacza miękki, kremowy, jasny nacisk węglanu wapnia spotykany na ścianach niektórych jaskiń. Wędrowcy opisujący to miejsce łączą z nim właśnie tę nazwę. Gdzie dokładnie leży? Wejście znajduje się poniżej ruin zamku Sperberseck, na zboczu w kierunku Gutenberga. Współrzędne to około 48,5223° N, 9,5198° E. Zamek Sperberseck pochodzi z czasów stauferowskich, z okolic roku 1200, a szlaki prowadzące do ruin często biegną doliną Donntal, więc jaskinię łatwo połączyć z wycieczką do warowni. Historia badań W 1900 roku E. Schütze odkrył w jaskini prehistoryczne skorupy ceramiki. Znalezisko wskazuje, że wnętrze interesowało ludzi na długo przed erą współczesnej turystyki, choć szczegółowe datowanie nie jest tu przedmiotem opisu. Dla kogo to miejsce? Jaskinia nie jest typową atrakcją z biletami i kasą. To raczej cel dla osób, które lubią nieoczywiste miejsca i krótkie odejścia od szlaku. W okolicy znajduje się kilka innych jaskiń, między innymi Gutenberger Höhle oraz Gußmannshöhle, a także inne mniejsze groty, więc dzień na Jurze Szwabskiej można zaplanować jako małą wyprawę po podziemnym świecie regionu. Obszar leży w Biosphärengebiet Schwäbische Alb, a według serwisów turystycznych dotyczą go szczególne zasady ochrony. W sezonie letnim wejście bywa zamykane kratą, aby nie niepokoić nietoperzy, które korzystają z jaskini. Warto więc przed wyjazdem sprawdzić aktualne informacje i uszanować ograniczenia. Najczęstsze pytania Czy do jaskini można wejść? To jaskinia naturalna, niezagospodarowana turystycznie. Latem wejście bywa zamknięte kratą dla ochrony nietoperzy, więc dostępność zależy od pory roku. Jak długa jest Mondmilchhöhle? Ma około 112 metrów długości. Gdzie jest wejście? Poniżej ruin zamku Sperberseck, na stoku w stronę Gutenberga, w gminie Lenningen. Co oznacza nazwa? „Mondmilch” to po niemiecku „księżycowe mleko”, określenie miękkiego, jasnego nacieku wapiennego. Czy w pobliżu są inne atrakcje? Tak: ruiny Sperberseck, dolina Donntal oraz inne jaskinie, na przykład Gußmannshöhle i Gutenberger Höhle, które są udostępnione zwiedzającym w odróżnieniu od tej. Wskazówki praktyczne Zabierz solidne buty, bo zbocza pod zamkiem bywają strome i śliskie po deszczu. Nie wchodź do jaskini bez doświadczenia i odpowiedniego sprzętu, a w strefie ochrony przyrody zostaw wszystko tak, jak zastałeś. Najprościej zaplanować wizytę jako część pieszej pętli po okolicy Lenningen i Gutenberga.
-
Schillerhöhle
Bad Urach
Schillerhöhle to jaskinia krasowa w dzielnicy Wittlingen miasta Bad Urach, na Jurze Szwabskiej w Badenii-Wirtembergii. Leży poniżej ruin zamku Hohenwittlingen i od dawna jest jednym z ulubionych celów krótkich wypraw w okolicach Bad Urach. Miejscowi nazywają ją także Schillingsloch. Skąd wzięła się nazwa Schillerhöhle? Pochodzenie nazwy nie jest jednoznaczne. Według jednej wersji jaskinię nazwano na cześć poety Friedricha Schillera. Według drugiej nazwa wiąże się z pewnym panem von Schilling, który miał zginąć w jaskini podczas polowania na niedźwiedzia w 1341 roku. Stąd drugie określenie, Schillingsloch, czyli dosłownie „dziura Schillinga". Która z wersji jest prawdziwa, trudno rozstrzygnąć, a lokalna tradycja zachowała obie. Co znaleziono w jaskini? W 1833 roku miejscowy nadleśniczy Friedrich von Mandelsloh przeprowadził tu wykopaliska. Odkrył kości niedźwiedzia brunatnego i rysia oraz dobrze zachowaną czaszkę człowieka. Śladów osadnictwa nie szukał, a archeolodzy do dziś nie potwierdzili, by jaskinia była zamieszkana w epoce kamienia. Jaskinia w literaturze Mimo to miejsce zyskało rozgłos dzięki powieści „Rulaman" Davida Friedricha Weinlanda. Autor umieścił w niej jaskinię pod nazwą Tulkahöhle jako dom plemienia z epoki kamienia. Książka przez pokolenia czytana była w Niemczech przez młodzież, dlatego wielu odwiedzających przychodzi tu śladami jej bohaterów. W okolicy wytyczono zresztą ścieżkę tematyczną Rulamanweg. Naturalny most, który się zawalił Wejście do jaskini