Stolperstein dedicated to Ida Musilová

Stolperstein poświęcony Idzie Musilovej to jeden z „kamieni pamięci" wmurowanych w chodnik w brneńskiej dzielnicy Černá Pole, przy ulicy třída Kpt. Jaroše 8. Mały mosiężny bruk, osadzony na wysokości dawnego wejścia do kamienicy, przypomina kobietę zamordowaną podczas Holokaustu i jest częścią ogólnoeuropejskiego projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga.

Kim była Ida Musilová?

Ida Musilová, z domu Stukhartová, urodziła się 17 marca 1889 roku. Mieszkała w Brnie razem z mężem, adwokatem JUDr. Richardem Musilem, w domu przy dzisiejszej třída Kpt. Jaroše 8 — to właśnie pod tym adresem, jako miejscem ich ostatniego wybranego miejsca zamieszkania, wmurowano oba poświęcone im kamienie. Jej brat, Hugo Stukhart, przeżył wojnę.

Jaki los spotkał Idę Musilovą podczas wojny?

28 stycznia 1942 roku Ida Musilová została deportowana z Brna do getta w Terezínie razem z mężem. Kilka tygodni później, 11 marca 1942 roku, oboje trafili w kolejnym transporcie do Izbicy w okupowanej Polsce — miejscowości, która dla władz niemieckich pełniła funkcję punktu przejściowego przed wywózką do obozów zagłady na Lubelszczyźnie. Ida Musilová nie przeżyła Holokaustu. Jej mąż zginął w tym samym okresie.

Czym jest Stolperstein i dlaczego stoi akurat tutaj?

Stolpersteine, po czesku nazywane „kameny zmizelých" („kamienie zaginionych"), to niewielkie kostki brukowe pokryte mosiężną blachą z wygrawerowanym imieniem, nazwiskiem, datą urodzenia oraz informacją o losie ofiary. Projekt zainicjował w latach 90. XX wieku Gunter Demnig, a od tego czasu w całej Europie ułożono setki tysięcy takich kamieni — zawsze w chodniku przed budynkiem, w którym dana osoba mieszkała, zanim została zmuszona do opuszczenia domu. Kamień poświęcony Idzie Musilovej znajduje się właśnie w tym miejscu i został odsłonięty 29 października 2012 roku, razem z kamieniem jej męża.

Jak wygląda i gdzie dokładnie go znaleźć?

Kamień ma formę niewielkiej kostki brukowej, wtopionej w powierzchnię chodnika na wysokości oczu przechodnia — nie wystaje ponad poziom nawierzchni, dlatego łatwo go przeoczyć, jeśli się nie wie, czego się szuka. Znajduje się przed budynkiem przy třída Kpt. Jaroše 8 w dzielnicy Černá Pole, w bliskiej odległości od centrum Brna. Obok niego, w tym samym miejscu, leży analogiczny kamień poświęcony Richardowi Musilowi.

Dlaczego warto się zatrzymać przy tym miejscu?

Stolpersteine nie są klasyczną atrakcją turystyczną — nie mają kas biletowych ani tablic informacyjnych w kilku językach. Ich siła leży w prostocie: pojedyncze imię i nazwisko wmurowane w chodnik, mijane codziennie przez mieszkańców, przypomina, że ofiary Holokaustu nie były anonimową liczbą, lecz konkretnymi ludźmi, którzy mieszkali w konkretnych domach. Odwiedzenie tego miejsca to krótka, ale wymowna lekcja historii Brna w czasie okupacji.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się ten Stolperstein? Przed budynkiem przy třída Kpt. Jaroše 8 w dzielnicy Černá Pole w Brnie.

Kiedy odsłonięto ten kamień? 29 października 2012 roku.

Co się stało z Idą Musilovą? Została deportowana z Brna do Terezína w styczniu 1942 roku, a następnie do Izbicy w marcu 1942 roku, gdzie zginęła.

Czy w tym samym miejscu jest więcej Stolpersteinów? Tak — obok kamienia Idy Musilovej leży kamień poświęcony jej mężowi, Richardowi Musilowi.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie, kamień znajduje się w otwartej przestrzeni miejskiej i jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę.