Zabytki w Wielkiej Brytanii

Roman Milestone Approximately 74 Metres To West Of Road

Rzymski kamień milowy w Middleton to antyczny słup drogowy stojący w Middleton, wsi w hrabstwie Cumbria w północno-zachodniej Anglii. To rzadko zachowany ślad rzymskiej sieci dróg w północnej Brytanii, objęty podwójną ochroną: jako zabytek wpisany do rejestru w kategorii II* oraz jako zabytek archeologiczny (scheduled monument). Czym jest rzymski kamień milowy w Middleton? Kamień milowy był rzymskim odpowiednikiem dzisiejszego znaku drogowego z odległością. Ustawiany przy drodze wojskowej, informował żołnierzy, urzędników i kupców, ile jeszcze mają do przebycia. Egzemplarz z Middleton to kamienny trzon o wysokości około 1,68 metra i średnicy około 457 milimetrów. Na jego wschodniej ścianie wyryto łaciński napis „MP LIII”, czyli skrót od „milia passuum” – tysięcy kroków. Kamień wskazywał więc pięćdziesiątą trzecią milę rzymską trasy mierzonej w stronę Carlisle. Gdzie to jest? Zabytek należy do krajobrazu Middleton, w okolicy Westmorland and Furness w Cumbrii, na skraju Yorkshire Dales. Okolica leżała blisko przebiegu rzymskiej drogi łączącej Ribchester w Lancashire z Low Borrow Bridge koło Tebay – trasy, która spinała forty w północno-zachodniej Anglii. Wpis w rejestrze zabytków opisuje obiekt jako położony około 74 metry na zachód od drogi, stąd tak długa oficjalna nazwa. Dlaczego jest chroniony? Kamień został wpisany jako zabytek archeologiczny w 1924 roku, a w 1962 roku otrzymał status II*. To wysoka kategoria, przyznawana szczególnie ważnym obiektom. W Wielkiej Brytanii zachowało się niewiele rzymskich kamieni milowych z czytelnym napisem, dlatego ten ma taką rangę. Kamień, który zmienił miejsce Przez wieki słup stał na polu. W końcu przewróciło go bydło, a w 2016 roku przeniesiono go na pobliskie pole kościelne, by go zabezpieczyć. Dziś można go zobaczyć na terenie kościoła Church of the Holy Ghost w Middleton, więc łatwo połączyć wizytę z obejrzeniem wiejskiej świątyni. Wskazówki dla odwiedzających Wystarczy kwadrans lub dwadzieścia minut – sam obiekt jest niewielki. Przyjrzyj się wschodniej ścianie, gdzie wyryto litery napisu z odległością. Połącz przystanek ze spacerem lub przejażdżką po pobliskich Yorkshire Dales i dolinie rzeki Lune. Pamiętaj, że cmentarz przy kościele to czynne miejsce kultu i pochówku – zachowaj powagę. Weź aparat z dobrą funkcją zbliżeń, bo największą atrakcją są szczegóły liternictwa. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest kamień milowy w Middleton? Trzon ma około 1,68 metra wysokości. Co oznacza „MP LIII”? Skrót oznacza 53 mile rzymskie, liczone wzdłuż drogi w kierunku Carlisle. Czy można go zobaczyć za darmo? Kamień stoi na terenie kościoła i można go oglądać z zewnątrz; ewentualne ograniczenia dostępu warto sprawdzić na miejscu. Czy stoi w oryginalnym miejscu? Nie. Po przewróceniu przez bydło w 2016 roku przeniesiono go na pobliskie pole kościelne. Czy jest chroniony? Tak, jest zarówno zabytkiem archeologicznym, jak i obiektem wpisanym w kategorii II*.

Statue of Winston Churchill

London

Pomnik Winstona Churchilla stoi na Parliament Square w Londynie. Ten spiżowy posąg premiera z czasów wojny ustawiono naprzeciw gmachu parlamentu, w którym Churchill spędził sporą część swojego politycznego życia. Czym jest pomnik Winstona Churchilla? To duży brązowy portret sir Winstona Churchilla, dzieło rzeźbiarza Ivora Robertsa-Jonesa. Figura ma około 12 stóp (mniej więcej 3,7 metra) wysokości i stoi na cokole o wysokości około 8 stóp, dlatego wyraźnie góruje nad przechodniami. Churchill ukazany jest w ciężkim płaszczu w wojskowym stylu, lekko pochylony i wsparty na lasce. Poza sprawia wrażenie zarazem zmęczonej i niezłomnej. Pomnik znajduje się w rejestrze zabytków Anglii (National Heritage List for England) w kategorii Grade II. Gdzie go znaleźć? Monument stoi w północno-wschodnim narożniku Parliament Square w dzielnicy Westminster, pod współrzędnymi 51,5009, -0,12646. Zobaczysz go niemal od razu po wyjściu ze stacji metra Westminster. Za nim wznoszą się Pałac Westminsterski i Big Ben, więc to ulubione miejsce na zdjęcia: Churchill na pierwszym planie, wieża zegarowa nad jego ramieniem. W pobliżu są też Opactwo Westminsterskie i Sąd Najwyższy, dzięki czemu pomnik łatwo włączyć do trasy zwiedzania centrum Londynu. Skąd się wziął pomnik? Pomnik zamówiono w 1971 roku, a ustawiono w 1973. Wcześniej odbył się konkurs rzeźbiarzy, który otwarto na nowo, gdy lady Churchill opowiedziała się za rzeźbiarzem Oscarem Nemonem. Komisarze obejrzeli wówczas większe makiety obu artystów, a ostatecznie praca trafiła do Robertsa-Jonesa. Gotowy posąg odsłoniła Clementine Churchill. Według relacji królowa uznała, że ten zaszczyt należy się właśnie jej, a mimo to wygłosiła przemówienie. W uroczystości uczestniczył urzędujący premier i czterech byłych premierów, co pokazuje wagę wydarzenia. Czy wokół pomnika były kontrowersje? Niewielka, na etapie projektu. Członkowie komitetu pomnika Churchilla obawiali się, że głowa jest zbyt podobna do włoskiego przywódcy faszystowskiego Benita Mussoliniego. Roberts-Jones zgodził się poprawić rzeźbę: zmniejszył kopułę głowy, dzięki czemu czoło znalazło się niżej. Ostateczny portret jest więc efektem świadomej korekty, wprowadzonej przed odlaniem posągu w obecnej formie. Praktyczne wskazówki dla zwiedzających Wstęp jest bezpłatny: pomnik stoi na publicznym placu i można go oglądać o każdej porze. Poranne światło zwykle sprzyja zdjęciom, a o wczesnej porze jest najmniej ludzi. Plac otaczają ruchliwe ulice, więc korzystaj z przejść dla pieszych i zostaw sobie czas na obejście pomnika z kilku stron. Wizytę warto połączyć z oglądaniem Parlamentu, Opactwa Westminsterskiego i spacerem nad Tamizą. Najczęstsze pytania Kto wykonał pomnik Churchilla na Parliament Square? Rzeźbiarzem był Ivor Roberts-Jones. Kiedy go ustawiono? Zamówiono go w 1971 roku, a ustawiono w 1973. Jak jest wysoki? Ma około 12 stóp wysokości i stoi na cokole o wysokości około 8 stóp. Czy pomnik jest chroniony? Tak, ma status zabytku Grade II. Kto go odsłonił? Clementine Churchill, wdowa po sir Winstonie.