poprzedzał kiedyś naturalny most skalny. Zawalił się w maju 2009 roku, a dostęp do groty był przez kilka miesięcy zamknięty. Dziś widać ślady po tym wydarzeniu w otoczeniu wejścia. Informacje praktyczne dla zwiedzających Oświetlenie: jaskinia nie jest oświetlona i nie ma w niej utwardzonej ścieżki, więc przyda się latarka oraz buty z dobrą przyczepnością. Zimowe zamknięcie: ze względu na ochronę nietoperzy jaskinia jest zamknięta zimą. Źródła podają różne daty, od połowy listopada do połowy kwietnia lub maja, dlatego przed wizytą sprawdź aktualne informacje na stronie miasta Bad Urach. Wstęp: według dostępnych informacji bezpłatny. Wymiary: źródła podają różne długości, od około 120 do 245 metrów, więc nie traktuj ich jako pewnych. Dojście: najwygodniej połączyć wizytę z wędrówką do ruin Hohenwittlingen, które leżą tuż nad jaskinią. Najczęstsze pytania Czy do Schillerhöhle trzeba kupować bilet? Według dostępnych informacji wstęp jest bezpłatny. Czy można wejść do jaskini zimą? Zwykle nie. Jaskinia jest zamykana w zimie, by chronić zimujące nietoperze. Dokładne terminy warto sprawdzić przed wyjazdem. Czy Schillerhöhle jest związana z poetą Schillerem? Jedna z hipotez tak mówi, druga wskazuje na rycerza von Schilling, który zginął podczas polowania w 1341 roku. Czy jaskinia należy do Geoparku? Tak, leży na obszarze UNESCO Geopark Jura Szwabska. Czy to dobre miejsce na wycieczkę z dziećmi? Dla starszych dzieci tak, zwłaszcza po lekturze „Rulamana", pod warunkiem latarki i odpowiedniego obuwia.
-
Olgahöhle
Honau
Olgahöhle to największa jaskinia w tufie wapiennym w Niemczech, ukryta w dolinie rzeki Echaz w miejscowości Honau, części gminy Lichtenstein. Leży na krawędzi Jury Szwabskiej, tuż poniżej zamku Lichtenstein, więc łatwo połączyć jej zwiedzanie ze spacerem do jednej z najbardziej znanych budowli regionu. Gdzie jest Olgahöhle i jak do niej trafić? Jaskinia znajduje się w Honau, w dolinie Echaz, u podnóża stromego progu Jury Szwabskiej. To okolica popularna wśród turystów pieszych, bo nad doliną wznosi się neogotycki zamek Lichtenstein, a szlaki prowadzą przez lasy i skalne krawędzie. Na miejsce najwygodniej dotrzeć samochodem lub pieszo z centrum Honau. Jak powstała jaskinia? Olgahöhle jest jaskinią pierwotną. Nie została wypłukana w skale, lecz powstała równocześnie ze skałą, w której leży. Rzeka Echaz osadzała wapień na stromym uskoku terenu, a z czasem narastający tuf wapienny zamknął przestrzeń pustych komór i korytarzy. Efektem jest labirynt wąskich przejść i sal o nieregularnych, porowatych ścianach, zupełnie innych niż w klasycznych jaskiniach krasowych. Dostępna dla zwiedzających trasa ma około 114 metrów długości. Historia odkrycia Jaskinię znalazł w 1874 roku Johann Ziegler podczas pracy w kamieniołomie tufu wapiennego. Źródła różnią się co do dokładnej daty, podając 24 lub 25 października. Już w następnym roku wnętrze zaadaptowano dla turystów. Według lokalnej tradycji pierwsi goście przyjeżdżali nie tylko dla formacji skalnych, ale też po to, by zobaczyć oświetlenie. W 1884 roku jaskinia została oświetlona elektrycznie i uchodzi za pierwszą w Niemczech jaskinię pokazową z prądem. Po II wojnie światowej obiekt był przez kilka lat zamknięty, ponieważ żaden z spadkobierców nie mieszkał już w Honau. Kto opiekuje się jaskinią? Dziś jaskinią zajmują się wspólnie koło Schwäbischer Albverein z Honau (Szwabskie Towarzystwo Jury) oraz grupa grotołazów z Pfullingen. To ludzie z pasją, którzy prowadzą oprowadzania i dbają o stan wnętrza. Raz w roku, w święto Bożego Ciała, odbywa się tu Olgahöhlenfest, lokalny festyn przy jaskini. W sezonie organizowane są też okolicznościowe wydarzenia, na przykład poszukiwanie wielkanocnych niespodzianek dla dzieci. Zwiedzanie i praktyczne wskazówki Jaskinia nie jest otwarta codziennie. Wejście zwykle odbywa się w ramach oprowadzania, które prowadzi lokalne koło Albvereinu, często w wybrane niedziele sezonu od wiosny