Natura w Niemczech
Lista 337 miejsc z kategorii Natura w Niemczech — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 252 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Leichtweißhöhle, Götzenloch, Kleinsteinhöhle.
-
Hohler Fels
Kainsbach
Hohler Fels to krasowa jaskinia na wzgórzu Houbirg w Albie Frankońskiej, w pobliżu miejscowości Happurg w powiecie Nürnberger Land w Bawarii. Do wsi Kainsbach jest stąd niedaleko, a samo miejsce to jeden z ciekawszych celów krótkich wypraw w okolicach Norymbergi: skalna nisza, punkt widokowy i ślad bardzo dawnej obecności człowieka w jednym miejscu. Czym jest Hohler Fels? Nazwa po niemiecku oznacza „pustą skałę” i opisuje dokładnie to, co widać z dołu: dużą, otwartą komorę w skalnej ścianie. Jaskinia leży na południowym krańcu Houbirgu, a jej otwór jest zwrócony na południe, na wysokości około 546 m n.p.m. Opisy podają, że wnętrze ma mniej więcej 20 m długości, 10 m szerokości i 5 m wysokości. To przestronna, płytka grota, a nie system korytarzy, więc nie potrzeba sprzętu jaskiniowego, by do niej zajrzeć. Obok jaskini znajduje się ściana skalna, którą także nazywa się Hohler Fels. Korzystają z niej wspinacze, dlatego w pogodne weekendy bywa tu ruch. Dlaczego warto tu przyjść? Widok. Z okolicy groty rozciąga się panorama na zbiornik wodny Happurger See, położony poniżej wzgórza. Historia. Przekazy łączą jaskinię z ludźmi już od środkowego paleolitu, czyli od około 60 tysięcy lat. Miała służyć jako schronienie i stanowisko łowieckie. Houbirg. Na płaskim szczycie wzgórza znajdują się pozostałości celtyckiego grodu z wałem o wysokości około 12 m i długości około 4,5 km. Houbirg jest wpisany na listę ważnych chronionych zabytków archeologicznych. Jak dojść? Najczęściej wędrowcy ruszają z Förrenbach albo z Kainsbach. Najkrótsza trasa zaczyna się na urządzonym parkingu w Förrenbach. Dłuższa wersja startuje w Happurgu. Popularna jest też pętla wokół zbiornika Happurger See, prowadząca z Kainsbach przez Förrenbach i Happurg, z odbiciem do jaskini. Trasy są oznakowane i nadają się na rodzinny spacer, choć końcowy odcinek jest stromy. Praktyczne wskazówki Załóż porządne buty, bo podejście bywa kamieniste i śliskie po deszczu. Wejście do groty nie wymaga biletu. Warto zabrać wodę i coś do jedzenia, ponieważ na szlaku nie ma sklepów. Najlepsze światło na zdjęcia jest przed południem i późnym popołudniem, kiedy słońce wpada do otworu skierowanego na południe. Jesienią widok na zbiornik i okoliczne lasy jest szczególnie barwny. Najczęstsze pytania Czy jaskinia jest duża? Ma około 20 m długości, 10 m szerokości i 5 m wysokości, więc to obszerna nisza, a nie rozległy system podziemny. Czy trzeba płacić za wstęp? Nie, to ogólnodostępne miejsce w terenie. Skąd najłatwiej wyruszyć? Z parkingu w Förrenbach, to najkrótsza droga. Z Kainsbach lub Happurga trasa jest dłuższa. Czy to ta sama jaskinia co Hohle Fels koło Schelklingen? Nie. Jaskinia w Szwabskiej Jurze, wpisana na listę UNESCO, to inny obiekt w Badenii-Wirtembergii. Ta opisana tutaj leży w Bawarii, w Albie Frankońskiej. Czy to dobre miejsce dla rodzin? Tak, pod warunkiem odpowiedniego obuwia i spokojnego tempa na stromym odcinku.
-
Adventhöhle Breitscheid
Breitscheid
Adventhöhle Breitscheid to jaskinia turystyczna w Hesji, w zachodnich Niemczech, w gminie Breitscheid w powiecie Lahn-Dill. Jest udostępnioną zwiedzającym częścią rozległego systemu jaskiń zwanego Herbstlabyrinth, uznawanego za największy układ jaskiniowy w Hesji i jeden z ważniejszych w całych Niemczech. Jak odkryto jaskinię? Historia Adventhöhle jest wyjątkowa. W 1993 roku, w okolicy wsi Erdbach, jaskinię znaleziono przypadkiem. Członkowie hesyjskiej grupy speleologicznej spotkali się wtedy na adwentowo-świątecznym spotkaniu, a przy okazji natrafili na wejście do nieznanych dotąd korytarzy. Stąd nazwa: „Advent” oznacza po niemiecku czas przed Bożym Narodzeniem. Od tamtej pory speleolodzy systematycznie badają podziemny labirynt i wciąż odkrywają jego kolejne odcinki. Jak duży jest system jaskiń? Herbstlabyrinth-Adventhöhle to rozbudowana sieć korytarzy w skałach wapiennych masywu Westerwaldu. Według różnych źródeł znana długość systemu to od kilku do ponad kilkunastu kilometrów, a wartości zmieniają się, bo prace badawcze trwają. Głębokość systemu sięga kilkudziesięciu metrów. Dla zwiedzających to jednak tylko niewielki fragment: większość labiryntu pozostaje dostępna wyłącznie dla doświadczonych badaczy. Co zobaczysz podczas zwiedzania? Udostępniony odcinek to jaskinia pokazowa, którą zwiedza się z przewodnikiem. Najważniejszym punktem trasy jest Knöpfchenhalle, największa pojedyncza komora w tej części systemu. Ma około 50 metrów długości, 22 metry szerokości i do 32 metrów wysokości, więc robi wrażenie nawet na osobach, które widziały już inne jaskinie. Przewodnik opowiada o powstaniu krasowych form, o historii odkrycia i o pracy speleologów. Jak dojść do jaskini? Punktem startowym jest parking przy ratuszu w Breitscheid. Stąd prowadzi krótki spacer do wejścia, a według organizatorów trasa dojścia jest odpowiednia także dla wózków dziecięcych. Okolica należy do regionu Westerwald, przyjemnego do pieszych wędrówek, a w pobliżu biegnie Erdbacher Karstlehrpfad, ścieżka dydaktyczna poświęcona zjawiskom krasowym, więc wizytę w jaskini warto połączyć ze spacerem. Najczęstsze pytania Czy do jaskini trzeba się zapisać? Zwiedzanie odbywa się w grupach z przewodnikiem, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne terminy i zasady na stronie gminy Breitscheid. Czy jaskinia jest odpowiednia dla dzieci? Tak, trasa dojścia jest łatwa, a wnętrze udostępnione do zwiedzania jest przystosowane dla zwykłych turystów. Weź ciepłą odzież, ponieważ w jaskiniach panuje niska temperatura przez cały rok. Czy można wejść do całego systemu? Nie. Pozostałe części Herbstlabyrinth są zarezerwowane dla speleologów. Dlaczego jaskinia nazywa się Adventhöhle? Od okoliczności odkrycia: znaleziono ją w czasie adwentowego spotkania badaczy jaskiń w 1993 roku. Dla kogo to miejsce? Adventhöhle Breitscheid sprawdzi się w rodzinnej wycieczce po Hesji, dla miłośników geologii i dla osób szukających nietypowej atrakcji w Westerwaldzie. To rzadka okazja, by zajrzeć do systemu, który wciąż jest przedmiotem badań i który pokazuje, że w Europie nadal można znaleźć nieznane jaskinie.
-
Appenloch
Velden
Appenloch to niewielka naturalna jaskinia krasowa w Bawarii, w okolicy Münzinghof – części miasta Velden w powiecie Nürnberger Land w Frankonii Środkowej. Jaskinia leży w Alpach Frankońskich (Fränkische Alb), regionie znanym z gęstej sieci grot, wąwozów i skalnych formacji, i należy do najłatwiej dostępnych obiektów tego typu w okolicy. Czym jest Appenloch? To krótka, pozioma jaskinia o długości około 20 metrów. Nie jest to więc wyprawa dla speleologów, lecz raczej ciekawy przystanek na spacerze po okolicy. W katastrze jaskiń Alp Frankońskich figuruje pod numerem D 150. Ma także kilka alternatywnych nazw: bywa nazywana Michelhöhle lub Friedrichshöhle, co warto wiedzieć, jeśli natrafisz na nią w przewodnikach turystycznych albo na mapach pod inną nazwą. Gdzie dokładnie leży? Jaskinia znajduje się na zachodnim stoku wzgórza Appenberg, około 1200 metrów na północny wschód od osady Rupprechtstegen. Najbliższą miejscowością w gminie jest Münzinghof, a całość należy administracyjnie do miasta Velden nad rzeką Pegnitz. Okolica jest popularna wśród piechurów, bo w sąsiedztwie znajdują się inne jaskinie, a lokalne trasy łączą je w jedną wędrówkę. Co można tam zobaczyć? Wnętrze jest skromne. Zachowały się tylko niewielkie grupy nacieków, mleko księżycowe (miękki, kremowy osad węglanowy) oraz wgłębienia wyżłobione przez wodę w stropie. Wyraźnych stalaktytów nie ma. Dlatego Appenloch nie zachwyca spektakularną szatą naciekową, ale pozwala zobaczyć, jak wygląda zwykła, naturalna jaskinia krasowa bez sztucznego oświetlenia, barierek i kas biletowych. Ochrona i znaczenie Jaskinia jest wpisana do bawarskiego katastru geotopów pod numerem 574H016, czyli uznana za ważny obiekt przyrody nieożywionej regionu. Figuruje też na liście zabytków archeologicznych (Bodendenkmal) prowadzonej przez bawarski urząd ochrony zabytków. Oznacza to, że miejsce jest ważne nie tylko geologicznie, ale i historycznie, a zachowanie jego stanu leży w interesie wszystkich odwiedzających. Czy można tam wejść? Tak. Jaskinia jest dostępna dla zwiedzających przez cały rok i można ją bezpiecznie eksplorować. Ze względu na jej niewielkie rozmiary wystarczy kilka minut, by obejrzeć całość, dlatego najlepiej połączyć wizytę z dłuższą trasą po okolicy. Najczęstsze pytania Jak długa jest jaskinia? Ma około 20 metrów i biegnie poziomo. Czy wstęp jest płatny lub ograniczony sezonowo? Jaskinia jest otwarta dla zwiedzających przez cały rok. Czy są tam stalaktyty? Nie ma wyraźnych stalaktytów; zachowały się tylko niewielkie grupy nacieków, mleko księżycowe i wgłębienia w stropie. Pod jakimi nazwami jest znana? Appenloch, Michelhöhle i Friedrichshöhle. Co zabrać ze sobą? Solidne buty i latarkę, bo wnętrze jest naturalne i nieoświetlone. Warto też mieć ubranie, które wolno ubrudzić, ponieważ w jaskiniach bywa wilgotno i ślisko. Dla kogo to miejsce? Appenloch polecamy piechurom, rodzinom z dziećmi, które lubią małe przygody, oraz osobom zbierającym geotopy i jaskinie Frankonii. Dla fanów wielkich komór z naciekami lepszym wyborem będą większe jaskinie regionu, ale jako krótki, łatwy przystanek w okolicach Velden miejsce sprawdza się bardzo dobrze.
