St. Procopius Church

Kościół św. Prokopa to gotycka świątynia stojąca w samym centrum Žďáru nad Sázavou, tuż przy Náměstí Republiky i w sąsiedztwie dawnej tvrzi oraz rzeki Sázavy. To najstarszy zachowany budynek sakralny w mieście i naturalny punkt startowy dla spaceru po historycznym centrum.

Jak dawna jest ta świątynia?

Kościół stał w tym miejscu prawdopodobnie już około 1270 roku, choć pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi dopiero z 1391 roku. Od tego czasu budowla przechodziła kolejne przebudowy: w XVI wieku otrzymała późnogotycki charakter, a w XVIII wieku barokowi budowniczowie dodali m.in. gwiaździste sklepienie w zakrystii i zmienili układ okien. Kolejne stulecie przyniosło powrót do form gotyckich oraz nowe, kolorowe witraże montowane między 1870 a 1910 rokiem. Podczas prac restauratorskich prowadzonych około 2000 roku odkryto pod tynkiem oryginalne średniowieczne malowidła ścienne, co potwierdziło wielowarstwową historię budynku.

Co warto zobaczyć w środku?

Wnętrze tworzą dwie asymetryczne nawy, a całość mierzy 33,5 metra długości i 17,6 metra szerokości przy wysokości nawy głównej 10,7 metra. Prezbiterium zamknięte jest pięcioma bokami ośmioboku, co jest typowym rozwiązaniem dla gotyckiej architektury sakralnej tego regionu. W kościele znajdują się dwie zakrystie oraz cztery ołtarze poświęcone Marii Pannie, św. Annie, św. Tomaszowi i patronowi kościoła – św. Prokopowi. Wśród najcenniejszych elementów wyposażenia jest gotycka rzeźba Madonny z Dzieciątkiem pochodząca z drugiej połowy XV wieku oraz barokowy obraz św. Prokopa namalowany w 1778 roku przez malarza Kautscha z Kutnej Hory. W latach siedemdziesiątych XX wieku wnętrze wzbogaciła nowa droga krzyżowa wykonana w cynie, będąca repliką reliefów rzeźbiarza Karla Stádníka.

Co znajduje się w okolicy kościoła?

Tuż obok stoi barokowa kaplica św. Barbory, której autorstwo przypisuje się słynnemu architektowi Janowi Blažejowi Santiniemu-Aichlowi – twórcy pobliskiego pielgrzymkowego kościoła św. Jana Nepomucena na Zelonej Górze, wpisanego na listę UNESCO. W XVII wieku obok kościoła św. Prokopa założono cmentarz otoczony murem, z kostnicą, co świadczy o tym, że przez wieki pełnił on funkcję głównej nekropolii miasta. Bliskość rynku, tvrzi i rzeki sprawia, że kościół naturalnie wpisuje się w trasę zwiedzania centrum Žďáru nad Sázavou.

Jak dotrzeć i kiedy zwiedzać?

Kościół leży w pieszym zasięgu od centrum miasta i dworca, więc najwygodniej dotrzeć tu spacerem po zaparkowaniu samochodu w okolicy Náměstí Republiky. Świątynia jest dostępna dla zwiedzających codziennie w godzinach 8:00–18:00, a wejście jest pozbawione barier architektonicznych, co ułatwia zwiedzanie osobom z ograniczoną mobilnością. Dla osób planujących wizytę zdalnie dostępna jest również wirtualna wycieczka po wnętrzu.

Najczęstsze pytania

Czy kościół św. Prokopa to ten sam obiekt co słynny kościół na Zelonej Górze? Nie. Kościół św. Prokopa stoi w centrum miasta, przy rynku, natomiast pielgrzymkowy kościół św. Jana Nepomucena (dzieło Santiniego wpisane na listę UNESCO) znajduje się na wzgórzu Zelona Góra, poza centrum. Oba obiekty łączy jednak architekt kaplicy św. Barbory stojącej przy kościele św. Prokopa.

Jak stary jest kościół? Budowla istniała już około 1270 roku, a pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1391 roku, co czyni ją najstarszym zachowanym kościołem w Žďárze nad Sázavou.

Czy wstęp jest bezpłatny? Kościół jest otwarty dla zwiedzających codziennie w godzinach 8:00–18:00, a obiekt jest dostępny bez barier architektonicznych.

Co jest najcenniejszym zabytkiem wewnątrz? Gotycka rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z drugiej połowy XV wieku oraz barokowy obraz patrona kościoła z 1778 roku autorstwa malarza Kautscha.