do jesieni. Terminy i ceny zmieniają się, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje na oficjalnej stronie jaskini lub w gminie Lichtenstein. Ubierz się ciepło, bo w jaskini panuje chłodny, wilgotny klimat. Załóż buty z dobrą przyczepnością, ponieważ podłoże bywa mokre. Korytarze są wąskie, więc nie jest to najlepszy wybór dla osób z ograniczoną mobilnością. Dzieci zwykle bardzo lubią to miejsce, bo przypomina podziemny labirynt. Najczęstsze pytania Czy Olgahöhle to największa jaskinia tego typu w Niemczech? Tak, jest uznawana za największą jaskinię w tufie wapiennym w kraju. Czy można ją zwiedzać bez rezerwacji? Wejście odbywa się z przewodnikiem w wyznaczonych terminach, więc najlepiej sprawdzić aktualny harmonogram przed przyjazdem. Czy da się połączyć wizytę z zamkiem Lichtenstein? Tak, zamek wznosi się bezpośrednio nad jaskinią, a obie atrakcje zmieszczą się w jednej wycieczce. Kiedy najlepiej przyjechać? W sezonie od wiosny do jesieni, kiedy organizowane są oprowadzania, a szlaki w okolicy są suche i dobrze przejezdne.
-
Wichtelhöhlen
Euerdorf
Wichtelhöhlen (po polsku mniej więcej „Jaskinie Krasnali") to skupisko skał piaskowca z niewielkimi szczelinami i wnękami, położone w dolinie Soły Frankońskiej (Fränkische Saale) koło Euerdorf, w powiecie Bad Kissingen w Dolnej Frankonii w Bawarii. Miejsce leży w sąsiedztwie uzdrowiskowego miasta Bad Kissingen i bywa opisywane także jako obiekt w jego okolicy. Czym są Wichtelhöhlen? Formację tworzy prawie 20 skał z piaskowca. Powstały one we wczesnym triasie, czyli ponad 240 milionów lat temu, kiedy w tej części Europy osadzały się warstwy piaskowca pstrego. Nazwa nawiązuje do „Wichtel", czyli krasnali z niemieckich podań, którym mają służyć niskie schronienia między głazami. To warto wiedzieć na starcie: nie są to jaskinie w klasycznym sensie, z długimi korytarzami i naciekami. „Jaskinie" tworzą szczeliny i zagłębienia pomiędzy blokami skalnymi, a całość przypomina raczej skalny labirynt w lesie. Dla turysty to krótka, nieskomplikowana atrakcja, która dobrze wpisuje się w spacer po okolicy. Gdzie leży i jak ją znaleźć? Miejsce znajduje się w dolinie Soły Frankońskiej, w okolicy Euerdorf. Nazwa „Wichtelhöhlen" bywa używana także dla innych formacji w Niemczech (m.in. Wichtellöcher w dolinie rzeki Schwalm w Hesji), dlatego przy wyszukiwaniu trasy dodaj nazwę Euerdorf lub Bad Kissingen, aby trafić na właściwy obiekt w Bawarii. Najwygodniej planować dojście jako część pieszej wycieczki po dolinie, a aktualną trasę sprawdzić w mapie turystycznej lub aplikacji z trasami pieszymi. Co zobaczyć na miejscu? Skalne bloki piaskowca – ułożone obok siebie i jedne na drugich, z wąskimi przejściami i wnękami. Formy skalne o fantazyjnych kształtach – to one dały początek legendom o krasnalach. Otoczenie doliny Soły Frankońskiej – łagodny, zalesiony krajobraz Dolnej Frankonii, dobry na całodzienną wędrówkę. Wskazówki dla odwiedzających Zabierz buty z dobrą przyczepnością: piaskowiec bywa śliski po deszczu, a teren jest nierówny. Z dziećmi najlepiej trzymać się z dala od krawędzi i nie wchodzić w ciasne szczeliny bez pewności, że są stabilne. Skały są elementem krajobrazu, więc zostaw je w takim stanie, w jakim je zastałeś: bez wspinania się po delikatnych partiach i bez śmieci. Najczęstsze pytania Czy Wichtelhöhlen to prawdziwe jaskinie? Nie w pełni. To formacja z około 20 skał piaskowca, w której powstały małe wnęki i szczeliny, a nie rozległy system podziemnych korytarzy. Z jakiego okresu pochodzą skały? Z wczesnego triasu. Gdzie dokładnie leży to miejsce? W dolinie Soły Frankońskiej koło Euerdorf, w powiecie Bad Kissingen, w Bawarii. Czy nazwa dotyczy tylko tego miejsca? Nie. Taką nazwę nosi również inna formacja w Hesji, dlatego warto dodać do wyszukiwania Euerdorf lub Bad Kissingen. Ile czasu potrzeba na wizytę? Samo obejrzenie skał to zwykle krótki przystanek, najlepiej połączyć je ze spacerem po dolinie.