Equestrian statue of George III

City of Westminster

Pomnik konny Jerzego III stoi na niewielkiej wysepce w miejscu, gdzie ulica Pall Mall krzyżuje się z Cockspur Street, tuż przy Trafalgar Square w City of Westminster. To brązowa rzeźba wpisana na listę zabytków w stopniu II, jeden z tych londyńskich pomników, obok których większość osób przechodzi bez zatrzymania, choć jego historia jest zaskakująco barwna. Co przedstawia pomnik? Rzeźba ukazuje króla Jerzego III na koniu. Odlew z brązu spoczywa na cokole z kamienia portlandzkiego. Monarcha ma na sobie tzw. mundur windsorski, prosty strój w wojskowym stylu, który lubił nosić na dworze. Wierzchowiec to Adonis, według przekazów ulubiony koń króla przez około dwadzieścia lat. Rzeźbiarz zadbał o szczegóły: koń ma poprawnie odtworzoną uprząż i siodło, jakby szykował się do zwykłej przejażdżki. Kto go wykonał i kiedy? Autorem jest Matthew Cotes Wyatt (1777–1862), londyńczyk, najmłodszy syn architekta Jamesa Wyatta. Zaczynał jako malarz, a około 1812 roku zajął się modelowaniem i rzeźbą, w dużej mierze ucząc się samodzielnie. Pomnik datuje się na połowę lat 30. XIX wieku, a ustawiono go w 1836 roku na skrzyżowaniu Cockspur Street i Pall Mall East. Wyatt pierwotnie marzył o wielkim, alegorycznym narodowym pomniku króla. Projekt chwalono, ale zabrakło pieniędzy i go porzucono, więc to rzeźba konna stała się trwałym efektem jego starań. Dlaczego z niego kpiono? Współcześni krytycy nie byli łaskawi. Wyatt oddał króla wiernie, łącznie z przestarzałą peruką i warkoczykiem, które dawno wyszły z mody. Londyńczycy uznali to za zabawne, a pobliska ulica dostała przezwisko „Pigtail Street" (ulica Warkoczyka). Mimo to serwis Victorian Web uważa pomnik za prawdopodobnie najlepsze dzieło Wyatta, a z czasem rzeźba zniosła próbę lepiej, niż sugerował jej pierwszy odbiór. Dlaczego warto go zobaczyć? To wygodny przystanek na spacerze między Trafalgar Square, St James's i The Mall. Dobrze pokazuje wczesnowiktoriańską rzeźbę publiczną i modę na realistyczne portrety władców. Leży w samym centrum, więc łatwo włączyć go do całodziennego zwiedzania Westminsteru. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi? Na wysepce na skrzyżowaniu Pall Mall i Cockspur Street, blisko Trafalgar Square. Czy jest chroniony? Tak. Wpisano go na listę zabytków w stopniu II dnia 9 stycznia 1970 roku. Jak nazywa się koń? Adonis, ulubiony koń króla przez mniej więcej dwie dekady. Skąd skojarzenie ulicy z warkoczykiem? Z peruki i warkoczyka króla, pokazanych dokładnie tak, jak je nosił, co ludziom wydawało się staroświeckie i śmieszne. Czy trzeba płacić za oglądanie? Nie. Pomnik stoi na otwartej ulicy i można go zobaczyć o każdej porze. Ile czasu zarezerwować? Wystarczy pięć do dziesięciu minut, najlepiej w połączeniu z pobliskimi atrakcjami.