-
Moggaster Höhle
Ebermannstadt
Moggaster Höhle to naturalna jaskinia krasowa w Szwajcarii Frankońskiej, położona koło wsi Moggast, części miasta Ebermannstadt w powiecie Forchheim, w Górnej Frankonii (Bayern). Jaskinia należy do najbardziej znanych podziemnych obiektów regionu i od ponad dwustu lat interesuje badaczy przyrody oraz archeologów. Gdzie leży Moggaster Höhle? Wejście znajduje się około 600 metrów na północ od zabudowań Moggast, na wzgórzu Hohlberg. Okolica to typowy krajobraz Jury Frankońskiej: skały wapienne, wąskie doliny i liczne jaskinie. Najbliższym ośrodkiem jest Ebermannstadt, skąd łatwo dojechać do Moggast. Jak zbudowana jest jaskinia? Moggaster Höhle jest rozbudowanym systemem o łącznej zmierzonej długości przekraczającej 2 kilometry i głębokości około 70 metrów. To jaskinia szczelinowa o kilku poziomach, w której występują zbiorniki wodne i galerie naciekowe. Tuż za wejściem teren stromo opada, a w niektórych partiach znajdują się zawalone odcinki, dlatego eksploracja jest trudna i wymaga doświadczenia. Co wiadomo o jej historii? Znaleziska z epoki pól popielnicowych, kultury halsztackiej i okresu lateńskiego świadczą o tym, że ludzie znali jaskinię na długo przed czasami nowożytnymi. Naukowe zainteresowanie zaczęło się w XVIII wieku. W 1773 roku lekarz i badacz jaskiń Johann Christian Rosenmüller wraz z towarzyszami zszedł do wnętrza i odnalazł kości, fragmenty czaszek oraz zęby niedźwiedzia jaskiniowego. Opis jaskini opublikował w 1796 roku. Niektóre zestawienia historyczne wskazują jako pierwszą udokumentowaną wzmiankę rok 1774. W 1902 roku jaskinię pomierzyli Neischl i Reger, a w 1978 roku badania wznowiło kilka grup grotołazów. W przeszłości obiekt bywał udostępniany zwiedzającym, a w 1912 roku pobierano opłatę za wstęp. Później władze lokalne zakazały wchodzenia do środka. Czy można wejść do Moggaster Höhle? Jaskinia jest dziś chronionym pomnikiem przyrody. Według dostępnych informacji pozostaje zamknięta przez cały rok, aby chronić jej zasoby i umożliwić badania naukowe. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne zasady u lokalnej gminy lub w informacji turystycznej, a nie wchodzić do jaskini na własną rękę. Najczęstsze pytania Jak długa jest Moggaster Höhle? Zmierzona długość przekracza 2 kilometry, a głębokość wynosi około 70 metrów. Kto jako pierwszy opisał jaskinię? Johann Christian Rosenmüller zbadał ją w 1773 roku, a opis opublikował w 1796 roku. Co znaleziono w środku? Kości, fragmenty czaszek i zęby niedźwiedzia jaskiniowego oraz ślady obecności ludzi z epoki brązu i żelaza. Czy jest dostępna dla turystów? Nie, jaskinia jest chroniona i zamknięta, ale okolica Moggast nadaje się na spacery po Szwajcarii Frankońskiej. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników geologii, historii badań jaskiń i pieszych wędrówek po Frankonii. Nawet bez wejścia do środka warto poznać okolicę Hohlbergu i inne jaskinie w rejonie Moggast.
-
Mannenberghöhlen
Zingsheim
Mannenberghöhlen to grupa czterech jaskiń krasowych w skale dolomitowej, położona koło Nettersheim w dolinie rzeki Urft, w niemieckiej Eifel. Jaskinie znajdują się na stromym, zalesionym zboczu na północ od miejscowości, w pobliżu Zingsheim. To jedno z ciekawszych miejsc speleologicznych w północnoreńsko-westfalskiej części Eifel, choć nie jest to atrakcja do swobodnego zwiedzania. Gdzie leżą Mannenberghöhlen? Jaskinie ukryte są w lesie na zboczu wzgórza Mannenberg, na północ od Nettersheim. Porasta je mieszany las dębowo-bukowy, który nadaje okolicy spokojny, typowo eifelski charakter. Dolina Urft, w której leży cały obszar, jest znanym regionem pieszych wędrówek, a trasy prowadzą w okolicy Nettersheim i Zingsheim. Jak wyglądają jaskinie? Cztery jaskinie powstały w dolomicie, czyli skale węglanowej podatnej na krasowienie. Trzy największe zaliczane są do największych jaskiń w północnoreńsko-westfalskiej części Eifel. Jaskinia nr 1 ma około 60 metrów długości. Jej wejście zamyka krata. Jaskinia nr 2 ma około 73 metry długości, a dostęp utrudnia pionowe wejście. Mannenbergstollen to korytarz o długości około 100 metrów. Prawdopodobnie zaczynał jako naturalna jaskinia krasowa, ale w ciągu ostatnich dwóch stuleci człowiek mocno ją przekształcił. Cel tych prac nie jest jasny. Przyroda i ochrona Kompleks jaskiń to ważne zimowisko nietoperzy, zwłaszcza nocka dużego (mouse-eared bat). Obszar o powierzchni 0,51 ha jest chroniony jako teren Natura 2000 o kodzie DE-5405-306. Z tego powodu wejścia są zabezpieczone, a zwiedzanie wnętrza nie jest przewidziane. Niedaleko, koło Zingsheim, leży osobny obszar chroniony Willenbergstollen (DE-5405-308, 0,24 ha). Najczęstsze pytania Czy można wejść do Mannenberghöhlen? Wejście do jaskini nr 1 zamyka krata, a do jaskini nr 2 prowadzi pionowy szyb. Ponieważ jaskinie są zimowiskiem nietoperzy i obszarem Natura 2000, nie należy ich naruszać, zwłaszcza zimą. Gdzie dokładnie leżą? Na zalesionym zboczu na północ od Nettersheim, w dolinie Urft w Eifel (współrzędne około 50,4986, 6,6269). Jak duże są jaskinie? Największe mają od około 60 do około 100 metrów długości, a trzy z nich należą do największych w północnoreńsko-westfalskiej części Eifel. Dlaczego Mannenbergstollen jest wyjątkowy? To jaskinia, która prawdopodobnie była naturalna, lecz została silnie przekształcona przez ludzi na przestrzeni ostatnich dwóch wieków. Po co to zrobiono, nie wiadomo. Dla kogo to miejsce? Dla osób interesujących się geologią, krasem i ochroną przyrody oraz dla piechurów, którzy w okolicy Nettersheim szukają mniej oczywistych punktów na trasie. Warto patrzeć na jaskinie z zewnątrz, z szacunkiem dla zimujących w nich zwierząt, i połączyć wizytę z wędrówką po lasach doliny Urft.
-
Mühlbachquellhöhle
Dietfurt an der Altmühl
Mühlbachquellhöhle to wodna jaskinia rzeczna w Jurze Frankońskiej, przy wsi Mühlbach, należącej do miasta Dietfurt an der Altmühl w bawarskim regionie Górnego Palatynatu. Z jej wnętrza wypływa jedno z największych źródeł krasowych północnej Bawarii. Jaskinia należy do najdłuższych w Niemczech i jest dziś jednym z ważniejszych obiektów speleologicznych w kraju. Czym jest Mühlbachquellhöhle? To system jaskiniowy, w którym woda wciąż aktywnie rzeźbi skałę. Przez główny korytarz płynie podziemny potok, a w okresach wysokiej wody jego przepływ sięga około 200 litrów na sekundę. Korytarz przecina kilka syfonów, czyli odcinków całkowicie zalanych wodą, które dla badaczy stanowią naturalne bariery. Pokonanie ich wymaga sprzętu nurkowego i wieloletniej pracy zespołu. Wypływ wody z jaskini nosi nazwę Mühlbachquelle. Ze względu na obfitą wydajność uchodzi za jedno z największych źródeł krasowych w północnej części Bawarii, a jego woda zasila potok Mühlbach. Jak długa jest jaskinia? Długość systemu stale rośnie, bo eksploracja trwa. Wczesne doniesienia z końca pierwszej dekady XXI wieku mówiły o około 7,7 km korytarzy. Później zmierzono ponad 10 km, a według najnowszych zestawień jaskinia ma ponad 11 km i zajmuje około szóstego miejsca wśród najdłuższych jaskiń Niemiec. Liczby w różnych publikacjach się różnią, ponieważ zależą od daty zakończenia pomiarów, dlatego warto traktować je jako wartości orientacyjne. W katastrze jaskiń Jury Frankońskiej obiekt figuruje pod numerem H 100. Historia odkrycia Prace nad dotarciem do wnętrza zaczęły się w 1998 roku od projektu kopania prowadzonego przez speleologów. Przełom nastąpił w styczniu 2001 roku, gdy po raz pierwszy udało się przejść do większych, niedostępnych wcześniej korytarzy. Od tamtej pory kolejne wyprawy odkrywają następne odcinki, a pojedyncze sukcesy w pokonywaniu syfonów odnotowuje się w środowisku jaskiniowym jako ważne wydarzenia. Czy można wejść do środka? Nie. Jaskinia nie jest udostępniona zwiedzającym. Wnętrze jest zalane i niebezpieczne, a badać je mogą wyłącznie doświadczeni speleolodzy i nurkowie jaskiniowi. Chroni to zarówno ludzi, jak i wrażliwe środowisko podziemne. Co zobaczyć w okolicy? Ponad jaskinią biegnie Höhlenkundlicher Weg, czyli ścieżka speleologiczna o długości około 8 km. Przy trasie stoją tablice informacyjne, a w wybranych terminach organizowane są wycieczki z przewodnikiem. Jednym z przystanków jest samo źródło Mühlbachquelle, gdzie można zobaczyć, jak woda wypływa z krasowego podziemia. To dobry sposób, by poznać jaskinię bez wchodzenia do niej. Okolica leży w Parku Przyrody Altmühltal, popularnym wśród rowerzystów, kajakarzy i piechurów. Dietfurt an der Altmühl ma malowniczą starówkę z fragmentami murów miejskich, więc spacer szlakiem można łatwo połączyć ze zwiedzaniem miasteczka. Najczęstsze pytania Czy do Mühlbachquellhöhle można wejść? Nie, jaskinia jest niedostępna dla turystów. Można za to przejść ścieżką speleologiczną i obejrzeć źródło. Gdzie leży jaskinia? Przy wsi Mühlbach, w granicach miasta Dietfurt an der Altmühl, w Jurze Frankońskiej w Bawarii. Jak długa jest jaskinia? Według najnowszych danych ponad 11 km, co daje jej miejsce w pierwszej dziesiątce najdłuższych jaskiń Niemiec. Kiedy ją odkryto? Prace kopalne zaczęły się w 1998 roku, a przejście do głównych korytarzy udało się w styczniu 2001 roku.
