St George in the East

St George in the East to kościół anglikański we wschodnim Londynie, przy Cannon Street Road, między ulicami The Highway i Cable Street, w dzielnicy Shadwell. Zaprojektował go Nicholas Hawksmoor. Jest znany z dramatycznych losów: barokowy zabytek wypalony w czasie Blitzu został odbudowany z nowoczesnym wnętrzem ukrytym w dawnych murach.

Czym jest St George in the East?

Kościół jest poświęcony św. Jerzemu i nadal działa jako parafia anglikańska. Za budynkiem leży St George's Gardens, czyli dawny cmentarz przykościelny, dziś spokojny zielony skwer w gęsto zabudowanej części miasta. Od strony ulicy świątynia wygląda jak masywna kamienna skorupa zwieńczona charakterystycznymi wieżyczkami.

Kto i kiedy go zbudował?

Autorem projektu jest Nicholas Hawksmoor. Prace nad fundamentami ruszyły w 1714 roku, budynek przykryto dachem w 1717, a poświęcenie odbyło się 19 lipca 1729 roku. Działka była ciasna: od południa kościół otaczały domy wzdłuż dawnej Ratcliff Highway (dziś The Highway), więc przez długi czas południowa fasada pozostawała zasłonięta.

Pierwotny plan to krzyż grecki wpisany w prostokąt. Na zewnątrz warto wypatrzyć dwa elementy. Pierwszy to wieżyczki w kształcie „pieprzniczek", wznoszące się nad schodami na galerie. Drugi to wieża od strony zachodniej, której najwyższa kondygnacja ma formę otwartego ośmioboku. Razem dają odważną, niemal obronną sylwetkę, nietypową nawet na tle londyńskich kościołów barokowych.

Co stało się w czasie Blitzu?

W maju 1941 roku bomba zapalająca trafiła w kościół i zniszczyła wnętrze. Tego, co w środku, nie dało się naprawić, ale zewnętrzne mury i wieżyczki przetrwały. Bombardowania zmieniły też otoczenie: gdy zabudowa wzdłuż The Highway zniknęła, odsłoniła się południowa fasada, a ogrody otworzyły się na ulicę.

Jak wygląda kościół dziś?

Odbudowa odbyła się w latach 60. XX wieku. Architekt Arthur Bailey zaprojektował nowe, nowoczesne wnętrze i wzniósł je wewnątrz ocalałych murów Hawksmoora. Poświęcono je w kwietniu 1964 roku. W tym samym czasie kościół dostał zestaw ośmiu dzwonów odlanych w Whitechapel Bell Foundry. Efekt to kontrast, który definiuje to miejsce: osiemnastowieczna skorupa otulająca mniejsze, dwudziestowieczne jądro.

Zachowała się także dawna plebania, zbudowana w latach 1726-1729 w północno-zachodnim narożniku kościoła. To jedyna część szerszego planu Hawksmoora dla otoczenia świątyni, która faktycznie powstała.

Wskazówki dla zwiedzających

• Kościół leży niedaleko Cable Street i The Highway, więc łatwo włączyć go w spacer po Shadwell i Wapping.
• Obejdź budynek dookoła, by zobaczyć wieżę, wieżyczki i południową fasadę odsłoniętą po wojnie.
• Połącz wizytę z St George's Gardens, dawnym cmentarzem za kościołem.
• Przed wyjazdem sprawdź godziny nabożeństw i otwarcia, bo wejście do wnętrza zależy od grafiku parafii.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował St George in the East? Nicholas Hawksmoor.

Kiedy kościół ukończono? Poświęcono go w 1729 roku, a prace zaczęły się w 1714.

Czy wnętrze jest oryginalne? Nie. Pierwotne wnętrze zniszczono w 1941 roku; obecne pochodzi z 1964 i jest dziełem Arthura Baileya.

Gdzie się znajduje? Przy Cannon Street Road, między The Highway a Cable Street, we wschodnim Londynie.

Czym są wieżyczki „pieprzniczki"? To małe wieżyczki nad schodami na galerie, jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów kościoła, które przetrwały pożar z czasów wojny.