Statue of Captain James Cook

City of Westminster

Pomnik kapitana Jamesa Cooka to spiżowa rzeźba stojąca przy The Mall, w pobliżu Admiralty Arch, w londyńskiej dzielnicy City of Westminster. Autorem jest rzeźbiarz Thomas Brock, a praca została ukończona w 1914 roku. Figura stoi na kamiennym cokole, a opiekuje się nią zarząd Royal Parks. Co przedstawia pomnik? Rzeźba upamiętnia Jamesa Cooka, brytyjskiego żeglarza, nawigatora i kartografa, znanego z wypraw na Pacyfik. Cook został przedstawiony w pełnej postaci, na wysokim cokole, z jedną stopą opartą o zwój liny, obok kabestanu. Ten układ od razu kojarzy się z pokładem statku i pracą marynarza. Dlaczego stoi właśnie tutaj? Lokalizacja nie jest przypadkowa. Pomnik znajduje się tuż obok Admiralty Arch, monumentalnej bramy łączącej The Mall z placem Trafalgar, a więc w sąsiedztwie dawnego centrum brytyjskiej admiralicji. Dla osób idących The Mall od strony Trafalgar Square jest to jedna z pierwszych rzeźb na trasie. Kto stworzył rzeźbę? Thomas Brock był jednym z najbardziej cenionych brytyjskich rzeźbiarzy swojej epoki. Jest też autorem Pomnika Królowej Wiktorii, który stoi na przeciwległym końcu The Mall, przed Pałacem Buckingham. Spacer wzdłuż tej alei pozwala więc zobaczyć dwa dzieła tego samego twórcy. Odsłonięcie Pomnik odsłonięto 7 lipca 1914 roku. Pomysł jego wzniesienia podsunął Joseph Carruthers, były premier Nowej Południowej Walii, który na łamach „The Timesa” zwrócił uwagę, że w Londynie brakuje pomnika Cooka. Obiekt ma status zabytku wpisanego do rejestru jako Grade II. Jak zwiedzać? Pomnik stoi na otwartej przestrzeni, przy jednej z najbardziej reprezentacyjnych ulic Londynu, więc można go obejrzeć o każdej porze i bez biletu. Zwykle wystarczy kilka minut. Najlepiej połączyć go ze spacerem po okolicy: Trafalgar Square jest o krok, a w przeciwną stronę The Mall prowadzi do Pałacu Buckingham i parku St James's. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie znajduje się pomnik Cooka? Na południowej stronie The Mall, przy Admiralty Arch, w City of Westminster w Londynie. Kto jest autorem pomnika? Thomas Brock. Rzeźbę ukończono w 1914 roku. Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi w przestrzeni publicznej, którą zarządza Royal Parks, i można go oglądać swobodnie. Z czego wykonano pomnik? Postać jest odlana z brązu i ustawiona na kamiennym cokole. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Admiralty Arch, Trafalgar Square, park St James's oraz Pomnik Królowej Wiktorii przed Pałacem Buckingham, również dzieło Thomasa Brocka. Dla miłośników historii morskiej i odkryć geograficznych to krótki, ale wymowny przystanek: spiżowy Cook spogląda na The Mall niedaleko miejsca, z którego Wielka Brytania zarządzała swoją flotą. Dobrze nadaje się na początek lub koniec spaceru wzdłuż The Mall, a także jako punkt orientacyjny przy zwiedzaniu centrum Londynu, bo łatwo go znaleźć przy wejściu na aleję.

Royal Marines Memorial

City of Westminster

Royal Marines Memorial to brązowy pomnik w Londynie, stojący po północnej stronie ulicy The Mall, tuż obok Admiralty Arch. Odsłonięty w 1903 roku, upamiętnia żołnierzy piechoty morskiej, którzy zginęli podczas powstania bokserów w Chinach oraz w drugiej wojnie burskiej w Afryce. Bywa też nazywany Graspan Royal Marines Memorial. Co przedstawia pomnik? Autorem rzeźby jest Adrian Jones. Praca składa się z dwóch brązowych postaci ustawionych na cokole z portlandzkiego kamienia. Jeden z marines stoi z karabinem i nasadzonym bagnetem, gotowy do obrony, a nad nim leży ranny towarzysz. Scena jest prosta i czytelna: opowiada o lojalności i ochronie kolegi na polu walki, a nie o triumfie. Płaskorzeźby na cokole zaprojektował architekt Sir Thomas G. Jackson, a brązowe reliefy wykonał sam Jones. Skąd nazwa Graspan? Pomnik nazwano od bitwy pod Graspan, stoczonej 25 listopada 1899 roku w czasie wojny burskiej. Wzięli w niej udział Royal Marines. Dlatego rzeźba funkcjonuje w Londynie zarówno jako Royal Marines Memorial, jak i Graspan Memorial. Historia i przenosiny Pierwotnie pomnik odsłonił w 1903 roku książę Walii w tak zwanym Cambridge Enclosure w parku St James's. W czasie II wojny światowej, na początku lat czterdziestych, trafił do magazynu na czas budowy bunkra znanego jako The Citadel. Źródła różnią się co do dokładnej daty: wskazuje się rok 1940 lub 1941. Na obecne miejsce przy The Mall wrócił w 1948 roku. W 2000 roku rzeźbę ponownie poświęcono jako narodowy pomnik Royal Marines. Odsłonił ją książę Edynburga, kapitan generalny korpusu. Od tamtej pory wokół pomnika odbywa się coroczna uroczystość Graspan Parade. Co warto zobaczyć z bliska? Z tyłu cokołu znajduje się mosiężna tablica z nazwiskami 70 żołnierzy, którzy polegli w jednym z dwóch konfliktów. To dobry moment, by na chwilę zwolnić: za figurami widać monumentalną bramę Admiralty Arch, a przed nimi otwiera się szeroka aleja The Mall prowadząca w stronę pałacu Buckingham. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi pomnik? Po północnej stronie The Mall, obok Admiralty Arch, w dzielnicy City of Westminster w Londynie. Kogo upamiętnia? Żołnierzy Royal Marines, którzy zginęli podczas powstania bokserów w Chinach i drugiej wojny burskiej w Afryce. Kto jest autorem? Rzeźbiarz Adrian Jones; płaskorzeźby cokołu zaprojektował Sir Thomas G. Jackson. Czy pomnik zawsze stał w tym miejscu? Nie. Odsłonięto go w parku St James's, w czasie wojny trafił do magazynu, a w 1948 roku ustawiono go na obecnym miejscu. Czy wejście jest płatne? Pomnik stoi na otwartej przestrzeni publicznej przy ulicy, można go oglądać o dowolnej porze.