-
Zoolithenhöhle
Ebermannstadt
Zoolithenhöhle to naturalna jaskinia krasowa w Szwajcarii Frankońskiej, w górnej Frankonii w Bawarii. Leży niedaleko wsi Burggaillenreuth, dzielnicy miasta Ebermannstadt w powiecie Forchheim. Choć nie jest turystyczną atrakcją z biletami i przewodnikiem, w historii nauki zajmuje miejsce wyjątkowe: to jedno z najważniejszych stanowisk dawnych badań nad zwierzętami epoki lodowcowej w Europie. Dlaczego ta jaskinia jest ważna? Nazwa pochodzi od greckich słów oznaczających zwierzę i kamień, czyli dosłownie „jaskinia kamiennych zwierząt". Nadał ją pastor i badacz jaskiń Johann Friedrich Esper, który stanął przy jej wejściu we wrześniu 1771 roku. W środku znalazł ogromne ilości skamieniałych kości, które wtedy próbowano tłumaczyć na różne sposoby, także biblijnym potopem. Z czasem jaskinia stała się stanowiskiem typowym dla niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus). Na podstawie czaszki stąd pochodzącej Johann Christian Rosenmüller opisał w 1794 roku ten gatunek jako nowy dla nauki. W osadach znaleziono też szczątki lwa jaskiniowego i hieny jaskiniowej. Według jednych szacunków kości pochodzą co najmniej od 800–1000 niedźwiedzi, choć źródła różnią się co do liczb. Kto ją odwiedzał? Jaskinia przyciągała badaczy z Niemiec i z zagranicy już w XVIII i XIX wieku. Wśród gości wymienia się Alexandra von Humboldta, Georga Augusta Goldfußa, wspomnianego Rosenmüllera oraz Georges'a Cuviera, jednego z ojców paleontologii. Dzięki nim miejsce stało się znane daleko poza regionem. W 1971 roku odkryto dotąd nieznane partie jaskini z wyjątkowo pięknymi naciekami i nienaruszonymi złożami kości, co na nowo ożywiło zainteresowanie naukowców. Gdzie dokładnie leży? Wejście znajduje się około 400 metrów na zachód od Burggaillenreuth, na północnym zboczu wzgórza Hohler Berg. Współrzędne obiektu to około 49,779 N, 11,283 E. Okolica to klasyczny krajobraz Szwajcarii Frankońskiej: skały wapienne, doliny, ruiny zamków i setki jaskiń. Czy można wejść do środka? Według dostępnych informacji jaskinia nie jest udostępniona zwiedzającym na co dzień. Opisuje się ją jako obiekt zarezerwowany głównie dla badaczy i grup speleologicznych. Jeśli planujesz wizytę, nie wchodź na własną rękę, bo to chroniony obiekt przyrodniczy i naukowy. Zapytaj lokalnych organizacji jaskiniowych lub informację turystyczną w regionie o aktualne zasady. Najczęstsze pytania Czy do Zoolithenhöhle można wejść jako turysta? Na ogół nie. Jaskinia jest zamknięta dla zwiedzających i służy badaniom, więc przed wyjazdem warto sprawdzić aktualną sytuację u lokalnych organizacji. Z czego słynie ta jaskinia? Z kości niedźwiedzi jaskiniowych oraz z tego, że to tu opisano gatunek Ursus spelaeus w 1794 roku. Gdzie jest najbliższa miejscowość? Burggaillenreuth, część Ebermannstadt w powiecie Forchheim, w Bawarii. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Szwajcaria Frankońska oferuje wiele szlaków pieszych, innych jaskiń i dawnych zamków, więc miejsce dobrze wpisuje się w jednodniową wycieczkę po regionie.
-
Witzenhöhle
Wiesenttal
Witzenhöhle to naturalna jaskinia krasowa na wzgórzu Hohler Berg, około 800 metrów na wschód od Muggendorfu, części gminy Wiesenttal w powiecie Forchheim w Bawarii. Leży w sercu Szwajcarii Frankońskiej, regionu słynącego z wapiennych skał i gęstej sieci jaskiń, i należy do najciekawszych przystanków na pieszej trasie jaskiniowej wokół Muggendorfu. Gdzie leży Witzenhöhle i jak ją znaleźć? Jaskinia znajduje się na wysokości około 460 metrów n.p.m., na zalesionym zboczu nad doliną rzeki Wiesent. Od centrum Muggendorfu dzieli ją niespełna kilometr. Najczęściej odwiedza się ją w ramach pętli spacerowej łączącej kilka okolicznych jaskiń. Od pobliskiej Wundershöhle prowadzą w jej stronę schody i ścieżka, więc dojście nie wymaga wspinaczki ani specjalnego sprzętu. Warto jednak mieć wygodne buty, bo leśne podejście bywa śliskie po deszczu. Jak powstała jaskinia? Witzenhöhle tworzy jeden system krasowy razem z jaskiniami Oswaldhöhle i Wundershöhle. Wody krasowe drążyły tu wapień przez bardzo długi czas, a późniejsze wcięcie się doliny Wiesent rozdzieliło dawne korytarze na osobne otwory. W katalogu jaskiń Jury Frankońskiej obiekt figuruje pod numerem C 7. Bawarski urząd ochrony środowiska wpisał go na listę geotopów, a jaskinia jest też pomnikiem przyrody. Skąd nazwa? Według miejscowej tradycji nazwa nawiązuje do słowiańskiego boga światła Świętowita, którego kult miał się wiązać z ofiarami składanymi w tym miejscu. Imię bóstwa miało z czasem skrócić się do formy „Witt". To jedna z wielu legend o „jaskiniach dawnych Wenedów", jakimi okolice Muggendorfu są obrosłe od wieków. Jak duża jest jaskinia? Podawane wymiary różnią się w zależności od opracowania. Niektóre opisy mówią o około 150 metrach korytarzy, inne o 100–110 metrach. Najdokładniejszy opis wskazuje szeroki na około 9 metrów, ale niski, poniżej 2 metrów wysoki otwór wejściowy. Za nim otwiera się obszerna sala o wymiarach około 35 × 16 × 5 metrów. Dla zwiedzających oznacza to, że wejście jest przestronne, a wnętrze robi wrażenie mimo skromnych rozmiarów. Dla kogo to miejsce? Jaskinia nadaje się na krótki przystanek podczas rodzinnej wycieczki. Kto ma latarkę czołową i doświadczenie, może przecisnąć się wąskim przejściem do Wundershöhle, ale ten fragment jest ciasny i przeznaczony dla osób obytych z jaskiniami. Pozostali turyści mogą ograniczyć się do hali przy wejściu. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Jaskinia leży przy szlaku w terenie otwartym i nie jest wyposażona jak jaskinia pokazowa, więc nie ma tu typowej kasy ani przewodnika. Czy potrzebuję latarki? Tak, najlepiej czołówki, jeśli chcesz zajrzeć poza strefę wpadającego światła dziennego. Ile czasu zajmuje wizyta? Samo zwiedzanie to kwadrans, ale cała pętla jaskiniowa wokół Muggendorfu zajmuje zwykle kilka godzin. Czy to dobry cel dla dzieci? Tak, o ile pilnujesz ich w ciemniejszych partiach i unikasz ciasnego przejścia. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Wundershöhle, Oswaldhöhle oraz punkty widokowe nad doliną Wiesent, które łączą się w jedną wędrówkę.
-
Jungfernhöhle
Tiefenellern
Jungfernhöhle to niewielka jaskinia krasowa w lesie koło wsi Tiefenellern, części gminy Litzendorf w powiecie Bamberg, w północnej Bawarii (Górna Frankonia). Dla turysty jest to cichy, leśny przystanek na szlaku, a dla archeologów jedno z najbardziej dyskutowanych stanowisk neolitu w Niemczech. Jak wygląda jaskinia? Wnętrze jest skromne: około dziewięciu metrów szerokości, trzech wysokości i siedmiu długości. To raczej obszerna wnęka niż labirynt korytarzy, więc nie ma tu miejsca na klasyczną eksplorację jaskiniową. Atrakcją jest sama historia tego miejsca i otaczający je krajobraz Jury Frankońskiej. Skąd nazwa? Nazwa, w wolnym tłumaczeniu „Jaskinia Dziewic", wiąże się z miejscową legendą o trzech dziewczętach, które miały tu mieszkać i zostać zamordowane. Z legendą łączy się też fakt, że wśród odnalezionych szczątków przeważały kobiety i dzieci. Poszukiwacze skarbu i wykopaliska Na początku lat 50. XX wieku miejscowy mieszkaniec, Georg Engert, przezywany „Zimmergörch", wierzył, że w jaskini ukryto skarb, i razem z dwoma krewnymi kopał tam po kryjomu. Zainteresowali się tym amatorzy-badacze z Bambergu: hałda urobku była pełna skorup naczyń i kości. Oficjalne badania prowadził Otto Kunkel na zlecenie bawarskiej służby ochrony zabytków, głównie z udziałem wolontariuszy z Towarzystwa Historycznego w Bambergu. Jaskinię całkowicie oczyszczono w latach 1952–1954, a wykopaliska długo uchodziły za wzór nowoczesnej metody pracy w pierwszych latach po wojnie. Co znaleziono? Odkryto ceramikę kultury wstęgowej (naczynia bandkeramik), narzędzia z kości, a także szczątki co najmniej 40 osób: 10–11 dorosłych, 4–5 nastolatków oraz 23 niemowląt i dzieci. Kunkel odczytał ślady cięć na kościach jako dowód rytualnego kanibalizmu, co przyniosło sensacyjne nagłówki w prasie. Dziś badacze są znacznie ostrożniejsi. Nowsze badania Jörg Orschiedt ponownie przeanalizował kości i przedstawił tezę, że były to pochówki wtórne, czyli szczątki przeniesione z wcześniejszego miejsca pochówku. W 2008 i 2009 roku nowe prace na przedpolu jaskini wykazały, że teren był zamieszkany. Okazało się też, że osady w jaskini nie zostały w latach 50. dokładnie przesiane. Ślady użytkowania pochodzą z kilku epok, od późnego mezolitu po neolit, więc motywy korzystania z miejsca mogły się zmieniać. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników archeologii i prehistorii. Dla spacerowiczów i piechurów w okolicy Litzendorfu. Dla tych, którzy lubią miejsca z legendą i niewyjaśnionymi zagadkami. Najczęstsze pytania Gdzie leży Jungfernhöhle? W lesie koło Tiefenellern, w gminie Litzendorf, w powiecie Bamberg w Bawarii. Czy jaskinia jest duża? Nie, ma około 9 m szerokości, 3 m wysokości i 7 m długości. Czy można ją odwiedzić? Tak, jest dostępna jako punkt na pieszej wycieczce po okolicy. Zabierz wygodne buty, bo dojście prowadzi przez las. Dlaczego jest ważna? Znalezione tu szczątki ludzkie i ceramika sprawiły, że stanowisko stało się jednym z najgłośniejszych w badaniach nad neolitycznymi obrzędami w Niemczech, a spór o ich interpretację trwa do dziś.
