Stolperstein dedicated to Adele Bocková

Stolperstein poświęcony Adele Bockovej to niewielki kamień pamięci wmurowany w chodnik przy ulicy Orlí w centrum Brna. Mosiężna płytka przypomina o kobiecie deportowanej przez Niemców do getta w Terezínie, a stamtąd na śmierć do Rygi w czasie II wojny światowej.

Kim była Adele Bocková?

Adele Bocková, z domu Parille, urodziła się w 1885 roku. Mieszkała przy dzisiejszej ulicy Orlí w Brnie – to właśnie stąd została deportowana w 1941 roku do getta w Terezínie (Theresienstadt), utworzonego przez Niemców jako miejsce tranzytowe dla żydowskich mieszkańców Protektoratu Czech i Moraw. Z Terezína trafiła w kolejnym transporcie do Rygi na Łotwie, gdzie w 1942 roku została zamordowana. Transporty z Terezína do Rygi na przełomie 1941 i 1942 roku były jednymi z pierwszych masowych deportacji Żydów z ziem czeskich na wschód – niewielu ich uczestników przeżyło wojnę.

Przy tym samym adresie, Orlí 26, wmurowano również kamień pamięci dla Leopolda Bocka, noszącego to samo nazwisko – oba stolpersteiny tworzą wspólne, niewielkie miejsce upamiętnienia dwóch osób związanych z tym domem.

Co zobaczysz na miejscu?

Stolperstein to kwadratowa kostka brukowa o boku około 10 centymetrów, z mosiężną płytą na wierzchu, wygrawerowaną tekstem: imię i nazwisko, nazwisko panieńskie, rok urodzenia, rok i miejsce deportacji oraz rok i miejsce śmierci. Kamień jest wmurowany na równi z powierzchnią chodnika, tuż przed budynkiem, w którym mieszkała upamiętniona osoba. To element ogólnoeuropejskiego projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga – w samym Brnie ułożono już kilkadziesiąt takich kamieni, upamiętniających ofiary Holokaustu i okupacji. Kamień dla Adele Bockovej odsłonięto 29 października 2012 roku, a jego ufundowanie zainicjował dr Ivo Bock z Bremy.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na ulicy Orlí, w samym centrum Brna, w pobliżu Zelnego Trhu i głównych ulic starego miasta. To lokalizacja w pełni piesza – najwygodniej dotrzeć tu spacerem z Náměstí Svobody lub tramwajem do przystanku w centrum, a stamtąd kilka minut pieszo. Chodnik z kamieniem jest dostępny bez ograniczeń przez całą dobę.

Kiedy przyjechać?

Odwiedziny nie są związane z żadnymi godzinami otwarcia – kamień można zobaczyć o każdej porze roku i dnia. Warto jednak wybrać porę dzienną, gdy światło ułatwia odczytanie grawerowanego napisu na niewielkiej mosiężnej płycie. Osoby zainteresowane historią Holokaustu mogą rozważyć wizytę w okolicach 27 stycznia, Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu, lub 29 października – rocznicy odsłonięcia kamienia.

Najczęstsze pytania

Czym jest Stolperstein? To mosiężna płytka wmurowana w chodnik przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu, element ogólnoeuropejskiego projektu upamiętniającego stworzonego przez niemieckiego artystę Guntera Demniga.

Kim była Adele Bocková? Kobietą urodzoną w 1885 roku, mieszkającą przy ulicy Orlí w Brnie, deportowaną w 1941 roku do Terezína, a następnie zamordowaną w 1942 roku w Rydze.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie – kamień znajduje się na ogólnodostępnym chodniku i można go zobaczyć bezpłatnie o dowolnej porze.

Czy w pobliżu są inne stolpersteiny? Tak, obok kamienia Adele Bockovej wmurowano również kamień Leopolda Bocka pod tym samym adresem, a w całym Brnie znajduje się kilkadziesiąt podobnych upamiętnień rozsianych po centrum miasta.