Statue of the Earl Mountbatten

City of Westminster

Pomnik hrabiego Mountbattena (Statue of the Earl Mountbatten) to brązowy monument admirała floty Louisa Mountbattena, 1. hrabiego Mountbatten of Burma, stojący w sercu rządowego Londynu, w dzielnicy City of Westminster. Dobry przystanek na spacerze między Whitehall, Downing Street i parkiem św. Jakuba. Gdzie stoi pomnik? Figura znajduje się na Mountbatten Green, niewielkim trawniku przy Horse Guards Road w Whitehall. Skwer leży po północnej stronie skrzyżowania Downing Street i Horse Guards Road, a pomnik patrzy na północ, w stronę Horse Guards Parade. Teren nazywano wcześniej Foreign Office Green, a później nadano mu imię upamiętnianego admirała. Ponieważ otaczają go budynki rządowe, najlepiej oglądać pomnik z chodnika; wejście na sam skwer jest w ostatnich latach ograniczone. Kto go wykonał i kiedy odsłonięto? Autorem rzeźby jest Franta Belsky, urodzony w Czechach brytyjski artysta, twórca wielu znanych portretów w przestrzeni publicznej Wielkiej Brytanii. Odlew wykonała odlewnia Meridian Bronze Foundry. Pomnik odsłonięto 2 listopada 1983 roku. Około 100 tysięcy funtów zebrano w zbiórce publicznej, a miejsce wskazała królowa Elżbieta II po tym, jak rząd rozważał projekt w 1982 roku. Co przedstawia rzeźba? Mountbatten stoi w mundurze admiralskim, z odznaczeniami, w tym Orderem Podwiązki i Orderem Zasługi, a w prawej ręce trzyma lornetkę. Poza i przedmiot podkreślają jego karierę morską. Źródła podają nieco różne wysokości figury, więc nie warto opierać się na jednej liczbie; na miejscu robi wrażenie oficjalnego portretu większego niż naturalna wielkość. Kim był hrabia Mountbatten? Louis Mountbatten był wysokim oficerem Royal Navy i członkiem szerszej rodziny królewskiej. W 1947 roku był ostatnim wicekrólem Indii i nadzorował przejście do niepodległości, po czym został pierwszym generalnym gubernatorem niepodległych Indii. Później objął najwyższe stanowisko w marynarce jako Pierwszy Lord Morski, a następnie był szefem Sztabu Obrony. Zginął w 1979 roku w zamachu IRA u wybrzeży Irlandii, dlatego pomnik w centrum stolicy powstał zaledwie kilka lat później. Wskazówki dla zwiedzających Połącz wizytę z Horse Guards Parade, Downing Street (bramę widać z ulicy) i parkiem św. Jakuba, wszystko w kilka minut pieszo. Pomnik jest niedaleko stacji Westminster i Charing Cross. Najlepsze światło jest w pogodny poranek, gdy brąz nie jest w cieniu drzew i budynków. Na sam pomnik wystarczy pięć do dziesięciu minut; najlepiej wpisać go w dłuższy spacer po królewskim i politycznym Londynie. Najczęstsze pytania Kto wykonał pomnik hrabiego Mountbattena? Franta Belsky, a odlew wykonała Meridian Bronze Foundry. Kiedy go odsłonięto? 2 listopada 1983 roku. Czy można podejść do pomnika? Widać go z okolicznych ulic. Wejście na Mountbatten Green jest ograniczone, więc zaplanuj oglądanie z zewnątrz. Kto za niego zapłacił? Pochodzi ze zbiórki publicznej, około 100 tysięcy funtów. Co trzyma Mountbatten? Lornetkę w prawej ręce, nawiązanie do służby w marynarce.

Childe's Tomb

West Devon

Childe's Tomb to granitowy krzyż na Dartmoor w hrabstwie Devon w Anglii, otoczony jedną z najbardziej znanych legend tego rejonu. Stoi na wrzosowiskach, w okolicy bagnistych terenów Foxtor Mires, niedaleko szczytu Fox Tor. Krzyż nie zachował pierwotnej formy, ale wciąż jest bardziej rozbudowany niż większość krzyży z Dartmoor. Czym jest Childe's Tomb? To pomnik w kształcie krzyża, ustawiony na zbudowanej z kamienia podstawie. Dzięki niej wyróżnia się na tle prostszych, pojedynczych krzyży, które można spotkać w innych częściach parku narodowego. Wiadomo, że pod konstrukcją znajduje się kistvaen, czyli prostokątna komora grobowa wykonana z kamiennych płyt. Taki typ pochówku kojarzy się z bardzo dawnymi czasami, więc samo miejsce ma starszą historię niż widoczny dziś krzyż. Jaka legenda wiąże się z tym miejscem? Opowieść mówi o Childe'ie Łowcy, zamożnym szlachcicu, który polował na Dartmoor. Zaskoczyła go śnieżyca i zgubił drogę. Według legendy zabił konia, wypatroszył go i schował się w jego ciele, by przetrwać mróz, ale i tak zginął. Przed śmiercią miał zostawić wiadomość: kto odnajdzie jego ciało i pochowa je w kościele, odziedziczy jego ziemie w Plymstock. W popularnej wersji o pochówek ścigali się mnisi z opactwa w Tavistock i mieszkańcy Plymstock. Wygrali mnisi, a majątek przypadł opactwu. Legendę zapisał w 1630 roku Tristram Risdon. Część autorów łączy postać Childe'a z Ordulfem, synem Ordgara, anglosaskiego earla Devon z XI wieku, ale źródła nie są zgodne co do jego tożsamości. Co stało się z oryginalnym krzyżem? Pierwotny pomnik został poważnie zniszczony około 1812 roku. Kamienie wykorzystano przy budowie pobliskiego gospodarstwa Fox Tor. W drugiej połowie XIX wieku krzyż odtworzono: nowe elementy przygotowano w Holne, a odbudowa była jednym z wczesnych działań Dartmoor Preservation Association. Dlatego dzisiejszy krzyż to rekonstrukcja, a nie zabytek w oryginalnym stanie. Jak wygląda okolica? Miejsce leży na odludziu południowego Dartmoor. Teren wokół jest podmokły i trudny, dlatego trzeba uważać na każdy krok. Okolicę łączy się z bagnami Fox Tor Mires, które według części opisów mogły zainspirować Conana Doyle'a przy tworzeniu Grimpen Mire w „Psie Baskerville'ów”. Krzyż pełnił też rolę punktu orientacyjnego na trudnym odcinku wrzosowisk. Najczęstsze pytania Czy pod krzyżem naprawdę jest grób? Wiadomo, że pod konstrukcją znajduje się kistvaen. Związek tego miejsca z legendarnym Childe'em Łowcą pozostaje jednak opowieścią, a nie udowodnionym faktem. Czy krzyż jest oryginalny? Nie. Został zniszczony około 1812 roku i odtworzony pod koniec XIX wieku, choć pozostaje jednym z bardziej rozbudowanych krzyży Dartmoor. Dlaczego warto tu przyjść? Dla połączenia legendy, historii ochrony zabytków i surowego krajobrazu wrzosowisk. To dobry cel dla osób lubiących piesze wędrówki i opowieści o dawnych czasach. Czy wędrówka jest łatwa? Nie zawsze. Okoliczne bagna bywają zdradliwe, więc warto mieć mapę, odpowiednie buty i sprawdzić pogodę przed wyjściem.