-
Wildfräuleinstein
Bad Hindelang
Wildfräuleinstein to grota skalna w Alpach Algawskich, w gminie Bad Hindelang w Bawarii. Leży nad wsią Hinterstein i należy do tych miejsc regionu, w których krajobraz splata się z lokalną legendą. Nazwa oznacza mniej więcej „skałę dzikich panien”, a opowieść o nich nadaje temu miejscu charakter. Co to za miejsce? To skalna jaskinia z dwiema wnękami. Według miejscowej tradycji mieszkały w niej dzikie panny, czyli postaci z alpejskich podań. Jedną z wnęk nazywano ich izbą, salonem. Legenda głosi, że panny utrzymywały kontakt z mieszkańcami doliny, a niektóre miały nawet wychodzić za mąż za ludzi z dolinnych rodzin. Co mówi legenda o dzikich pannach? Podania nie są spójne. Jedne wymieniają cztery imiona: Gertrüdle, Hurlahutsch, Kolatsche i Stuzzemuzz. Inne podają pięć, wśród nich Rezabell, Stutzamutz, Hurlahutsch, Ahudlamutz i Gertrudle. Różnice w pisowni i liczbie postaci są typowe dla ustnych opowieści, przekazywanych z pokolenia na pokolenie, i dodają miejscu uroku. Jak wygląda wnętrze i okolica? Wokół jaskini rozstawiono metalowe sylwetki wykonane przez lokalną artystkę Hildegard Simon. Figury przypominają o dawnych mieszkankach skały i dobrze wpisują się w skalne otoczenie. Do górnego poziomu jaskini prowadzą drabiny, więc wejście wymaga odrobiny uwagi. Jak dojść do Wildfräuleinstein? Najczęściej opisywana trasa zaczyna się przy gospodzie Grüner Hut w Hinterstein. Oznakowana ścieżka prowadzi obok punktu widokowego Köpfle i zajmuje według opisów turystycznych około 75 minut w jedną stronę. Krótszą pętlę można zacząć z parkingu „Auf der Höh”; cała wycieczka trwa wtedy mniej więcej dwie godziny. Miejsce pojawia się też w opisach tras prowadzących w stronę Willersalpe. Czy warto zabrać dzieci? Serwisy turystyczne opisują grotę jako ciekawy plac zabaw dla dzieci, zaznaczając jednak, że trzeba zachować ostrożność. Drabiny i skalne podłoże wymagają pilnowania najmłodszych, a po deszczu skała bywa śliska. Warto mieć wygodne, wysokie buty. Najczęstsze pytania Gdzie leży Wildfräuleinstein? W Alpach Algawskich, w gminie Bad Hindelang, nad miejscowością Hinterstein. Kim były dzikie panny? Postaciami z lokalnej legendy, które miały mieszkać w skale i utrzymywać kontakty z mieszkańcami doliny. Ile zajmuje dojście? Z Hinterstein przy gospodzie Grüner Hut około 75 minut według opisów szlaku; pętla z parkingu „Auf der Höh” to około dwóch godzin łącznie. Czy wejście jest trudne? Sama droga jest oznakowana, ale w grocie trzeba wejść po drabinach na górny poziom. Co jeszcze można tu zobaczyć? Metalowe figury autorstwa Hildegard Simon oraz punkt widokowy Köpfle na trasie dojścia. Miejsce łączy krótką wycieczkę, widoki na góry i podanie o skalnych mieszkankach, dlatego dobrze sprawdzi się jako cel spaceru podczas pobytu w okolicach Bad Hindelang.
-
Mordloch
Schnittlingen
Mordloch to jedna z najdłuższych jaskiń w Niemczech: aktywna, wodonośna jaskinia krasowa w dolinie Roggental koło Steinenkirch, dzielnicy gminy Böhmenkirch w Badenii-Wirtembergii. Leży na Jurze Szwabskiej, w regionie, który słynie z jaskiń i zjawisk krasowych. To miejsce dla doświadczonych grotołazów, a nie dla przypadkowych turystów. Czym jest Mordloch? Mordloch to tzw. aktywna jaskinia wadozowa, czyli taka, w której płynie woda. Strumień wypływa z jaskini i dalej biegnie potokiem Mühlbach, by w odległości około kilometra, w okolicy Obere Roggenmühle, wpaść do rzeki Eyb. Jaskinia powstała na sieci szczelin w skałach znanych jako Wohlgeschichtete Kalke, czyli dobrze uławicone wapienie. Woda przez tysiąclecia poszerzała te spękania, tworząc labirynt korytarzy. Jak długa jest jaskinia? Zinwentaryzowana długość korytarzy wynosi według większości źródeł 4382 metry. Pozwala to zajmować Mordlochowi 18. miejsce wśród najdłuższych jaskiń Niemiec i 4. w Badenii-Wirtembergii. Część opracowań podaje nieco inną wartość, około 4320 metrów, więc warto traktować liczby orientacyjnie. Czy można tam wejść? Początkowy odcinek jaskini da się przejść przy podstawowym wyposażeniu. Około 80 metrów od wejścia znajduje się jednak pierwszy syfon, czyli zalany odcinek korytarza, a dalsza eksploracja wymaga sprzętu nurkowego. Źródła zgodnie ostrzegają, że penetracja jest niebezpieczna i nadaje się wyłącznie dla doświadczonych grotołazów. Poziom wody w jaskini potrafi się gwałtownie zmieniać, dlatego nie należy wchodzić do niej bez przygotowania, doświadczenia i towarzystwa. Wypadek z 1977 roku Mordloch zyskał rozgłos daleko poza regionem w lutym 1977 roku. Wezbrana woda uwięziła wówczas w jaskini czterech nurków sportowych. Według dostępnych źródeł czekali na ratunek około 57 godzin, zanim udało się ich wydostać. Akcja ratunkowa była szeroko opisywana i do dziś przypomina o tym, jak groźne mogą być jaskinie z aktywnym przepływem wody. Skąd nazwa i legenda? Nazwa po niemiecku znaczy mniej więcej „dziura morderstwa". Miejscowa legenda wiąże ją z leśniczym z okolic rzeki Eyb, którego mieli rzekomo zamordować kłusownicy. Ciało ukryto w jaskini, gdzie odnalazł je jego pies. To podanie ludowe, a nie udokumentowany fakt historyczny. Najczęstsze pytania Gdzie leży Mordloch? W dolinie Roggental koło Steinenkirch, części gminy Böhmenkirch w Badenii-Wirtembergii, na Jurze Szwabskiej. Jak długa jest jaskinia? Około 4,4 km zinwentaryzowanych korytarzy (4382 m według najczęściej podawanych danych). Czy Mordloch jest bezpieczny dla turystów? Nie. Jaskinia jest wodonośna, a dalsze partie wymagają nurkowania. Wejście jest przeznaczone dla doświadczonych grotołazów z odpowiednim sprzętem. Dlaczego jaskinia jest znana? Ze względu na swoją długość oraz dramatyczny wypadek z lutego 1977 roku, gdy w środku utknęło czterech nurków. Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych speleologią, geologią krasową i historią jaskiń Jury Szwabskiej. Zwykli turyści mogą zwiedzić okolicę doliny Roggental, ale nie powinni wchodzić do jaskini.
-
Leichtweißhöhle
Wiesbaden
Leichtweißhöhle to niewielka jaskinia w dolinie Nerotal, w północnej części Wiesbaden w Hesji. Nazwę zawdzięcza kłusownikowi Heinrichowi Antonowi Leichtweißowi, który ukrywał się tu pod koniec XVIII wieku. Dziś to jedna z ciekawszych miejskich legend miasta i krótki, malowniczy cel spaceru po lesie. Gdzie leży Leichtweißhöhle? Jaskinia znajduje się w głębi doliny Nerotal, w masywie Bahnholzer Kopf, nad potokiem Schwarzbach. Okolica jest zalesiona i spokojna, a dolina od dawna służy mieszkańcom Wiesbaden jako teren spacerowy. Sama jaskinia jest niewielka, więc zwiedzanie zajmuje kilkanaście minut – warto zaplanować je jako przystanek w dłuższej wycieczce po dolinie. Skąd wzięła się nazwa? Heinrich Anton Leichtweiß był kłusownikiem, który w latach 1789–1791 używał jaskini jako kryjówki. Zdradził go dym unoszący się nad zboczem: dostrzegli go robotnicy leśni, którzy w ten sposób odkryli zarówno jaskinię, jak i jej lokatora. Jako rok pierwszej wzmianki podaje się 1791. Z czasem wokół postaci narosła legenda o dowódcy zbójeckiej bandy, ale według miejskiego leksykonu Wiesbaden jaskinia nigdy nie była siedzibą takiej bandy – Leichtweiß działał w pojedynkę. Jak powstała jaskinia? Skała w tej części doliny to łupek, który nie ulega krasowieniu, dlatego nie ma tu rozległego systemu jaskiń. Wiesbadeński leksykon wiąże powstanie groty z dawnymi procesami geologicznymi: sfałdowaniem gór w czasach waryscyjskich i późniejszym wymywaniem skały przez wody Schwarzbach. Niektóre opisy mówią wręcz o dużym nawisie skalnym, nie o rozległej pieczarze. Jak zmieniała się w XIX i XX wieku? Od 1856 roku miejscowe Towarzystwo Upiększania Wiesbaden (Verschönerungsverein) przekształciło dawną kryjówkę w romantyczną „jaskinię zbójców”. Powstał korytarz o długości około 30 metrów i wysokości około 2 metrów, a wokół urządzono zaplecze dla odwiedzających. Wartość 30 m pochodzi z XIX wieku i nie opiera się na współczesnym pomiarze. Po II wojnie światowej obiekt podupadł. Zaniedbanie i wandalizm sprawiły, że zniknęły elementy zagospodarowania zewnętrznego, strażnik był kilkakrotnie pobity, a jaskinię wykorzystywano jako schronienie, więc ją zamknięto. W 1983 roku miasto gruntownie odnowiło wejście, wzmacniając je betonem i stalowymi drzwiami. Od tamtej pory jaskinia jest ponownie regularnie udostępniana. Co warto wiedzieć przed wizytą? Wnętrze jest ciasne i niskie, więc wysokie osoby muszą się schylać. Jaskinia otwierana jest sezonowo i tylko w wybrane dni, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny na stronie miasta Wiesbaden. Ze względu na las i wilgotne zbocza warto mieć wygodne buty. Miejsce dobrze łączy się ze spacerem po całej dolinie Nerotal. Najczęstsze pytania Czy Leichtweißhöhle to duża jaskinia? Nie. Korytarz ma około 30 metrów długości i około 2 metrów wysokości, więc to raczej krótka atrakcja. Kim był Leichtweiß? Kłusownikiem, który ukrywał się w jaskini w latach 1789–1791. Legenda o bandzie zbójców jest późniejszym dodatkiem. Czy wejście jest zawsze otwarte? Nie, jaskinia ma ograniczone godziny w sezonie. Zawsze sprawdzaj aktualne informacje przed wizytą. Czy jest tu rozbudowany system jaskiń? Nie. Łupek w tej okolicy nie jest skałą krasową, więc większych jaskiń tu nie ma.