-
Meuters Loch
Heidelberg
Meuters Loch w Heidelbergu Meuters Loch (także Meutersloch) to naturalna jaskinia w piaskowcu, położona w dzielnicy Ziegelhausen w Heidelbergu, w Badenii-Wirtembergii. Znajduje się w Odenwaldzie, na północnym zboczu doliny Neckaru. To niewielki obiekt przyrodniczy, interesujący przede wszystkim dla osób lubiących geologię i spokojne spacery poza utartymi szlakami. Gdzie leży Meuters Loch? Jaskinia leży na północnym stoku nad Neckarem, na zachód od dawnej fabryki czekolady w Ziegelhausen. Współrzędne to około 49,4168° N, 8,7696° E. Okolica należy do Parku Przyrody Neckartal-Odenwald, a Heidelberg z centrum i zamkiem jest stąd dobrze osiągalny. Dojście prowadzi leśnymi ścieżkami po stromym, zalesionym zboczu, więc przyda się solidne obuwie. Jak wygląda jaskinia? Meuters Loch ma około 10 metrów długości, około 4 metrów szerokości i około 1,5 metra wysokości. To zatem raczej płytka, niska komora niż rozległy system podziemny. Nie jest to jaskinia krasowa. Powstała w wyniku erozji skał piaskowca, który w tym regionie tworzy charakterystyczne, czerwonawe wychodnie. Skała pochodzi z dolnego pstrego piaskowca (Buntsandstein), z formacji Miltenberg. Piaskowiec odłożył się w erze triasu, setki milionów lat temu, na rozległych równinach rzecznych i suchych obszarach lądowych. Co jest najciekawsze? Największą osobliwością są listwy sieciowe na stropie jaskini. Są to wypełnione i utwardzone szczeliny z wysychania gruntu. W czasach pstrego piaskowca powierzchnia lądu okresowo wysychała i pękała, tak jak dno wyschniętej kałuży. Pęknięcia wypełniał później drobniejszy osad, który stwardniał. Gdy otaczająca skała uległa erozji, wypełnienia zostały jako wystające listwy układające się w siatkę. Patrząc w górę, widać więc dosłownie odcisk prastarej, wyschniętej powierzchni. Ochrona Państwowy urząd geologiczny Badenii-Wirtembergii (LGRB) prowadzi Meuters Loch jako chroniony geotop, o numerze 9050, w kategorii form wydrążonych przez erozję, jaskiń nieskrasowych. Wikidata opisuje obiekt jako pomnik przyrody w Heidelbergu. Ze względu na ochronę nie należy niczego łamać, wynosić z jaskini ani zostawiać w niej śladów. Praktyczne wskazówki Przeznacz na wizytę krótki czas: jaskinia jest mała, a dojście zajmuje większą część wycieczki. Weź latarkę, by obejrzeć strop i listwy sieciowe. Ubierz się odpowiednio do lasu i zmiennych warunków na zboczu, które po deszczu bywa śliskie. Zachowaj ciszę i nie śmieć, bo to chroniony obiekt przyrodniczy. Połącz wizytę ze spacerem po Ziegelhausen lub wzdłuż Neckaru. Najczęstsze pytania Czy Meuters Loch to duża jaskinia? Nie. Ma około 10 m długości i 1,5 m wysokości, więc to niewielka nisza w skale. Z jakiej skały powstała? Z dolnego pstrego piaskowca, z formacji Miltenberg. Czy jest chroniona? Tak. LGRB wpisuje ją jako chroniony geotop, a Wikidata klasyfikuje jako pomnik przyrody. Co wyróżnia jej strop? Sieć listew, czyli utwardzone ślady pęknięć z wysychania dawnej powierzchni lądu. Czy to dobry cel dla rodzin? To krótka, ciekawa przerwa w spacerze po lesie, o ile trasa po zboczu odpowiada dzieciom.
