Panna Maria

Kaplica Narodzenia Panny Marii stoi w samym sercu Radonína — niewielkiej wsi wchodzącej w skład Žďáru nad Sázavou, w czeskim kraju wysoczyńskim (Vysočina). To skromna, wiejska świątynia, ale dla mieszkańców Radonína wciąż pełni rolę duchowego centrum osady i punktu, wokół którego toczy się lokalne życie religijne.

Gdzie dokładnie leży kaplica?

Radonín znajduje się około 2 km na południe od centrum Žďáru nad Sázavou, przy drodze drugiej klasy nr 353. Osada ma charakterystyczny, zwarty układ przestrzenny: dwa rzędy gospodarstw ustawione wzdłuż podłużnej wsiowej zieleni (návsi), a pośrodku tej przestrzeni stoi właśnie kaplica. Taki plan zabudowy — typowy dla dawnych osad na Wysoczyźnie — sprawia, że świątynia jest naturalnym punktem odniesienia dla każdego, kto przejeżdża przez wieś.

Jaka jest historia tego miejsca?

Choć sama kaplica jest budowlą stosunkowo skromną, teren, na którym leży Radonín, ma udokumentowaną historię sięgającą połowy XIV wieku. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1353 roku i dotyczyła wówczas lasu należącego do cysterskiego klasztoru w Žďárze. W 1521 roku w tym miejscu powstało gospodarstwo wraz ze stawem rybnym, a w XVIII wieku klasztor wybudował tu folwark znany jako Hamrmýlský dvůr — od niego pochodziła też pierwotna nazwa osady, Hamrmýl. Po 1771 roku majątek stopniowo przechodził w ręce prywatne, a w 1788 roku folwark podzielono na dwanaście samodzielnych gospodarstw. Dopiero później osada przyjęła obecną nazwę Radonín.

Ile osób mieszka dziś w Radoníně?

Liczba mieszkańców Radonína zmieniała się na przestrzeni dziesięcioleci wyraźnie. Najwięcej osób — 125 — odnotowano tu w 1880 roku. W 1930 roku wieś liczyła 98 mieszkańców i 16 domów, a w 2001 roku — 71 osób. Według danych z 2021 roku w Radoníně mieszka 63 osoby w 23 domach. Do starszej zabudowy wokół návsi w ostatnich dekadach dołączyły nowsze domy jednorodzinne, powstające wzdłuż drogi łączącej wieś z trasą nr 353.

Czy w kaplicy odbywają się jakieś uroczystości?

Tak — kaplica żyje przede wszystkim raz w roku, na odpust parafialny. Uroczystość przypada na święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, obchodzone na początku września, i to właśnie wtedy Radonín gromadzi największą liczbę wiernych oraz gości z okolicy.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcona jest kaplica w Radoníně? Kaplica nosi wezwanie Narodzenia Panny Marii.

Gdzie znajduje się Radonín? To wieś położona około 2 km na południe od Žďáru nad Sázavou, w kraju wysoczyńskim (Vysočina) w Czechach, i formalnie stanowi część tego miasta.

Skąd wzięła się pierwotna nazwa osady? Osada pierwotnie nazywała się Hamrmýl — od klasztornego folwaru Hamrmýlský dvůr wzniesionego tu w XVIII wieku. Obecną nazwę Radonín przyjęła później.

Kiedy odbywa się odpust przy kaplicy? Na święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, na początku września.

Jak wygląda układ przestrzenny wsi wokół kaplicy? Radonín ma formę dwóch rzędów gospodarstw otaczających podłużną wiejską zieleń, a kaplica stoi pośrodku tej przestrzeni.