-
Götzenloch
Ruppertshofen
Götzenloch, zwany też Hohler Stein („Pusty Kamień"), to niewielka jaskinia erozyjna w pobliżu Ruppertshofen w powiecie Ostalbkreis w Badenii-Wirtembergii. Chroniony pomnik przyrody leży w bocznym wąwozie doliny potoku Götzenbach i należy do tych miejsc, które łatwo zaplanować jako krótki przystanek podczas spaceru lub przejażdżki rowerem. Czym jest Götzenloch? To nie jest rozległa jaskinia krasowa z korytarzami i salami, lecz płytka nisza w skale o głębokości około czterech metrów. Powstała w miękkim piaskowcu, który leży pod twardszą warstwą skalną. Taki układ sprzyja powstawaniu wnęk: łatwiej rozmywany piaskowiec ustępuje, a mocniejsza warstwa nad nim tworzy rodzaj stropu. Jak powstała jaskinia? Do jej wykształcenia przyczyniło się źródełko wypływające przy tylnej ścianie groty. Woda stopniowo wypłukiwała i osłabiała piaskowiec, a skała osypywała się, pogłębiając wnękę. Proces ten nie dobiegł końca. Według lokalnych opracowań piaskowiec nadal ulega erozji, więc jaskinia bardzo powoli się pogłębia. Status ochrony Götzenloch znajduje się na liście pomników przyrody gminy Ruppertshofen. Chroniony obszar ma około 0,1 hektara. Lokalne źródła opisują obiekt jako jeden z najstarszych objętych ochroną pomników przyrody w powiecie Ostalbkreis. Oznacza to, że warto zachować wobec niego szczególną ostrożność: nie wchodzi się na skalne ściany, nie zostawia śmieci i nie uszkadza podłoża. Jak dojść i co zobaczyć? Jaskinia leży około 2,5 km na wschód od centrum Ruppertshofen. Od ścieżki rowerowej dzieli ją zaledwie kilka kroków, dlatego na miejsce nie trzeba organizować specjalnej wyprawy. Najlepiej połączyć wizytę z dłuższą trasą po okolicy: gmina publikuje propozycje szlaków pieszych, a platformy turystyczne opisują kilka pętli, które przechodzą przez Hohler Stein. Na miejscu warto zwrócić uwagę na: kontrast między jasną, kruszącą się skałą wnęki a twardszą warstwą nad nią, źródełko przy tylnej ścianie, które nadal pracuje nad rzeźbą groty, zacieniony, wilgotny wąwóz, w którym mikroklimat różni się od otwartych pól wokół. Najczęstsze pytania Czy Götzenloch to duża jaskinia? Nie. Ma około czterech metrów głębokości, więc to raczej wnęka skalna niż system podziemnych korytarzy. Czy to ta sama nazwa co Hohler Stein? Tak, obie nazwy opisują to samo miejsce koło Ruppertshofen. Czy obiekt jest chroniony? Tak, to pomnik przyrody o powierzchni około 0,1 ha, wpisany na listę gminy Ruppertshofen. Ile czasu zajmie wizyta? Sam przystanek przy jaskini to kwestia kilku minut; więcej czasu zajmie dojazd lub dojście przez dolinę Götzenbach. Dla kogo to miejsce? Dla rowerzystów, spacerowiczów i osób zainteresowanych geologią, które szukają spokojnego, nieoczywistego punktu na trasie po wschodniej części Badenii-Wirtembergii.
-
Petershöhle bei Hartenstein
Engenthal
Petershöhle bei Hartenstein to niewielka jaskinia krasowa w Jurze Frankońskiej, położona w powiecie Nürnberger Land w Bawarii, około kilometra na północ od wsi Hartenstein. To miejsce łączy w sobie geologię, archeologię i spacer po lesie, a przy tym leży wystarczająco blisko Norymbergi, by zaplanować tu wycieczkę na pół dnia. Gdzie leży Petershöhle? Wejście do jaskini znajduje się na północno-wschodnim zboczu wzgórza Kreitsberg, na wysokości współrzędnych 49,6045 N i 11,5307 E. Hartenstein należy do Środkowej Frankonii (Mittelfranken), a okolica to typowy krajobraz Hersbrucker Alb: lasy, skałki wapienne i ścieżki wędrowne. Jaskinia leży na szlakach pieszych wychodzących z Hartenstein, więc najwygodniej dotrzeć do niej na nogach. Skąd nazwa jaskini? Dawniej miejsce nazywano „Höhle in der Viehtrift”, czyli jaskinią na pastwisku. Obecną nazwę zawdzięcza Kunonowi Petersowi, który jest uznawany za jej odkrywcę. Jaskinia ma także własne numery w rejestrach: w bawarskim katastrze geotopów figuruje pod numerem 574H004, a w katastrze jaskiń Jury Frankońskiej (Höhlenkataster Fränkische Alb) pod oznaczeniem A 22. Co można zobaczyć w środku? Jaskinia jest niewielka, ma około 70 metrów długości. Układa się na kilku poziomach, które łączą ze sobą kolejne komory. Nacieków, takich jak stalaktyty, już tu nie ma, dlatego nie jest to klasyczna jaskinia „pokazowa” z bogatą szatą naciekową. Jej wartość leży gdzie indziej: w znaleziskach i znaczeniu naukowym. Dlaczego jest ważna dla nauki? Wykopaliska w jaskini przyniosły liczne szczątki niedźwiedzia jaskiniowego oraz innych zwierząt epoki lodowcowej. Miejsce jest też chronionym stanowiskiem archeologicznym, wpisanym jako pomnik archeologiczny (Bodendenkmal) o numerze D-5-6335-0003. Wskazuje się na ślady osadnictwa jaskiniowego z okresu środkowego paleolitu oraz z epoki kultury pól popielnicowych. Jaskinia pozostaje ważnym obiektem dla badań przyrodniczych. Czy można wejść do środka? Tak, ale najlepiej zrobić to z przewodnikiem. Lokalni organizatorzy w regionie Nürnberger Land oferują zorganizowane wyprawy jaskiniowe, w tym propozycje dla rodzin z dziećmi. Na własną rękę można przejść trasę dojściową, na przykład w ramach pętli z Hartenstein, a część tras łączy jaskinię z pobliskim miejscem zwanym Hainkirche. Kiedy jest zamknięta? Jaskinia służy jako zimowisko nietoperzy, dlatego w chłodnej połowie roku obowiązuje zamknięcie. Regionalny serwis turystyczny podaje okres od 1 października do 31 marca, natomiast jeden z serwisów dla wędrowców wymienia koniec kwietnia. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje u lokalnych organizatorów. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Petershöhle? Około kilometra na północ od Hartenstein, na północno-wschodnim zboczu Kreitsbergu, w powiecie Nürnberger Land w Bawarii. Jak długa jest jaskinia? Ma około 70 metrów i kilka poziomów połączonych komorami. Co znaleziono w jaskini? Szczątki niedźwiedzia jaskiniowego i innych zwierząt z epoki lodowcowej oraz ślady osadnictwa z paleolitu środkowego i epoki pól popielnicowych. Czy są tu stalaktyty? Nie, nacieki nie zachowały się. Czy jaskinia jest dostępna przez cały rok? Nie. W okresie zimowania nietoperzy obowiązuje zamknięcie, więc najlepiej wybrać się tu wiosną, latem lub jesienią i wcześniej potwierdzić terminy. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników geologii, archeologii i krótkich wypraw w terenie. Zwiedzanie z przewodnikiem to dobry pomysł dla rodzin z dziećmi, które lubią przygodę pod ziemią, a spokojny spacer przez las z Hartenstein pozwala połączyć wizytę z całodniową wędrówką po Jurze Frankońskiej.
-
Oswaldhöhle
Wiesenttal
Oswaldhöhle to naturalna jaskinia krasowa w Szwajcarii Frankońskiej, w górnej Frankonii w Bawarii. Leży przy miejscowości Muggendorf, części gminy Wiesenttal w powiecie Forchheim. To jedna z łatwiej dostępnych jaskiń regionu: przechodzi się ją na wylot, bez przewodnika i bez biletu. Gdzie leży Oswaldhöhle? Jaskinia znajduje się na wzgórzu Hohler Berg, około 800 metrów na wschód od centrum Muggendorfu. Współrzędne to mniej więcej 49,80 N, 11,27 E. Muggendorf od dawna jest uznawany za jedno z głównych miejsc w Szwajcarii Frankońskiej, a okolica słynie z ogromnej liczby jaskiń, skałek i dolin rzecznych, dlatego trasa do jaskini łatwo łączy się z całodniowym spacerem. Jak wygląda jaskinia? Oswaldhöhle ma charakter jaskini przelotowej o długości około 65 metrów. Największe wnętrze, tak zwana Wielka Sala, mierzy około 40 metrów, a jej strop podpierają dwa filary skalne. Korytarz jest na tyle wysoki, że można go pokonać w pozycji wyprostowanej. Wewnątrz bywa jednak ciemno, więc przyda się latarka, zwłaszcza dla dzieci i osób mniej pewnych na śliskim podłożu. Zimą w tej części jaskini często tworzą się efektowne formacje lodowe, co czyni z niej ciekawy cel także poza sezonem letnim. Skąd nazwa i jaka jest historia? Nazwa nawiązuje do pustelnika Oswalda, który według jednej z powieści miał mieszkać w jaskini. Jest to przekaz literacki, a nie udokumentowany fakt historyczny. W przeszłości jaskinia służyła ludziom jako schronienie, a także jako naturalna piwnica skalna do przechowywania zapasów. Powiązanie z sąsiednimi jaskiniami Pod względem geologicznym Oswaldhöhle tworzy jeden system z pobliskimi jaskiniami Wundershöhle i Witzenhöhle. Pierwotnie stanowiły całość, jednak pogłębianie się doliny rzeki Wiesent rozdzieliło je w przeszłości. Wundershöhle została odkryta w 1772 roku przez Georga Wundera, muggendorfskiego inspektora jaskiń, co pokazuje, że region od XVIII wieku przyciągał badaczy i ciekawskich. Jak zwiedzać? Wstęp jest bezpłatny, a jaskinia dostępna przez cały rok. Nie ma oprowadzania, zwiedza się na własną rękę. Przez jaskinię prowadzą szlaki Heinrich-Uhl-Weg oraz Frankenweg (czerwony poziomy pasek). Dojście możliwe z Muggendorfu albo z parkingu przy Dooser Berg. Zabierz latarkę i buty z dobrą podeszwą; wewnątrz bywa wilgotno i ślisko. Najczęstsze pytania Czy wejście do Oswaldhöhle jest płatne? Nie, jaskinia jest ogólnodostępna i bezpłatna. Ile trwa przejście? Sama jaskinia ma około 65 metrów, więc przejście zajmuje kilka minut; reszta czasu to dojście i spacer po okolicy. Czy potrzebna jest latarka? Zdecydowanie warto ją mieć, bo wnętrze jest słabo oświetlone. Czy można odwiedzić ją zimą? Tak, a w sezonie zimowym można tu zobaczyć formacje lodowe. Czy to to samo co Wundershöhle? Nie, to osobne jaskinie, choć należą do jednego systemu krasowego i leżą blisko siebie.