Bramley War Memorial

Leeds

Bramley War Memorial to kamienny obelisk w parku Bramley Park w zachodniej części Leeds w hrabstwie West Yorkshire. Upamiętnia mieszkańców okolicy, którzy zginęli w konfliktach zbrojnych na przestrzeni ponad stu lat, i jest jednym z najmłodszych dużych pomników społecznych w mieście. Czym jest Bramley War Memorial? W odróżnieniu od wielu angielskich miast i wsi Bramley po I wojnie światowej nie doczekało się gminnego pomnika poległych. Lukę zapełniono dopiero w XXI wieku. Komitet powstał w 2011 roku, a wcześniej uwagę na potrzebę upamiętnienia zwróciły Bramley History Society oraz lokalne Pole Pamięci (Field of Remembrance) przy kościele św. Piotra. Pomnik odsłonięto 4 sierpnia 2014 roku, dokładnie sto lat po przystąpieniu Wielkiej Brytanii do I wojny światowej. Uroczystości przewodniczył zastępca Lorda Namiestnika West Yorkshire. Kogo upamiętnia pomnik? Na pomniku widnieją nazwiska mieszkańców Bramley, Rodley i Stanningley, którzy zginęli w konfliktach w latach 1900–2011. Zdecydowana większość poległa w I wojnie światowej, mniejsza grupa w II wojnie, a kilka osób w późniejszych konfliktach. Łączna liczba nazwisk różni się nieznacznie w zależności od źródła i wynosi około 750, a od odsłonięcia dodawano kolejne, także w 2024 roku. Wśród upamiętnionych jest jedyna kobieta na pomniku, która zginęła w czasie II wojny światowej. Dwa nazwiska budzą szczególne zainteresowanie zwiedzających. Pierwsze to Fred McNess, jedyna osoba z zachodniego Leeds odznaczona Krzyżem Wiktorii. Drugie to Robert Haywood Jones, zabity w 1916 roku, dziadek muzyka Davida Bowiego. Kto za niego zapłacił? Projekt był inicjatywą oddolną. Sfinansowano go w trwającej około dwóch lat lokalnej zbiórce, w której uczestniczyli wolontariusze, okoliczni przedsiębiorcy i samorząd w formie dotacji, a nie jeden duży darczyńca. Ten społeczny rodowód sprawia, że pomnik do dziś jest silnie związany z dzielnicą. Zwiedzanie Bramley War Memorial Pomnik stoi w Bramley Park, więc łatwo połączyć chwilę zadumy ze spacerem po terenach zielonych. To dobry przystanek dla osób zainteresowanych historią lokalną, genealogią i tym, jak społeczności decydują się upamiętniać swoich zmarłych. Odwiedzający często szukają nazwisk krewnych lub przodków, a pomocne w badaniu pojedynczych historii są strona internetowa pomnika i stowarzyszenie Friends of Bramley War Memorial. Najczęstsze pytania Kiedy odsłonięto Bramley War Memorial? 4 sierpnia 2014 roku, w setną rocznicę przystąpienia Wielkiej Brytanii do I wojny światowej. Jakie dzielnice upamiętnia? Bramley, Rodley i Stanningley, wszystkie w zachodnim Leeds. Jakich wojen dotyczy? Głównie I i II wojny światowej, z kilkoma nazwiskami z późniejszych konfliktów; obejmuje zgony z lat 1900–2011. Czy to to samo co Leeds War Memorial? Nie. Leeds War Memorial to osobny pomnik w centrum miasta. Pomnik w Bramley to lokalna, społeczna inicjatywa w Bramley Park. Czy wstęp jest płatny? Pomnik stoi w publicznym parku, więc nie trzeba kupować biletu.

Boatswain's Monument 30 Metres North East Of Newstead Abbey

Gedling

Pomnik Boatswaina to zabytkowy pomnik wpisany na listę Grade II* w ogrodach Newstead Abbey w hrabstwie Nottinghamshire w Anglii. Stoi około 30 metrów na północny wschód od budynku opactwa, w miejscowości Newstead w dystrykcie Gedling, i upamiętnia psa. To jeden z najbardziej niezwykłych obiektów związanych z poetą Lordem Byronem. Kim był Boatswain? Boatswain był psem rasy nowofundland i ulubionym towarzyszem George'a Gordona Byrona, romantycznego poety, który odziedziczył Newstead Abbey. Pies zachorował na wściekliznę i zmarł w listopadzie 1808 roku. Według zachowanych relacji Byron czuwał przy zwierzęciu podczas choroby i opiekował się nim bez obawy przed pogryzieniem, mimo ryzyka zakażenia. Jak wygląda pomnik? Pomnik ma formę dużego monumentu nagrobnego z grobowcem pod spodem, umieszczonego w ogrodzie opactwa. Byron kazał go wznieść około 1808–1809 roku, a Historic England ujmuje go w rejestrze jako zabytkowy pomnik nagrobny. Skala budowli jest zaskakująca jak na grób zwierzęcia: bliżej jej do grobowca szlachcica niż do pochówku domowego pupila, i właśnie na tym kontraście polegał zamysł. Epitafium Na pomniku widnieje wiersz „Epitaph to a Dog" („Epitafium dla psa"), napisany przez Byrona w 1808 roku. Utwór zestawia wierność psa z ludzkimi słabościami i należy do najsłynniejszych angielskich wierszy o zwierzętach. Krótka dedykacja otwierająca inskrypcję bywa uznawana za dzieło Byrona, lecz napisał ją jego przyjaciel John Hobhouse. Grobowiec dla dwóch Według zachowanych relacji Byron zamierzał spocząć obok swojego psa. Do tego nie doszło: zmarł w Grecji w 1824 roku i został pochowany w rodzinnej krypcie w Hucknall, a nie w Newstead. Dlaczego warto odwiedzić? To nietypowy kawałek historii literatury, łączący życie prywatne Byrona z posiadłością, którą kochał. Pomnik leży na terenie Newstead Abbey, więc łatwo połączyć go ze spacerem po ogrodach i zwiedzaniem samego opactwa. Inskrypcję łatwo odczytać, a miejsce dobrze nadaje się na zdjęcie. Pomnik Byrona w Londynie, odsłonięty w 1880 roku, przedstawia poetę razem z Boatswainem, co pokazuje, jak mocno obaj są ze sobą powiązani w pamięci. Najczęstsze pytania Komu poświęcony jest pomnik? Boatswainowi, nowofundlandowi Lorda Byrona, który zmarł w 1808 roku. Kto napisał epitafium? Byron napisał „Epitaph to a Dog"; otwierającą dedykację napisał John Hobhouse. Czy Byron jest tu pochowany? Nie. Byron spoczął w rodzinnej krypcie w Hucknall. Gdzie dokładnie jest pomnik? W ogrodzie Newstead Abbey, około 30 metrów na północny wschód od opactwa, w Newstead koło Gedling w Nottinghamshire. Czy obiekt jest chroniony? Tak, ma status Grade II*, co stawia go wśród ważniejszych zabytków w Anglii.

