Stolperstein dedicated to Hugo Sonnenschein

Stolperstein poświęcony MUDr. Hugonowi Sonnenscheinowi to mosiężna płytka wmurowana w chodnik na Malinovského náměstí w Brnie – jeden z tysięcy „kamieni pamięci" układanych w miastach całej Europy w ramach projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga. Każdy taki kamień nosi imię i nazwisko jednej konkretnej ofiary prześladowań nazistowskich i zostaje umieszczony w miejscu jej ostatniego wolnego zamieszkania. Ten w Brnie przypomina o brneńskim lekarzu, ojcu rodziny, którą machina zagłady rozdzieliła i pochłonęła niemal w całości.

Kim był Hugo Sonnenschein?

Hugo Sonnenschein urodził się 26 kwietnia 1897 roku w Kyjovie na Morawach. Medycynę studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Masaryka w Brnie w latach 1919–1923. Był żonaty z Trude (Gertrudą) Sonnenschein z domu Mayer, z którą miał dwóch synów – Paula (Pavla) Sonnenscheina oraz Otto, znanego też pod nazwiskiem Slunský. Rodzina mieszkała przy Malinovského náměstí 5 w centrum Brna.

Jaką miał praktykę lekarską?

Sonnenschein specjalizował się w chorobach nerwowych i psychicznych. W 1925 roku pracował jako lekarz sekundariusz w brneńskim szpitalu krajowym, mieszkając wówczas przy dzisiejszej ulicy Solniční (dawniej U solnice). Prowadził też prywatny gabinet przy Na hradbách 8 – dzisiejszej Rooseveltovej. Był więc postacią dobrze zakorzenioną w brneńskim środowisku medycznym międzywojnia, zanim okupacja niemiecka i prześladowania rasowe zniszczyły tę karierę.

Jak wyglądała jego deportacja?

8 kwietnia 1942 roku Hugo Sonnenschein został deportowany z Brna transportem oznaczonym symbolem Ai-583 do getta w Terezínie (Theresienstadt), pełniącego funkcję obozu przejściowego dla Żydów z Moraw. Jego żona Trude figurowała na tym samym transporcie pod numerem Ai-584 – oboje małżonkowie zostali więc wywiezieni razem, jedno miejsce po drugim na liście transportowej. Po ponad dwóch latach w Terezínie, 23 października 1944 roku, Hugo trafił kolejnym transportem, oznaczonym Et-1391, do obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz – ponownie tuż obok żony, która jechała transportem Et-1392. Zgodnie z zapisami zginął w Auschwitz po tej dacie; dokładne okoliczności śmierci, jak w przypadku tysięcy innych deportowanych tym szlakiem, nie zostały udokumentowane.

Kamień jako część rodzinnego upamiętnienia

Stolperstein Hugona Sonnenscheina nie stoi samotnie. Pod tym samym adresem, dokładnie w tym samym miejscu chodnika przy Malinovského náměstí 5, wmurowano także kamienie poświęcone jego żonie Trude oraz synom – Paulowi (Pavlovi) i Otto Slunskiemu-Sonnenscheinowi. Cztery płytki tworzą razem niewielką, symboliczną grupę – świadectwo rodziny, która mieszkała pod tym adresem, zanim wojna rozdzieliła i pochłonęła jej członków w różnym czasie i różnymi transportami. Wszystkie cztery kamienie odsłonięto tego samego dnia, 29 października 2012 roku.

Gdzie znaleźć ten Stolperstein?

Kamień leży w chodniku przy Malinovského náměstí 5 w centrum Brna, drugiego co do wielkości miasta Czech, we współrzędnych 49,19565 N, 16,613169 E. Jak wszystkie Stolpersteine, jest niewielki i wtopiony w powierzchnię chodnika – łatwo go minąć, jeśli nie spojrzy się uważnie pod nogi.

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? Mała mosiężna płytka wmurowana w chodnik, upamiętniająca pojedynczą ofiarę prześladowań nazistowskich w miejscu jej ostatniego wolnego zamieszkania. Projekt zapoczątkował niemiecki artysta Gunter Demnig, a dziś takich kamieni są dziesiątki tysięcy w całej Europie.

Kim był Hugo Sonnenschein? Brneńskim lekarzem specjalizującym się w chorobach nerwowych i psychicznych, mężem Trude Sonnenscheinovej i ojcem Paula oraz Otto. Deportowany z rodziną z Brna, zginął w Auschwitz po 23 października 1944 roku.

Czy Hugo Sonnenschein był spokrewniony z poetą o tym samym nazwisku? Nie – to zbieżność nazwiska, nie tożsamości. Istniał również czesko-żydowski poeta awangardowy Hugo Sonnenschein (pseudonim „Sonka"), ale to zupełnie inna osoba, o innej biografii i innym losie.

Dlaczego pod tym adresem stoi kilka Stolpersteinów? Ponieważ pod Malinovského náměstí 5 mieszkała cała rodzina Sonnenscheinów – oprócz Hugona upamiętnieni są tu także jego żona Trude oraz synowie Paul i Otto.