-
Höllsternbröller
Gutenberg
Höllsternbröller to krasowa jaskinia na Jurze Szwabskiej (Schwäbische Alb) w Badenii-Wirtembergii, położona na zachód od Gutenberga, dzielnicy gminy Lenningen. Jaskinia jest częściowo wodna i ma około 350 metrów długości. Dla większości odwiedzających jest przede wszystkim ciekawostką geologiczną i celem spacerów po okolicy, a nie obiektem do zwiedzania. Gdzie leży Höllsternbröller? Jaskinia znajduje się kilka metrów powyżej źródła Höllsternquelle, a jej wejście otwiera się we wnęce źródliskowej. Samo źródło jest uznanym geotopem i opisuje je Geopark Szwabska Jura. Okolica Gutenberga słynie z kilku jaskiń, dlatego rejon ten bywa nazywany Gutenberger Höhlen. Czy można wejść do jaskini? Według informacji parku geologicznego jaskinia jest bardzo ciasna, a przypuszczalnie nie jest ogólnie dostępna. To ważna różnica wobec pobliskiej Gutenberger Höhle, czyli jaskini pokazowej udostępnionej turystom, odkrytej w latach 1889–1890. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrze jaskini w komfortowych warunkach, wybierz właśnie tamtą. Höllsternbröller oglądasz z zewnątrz, przy źródle. Skąd nazwa? Słowo „Bröller" nawiązuje do hałasu, jaki robi woda. Podczas ulewnych deszczy albo roztopów woda wypływa z jaskini z hukiem, co dobrze tłumaczy tę nazwę. W spokojniejszych okresach przepływ jest znacznie słabszy. Woda w jaskini Około 100 metrów od wejścia, w głąb jaskini, dociera się do potoku jaskiniowego, który płynie stale w stronę źródła Höllsternquelle. Według informacji gminy Lenningen do systemu wpływa też woda z torfowiska Schopflocher Moor. Takie połączenie wód powierzchniowych z podziemnymi to typowa cecha krasu Jury Szwabskiej. Historia badań i wykorzystania Jaskinię badali w latach 1969–1971 grotołazi ze Stuttgartu. Źródło u jej wylotu służyło w latach 1933–1962 do zaopatrzenia w wodę niewielkiej osady Krebsstein. Höllsternbröller pojawia się także w literaturze specjalistycznej: artykuł z 2023 roku o sąsiedniej jaskini Schlossbergbröller wymienia go jako obiekt porównawczy. Dla kogo to miejsce? Höllsternbröller przyda się osobom, które lubią wędrówki i geologię, a także tym, którzy chcą zobaczyć, jak działa kras. Najlepiej połączyć wizytę z przystankiem przy Höllsternquelle i spacerem po okolicy Gutenberga, gdzie jest też jaskinia pokazowa oraz inne atrakcje przyrodnicze Doliny Lenninger. Najczęstsze pytania Czy Höllsternbröller jest otwarty dla turystów? Nie jest przygotowany do zwiedzania. Jaskinia jest bardzo ciasna i przypuszczalnie niedostępna publicznie, więc oglądasz źródło i wejście z zewnątrz. Jak długa jest jaskinia? Ma około 350 metrów. Co oznacza nazwa? „Bröller" odnosi się do huku wody, która po deszczach lub w czasie roztopów wypływa z jaskini z dużą siłą. Gdzie zobaczyć jaskinię udostępnioną turystom? W pobliżu leży Gutenberger Höhle, jaskinia pokazowa odkryta w latach 1889–1890. Czy woda płynie tu cały rok? Potok jaskiniowy płynie stale w kierunku źródła Höllsternquelle, ale hałaśliwy wypływ pojawia się głównie po obfitych opadach i podczas topnienia śniegu.
-
Veleda Cave
Bestwig
Jaskinia Veleda (niem. Veledahöhle) to jaskinia w Sauerlandzie, w okolicach wsi Velmede, która należy do gminy Bestwig w Nadrenii Północnej-Westfalii. Łączy w sobie przyrodę, archeologię i legendę o germańskiej wieszczce, od której wzięła nazwę. Dziś jest chronionym zabytkiem i jednym z ciekawszych punktów programu dla osób zwiedzających region. Skąd nazwa jaskini? Nazwa nawiązuje do Veledy, germańskiej wieszczki znanej ze starożytnych przekazów. Lokalna tradycja wiąże jaskinię z germańską mitologią, dlatego miejsce od dawna otacza aura tajemnicy. Geolodzy zwracają uwagę na wiek samej skały, który szacuje się na około 350 milionów lat. Co znaleziono w jaskini? Na początku XX wieku uwagę naukowców zwróciły znaleziska z epoki żelaza sprzed czasów rzymskich. Sugerują one, że jaskinia służyła wówczas jako miejsce kultu albo schronienie. Z tego powodu obiekt objęto ochroną jako zabytek archeologiczny. Gmina opisuje go jako jaskinię o znaczeniu przyrodniczym i kulturowo-historycznym. Jak jest zbudowana? Najważniejszym wnętrzem jest główna sala o długości około 80 metrów. Źródła podają różne wartości łącznej długości korytarzy, a gmina wymienia 243 metry. Dla zwiedzającego liczy się przede wszystkim klimat podziemnej przestrzeni i możliwość zobaczenia skalnych form z bliska. Jaskinia w czasie II wojny światowej W czasie wojny jaskinia pełniła funkcję schronu podczas alarmów lotniczych. W pobliżu wzniesiono baraki związane z terenami kolejowymi. Ten rozdział historii dodaje miejscu poważniejszego, bardziej współczesnego wymiaru niż same podania o wieszczce. Czy jaskinia leży na terenie chronionym? Tak. Jaskinia wchodzi w skład rezerwatu przyrody „Hohler Stein” i większego obszaru Natura 2000. Zimują w niej nietoperze, dlatego zwiedzanie jest ograniczone. Wejść można tylko z przewodnikiem, mniej więcej od kwietnia do września. Od października do marca jaskinia pozostaje zamknięta, aby nie niepokoić zwierząt. Jak zwiedzać Jaskinię Veleda? Wycieczki z przewodnikiem odbywają się w letnim półroczu i trwają około 30 minut. Na zwykłe zwiedzanie nie trzeba się zapisywać. Grupy liczące co najmniej 8 osób mogą zarezerwować osobny termin. Jaskinia leży około 200 metrów od ulicy Halbeswiger Straße i około kilometra od drogi B7. Miejsc parkingowych jest bardzo mało, więc warto przyjechać wcześniej lub zostawić auto dalej. Najczęstsze pytania Czy można wejść do jaskini samodzielnie? Nie. Ze względu na ochronę nietoperzy wstęp jest możliwy wyłącznie w ramach zwiedzania z przewodnikiem. Kiedy jaskinia jest dostępna? W sezonie letnim, mniej więcej od kwietnia do września. Zimą jest zamknięta. Od kiedy znów można ją zwiedzać? Stowarzyszenie wsi Dorfgemeinschaft Velmede-Bestwig ponownie udostępniło jaskinię w 2015 roku, po wielu dziesięcioleciach zamknięcia. Ile trwa wizyta? Wycieczka z przewodnikiem zajmuje około pół godziny, więc łatwo połączyć ją ze spacerem po okolicy. Dla kogo to miejsce? Dla osób lubiących przyrodę, historię i lokalne legendy, a także dla rodzin szukających krótkiej, nietypowej atrakcji w Sauerlandzie.
-
Bilsteinhöhle
Warstein
Bilsteinhöhle to jaskinia turystyczna w pobliżu Warstein w Nadrenii Północnej-Westfalii, w granicach Parku Natury Arnsberger Wald. Jest częścią większego systemu jaskiń krasowych, a do zwiedzania udostępniono jego niewielką, wygodną dla gości część. Czym jest Bilsteinhöhle? Nazwa obejmuje cały system jaskiniowy, w którym obok trasy dla turystów istnieją dalsze korytarze. Część z nich łączy się z jaskinią turystyczną, inne pozostają osobnymi odcinkami. Łączną długość korytarzy podaje się różnie, w granicach od około 1,7 do 2 kilometrów. Dla zwiedzających przygotowano około 450 metrów trasy, więc to dość kompaktowa atrakcja, na którą wystarczy niecała godzina. Gdzie leży i jak dojechać? Jaskinia znajduje się na południowy zachód od centrum Warstein, przy drodze L 735, w dolinie Bilsteintal. W tej samej okolicy działa park dzikich zwierząt Wildpark Bilsteintal, dlatego wizyta w jaskini łatwo łączy się z rodzinnym spacerem po lesie. Teren należy do Parku Natury Arnsberger Wald, popularnego wśród piechurów i rowerzystów. Jak wygląda historia odkrycia? Według dostępnych opisów jaskinię odsłonięto w pracach z 1888 roku i jeszcze w tym samym roku otwarto dla zwiedzających. Kolejne prace wykopaliskowe prowadzono w 1928 roku. Dziś to jedna z klasycznych jaskiń turystycznych regionu Sauerland, odwiedzana rocznie przez dziesiątki tysięcy osób; wzmianki w przewodnikach mówią o około 30 tysiącach gości. Co wyróżnia to miejsce? Okolica ma charakter krasowy. Potok Bilsteinbach znika w systemie jaskiń i po około 300 metrach wypływa ponownie jako źródło krasowe przy wejściu do jaskini turystycznej. Dla osób zainteresowanych geologią to czytelny przykład tego, jak woda kształtuje wapienne podłoże. W samej jaskini zobaczysz typowe dla krasu formy skalne i korytarze wyżłobione przez wodę. Praktyczne wskazówki Trasa dla turystów ma około 450 metrów, a zwiedzanie z przewodnikiem trwa mniej więcej 40 minut. Jaskinia jest otwarta przez cały rok, bo temperatura w środku jest stała i chłodna, więc zabierz ciepłą bluzę nawet w lecie. Załóż wygodne, antypoślizgowe buty, ponieważ nawierzchnia bywa wilgotna. Wizytę dobrze połączyć z Wildparkiem Bilsteintal albo ze spacerem po lesie w Parku Natury Arnsberger Wald. Aktualne godziny i zasady wejścia sprawdź u operatora przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Ile trwa zwiedzanie Bilsteinhöhle? Trasa z przewodnikiem zajmuje około 40 minut i ma około 450 metrów długości. Czy jaskinia jest otwarta cały rok? Tak, jaskinia turystyczna jest dostępna przez cały rok, co czyni ją dobrym pomysłem także na deszczowy dzień. Gdzie dokładnie leży? W dolinie Bilsteintal na południowy zachód od Warstein, przy drodze L 735, w Parku Natury Arnsberger Wald. Czy można połączyć wizytę z innymi atrakcjami? Tak. Tuż obok działa Wildpark Bilsteintal, a okolica oferuje szlaki piesze i rowerowe. Od kiedy jaskinia jest dostępna dla turystów? Od 1888 roku, czyli od roku jej odkrycia i udostępnienia.
