Statue of Leoš Janáček

Socha Leoše Janáčka to pomnik jednego z najsłynniejszych czeskich kompozytorów, stojący przed budynkiem Teatru Janáčka w Brnie. Dla miłośników muzyki klasycznej i historii miasta to obowiązkowy punkt na trasie śladami twórcy „Jenůfy" i „Sinfonietty" — kompozytora, którego życie i kariera na trwałe związały się właśnie z Brnem.

Gdzie stoi pomnik?

Rzeźba znajduje się bezpośrednio przy wejściu do Teatru Janáčka, po lewej stronie schodów prowadzących do głównego holu, przy ulicy Rooseveltova w centrum Brna. Lokalizacja nie jest przypadkowa — to właśnie tutaj, w mieście, w którym Janáček spędził większość swojego twórczego życia, powstała scena noszące dziś jego imię. Sąsiedztwo teatru operowego z pomnikiem kompozytora tworzy spójną całość, którą turyści odwiedzający centrum Brna mijają niemal automatycznie, przemieszczając się między głównymi atrakcjami śródmieścia.

Kim był Leoš Janáček?

Leoš Janáček (1854–1928) to jeden z najważniejszych czeskich kompozytorów przełomu XIX i XX wieku, twórca oper cenionych do dziś na scenach całego świata — między innymi „Jenůfy" oraz orkiestrowej „Sinfonietty". Choć urodził się na Morawach, to właśnie Brno stało się miejscem, z którym związał całe swoje życie zawodowe: tu uczył, komponował i budował lokalne życie muzyczne, pozostawiając po sobie dziedzictwo, z którego miasto czerpie do dziś. Dlatego to właśnie brneński teatr operowy nosi jego nazwisko, a przed jego wejściem stanął poświęcony mu pomnik.

Jak wygląda rzeźba i kto ją stworzył?

Pomnik przedstawia kompozytora w naturalnej, lekko pochylonej pozycji, jakby w skupieniu wsłuchiwał się w dźwięki muzyki — gest, który dobrze oddaje charakter twórczości Janáčka, mocno inspirowanej rytmem mowy i dźwiękami otoczenia. Postać w skali nieco większej niż naturalna umieszczono na niskim, kamiennym cokole, dzięki czemu rzeźba pozostaje blisko widza, nie dominując przy tym nad architekturą teatru. Autorami pomnika są rzeźbiarze Stanislav Hanzl, Otakar Oplatek i Vilém Zavřel, a sama realizacja pochodzi z 1975 roku — powstała więc niemal pół wieku po śmierci kompozytora, jako wyraz pamięci kolejnego pokolenia brneńskiego środowiska artystycznego.

Co działo się z pomnikiem na przestrzeni lat?

Historia rzeźby nie jest wolna od przerw. W 2012 roku pomnik został tymczasowo zdemontowany w związku z pracami przygotowawczymi do budowy podziemnych garaży przed budynkiem teatru. Na swoje pierwotne miejsce wrócił jesienią 2014 roku, gdy zakończono również prace nad rewitalizacją parku otaczającego teatr. Dziś rzeźba ponownie stoi dokładnie tam, gdzie stanęła niemal pięćdziesiąt lat temu, stanowiąc trwały element krajobrazu tej części Brna.

Dlaczego warto się tu zatrzymać?

Pomnik Leoše Janáčka to miejsce, które łączy historię muzyki z przestrzenią miejską — spacerując od centrum Brna w stronę teatru operowego, łatwo natrafić na tę rzeźbę niejako przy okazji, ale warto poświęcić jej chwilę uwagi. To dobry punkt wyjścia do krótkiej refleksji nad tym, jak bardzo jeden kompozytor potrafił ukształtować muzyczną tożsamość całego miasta, a przy okazji praktyczny punkt orientacyjny dla osób planujących wizytę w samym teatrze.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi socha Leoše Janáčka? Przed budynkiem Teatru Janáčka w Brnie, przy ulicy Rooseveltova, po lewej stronie schodów wejściowych.

Kto jest autorem pomnika? Rzeźbę stworzyli Stanislav Hanzl, Otakar Oplatek i Vilém Zavřel, w 1975 roku.

Dlaczego pomnik był kiedyś usunięty? W 2012 roku tymczasowo zdemontowano go na czas prac przy budowie podziemnych garaży przed teatrem; na swoje miejsce wrócił jesienią 2014 roku.

Dlaczego pomnik stoi akurat przy Teatrze Janáčka? Leoš Janáček spędził większość życia zawodowego w Brnie, a noszący jego imię teatr operowy jest bezpośrednim odzwierciedleniem jego znaczenia dla muzycznej historii miasta.

Jakie utwory skomponował Leoš Janáček? Do jego najbardziej znanych dzieł należą opera „Jenůfa" oraz utwór orkiestrowy „Sinfonietta".