Fieldgate Street Great Synagogue

Synagoga Fieldgate w Londynie (Fieldgate Street Great Synagogue) stoi przy 41 Fieldgate Street, w dzielnicy Whitechapel we wschodnim Londynie. To jeden z najlepiej widocznych śladów dawnej społeczności żydowskiej East Endu, która na przełomie XIX i XX wieku zamieszkiwała okolice Whitechapel i Spitalfields. Dziś budynek pełni zupełnie inną funkcję niż w czasach budowy, ale wciąż można go oglądać z zewnątrz i czytać w nim historię dzielnicy.

Skąd się wzięła synagoga przy Fieldgate Street?

Gmina powstała pod koniec XIX wieku, a budynek wzniesiono w latach 1897–1899. Źródła podają nieco różne daty, bo na tej ulicy działały wcześniej mniejsze domy modlitwy. Hebrajska nazwa synagogi brzmiała Sha'ar Ya'akov. Pierwszym prezesem był Sir Samuel Montagu, filantrop i polityk, jedna z czołowych postaci w tworzeniu Federacji Synagog, czyli związku wielu niewielkich wschodniolondyńskich gmin.

Co działo się z budynkiem w XX wieku?

W czasie II wojny światowej synagoga została poważnie uszkodzona podczas bombardowań Londynu. Odbudowano ją po wojnie, a prace trwały według opracowań do lat 50. XX wieku. Po wojnie do gminy dołączały członkowie mniejszych, zamykanych kongregacji z okolicy, między innymi z Vine Court i Alie Street. Wynikało to z przemian demograficznych: wiele rodzin żydowskich przeniosło się z East Endu do innych części Londynu.

Dlaczego synagoga nie służy już wiernym judaizmu?

Regularne nabożeństwa zakończyły się w 2007 roku. W 2015 roku budynek kupił East London Mosque, jeden z głównych ośrodków muzułmańskich w tej części miasta. W 2016 roku przebudowa według projektu pracowni Makespace Architects usunęła dawne wyposażenie wnętrza i dodała od strony ulicy witrynę Zakat Centre. Losy gmachu dobrze pokazują, jak zmieniał się skład mieszkańców Whitechapel: ta sama okolica przyjmowała kolejne fale imigrantów, a ich budynki sakralne przechodziły z rąk do rąk.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

• Adres: 41 Fieldgate Street, Whitechapel, Londyn.
• Wejście do środka: budynek jest użytkowany przez nowego właściciela i nie działa jako muzeum, dlatego traktuj go przede wszystkim jako punkt do obejrzenia z ulicy. Zasady wejścia warto sprawdzić u obecnego zarządcy.
• Okolica: w pobliżu znajdują się stacje metra Whitechapel i Aldgate East oraz ulice dawnego żydowskiego East Endu, więc synagogę łatwo połączyć ze spacerem po dzielnicy.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano synagogę Fieldgate? W latach 1897–1899, a uroczystości otwarcia wiążą się z końcem tej dekady.

Czy synagoga nadal działa? Nie. Nabożeństwa zakończyły się w 2007 roku, a w 2015 roku budynek kupił East London Mosque.

Kto był pierwszym prezesem gminy? Sir Samuel Montagu, związany także z powstaniem Federacji Synagog.

Gdzie dokładnie się znajduje? Przy 41 Fieldgate Street w londyńskiej dzielnicy Whitechapel.

Czy budynek ucierpiał w czasie wojny? Tak, został poważnie uszkodzony w czasie II wojny światowej i później odbudowany.

Synagoga Fieldgate to przystanek dla osób zainteresowanych historią imigracji, architekturą sakralną i zmieniającym się obliczem wschodniego Londynu. Nawet bez wchodzenia do środka daje wyobrażenie o skali dawnej społeczności żydowskiej Whitechapel i o tym, jak miasto przekształca swoje budynki wraz z mieszkańcami.