-
Vogelherdgrotte
Neuhaus an der Pegnitz
Vogelherdgrotte to jaskinia krasowa w Szwajcarii Frankońskiej, w okolicach miasta Neuhaus an der Pegnitz w Bawarii. Ma formę jaskini przelotowej z dwoma dużymi wejściami i przestronnymi komorami wewnątrz. Leży na szlaku krasowym, dlatego odwiedza się ją zwykle w trakcie pieszej wycieczki, a nie jako atrakcję z biletem i przewodnikiem. Co to za miejsce? Vogelherdgrotte należy do grupy form skalnych i grot rozsianych wokół Neuhaus. Jest jaskinią przelotową, czyli można przez nią przejść z jednego otworu do drugiego. Sieć turystyczna regionu Nürnberger Land opisuje ją w dwóch częściach: przedniej i tylnej, co dobrze oddaje podział na dwie duże komory. Obiekt ma kilka form ochrony jednocześnie. Figuruje jako geotop (numer 574H002), pomnik przyrody oraz zabytek archeologiczny (Bodendenkmal, numer D-3-6335-0055). Taka kombinacja pokazuje, że liczy się tu zarówno geologia, jak i ślady działalności człowieka. Dlaczego jest ważna dla historii? W źródłach regionalnych pojawia się informacja, że jaskinia służyła od dawna jako miejsce kultu. Znaleziono w niej fragmenty glinianych naczyń z okresu lateńskiego, czyli z młodszej epoki żelaza. To wskazuje, że ludzie odwiedzali grotę na długo przed czasami nowożytnymi. Dla miłośników archeologii to główny powód, by się tu zatrzymać. Jak do niej dotrzeć? Grota stanowi jeden z przystanków Karstkundlicher Lehrpfad, czyli ścieżki dydaktycznej poświęconej krasowi, na południe od Neuhaus. Trasa prowadzi między innymi obok suchej doliny Gunzenloch i niewielkiej jaskini Hirschleckenfelsenkammer, a kończy się przy Vogelherdgrotte. Opisy szlaku wspominają także inne okoliczne groty, na przykład Distlergrotte, co pozwala zaplanować dłuższy spacer od jaskini do jaskini. Jako adres turystyczny podawany jest Krottensee 113, 91284 Neuhaus an der Pegnitz. Wejście nie wymaga zwykle specjalnego sprzętu, ale warto mieć wygodne buty z dobrą podeszwą, bo ścieżki prowadzą przez teren skalisty. Co warto wiedzieć przed wizytą? To przystanek na szlaku, nie jaskinia pokazowa z oświetleniem i kasą biletową. Okoliczne groty bywają zamykane zimą, ponieważ są schronieniem nietoperzy. Distlergrotte jest w tym okresie niedostępna, więc przed wyjściem sprawdź aktualne zasady dla całej trasy. Zabierz latarkę, jeśli chcesz dokładniej obejrzeć wnętrze obu części jaskini. Dla dzieci i rodzin trasa krasowa to dobry sposób, by pokazać, jak woda formuje skały wapienne. Najczęstsze pytania Czy do Vogelherdgrotte trzeba kupić bilet? Źródła opisują ją jako przystanek na szlaku pieszym, a nie jako jaskinię pokazową, więc nie ma tu typowego zwiedzania z przewodnikiem. Czy jaskinia jest chroniona? Tak. Jest geotopem, pomnikiem przyrody i zabytkiem archeologicznym, dlatego należy poruszać się ostrożnie i niczego nie uszkadzać ani nie zabierać. Co tu znaleziono? Archeolodzy natrafili na fragmenty ceramiki z okresu latenu, co świadczy o dawnym użytkowaniu groty, prawdopodobnie jako miejsca kultu. Z czym połączyć wizytę? Najlepiej z całą ścieżką krasową: dolina Gunzenloch, mała jaskinia Hirschleckenfelsenkammer i inne formy skalne w okolicy Neuhaus.
-
Benediktushöhle
Beuron
Benediktushöhle to niewielka jaskinia w Górnej Dolinie Dunaju, na zachód od Beuron w powiecie Sigmaringen w Badenii-Wirtembergii. Nazywana jest też Einsiedler-Höhle, czyli Jaskinią Pustelnika. To naturalna jaskinia przelotowa wycięta w wapieniu masywnym (Oberer Massenkalk), a dziś przede wszystkim miejsce symbolicznie nawiązujące do świętego Benedykta. Gdzie leży Benediktushöhle? Jaskinia znajduje się na zachód od Beuron, powyżej kaplicy św. Maura (Mauruskapelle), w pobliżu wzniesienia Käpfle, na wysokości około 680 m n.p.m. Okolica należy do Parku Przyrody Górnego Dunaju, a sąsiedztwo Beuron sprawia, że jaskinię łatwo włączyć w spacer po klasztornym otoczeniu. Jak powstała jaskinia i jak wygląda? Według dostępnych opisów jaskinia powstała w wyniku połączenia korozji i erozji, w której swój udział miał Dunaj. Ma około pięciu metrów długości, trzy metry wysokości i trzy metry szerokości. Tylna część została zasypana, a od strony doliny wejście zamyka stalowa krata, więc do środka zagląda się raczej z zewnątrz. Znaleziska archeologiczne z jaskini nie są znane. Nazwa pobliskiego wzgórza Käpfle bywa jednak wiązana z możliwą prehistoryczną osadą na wzniesieniu. Dlaczego jaskinia nosi imię Benedykta? W środku stoi naturalnej wielkości figura siedzącego św. Benedykta z Nursji, patriarchy zachodniego monastycyzmu. Kamienna inskrypcja opowiada, że opuścił on Rzym i przez trzy lata mieszkał w ciasnej jaskini w Subiaco. Beuroński zakątek ma więc przypominać ten wczesny etap życia pustelniczego, stąd druga nazwa miejsca. Jest to dobry punkt dla osób zainteresowanych historią chrześcijaństwa i tradycją benedyktyńską. Kontekst: opactwo Beuron Jaskinię trzeba rozumieć razem z pobliskim opactwem. Arcyopactwo św. Marcina (Erzabtei St. Martin) powstało jako klasztor kanoników regularnych św. Augustyna w średniowieczu, a w 1863 roku osiedlili się tu benedyktyni. Kaplica św. Maura powstała w latach 1868-1871 i jest znana jako kolebka beuroneńskiej szkoły sztuki. Źródła różnie datują początki klasztoru, dlatego warto traktować podawane daty orientacyjnie. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Benediktushöhle? Nie do końca. Od strony doliny jaskinię zamyka stalowa krata, a jej tylna część jest zasypana, więc zwiedza się ją głównie wzrokiem z zewnątrz. Jak duża jest jaskinia? To bardzo mała formacja: około pięciu metrów długości oraz po trzy metry wysokości i szerokości. Dlaczego nazywa się ją Jaskinią Pustelnika? Figura Benedykta i inskrypcja nawiązują do jego trzech lat życia w jaskini w Subiaco, czyli do ideału pustelniczego. Czy znaleziono tu zabytki prehistoryczne? Nie są znane żadne znaleziska z tej jaskini, choć nazwa wzgórza Käpfle może sugerować dawną osadę. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? Kaplicę św. Maura oraz arcyopactwo w Beuron, w sercu Górnej Doliny Dunaju, gdzie wapienne skały i meandry rzeki tworzą widokowy krajobraz. Dla kogo to miejsce? Benediktushöhle to krótki, kameralny przystanek dla pieszych wędrowców w Dolinie Dunaju, pielgrzymów oraz miłośników małych, nietypowych obiektów. Nie ma tu atrakcji na pół dnia, ale połączenie skalnej niszy, figury świętego i spokojnego otoczenia klasztoru daje wyraźny nastrój zadumy. Dobrze łączyć ją z odwiedzinami kaplicy św. Maura i opactwa, a także z dłuższym spacerem po okolicznych ścieżkach nad rzeką.
-
Falkenhöhle
Bartholomä
Falkenhöhle to krasowa jaskinia w lesie na wzgórzu Falkenberg, około 4,5 km na zachód-południowy zachód od wsi Bartholomä na Albuchu we wschodniej części Jury Szwabskiej (Schwäbische Alb) w Badenii-Wirtembergii. Według planu służb geologicznych kraju związkowego powstała w wapieniach górnej jury. To miejsce dla ludzi, którzy lubią połączyć leśny spacer z odrobiną podziemnej przygody i historii. Czym jest Falkenhöhle? Jaskinia należy do aktywnych jaskiń wodnych. Płynie przez nią woda, która zasila także zaopatrzenie w wodę pobliskiego zamku. Ogromna część korytarzy jest zalana i przegrodzona syfonami, czyli odcinkami, w których strop sięga poniżej poziomu wody. Dalej niż turyści docierają tu wyłącznie nurkowie jaskiniowi. Źródła podają bardzo różne długości: dostępną dla zwiedzających część opisuje się jako kilkudziesięciometrową, a całość znanych korytarzy jako kilka kilometrów, dlatego nie ma jednej wiarygodnej liczby, którą warto zapamiętać. Dawną ozdobę jaskini, czyli nacieki, w dużej mierze zniszczono. Przyroda jednak nie rezygnuje: w niektórych miejscach znów rosną drobne rureczki naciekowe, tak zwane makaroniki. Jak wygląda zwiedzanie? Wejście zwykle zamyka krata, a wstęp wymaga wcześniejszego zgłoszenia. Jedno ze źródeł wskazuje na sezon od maja do września. Zanim wyruszysz, zapytaj lokalnie o aktualne zasady i terminy, bo informacje się różnią. Dojście jest piesze, na przykład od osad Kitzinghof, Möhnhof lub Rötenbach. Z samego Bartholomä prowadzą kręgi piesze o długości mniej więcej od 10 do 19 km, które mijają jaskinię. Czy to miejsce jest bezpieczne? To jaskinia wodna, więc poziom wody reaguje na deszcz. Po opadach rośnie szybko. Przypomina o tym wydarzenie z 1977 roku, gdy konieczna była akcja ratunkowa nurków jaskiniowych. Wchodź tam tylko przy stabilnej pogodzie, w odpowiednim obuwiu i z latarką, a podziemne odcinki zostaw doświadczonym grotołazom. Co ma wspólnego z porwaniem proboszcza? Tablica przy wejściu opowiada o dramatycznym epizodzie z 1529 roku. Proboszcza z Bettlingen miano uwięzić w jaskini, by wymusić okup. Inne źródło datuje podobne wydarzenie na lata 1530 i 1531, więc dokładny rok pozostaje sporny. Historia dodaje miejscu mrocznego klimatu i dobrze pasuje do wilgotnych, ciemnych korytarzy. Najczęstsze pytania Gdzie leży Falkenhöhle? W lesie na Falkenbergu, około 4,5 km od Bartholomä w Badenii-Wirtembergii, na Albuchu. Czy można wejść do jaskini bez zapowiedzi? Zazwyczaj nie. Wejście jest zabezpieczone kratą i obowiązuje zgłoszenie wcześniej, więc najpierw sprawdź aktualne zasady. Skąd najlepiej dojść? Pieszo, z osad Kitzinghof, Möhnhof lub Rötenbach albo ze wsi Bartholomä jedną z pętli o długości 10 do 19 km. Czy jaskinia ma ładne nacieki? Dawne nacieki w większości zniszczono, ale w niektórych miejscach rosną nowe drobne rureczki naciekowe. Czy jest bezpieczna w deszczu? Nie. To aktywna jaskinia wodna, w której poziom wody po opadach szybko rośnie. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Łąki Albuchu wokół Bartholomä i szlaki piesze przez lasy Jury Szwabskiej, które łatwo połączyć z wizytą przy jaskini.
