Statue of Jiří Mahen

Pomnik Jiřího Mahena stoi w niewielkim, zacienionym drzewami parku przy ulicy Rooseveltova w Brnie, tuż za dawnym pałacem namiestnikowskim (Místodržitelský palác), z widokiem w stronę Teatru Janáčka. To skromny, kameralny hołd złożony jednemu z najważniejszych twórców czeskiego modernizmu literackiego, wieloletniemu dyrektorowi brneńskiej biblioteki miejskiej.

Kim był Jiří Mahen?

Jiří Mahen to pseudonim literacki Antonína Vančury (1882-1939) - czeskiego pisarza, poety, dramaturga i publicysty, jednej z czołowych postaci brneńskiego życia kulturalnego pierwszej połowy XX wieku. Przez wiele lat kierował brneńską biblioteką miejską, unowocześniając jej działanie i czyniąc z niej jedną z ważniejszych instytucji kulturalnych miasta. Dziś ta sama biblioteka nosi jego imię - Knihovna Jiřího Mahena v Brně (Biblioteka Jiřího Mahena w Brnie) - co pokazuje, jak trwały ślad zostawił w mieście jako bibliotekarz, nie tylko jako pisarz. Zmarł w 1939 roku, w dniach bezpośrednio następujących po niemieckiej okupacji Czechosłowacji.

Jak wygląda pomnik?

Pomnik to naturalnej wielkości brązowa figura portretowa przedstawiająca Mahena w swobodnej, odprężonej pozie. Rzeźba spoczywa na niskim, kwadratowym cokole z polerowanego, szarego granitu. Prosta, spokojna forma i kameralna skala sprawiają, że pomnik wtapia się w otoczenie parku, zamiast go dominować - odzwierciedlając może samą naturę postaci, którą przedstawia: bibliotekarza i literata, a nie żołnierza czy polityka.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Nad pomnikiem pracowało trzech rzeźbiarzy. Autorem pierwotnego projektu z 1971 roku był Vladimír Koštoval, a przy jego realizacji współpracowali Otakar Oplatek i Vilém Zavřel. Samo odsłonięcie pomnika nastąpiło w 1976 roku, a więc pięć lat po powstaniu koncepcji. Powstanie pomnika wiąże się prawdopodobnie z pracami nad wystrojem pobliskiego Teatru Janáčka i jego otoczenia, które w tamtym okresie było intensywnie rozbudowywane i upiększane rzeźbami oraz elementami małej architektury.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się w parku położonym między dawnym pałacem namiestnikowskim a ulicą Rooseveltova, w dzielnicy Brno-město, w bezpośrednim sąsiedztwie Teatru Janáčka - jednej z głównych scen operowych miasta. Gęste zadrzewienie parku sprawia, że pomnik bywa łatwo przeoczony przez przechodniów śpieszących w stronę teatru, mimo że stoi w samym centrum Brna, kilka minut spacerem od głównych atrakcji miasta.

Najczęstsze pytania

Czy pomnik jest ogólnodostępny dla zwiedzających? Tak, stoi w publicznie dostępnym parku i można go odwiedzić bez żadnych ograniczeń, o dowolnej porze dnia.

Dlaczego pomnik bywa trudny do zauważenia? Stoi w cieniu drzew parkowych, z dala od głównych ciągów pieszych łączących centrum Brna z Teatrem Janáčka, więc łatwo przejść obok niego bez zwrócenia uwagi.

Czy w Brnie są inne miejsca związane z Jiřím Mahenem? Tak, jego imię nosi miejska biblioteka w Brnie (Knihovna Jiřího Mahena), z którą pisarz był zawodowo związany przez większą część swojej kariery jako jej wieloletni dyrektor.

Kto zaprojektował pomnik? Pierwotny projekt z 1971 roku stworzył rzeźbiarz Vladimír Koštoval, a przy realizacji odsłoniętej w 1976 roku pomogli mu Otakar Oplatek i Vilém Zavřel.