Free Derry Corner

Londonderry

Free Derry Corner to jeden z najbardziej znanych symboli politycznych Irlandii Północnej: samotna, biała ściana szczytowa w dzielnicy Bogside w Derry (Londonderry), na skrzyżowaniu Lecky Road, Rossville Street i Fahan Street. Ściana jest jedyną pozostałością po rzędzie domów i upamiętnia Free Derry, samozwańczą autonomiczną strefę nacjonalistyczną, która istniała w latach 1969-1972. Czym jest Free Derry Corner? To wolnostojąca ściana szczytowa, a nie budynek, do którego można wejść. Jej znaczenie wynika z napisu oraz z wydarzeń, które rozegrały się na okolicznych ulicach. Plac przed ścianą zaczęto nazywać Free Derry Corner i nazwa przylgnęła do całego miejsca. Skąd wziął się napis na ścianie? Hasło namalował aktywista w styczniu 1969 roku, według relacji w nocy z 4 na 5 stycznia. Przez długi czas za autora uważano Johna „Cakera" Caseya, choć niektóre źródła wskazują, że mógł to być Liam Hillen. Gdy w sierpniu 1969 roku Derry odwiedził brytyjski polityk Jim Callaghan, ścianę pomalowano na biało, a napis odnowiono czarną farbą. Właśnie biała ściana z czarnymi literami jest obrazem, który zna większość odwiedzających, choć mur był wielokrotnie odmalowywany i bywał też w innych kolorach. Dlaczego to miejsce jest ważne? Okoliczne ulice były areną bitwy o Bogside w 1969 roku oraz Krwawej Niedzieli w 1972 roku. W kolejnych latach róg stał się centralnym punktem corocznych obchodów rocznicy Krwawej Niedzieli. Domy stojące niegdyś obok ściany zostały później zburzone, a sam mur zachowano. W 2000 roku teren przekazano służbie ochrony dziedzictwa przy Departamencie Środowiska. Co zobaczysz w pobliżu? Przy rogu znajduje się pomnik poświęcony głodującym więźniom z 1981 roku oraz kilka murali. Jeden z nich to Petrol Bomber z 1994 roku, odtwarzający fotografię Clive'a Limpkina z 1969 roku, wykonaną podczas trzydniowej bitwy o Bogside. Praktyczne wskazówki Miejsce jest pod gołym niebem i można je oglądać o każdej porze, bez biletu. To krótki spacer od centrum Derry, a pobliskie murale z Bogside są naturalnym ciągiem dalszym zwiedzania. Ściana to pomnik, który dla wielu mieszkańców ma wciąż żywe znaczenie polityczne. Zachowaj szacunek, także robiąc zdjęcia. Współrzędne: około 54,9958 N, 7,3268 W. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie jest Free Derry Corner? W dzielnicy Bogside w Derry, na skrzyżowaniu Lecky Road, Rossville Street i Fahan Street. Co oznacza nazwa „Free Derry"? Samozwańczą autonomiczną strefę nacjonalistyczną w mieście, istniejącą w latach 1969-1972. Czy ściana jest oryginalna? Ściana szczytowa stoi od końca lat 60., ale była wielokrotnie odmalowywana, a w sierpniu 1969 roku napis odnowiono czarną farbą na białym tle. Czy wstęp jest płatny? Nie. To miejsce na świeżym powietrzu, przy publicznej ulicy. Dlaczego ludzie przychodzą tu co roku? Róg jest centralnym punktem corocznych obchodów Krwawej Niedzieli, która miała miejsce w 1972 roku na pobliskich ulicach.

Alexander III Monument

Kinghorn

Pomnik Aleksandra III (Alexander III Monument) to wiktoriański obelisk przy drodze z Kinghorn w stronę Burntisland w hrabstwie Fife w Szkocji. Upamiętnia miejsce, w którym w ciemną marcową noc 1286 roku zginął król Szkotów. To krótki przystanek, za którym kryje się jedna z najważniejszych historii średniowiecznej Szkocji. Dlaczego pomnik stoi akurat tutaj? Aleksander III był cenionym, długo panującym władcą, a jego rządy wspomina się jako stosunkowo spokojny i dostatni okres w dziejach Szkocji. W marcu 1286 roku jechał konno z Edynburga do Kinghorn, gdzie czekała na niego nowa żona, Yolanda de Dreux. Pogoda była fatalna, panowała noc, a król mimo to ruszył dalej. Według tradycji koń się potknął, a władca runął z klifu i zginął. Skutki były ogromne. Aleksander nie zostawił dorosłego następcy, a kryzys sukcesyjny otworzył drogę do angielskiej ingerencji i w efekcie do wojen o niepodległość Szkocji. Niewiele wypadków w historii tego kraju miało tak duże znaczenie, dlatego miejsce przyciąga miłośników historii. Jak wygląda pomnik? Monument ma około 28 stóp (mniej więcej 8,5 metra) wysokości i składa się z trzech kondygnacji. Wykonano go głównie z czerwonego granitu z Peterhead, a zwieńczono brązowym krzyżem celtyckim. Stoi w miejscu od dawna łączonym w lokalnej tradycji z tzw. Czarnym Kamieniem i zastąpił dawny kamienny krzyż, który w XIX wieku popadł w ruinę. Pomysł nowego pomnika pojawił się już w latach 40. XIX wieku za sprawą właściciela ziem Kingswood, ale projekt doszedł do skutku dopiero w latach 80., gdy napłynęły datki, także od królowej Wiktorii. Odsłonił go w lipcu 1887 roku hrabia Elgin i Kincardine, namiestnik hrabstwa Fife. Projekt przypisuje się architektowi Hippolyte'owi J. Blanc, a rzeźby Johnowi Rhindowi. Obiekt jest zabytkiem kategorii B. Co mówi inskrypcja? Napis nazywa Aleksandra ostatnim z celtyckich królów Szkocji i podaje, że pomnik wzniesiono w sześćsetną rocznicę jego śmierci. Kamienie do budowy zebrano w symbolicznych miejscach: z cieśniny Pentland Firth i zatoki Solway Firth, czyli północnej i południowej granicy jego królestwa, oraz z Dunfermline, gdzie król został pochowany. W cokole umieszczono podobno słój z wiktoriańskimi gazetami i monetami, rodzaj kapsuły czasu od budowniczych. Wskazówki dla zwiedzających Pomnik stoi przy Kinghorn Road w Kingswoodend, najłatwiej zobaczyć go podczas jazdy samochodem lub rowerem wzdłuż wybrzeża. Wystarczy 10-15 minut, by przeczytać inskrypcję i wyobrazić sobie wydarzenia z 1286 roku. Warto połączyć wizytę z pobliskim Kinghorn, niewielkim nadmorskim miasteczkiem z plażą i połączeniem kolejowym z Edynburgiem. Uważaj na ruch przy drodze i na pobliski stok, nie podchodź do krawędzi. Najczęstsze pytania Kim był Aleksander III? Królem Szkotów z XIII wieku, który zginął w 1286 roku po upadku z konia. Czy wstęp jest płatny? Nie. To pomnik na świeżym powietrzu, przy drodze. Gdzie dokładnie jest? W hrabstwie Fife, przy Kinghorn Road w Kingswoodend, niedaleko Kinghorn nad zatoką Firth of Forth. Dlaczego jego śmierć jest ważna? Wywołała kryzys sukcesyjny, który doprowadził do wojen o niepodległość między Szkocją a Anglią.

