Stolperstein dedicated to Richard Musil

Stolperstein poświęcony Richardowi Musilowi to mosiężny „kamień pamięci" wmurowany w chodnik brneńskiej dzielnicy Černá Pole, przy ulicy třída Kpt. Jaroše 8. Upamiętnia adwokata zamordowanego podczas Holokaustu i stanowi część ogólnoeuropejskiego projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga, obejmującego dziś setki tysięcy podobnych kamieni.

Kim był Richard Musil?

JUDr. Richard Musil urodził się 22 października 1881 roku. Z wykształcenia prawnik, mieszkał w Brnie razem z żoną Idą Musilovą (z domu Stukhartovą) w domu przy dzisiejszej třída Kpt. Jaroše 8. To właśnie ten adres, jako ostatnie samodzielnie wybrane miejsce zamieszkania małżeństwa, stał się miejscem, w którym wmurowano poświęcone im oboje kamienie pamięci.

Jaki los spotkał Richarda Musila podczas wojny?

28 stycznia 1942 roku Richard Musil został deportowany z Brna transportem oznaczonym literą U (numer 124) do getta w Terezínie, razem z żoną. Sześć tygodni później, 11 marca 1942 roku, trafił kolejnym transportem, oznaczonym Aa (numer 392), do Izbicy w okupowanej Polsce — miejscowości pełniącej dla władz niemieckich funkcję punktu przejściowego przed dalszą wywózką do obozów zagłady na Lubelszczyźnie. Transport Aa z Terezína do Izbicy nie miał ocalałych. Richard Musil zginął w tym okresie, podobnie jak jego żona.

Czym jest Stolperstein i dlaczego stoi akurat tutaj?

Stolpersteine, po czesku „kameny zmizelých" („kamienie zaginionych"), to niewielkie kostki brukowe pokryte mosiężną blachą, na której wygrawerowano imię, nazwisko, datę urodzenia oraz informację o losie ofiary. Projekt zainicjował w latach 90. XX wieku Gunter Demnig — kamienie układa się zawsze w chodniku przed budynkiem, w którym dana osoba mieszkała, zanim została zmuszona do jego opuszczenia. Kamień poświęcony Richardowi Musilowi odsłonięto 29 października 2012 roku, razem z kamieniem jego żony.

Jak wygląda i gdzie dokładnie go znaleźć?

Kamień ma formę niewielkiej kostki brukowej wtopionej w powierzchnię chodnika, na wysokości wzroku przechodnia — nie wystaje ponad poziom nawierzchni, więc łatwo go nie zauważyć, jeśli nie wie się, czego szukać. Leży przed budynkiem przy třída Kpt. Jaroše 8 w dzielnicy Černá Pole, niedaleko centrum Brna. Tuż obok znajduje się analogiczny kamień poświęcony Idzie Musilovej.

Dlaczego warto się zatrzymać przy tym miejscu?

Stolpersteine nie są klasyczną atrakcją turystyczną — nie mają kas ani tablic informacyjnych w wielu językach. Ich siła tkwi w prostocie: pojedyncze imię i nazwisko wmurowane w codziennie mijany chodnik przypominają, że ofiary Holokaustu nie były anonimową liczbą, lecz konkretnymi ludźmi mieszkającymi w konkretnych domach. Kamień Richarda Musila, oglądany razem z kamieniem jego żony, opowiada historię małżeństwa rozdzielonego przez wojnę w ciągu zaledwie kilku tygodni.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się ten Stolperstein? Przed budynkiem przy třída Kpt. Jaroše 8 w dzielnicy Černá Pole w Brnie.

Kiedy odsłonięto ten kamień? 29 października 2012 roku.

Co się stało z Richardem Musilem? Został deportowany z Brna do Terezína w styczniu 1942 roku, a następnie do Izbicy w marcu 1942 roku, gdzie zginął.

Czy w tym samym miejscu jest więcej Stolpersteinów? Tak — obok kamienia Richarda Musila leży kamień poświęcony jego żonie, Idzie Musilovej.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie, kamień znajduje się w otwartej przestrzeni miejskiej i jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę.