Stolperstein dedicated to Leopold Bock

Stolperstein poświęcony Leopoldowi Bockowi to kamień pamięci wmurowany w chodnik przy ulicy Orlí w centrum Brna, tuż obok podobnego upamiętnienia jego żony Adele. Mosiężna płytka przypomina o mistrzu rzeźnickim deportowanym przez Niemców najpierw do getta w Terezínie, a stamtąd na śmierć do Rygi.

Kim był Leopold Bock?

Leopold Bock urodził się 9 sierpnia 1884 roku w Brnie, w rodzinie Hermanna i Berty Bock (z domu Zeisel). Z zawodu był mistrzem rzeźnickim – prowadził własny sklep przy ulicy Novobranskiej. 23 sierpnia 1908 roku ożenił się z Adele Parille; małżeństwo miało czworo dzieci: Ericha, Olgę, Hansa i Waltera. Rodzina mieszkała kolejno przy kilku adresach w Brnie (m.in. dzisiejszej ulicy Nádražní), a 31 stycznia 1927 roku Leopold kupił dom przy Orlí 26, gdzie mieszkał do wybuchu wojny.

Na przełomie 1939 i 1940 roku, po wprowadzeniu niemieckich przepisów rasowych, dom i sklep przy Novobranskiej zostały „zaaryzowane" – odebrane rodzinie i przekazane nieżydowskim właścicielom. Bockowie musieli przenieść się do domu wyznaczonego dla Żydów przy dzisiejszej ulicy Vlhkiej. 5 grudnia 1941 roku Leopold został deportowany transportem oznaczonym K-700 do getta w Terezínie. Stamtąd, 15 stycznia 1942 roku, trafił kolejnym transportem (P-655) do Rygi na Łotwie, gdzie został rozstrzelany niemal natychmiast po przybyciu – zginął 19 stycznia 1942 roku, cztery dni po deportacji.

Przy tym samym adresie, Orlí 26, wmurowano także kamień pamięci dla jego żony Adele Bockovej, deportowanej tą samą drogą – przez Terezín do Rygi, gdzie również została zamordowana w 1942 roku. Oba stolpersteiny tworzą wspólne miejsce pamięci poświęcone małżeństwu rozdzielonemu i zamordowanemu przez niemiecki reżim okupacyjny.

Co zobaczysz na miejscu?

Stolperstein to kwadratowa kostka brukowa o boku około 10 centymetrów, z mosiężną płytą na wierzchu, wygrawerowaną imieniem i nazwiskiem, rokiem urodzenia oraz datami i miejscami deportacji i śmierci. Kamień wmurowany jest na równi z powierzchnią chodnika, przed domem, w którym mieszkał upamiętniony. To element ogólnoeuropejskiego projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga – w samym Brnie ułożono już kilkadziesiąt takich kamieni.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na ulicy Orlí, w centrum Brna, niedaleko Zelnego Trhu i głównych ulic starówki. Najwygodniej dotrzeć tu pieszo z Náměstí Svobody lub tramwajem do przystanku w centrum, a stamtąd kilka minut spacerem. Chodnik jest dostępny bez ograniczeń przez całą dobę.

Kiedy przyjechać?

Odwiedziny nie są związane z żadnymi godzinami otwarcia – miejsce można zobaczyć o każdej porze roku i dnia, choć w świetle dziennym łatwiej odczytać napis na mosiężnej płycie. Osoby zainteresowane historią Holokaustu mogą rozważyć wizytę w okolicach 27 stycznia, Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu, blisko rocznicy śmierci Leopolda Bocka (19 stycznia).

Najczęstsze pytania

Czym jest Stolperstein? To mosiężna płytka wmurowana w chodnik przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu, element ogólnoeuropejskiego projektu Guntera Demniga.

Kim był Leopold Bock? Mistrzem rzeźnickim urodzonym w 1884 roku w Brnie, mężem Adele Bockovej, deportowanym w grudniu 1941 roku do Terezína, a w styczniu 1942 roku zamordowanym w Rydze.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie – kamień znajduje się na ogólnodostępnym chodniku i można go zobaczyć bezpłatnie o dowolnej porze.

Czy w pobliżu są inne stolpersteiny? Tak, obok kamienia Leopolda Bocka wmurowano kamień jego żony Adele, a w całym Brnie znajduje się kilkadziesiąt podobnych upamiętnień.