bratři Mrštíkové

Pomnik braci Mrštíków stoi w Brnie przy ulicy Rooseveltova, tuż za tylną rampą Teatru Janáčka, w samym centrum miasta. To brązowe sousoší – podwójny posąg – przedstawiające dwie męskie postacie w nienaturalnej wielkości, ustawione tak, jakby prowadziły ze sobą rozmowę. Figury spoczywają na prostokątnym kamiennym cokole z napisem „Alois a Vilém Mrštíkovi".

Kogo przedstawia pomnik

Pomnik upamiętnia braci Aloisa Mrštíka (1861–1925) i Viléma Mrštíka (1863–1912) – morawskich pisarzy i dramaturgów, autorów m.in. dramatu „Maryša" oraz kroniki życia wiejskiego „Rok na vsi". Obaj wywodzili się z rodziny szewca i przez wiele lat swojego życia i twórczości byli związani z Morawami, choć samo dzieło stojące w Brnie to hołd złożony im już po śmierci, a nie pomnik z ich epoki.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy powstał

Koncepcję rzeźby stworzył w 1960 roku Vincenc Makovský, jeden z najbardziej cenionych czeskich rzeźbiarzy XX wieku, znany również z innych realizacji w przestrzeni publicznej Brna. Samo wykonanie w brązie powierzono Stanislavowi Hanzlowi, a gotowy pomnik odsłonięto w 1975 roku – a więc kilkanaście lat po powstaniu pierwotnego projektu. W 2010 roku pomnik przeszedł renowację, dzięki czemu do dziś zachował czytelną formę i dobry stan powierzchni brązu.

Gdzie dokładnie szukać pomnika

Pomnik znajduje się na terenie dzielnicy Brno-město, przy adresie Rooseveltova 1-7/03 – czyli praktycznie w cieniu Teatru Janáčka, jednego z najważniejszych gmachów teatralnych miasta. Lokalizacja przy tylnej rampie teatru sprawia, że rzeźba bywa łatwo pomijana przez turystów spieszących się na spektakl głównym wejściem – warto obejść budynek, by ją znaleźć.

Dlaczego warto się zatrzymać

Sousoší wyróżnia się kompozycją: zamiast klasycznego pomnika z jedną postacią patrzącą przed siebie, Makovský pokazał dwóch braci w dialogu – zwróconych do siebie, jakby wciąż dyskutowali nad kolejnym rozdziałem wspólnie tworzonej literatury. To rzadsza forma upamiętnienia par twórczych i dobrze oddaje fakt, że Alois i Vilém przez część kariery pracowali nad tekstami razem, mimo że zmarli w różnych latach (Vilém w 1912, Alois trzynaście lat później).

Najczęstsze pytania

Czy pomnik znajduje się w budynku teatru? Nie, stoi na zewnątrz, na tylnej rampie Teatru Janáčka przy ulicy Rooseveltova, w przestrzeni ogólnodostępnej.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Same postacie są odlane z brązu, natomiast cokół, na którym stoją, jest kamienny.

Kiedy odsłonięto pomnik? W 1975 roku, choć projekt koncepcyjny Vincenc Makovský przygotował już w 1960 roku.

Czy pomnik był kiedyś odnawiany? Tak, ostatnią większą renowację przeprowadzono w 2010 roku.

Kim byli bracia Mrštíkowie? Alois (1861–1925) i Vilém (1863–1912) to morawscy pisarze i dramaturdzy, autorzy m.in. dramatu „Maryša" i kroniki „Rok na vsi", pochodzący z rodziny szewca.