-
Feldhofhöhle
Volkringhausen
Feldhofhöhle to jaskinia w dolinie Hönnetal w niemieckiej Westfalii, w pobliżu wsi Volkringhausen. Leży w wapiennym zboczu między dzielnicą Balve o nazwie Binolen a zamkiem Klusenstein w Hemer. Badacze zaliczają ją do tzw. jaskiń kulturowych, czyli takich, w których zachowały się ślady dawnej obecności człowieka. To jedno z mniej znanych, ale ciekawych miejsc dla osób interesujących się prehistorią Nadrenii Północnej-Westfalii. Gdzie leży Feldhofhöhle? Jaskinia znajduje się w rezerwacie przyrody Hönnetal, w pasie skał wapiennych z górnego dewonu środkowego. Dolina rzeki Hönne słynie z licznych grot: w rezerwacie znanych jest ich 23. Feldhofhöhle, mająca około 95 metrów długości, należy do najdłuższych z nich i jest drugą pod względem długości. Przy większym otworze wejściowym jest też drugi, mniejszy, położony tuż obok. Dlaczego nazywa się ją jaskinią kulturową? Wnętrze nie jest typową jaskinią turystyczną z podświetlonymi naciekami. Znaczenie Feldhofhöhle wynika z tego, co w niej znaleziono. W osadach odkryto kości zwierząt epoki lodowcowej, m.in. nosorożca włochatego, renifera, konia, hieny i wilka. Znaleziono też krzemienne narzędzia oraz ceramikę ze starszej epoki żelaza. Według jednego ze źródeł najstarszy zabytek z całej doliny Hönnetal pochodzi właśnie stąd. Badacze sądzą, że ludzie nie mieszkali tu na stałe. Korytarze w skale mają przez cały rok stałą temperaturę rzędu 8–10 stopni, co nie sprzyja długiemu pobytowi. Jaskinia służyła raczej jako miejsce postoju i przechowywania zapasów. Historia badań Zainteresowanie jaskinią zaczęło się w XIX wieku. W 1862 roku kopał tu geolog Heinrich von Dechen. W 1869 roku do doliny przybył Johann Carl Fuhlrott, odkrywca neandertalczyka, by szukać kości w osadach jaskini. Rok później odwiedził ją Rudolf Virchow, choć sam nie prowadził wykopalisk. Największe prace wykopaliskowe przeprowadził w latach 1925–1926 profesor Julius Andree. Wyróżnił on pięć warstw kulturowych, co pokazuje, że ludzie wracali w to miejsce w różnych epokach. Część dawnych zasobów jaskini przepadła jeszcze w XIX wieku. Okoliczni rolnicy wywozili osady z wnętrza i rozsypywali je na polach jako nawóz, więc wiele zabytków się rozproszyło. Do dziś zdarza się, że na okolicznych polach ktoś znajdzie stare kamienne narzędzie. Przyroda Jaskinia jest ważna także dla zwierząt. Nietoperze wykorzystują ją jako zimowe schronienie, dlatego trzeba uważać, by ich nie niepokoić, a wszelkie wejścia do wnętrza warto uzgodnić z lokalnymi organizacjami przyrodniczymi. Najczęstsze pytania Czy Feldhofhöhle leży w Polsce? Nie. Jaskinia znajduje się w Niemczech, w Sauerlandzie, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Jak długa jest jaskinia? Ma około 95 metrów i jest drugą najdłuższą z 23 znanych jaskiń rezerwatu Hönnetal. Czy mieszkali tu ludzie? Raczej nie na stałe. Najpewniej była miejscem odpoczynku i składowania zapasów przez grupy w różnych epokach, od epoki kamienia po starszą epokę żelaza. Co znaleziono w środku? Kości zwierząt epoki lodowcowej, narzędzia z krzemienia i ceramikę. Dziś większość znalezisk jest rozproszona, a po wnętrzu nie spodziewaj się wystawy. Czy można zwiedzać wnętrze? Jaskinia jest zimowym schronieniem nietoperzy, a zasady dostępu mogą się zmieniać. Sprawdź je przed wizytą i nie wchodź do środka zimą. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Hönnetal to dobry cel na jednodniową wycieczkę. Niedaleko stoi zamek Klusenstein, a w sąsiedztwie leży znacznie bardziej znana Balver Höhle, jedna z największych jaskiń w Niemczech, wykorzystywana dziś jako sala koncertowa. Połączenie obu miejsc daje dobry obraz tego, jak ważna była ta dolina dla prehistorii regionu. Warto zabrać wygodne buty, bo ścieżki prowadzą po nierównym, skalistym terenie.
-
Unicorn Cave
Harz (Landkreis Göttingen)
Jaskinia Jednorożca (Einhornhöhle) to największa jaskinia udostępniona turystom w zachodnim Harzu. Leży około 1,5 km na północny zachód od Scharzfeld, dzielnicy miasta Herzberg am Harz w Dolnej Saksonii. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem, a pod ziemią spędzicie mniej więcej trzy kwadranse. Jak powstała jaskinia? To jaskinia krasowa, wyrzeźbiona w dolomicie warstw cechsztyńskich, czyli skał z permu. Całkowita długość znanych korytarzy jest podawana różnie: od około 610 do prawie 700 metrów. Turyści widzą tylko część, zwykle 270–300 metrów. Nowsze badania geofizyczne sugerują, że jaskinia sięga znacznie dalej, niż dziś wiadomo. Skąd nazwa? Nazwa wiąże się z dawnym przekonaniem, że w jaskini leżą kości jednorożców. Wzmianka o jaskini pochodzi z 1541 roku. Duże, skamieniałe kości wydobywano i mielono na proszek, który sprzedawano jako lekarstwo w okolicznych aptekach. Pastor Letzner opisał ten handel w 1583 roku. Zagadkę wyjaśnił w 1872 roku Rudolf Virchow. Po wykopaliskach stwierdził, że kości należą do wymarłych zwierząt epoki lodowej, takich jak niedźwiedzie jaskiniowe, a według niektórych źródeł także mamuty. Wśród znalezisk wymienia się również lwy jaskiniowe. W 1925 i 1926 roku badania prowadził Karl Hermann Jacob-Friesen, zainteresowany śladami prehistorii. Jaskinia służyła też neandertalczykom. Jak zmieniała się dla turystów? Źródła nie są zgodne co do początków turystyki: jedne wskazują rok 1885, inne 1905, kiedy zbudowano galerię wejściową. W 1908 roku dzierżawę przejął oddział Klubu Harzu ze Scharzfeld i oprowadzał gości własnymi przewodnikami. Robił to do 2001 roku. W 2018 roku jaskinię odwiedziło około 30 tysięcy osób. Co warto wiedzieć przed wizytą? Tylko z przewodnikiem. Samodzielne wejście nie jest możliwe. Czas. Wycieczka trwa około 45 minut. Godziny. Informacje się różnią: jedne źródła podają sezon od kwietnia do października i oprowadzanie co godzinę od 11 do 17, inne kończą wycieczki około 15:00. Sprawdźcie aktualny rozkład na stronie obiektu. Ubiór. W jaskiniach jest chłodno i wilgotno, więc przyda się ciepła bluza i wygodne buty. Najczęstsze pytania Czy w jaskini naprawdę żyły jednorożce? Nie. Za „kości jednorożca" uchodziły szczątki wymarłych ssaków epoki lodowej. Czy można zwiedzać bez przewodnika? Nie, wejście jest możliwe wyłącznie w ramach wycieczki z przewodnikiem. Ile jaskini jest dostępne? Około 270–300 metrów z całości liczącej według różnych szacunków 610–700 metrów. Kto badał jaskinię? Między innymi Rudolf Virchow w 1872 roku oraz Karl Hermann Jacob-Friesen w latach 1925–1926. Gdzie leży? W pobliżu Scharzfeld w południowo-zachodnim Harzu, około 1,5 km na północny zachód od miejscowości, na terenie miasta Herzberg am Harz. Jaskinia dobrze łączy się ze spacerem po okolicznym krajobrazie krasowym i z innymi atrakcjami południowego Harzu, a dla fanów geologii i legend jest jednym z ciekawszych przystanków regionu.
-
Zwergenhöhle
Lindlar
Zwergenhöhle (zwana też Zwergenloch, czyli „Jaskinia Krasnoludków") to niewielka jaskinia wapienna i naciekowa w gminie Lindlar, w Kraju Bergijskim (Bergisches Land) w Nadrenii Północnej-Westfalii. Leży na wzgórzu Neuenberg, w pobliżu wsi Scheel, na północny wschód od centrum Lindlaru. To cel krótkiej, spokojnej wycieczki dla miłośników lasów, legend i drobnych osobliwości przyrody. Gdzie leży Zwergenhöhle? Jaskinia znajduje się w lindlarskiej części Scheel, w powiecie Oberbergischer Kreis. Okolica to pagórkowaty, zalesiony krajobraz typowy dla Bergisches Land, z wąskimi leśnymi ścieżkami i dolinami potoków. Dojazd samochodem nie jest skomplikowany: w Scheel można zaparkować, a stamtąd do jaskini prowadzi krótki spacer przez las. Jak wygląda jaskinia? Zwergenhöhle powstała w wapieniu, który w tej części regionu tworzy niewielkie wychodnie skalne. Według opisów dla turystów wnika w zbocze na około 12 metrów, a jej główna komora ma mniej więcej 7 metrów szerokości i 2 metry wysokości. To zatem raczej mała grota niż rozległy system podziemnych korytarzy. Mimo skromnych rozmiarów występują w niej nacieki, dlatego miejsce wpisano do rejestru geotopów Nadrenii Północnej-Westfalii, prowadzonego przez tamtejszą służbę geologiczną. W 1996 roku lokalne stowarzyszenie, Bürgerverein Scheel, na nowo zagospodarowało otoczenie jaskini. Dzięki temu teren wokół wejścia jest uporządkowany i łatwiej go oglądać z zewnątrz. Jaka legenda wiąże się z tym miejscem? Nazwa nie wzięła się znikąd. Według miejscowej opowieści w jaskini mieszkały dawniej krasnoludki. Gdy ich ludzki sąsiad poważnie je rozczarował, opuściły grotę na zawsze. Podobne historie o małych, pracowitych istotach żyjących pod ziemią są w Bergisches Land częste i dobrze oddają klimat regionu, w którym wiele nazw miejsc i szlaków nawiązuje do dawnych podań. Czy można wejść do środka? Informacje w sieci nie są jednoznaczne. Niektóre strony turystyczne podają, że wstęp jest bezpłatny, a dojście proste; inne wskazują, że jaskinia nie jest oficjalnie udostępniona do wchodzenia. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny stan na miejscu lub w lokalnej informacji turystycznej. Niezależnie od tego należy zachować ostrożność: skała bywa wilgotna i śliska, a naciekom nie wolno szkodzić. Jak połączyć wizytę ze spacerem? Zwergenhöhle leży przy lokalnych trasach pieszych, w tym na szlakach tematycznych Sagenweg („Szlak Legend") i Liederweg („Szlak Pieśni"). Prowadzą one wąskimi leśnymi ścieżkami przez okolice Scheel i pozwalają zobaczyć jaskinię w szerszym kontekście krajobrazu oraz lokalnego folkloru. Przed wyruszeniem warto zabrać mapę lub aplikację z trasą, bo oznakowanie w lesie nie zawsze jest wyczerpujące. Najczęstsze pytania Czy Zwergenhöhle jest duża? Nie. Ma około 12 metrów długości, a główna komora mierzy około 7 na 2 metry. Jak dojść z parkingu? Zaparkuj w Scheel i idź krótkim leśnym odcinkiem w stronę Neuenbergu. Czy to jedyna jaskinia o tej nazwie? Nie. Nazwę Zwergenhöhle nosi też inne miejsce w okolicach Herrenstrunden w Odenthal oraz jaskinia w Bielefeldzie. To osobne obiekty, więc przy planowaniu trasy upewnij się, że wybierasz tę z Lindlaru. Kiedy najlepiej jechać? Najwygodniej w suche miesiące od późnej wiosny do jesieni, gdy leśne ścieżki są mniej błotniste. Wskazane są buty z dobrą podeszwą. Czy jest to dobre miejsce z dziećmi? Tak, krótki spacer i legenda o krasnoludkach zwykle zachęcają młodszych turystów, pod warunkiem że pilnuje się ich przy skalnym wejściu.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.