War Memorial, Rossland Place, Kinghorn

Kinghorn

Pomnik wojenny przy Rossland Place w Kinghorn stoi na skrzyżowaniu Rossland Place i High Street w miasteczku Kinghorn w hrabstwie Fife w Szkocji. To pomnik poległych w I wojnie światowej, do którego później dodano listę poległych w II wojnie. Jest obiektem chronionym i figuruje w rejestrze Historic Environment Scotland. Jak wygląda pomnik? Monument tworzy cokół zwieńczony rzeźbą dwóch postaci. Jedna to żołnierz Black Watch, słynnego highlandzkiego pułku. Obok klęczy marynarz, więc grupa upamiętnia zarówno żołnierzy, jak i ludzi morza z lokalnej społeczności. Takie zestawienie jest nietypowe jak na pomnik małego miasta i sprawia, że warto obejść rzeźbę dookoła. Na północno-wschodniej ścianie cokołu widnieje napis „FAITHFUL UNTO DEATH" („wierni aż do śmierci") nad listą poległych w I wojnie światowej. Nazwiska z II wojny dodano później, co jest częstym zwyczajem w szkockich miastach, które musiały rozbudować pomniki po kolejnym pokoleniu. Kto go zaprojektował? Według wpisu w rejestrze projekt architektoniczny przygotował William Williamson, a rzeźbę wykonał Alexander Carrick z Edynburga. Carrick należał do najbardziej znanych szkockich autorów pomników wojennych, a jego prace stoją w wielu miastach kraju. Projekt datowany jest w oficjalnym rejestrze na rok 1922. Na co zwrócić uwagę? Na południowo-zachodniej ścianie znajduje się tablica ku czci Johna Braida, poległego w wojnie koreańskiej w 1952 roku. Przypomina ona, że pomnik służy miastu także długo po obu wojnach światowych i że późniejsze konflikty również dotknęły lokalne rodziny. Pomnik stoi w miejscu dawnego Toll House, czyli budynku, przy którym podróżni jadący drogą przez Kinghorn zatrzymywali się i płacili myto. Dziś jest tu miejsce cichej zadumy w centrum miasta. Jak czytać ten pomnik? Warto zacząć od rzeźby, potem przeczytać napis i listy nazwisk, a na końcu odnaleźć tablicę z czasów wojny koreańskiej. W ten sposób widać, jak jedno miejsce zapisuje kolejne warstwy pamięci: od pierwszej wojny, przez drugą, po konflikt w odległej Korei. Takie pomniki są ważnym źródłem wiedzy o tym, kogo straciły niewielkie społeczności i jak je wspominały. Dlaczego warto odwiedzić? Kinghorn to niewielkie nadmorskie miasteczko nad zatoką Firth of Forth, a pomnik łatwo osiągnąć pieszo z centrum. To dobry przystanek podczas spaceru po miasteczku, szczególnie dla osób interesujących się rzeźbą pomnikową, historią szkockich pułków i lokalnym dziedzictwem. Najczęstsze pytania Gdzie jest pomnik? Na skrzyżowaniu Rossland Place i High Street w Kinghorn, w Fife. Kto jest autorem rzeźby? Alexander Carrick z Edynburga, według projektu Williama Williamsona. Jakie wojny upamiętnia? Przede wszystkim I wojnę światową, z dodaną listą z II wojny oraz tablicą żołnierza poległego w Korei w 1952 roku. Co przedstawiają postacie? Żołnierza pułku Black Watch i klęczącego marynarza, symbolizujących wojska lądowe i marynarkę. Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na ulicy i można go zobaczyć o każdej porze.

