Stolperstein dedicated to Otto Slunský-Sonnenschein

Stolperstein poświęcony Otto Slunskému (Sonnenscheinowi) to mosiężna płytka wmurowana w chodnik na Malinovského náměstí w Brnie – jeden z tysięcy „kamieni pamięci" rozmieszczonych w miastach Europy w ramach projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga. Każdy taki kamień nosi imię i nazwisko jednej konkretnej ofiary prześladowań nazistowskich i jest umieszczany w miejscu jej ostatniego wolnego zamieszkania.

Kim był Otto Slunský (Sonnenschein)?

Otto Sonnenschein urodził się 3 września 1894 roku. Był synem Hugona Sonnenscheina, brneńskiego lekarza specjalizującego się w chorobach nerwowych i psychicznych, oraz Trude (Gertrudy) Sonnenschein z domu Mayer. Miał brata Pavla (Paula) Sonnenscheina. Rodzina mieszkała przy Malinovského náměstí 5 w Brnie – to właśnie stąd, z ich ostatniego adresu, wszyscy czworo zostali zabrani przez niemieckie władze okupacyjne.

Skąd wzięło się nazwisko „Slunský"?

W dokumentach Otto Sonnenschein figuruje też pod czeskim nazwiskiem Slunský. To najprawdopodobniej czeska wersja niemieckiego „Sonnenschein" – obydwa słowa nawiązują do słońca (niem. Sonne/Schein, czes. slunce). Takie spolszczenia i sczeszczenia żydowsko-niemieckich nazwisk nie były w międzywojennym Brnie rzadkością, zwłaszcza wśród rodzin funkcjonujących na styku obu kultur językowych miasta.

Jaki był jego los podczas Holokaustu?

5 grudnia 1941 roku Otto Sonnenschein został deportowany z Brna do getta w Terezínie transportem oznaczonym symbolem K-954. Spędził tam ponad rok, zanim 20 stycznia 1943 roku trafił kolejnym transportem, oznaczonym Cq-39, do obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Nie ma żadnych zapisów o jego dalszym losie po tej dacie – wszystko wskazuje na to, że zginął w obozie krótko po przybyciu, jak zdecydowana większość osób kierowanych bezpośrednio do Auschwitz w tym okresie wojny.

Czym jest to miejsce w kontekście rodziny Sonnenscheinów?

Kamień Otto Sonnenscheina nie stoi w Brnie samotnie. Dokładnie w tym samym miejscu, pod tym samym adresem na Malinovského náměstí, wmurowano także Stolpersteiny poświęcone jego ojcu Hugonowi, matce Trude oraz bratu Pavlowi. Cztery osobne płytki – cztery osobne, choć splecione ze sobą losy – tworzą razem świadectwo zagłady jednej rodziny. Deportacje poszczególnych członków rodziny rozłożyły się na różne transporty i różne daty, co pokazuje, że nawet w ramach jednego gospodarstwa domowego machina eksterminacji działała etapami, rozdzielając bliskich w czasie i przestrzeni.

Gdzie znaleźć ten Stolperstein?

Kamień znajduje się w Brnie, drugim co do wielkości mieście Czech, na Malinovského náměstí, we współrzędnych 49,19565 N, 16,613169 E. Podobnie jak pozostałe trzy kamienie rodziny Sonnenscheinów, jest niewielki i wtopiony w powierzchnię chodnika – łatwo przejść obok, nie zauważając go, jeśli nie patrzy się uważnie pod nogi.

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? To niewielka mosiężna płytka wmurowana w chodnik, upamiętniająca ofiarę prześladowań nazistowskich w miejscu jej ostatniego wolnego zamieszkania. Projekt zainicjował niemiecki artysta Gunter Demnig; dziś takich kamieni są dziesiątki tysięcy w całej Europie.

Kim był Otto Sonnenschein (Slunský)? Synem brneńskiego lekarza Hugona Sonnenscheina, deportowanym w grudniu 1941 roku do Terezína, a w styczniu 1943 roku do Auschwitz, gdzie ślad po nim się urywa.

Dlaczego przy tym samym adresie stoi kilka Stolpersteinów? Bo pod numerem 5 na Malinovského náměstí mieszkała cała rodzina Sonnenscheinów – rodzice i dwaj synowie – i wszyscy czworo zostali deportowani z tego samego domu.

Czy wiadomo, co dokładnie stało się z Otto po dotarciu do Auschwitz? Nie – zachowane dokumenty urywają się na dacie transportu do obozu 20 stycznia 1943 roku. Brak dalszych zapisów jest w takich przypadkach zwykle świadectwem szybkiej śmierci ofiary.