Bust of Rodion Malinovsky

Busta Rodiona Malinowskiego stoi na placu Malinovského náměstí w Brnie, na wschód od centrum miasta, i upamiętnia radzieckiego dowódcę wojskowego związanego z wyzwoleniem Brna w 1945 roku. Brązowy popiersie w powiększonej skali ustawiono na kamiennym cokole – to jeden z niewielu w Czechach pomników z okresu powojennego, które do dziś zachowały się w oryginalnej formie i lokalizacji.

Kogo przedstawia pomnik?

Busta przedstawia Rodiona Jakowlewicza Malinowskiego (1898–1967), radzieckiego marszałka, który podczas II wojny światowej dowodził 2. Frontem Ukraińskim. Jednostki pod jego dowództwem wyzwoliły Brno w kwietniu 1945 roku, kończąc okupację miasta przez wojska niemieckie. Po wojnie Malinowski doszedł do najwyższych stanowisk w radzieckiej armii, obejmując później funkcję ministra obrony ZSRR.

Kto i kiedy stworzył pomnik?

Autorem popiersia jest czeski rzeźbiarz Vincenc Makovský, który wykonał je w 1950 roku. Na obecne miejsce, plac nazwany na cześć marszałka jako Malinovského náměstí, pomnik trafił w 1955 roku. Kompozycja ma charakterystyczną dla socrealistycznych pomników z tego okresu formę: monumentalne, celowo powiększone popiersie osadzone na wysokim, prostym cokole, tak by sylwetka dowódcy była czytelna z dystansu.

Dlaczego pomnik zachował się do dziś?

W przeciwieństwie do wielu pomników z czasów komunizmu, busta Malinowskiego nie została usunięta po 1989 roku. Obiekt figuruje w czeskim rejestrze zabytków (Památkový katalog) jako chroniony zabytek kultury, co wynika z jego wartości historycznej i artystycznej jako przykładu rzeźby publicznej z połowy XX wieku, a nie z afirmacji postaci, którą przedstawia. Dzięki temu status pomnika różni się od losu wielu podobnych realizacji w innych miastach regionu, które po zmianie ustroju zostały zdemontowane.

Co warto wiedzieć, zwiedzając to miejsce?

Plac Malinovského náměstí, na którym stoi pomnik, leży w dzielnicy Brno-střed, w spokojnej, głównie mieszkalnej części miasta. To miejsce ma przede wszystkim wartość historyczną – dla osób interesujących się historią Europy Środkowej z okresu II wojny światowej i pierwszych lat powojennych to punkt, który łączy w sobie temat wyzwolenia Brna z pytaniem o pamięć zbiorową i sposób traktowania pomników z epoki komunistycznej w dzisiejszych Czechach.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi busta Malinowskiego? Na placu Malinovského náměstí w Brnie, we wschodniej części miasta (współrzędne: 49.195901, 16.614595).

Kim był Rodion Malinowski? Radzieckim marszałkiem, dowódcą 2. Frontu Ukraińskiego, którego wojska wyzwoliły Brno w 1945 roku.

Kto zaprojektował pomnik? Rzeźbiarz Vincenc Makovský, w 1950 roku; na obecne miejsce trafił w 1955 roku.

Czy pomnik jest chroniony prawnie? Tak, figuruje w czeskim rejestrze zabytków jako chroniony obiekt kultury.

Czy pomnik jest kontrowersyjny? Podobnie jak inne pomniki z okresu komunistycznego przedstawiające radzieckich dowódców, busta bywa przedmiotem dyskusji o pamięci historycznej, jednak formalnie pozostaje pod ochroną konserwatorską jako zabytek.