Doris Julia Rauch

Stolperstein poświęcony Doris Julii Rauch to mosiężny „kamień pamięci" osadzony w chodniku przy ulicy Lidická w Brnie. Upamiętnia kobietę, która mieszkała pod tym adresem przed deportacją przez nazistów w czasie drugiej wojny światowej — i która, w odróżnieniu od wielu innych osób upamiętnionych tego typu kamieniami, przeżyła Holokaust.

Kim była Doris Julia Rauch?

Doris Julia Rauch urodziła się 26 sierpnia 1920 roku w Brnie jako Dora Perlhefter, córka Artura i Alicji Anny Perlhefter (z domu Troller). Mieszkała wraz z rodziną przy ulicy Lidická 16. 5 grudnia 1941 roku została deportowana z Brna transportem oznaczonym symbolem K-294 do getta w Terezínie. Stamtąd, 1 września 1942 roku, trafiła transportem Be-77 do Raasiku w okupowanej Estonii, a następnie do obozu koncentracyjnego Stutthof, gdzie otrzymała numer więźniarski 70451. Doczekała wyzwolenia obozu i przeżyła wojnę. Wiosną 1945 roku, w ramach akcji ratunkowej Szwedzkiego Czerwonego Krzyża obejmującej ocalałych z Czechosłowacji, trafiła do Szwecji. Zmarła 23 czerwca 2011 roku w Stanach Zjednoczonych.

Czym jest Stolperstein?

Stolpersteine, czyli „kamienie potknięcia", to międzynarodowy projekt niemieckiego artysty Guntera Demniga, realizowany od początku lat 90. XX wieku. Niewielkie kostki brukowe z mosiężną płytką układa się w chodnikach przed ostatnim znanym, dobrowolnie wybranym miejscem zamieszkania ofiar prześladowań nazistowskich. Na każdej płytce wygrawerowane są imię i nazwisko, rok urodzenia oraz krótki opis losu danej osoby — deportacji, miejsca śmierci lub, jak w tym przypadku, ocalenia. To dziś największy rozproszony pomnik na świecie, obejmujący dziesiątki tysięcy kamieni w miastach całej Europy, w tym w Brnie.

Gdzie dokładnie znajduje się ten kamień?

Kamień poświęcony Doris Julii Rauch znajduje się w chodniku przy ulicy Lidická 16 w Brnie, czyli pod adresem, gdzie mieszkała przed deportacją. Odsłonięto go 17 września 2014 roku, w ramach szerszej akcji układania Stolpersteinów w tym mieście. Lidická to jedna z ważniejszych ulic w centralnej części Brna, dzięki czemu kamień można łatwo odwiedzić przy okazji spaceru po mieście.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest niewielki — to standardowa kostka brukowa o boku około 10 centymetrów, wtopiona w powierzchnię chodnika na równi z otaczającymi płytami. Jego mosiężna, lekko wypukła powierzchnia nosi wygrawerowany napis z imieniem i nazwiskiem, rokiem urodzenia oraz skrótowym opisem losów Doris Julii Rauch — datą deportacji i informacją o ocaleniu. Miejsce nie ma żadnej dodatkowej infrastruktury turystycznej: nie ma tablicy informacyjnej ani wydzielonego punktu widokowego, a spotkanie z historią następuje dosłownie pod stopami przechodnia, na zwykłej ulicy.

Kiedy najlepiej się tam wybrać?

Kamień można oglądać przez cały rok, o każdej porze dnia, ponieważ znajduje się na ogólnodostępnym chodniku. Najlepsze warunki do zrobienia czytelnego zdjęcia grawerowanej płytki panują w pochmurny dzień lub rano, gdy światło nie odbija się ostro od mosiężnej powierzchni. Warto unikać godzin szczytu, gdy ruch pieszy na Lidickiej jest największy.

Najczęstsze pytania

Czy Doris Julia Rauch zginęła w Holokauście? Nie — w odróżnieniu od wielu osób upamiętnionych Stolpersteinami, przeżyła wojnę. Po wyzwoleniu z obozu Stutthof trafiła do Szwecji w ramach akcji ratunkowej Szwedzkiego Czerwonego Krzyża, a zmarła dopiero w 2011 roku w Stanach Zjednoczonych.

Czy wstęp jest płatny? Nie, kamień znajduje się na ogólnodostępnym chodniku i można go odwiedzić bezpłatnie o dowolnej porze.

Czy w Brnie są inne Stolpersteine? Tak, w Brnie ułożono ich wiele, upamiętniających mieszkańców miasta deportowanych i prześladowanych przez reżim nazistowski — część z nich, podobnie jak w tym przypadku, dotyczy osób, które przeżyły.

Czy trzeba się wcześniej umawiać na wizytę? Nie, to nie jest muzeum ani obiekt z ograniczonym dostępem — kamień można zobaczyć, po prostu spacerując ulicą Lidická.