-
Bittelschießer Höhle
Bingen
Bittelschießer Höhle to naturalna jaskinia krasowa w gminie Bingen, w powiecie Sigmaringen w Badenii-Wirtembergii. Leży w dolinie Bittelschießer Täle, tuż przy rzece Lauchert, na wysokości około 605 m n.p.m. Dla miłośników Jury Szwabskiej to jedno z ciekawszych miejsc w okolicy: jaskinię można połączyć ze zwiedzaniem dwóch zamkowych ruin i spacerem po cichej dolinie. Gdzie leży Bittelschießer Höhle? Jaskinia znajduje się na południowy wschód od miejscowości Hornstein, należącej do gminy Bingen. Region to południowo-zachodnie Niemcy, na pograniczu Jury Szwabskiej i Górnej Szwabii. Skały tworzą tu tak zwany górny wapień masywny (Oberer Massenkalk), w którym woda z biegiem czasu wyżłobiła korytarze i komory. Jak powstała jaskinia? Wydrążyła ją rzeka Lauchert po zlodowaceniu Riss. W tamtym okresie doliną płynął jeszcze Pradunaj, a kolejne zmiany w sieci rzecznej sprawiły, że w skale zostały puste przestrzenie. Dziś otwór jaskini zwraca się w stronę Lauchert, więc widać ją od strony doliny. Jak duża jest jaskinia? Główny korytarz ma około 64 m długości, około 9 m szerokości i około 14 m wysokości. Jak na jaskinię jurajską to wnętrze wyjątkowo przestronne. Nie trzeba się czołgać ani wspinać po skałach, by poczuć rozmiar groty, a wysoki strop robi wrażenie nawet na osobach, które widziały już inne jaskinie regionu. Ruiny zamku nad jaskinią Wyjątkowości miejscu dodaje ruina zamku Bittelschieß, która wznosi się bezpośrednio nad jaskinią. Z fosy wewnętrznej zamku prowadzi szyb w dół do groty, a z jaskini wiodą schody dające dostęp do jądra dawnej warowni. Około kilometra na północ stoi druga ruina, zamku Hornstein. Dlatego wyprawa łączy przyrodę z historią w jednej, niedługiej trasie. Ochrona przyrody Jaskinia objęta jest ochroną jako część geotopu i figuruje jako pomnik przyrody w rejestrze urzędu Regierungspräsidium Freiburg. Warto więc zachować szacunek dla miejsca: nie zostawiać śmieci, nie niszczyć skał i nie hałasować bez potrzeby. Jak dojechać i co zobaczyć obok? Dla odwiedzających przygotowano bezpłatny parking turystyczny, z którego dojdziesz zarówno do jaskini, jak i do ruiny Hornstein. Komoot opisuje kilka pętli pieszych z Bingen, przechodzących obok jaskini, ruin i przez dolinę. Najkrótsze mają około 4 km i są łatwe, dłuższe sięgają około 8 km i mają umiarkowaną trudność. Latem na dużym placu przed jaskinią regularnie odbywają się festyny jaskiniowe, więc jeśli zależy ci na atmosferze lokalnej imprezy, sprawdź wcześniej kalendarz wydarzeń. Najczęstsze pytania Czy wstęp do jaskini jest płatny? Z dostępnych informacji o miejscu nie wynika, by pobierano opłatę. Bezpłatny jest parking turystyczny przy szlaku. Czy można wejść z jaskini do zamku? Tak. Schody prowadzą z jaskini do jądra ruiny Bittelschieß, a szyb z fosy wewnętrznej łączy zamek z grotą. Jak długo trwa spacer? Zależy od wybranej pętli. Krótsza trasa liczy około 4 km, dłuższa około 8 km, więc przy spokojnym tempie wystarczy od jednej do kilku godzin, wliczając postój w jaskini. Czy jaskinia jest chroniona? Tak, jako część geotopu i pomnik przyrody. Dla kogo to miejsce? Dla rodzin, spacerowiczów i fanów jaskiń, ruin oraz niewymagających tras w naturze.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.