Stolperstein dedicated to Pavel Sonnenschein

Stolperstein poświęcony Pavlowi Sonnenscheinowi to jeden z czterech „kamieni pamięci" wmurowanych w chodnik przy Malinovského náměstí w Brnie – niewielka mosiężna płytka w ramach ogólnoeuropejskiego projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga, upamiętniająca ofiary prześladowań nazistowskich w miejscu ich ostatniego wolnego zamieszkania. Ten konkretny kamień nosi imię i nazwisko chłopca, który miał zaledwie trzynaście lat, gdy zginął w Auschwitz.

Kim był Pavel Sonnenschein?

Pavel (czasem zapisywany jako Paul) Sonnenschein urodził się 9 kwietnia 1931 roku w Brnie. Był młodszym synem MUDr. Hugona Sonnenscheina, lekarza specjalizującego się w chorobach psychicznych i nerwowych, zatrudnionego jako lekarz sekundariusz w brneńskim szpitalu krajowym, oraz Trude (Gertrudy) Sonnenscheinowej z domu Mayer. Rodzina mieszkała przy dzisiejszym Malinovského náměstí 5 w centrum Brna.

Jak wyglądała historia jego rodziny?

Pavel miał starszego brata, Otta, urodzonego w 1927 roku. Cała czwórka – rodzice i obaj synowie – była zarejestrowana jako żydowska zgodnie z wojennymi przepisami rasowymi i przez cały ten czas mieszkała pod jednym adresem, dopóki nie nadszedł nakaz deportacji.

Jaki był jego los podczas Holokaustu?

8 kwietnia 1942 roku Pavel został deportowany z Brna do getta w Terezinie transportem oznaczonym Ai, razem z rodzicami, którzy podróżowali tym samym transportem, z numerami bezpośrednio poprzedzającymi jego własny. Ponad dwa lata później, 23 października 1944 roku, trafił kolejnym transportem – oznaczonym Et – z Terezina do obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Tam, mając zaledwie trzynaście lat, został zamordowany razem z rodzicami. Jego starszy brat Otto przeżył wojnę – w ostatnich tygodniach konfliktu uciekł z transportu ewakuacyjnego więźniów i doczekał wyzwolenia, po wojnie posługując się nazwiskiem Slunský.

Dlaczego przy tym adresie stoją cztery kamienie?

Pod tym samym adresem, w tym samym fragmencie chodnika, znajdują się obok siebie cztery Stolpersteine – dla Hugona, Trude, Pavla i Otta Sonnenscheinów. Odsłonięto je razem 29 października 2012 roku. To jeden z tych stosunkowo rzadkich przypadków, gdy kamienie pamięci układają się w mały, wspólny pomnik całej rodziny, a nie pojedynczej osoby.

Gdzie znaleźć ten Stolperstein?

Kamień leży w chodniku przy Malinovského náměstí w centrum Brna, we współrzędnych 49,19565 N, 16,613169 E, tuż obok pozostałych trzech kamieni rodziny Sonnenscheinów. Jak większość Stolpersteine, jest niewielki i osadzony w płaszczyźnie bruku – łatwo go przeoczyć, jeśli nie patrzy się pod nogi.

Najczęstsze pytania

Ile lat miał Pavel Sonnenschein, gdy zginął? Trzynaście. Urodził się w kwietniu 1931 roku, a zginął w Auschwitz po 23 października 1944 roku.

Czy ktoś z jego rodziny przeżył? Tak, jego starszy brat Otto przeżył wojnę, uciekając z transportu ewakuacyjnego w ostatnich tygodniach konfliktu. Rodzice i sam Pavel zostali zamordowani.

Dlaczego w tym miejscu jest kilka Stolpersteine obok siebie? Bo upamiętniają całą rodzinę mieszkającą pod tym adresem – rodziców i dwóch synów, deportowanych razem tymi samymi transportami w 1942 i 1944 roku.

Czym jest Stolperstein? To mała mosiężna płytka wmurowywana w chodnik w miejscu ostatniego wolnego zamieszkania ofiary prześladowań nazistowskich – projekt niemieckiego artysty Guntera Demniga, realizowany od lat 90. XX wieku w całej Europie.