Sir Titus Salt Memorial

Bradford

Sir Titus Salt Memorial to marmurowy pomnik w Bradford, w hrabstwie West Yorkshire, stojący przy wejściu do Lister Park. Upamiętnia przemysłowca i filantropa, który odmienił północną Anglię epoki wiktoriańskiej. Pomnik jest wpisany do rejestru zabytków Anglii z II stopniem ochrony. Kim był Titus Salt? Titus Salt (1803–1876) był właścicielem fabryk wełny, burmistrzem Bradford i posłem. Największą sławę przyniosło mu założenie w 1853 roku Saltaire, wzorcowego miasteczka robotniczego nad rzeką Aire, tuż obok Bradford. Zbudował tam zakład włókienniczy oraz domy, szkoły, szpital i łaźnie dla pracowników. Saltaire znajduje się dziś na Liście światowego dziedzictwa UNESCO. Historia pomnika Statua powstała za życia Salta, dzięki publicznej zbiórce mieszkańców. Odsłonił ją 1 sierpnia 1874 roku siódmy książę Devonshire. Rzeźbiarzem był John Adams-Acton, a figurę wykuto z białego marmuru karraryjskiego; blok ważył pierwotnie około 14 ton. Pierwotnie pomnik stał przed ratuszem w Bradford. Z czasem ruch uliczny w centrum miasta stał się na tyle uciążliwy, że pomnik trzeba było przenieść. W 1896 roku trafił do Lister Park, gdzie ponownie odsłonięto go 17 sierpnia 1896 roku. Do dziś stoi tuż za Norman Arch, czyli monumentalną bramą wejściową do parku. Baldachim Marmurową figurę otacza bogato zdobiony kamienny baldachim. Jest on uproszczoną, pomniejszoną wersją londyńskiego Albert Memorial. Źródła nie są zgodne co do autorstwa projektu: według jednych zaprojektowali go architekci bradfordzkiego ratusza, według innych — Lockwood i Mawson, twórcy Saltaire. Rzeźbiarskie wykonanie przypisuje się firmie Farmer & Brindley. Co warto wiedzieć przed wizytą Gdzie to jest? Przy wejściu do Lister Park w Bradford, za Norman Arch. Ochrona: pomnik widnieje na liście zabytków (Historic England, nr 1057706) z II stopniem ochrony od 9 sierpnia 1983 roku. Wstęp: to obiekt na świeżym powietrzu, w parku miejskim, więc można go obejrzeć w trakcie spaceru. Najczęstsze pytania Czy pomnik zawsze stał w Lister Park? Nie. Pierwotnie stał przed ratuszem w Bradford. W 1896 roku przeniesiono go do parku z powodu natężenia ruchu w centrum. Kto wykonał rzeźbę? John Adams-Acton, z białego marmuru karraryjskiego. Czy w Lister Park są inne pomniki? Tak. W parku stoi także pomnik Samuela Listera, odsłonięty w 1875 roku, również wpisany do rejestru zabytków. Czy jest drugi pomnik Salta? Tak. Zamówił go w 1903 roku James Roberts, późniejszy właściciel Salts Mill, a stoi w Roberts Park w Saltaire. Upamiętnia 50 lat od otwarcia fabryki. Dlaczego Salt zasłużył na pomnik? Był jednym z najważniejszych przedsiębiorców Bradford, a jego Saltaire stało się wzorem tego, jak można połączyć przemysł z troską o warunki życia pracowników. Pomnik ufundowano ze składek publicznych jeszcze za jego życia, co świadczy o szacunku, jakim darzyli go mieszkańcy. Dla kogo ta wizyta? Pomnik to dobry przystanek dla osób zainteresowanych historią przemysłu, rzeźbą wiktoriańską i architekturą małych form. Łatwo połączyć go ze spacerem po Lister Park, a osoby z większą ilością czasu mogą ruszyć dalej do Saltaire, by zobaczyć dzieło Salta na własne oczy.

High Salvington Windmill

Worthing

High Salvington Windmill to zabytkowy wiatrak typu koźlak (ang. post mill) w High Salvington, dzielnicy położonej na wzgórzach nad Worthing w hrabstwie West Sussex w południowej Anglii. Młyn, znany też jako Durrington Mill lub Salvington Mill, został odrestaurowany i znów działa. To jedno z ciekawszych miejsc dla miłośników dawnej techniki i spokojnych spacerów z widokiem na okolicę. Czym jest wiatrak koźlakowy? Koźlak to najstarszy typ europejskiego wiatraka. Cała drewniana komora młyna spoczywa na jednym potężnym pionowym słupie i może się obracać wokół niego, dzięki czemu skrzydła da się ustawić pod wiatr. W High Salvington obraca się więc cały budynek, a nie tylko jego dach, jak w wiatrakach holenderskich. Jak wysoko leży i po co mu wiatr z morza? Wiatrak stoi około 98 m (320 stóp) nad poziomem morza. Wzniesienie pozwala mu łapać wiatry wiejące od strony Kanału La Manche, i właśnie dlatego to miejsce wybrano na młyn. Jest pod ochroną jako obiekt zabytkowy klasy II (Grade II). Krótka historia Zapisy sądu kościelnego z 1615 roku wspominają młynarza w Durrington, a mapa z 1724 roku pokazuje młyn w pobliżu Mill Lane. Obecna konstrukcja datowana jest zwykle na około 1750 rok, choć źródła różnią się w szczegółach. Młyn mielił mąkę do 1897 roku, a paszę dla zwierząt produkował jeszcze do 1905 roku. W 1907 roku dawną okrągłą podstawę zastąpiono betonową herbaciarnią, która służyła odwiedzającym przez dziesięciolecia. Ratunek i renowacja W 1959 roku obiekt kupiła rada miejska Worthing, a w 1961 roku przeprowadzono pierwszy remont. Po zniszczeniach spowodowanych przez wichurę w 1976 roku powstała fundacja High Salvington Mill Trust, która podjęła się gruntownej odbudowy. Prace trwały do 1991 roku i przywróciły młynowi wygląd oraz sprawność z XIX wieku. Jak działa mechanizm? W środku pracują dwie pary kamieni młyńskich ustawione jeden za drugim. Napędza je odnowione koło hamulcowe oraz oryginalne koło ogonowe. Dzięki temu młyn może mielić zboże tak jak dawniej. Ciekawostka Dawna ulotka twierdziła, że główny słup wiatraka to żywy dąb. Historyk młynarstwa Rex Wailes obalił ten mit w artykule o błędnych przekonaniach na temat wiatraków. Najczęstsze pytania Czy wiatrak naprawdę działa? Tak, został odrestaurowany i jest sprawny, a mielenie wznowiono po zakończeniu renowacji w 1991 roku. Gdzie dokładnie jest? W High Salvington, na wzgórzu nad Worthing (West Sussex), pod współrzędnymi około 50,8486 N, 0,4066 W. Pod jaką nazwą jeszcze go znajdę? Szukaj też haseł Durrington Mill i Salvington Mill. Dla kogo to miejsce? Dla osób lubiących zabytki techniki, historię lokalną i krótkie wycieczki w okolice Worthing. Warto sprawdzić przed wizytą terminy otwarcia, bo mogą się zmieniać.

Wellington Monument

Rockwell Green

Obelisk Wellingtona w Somerset Obelisk Wellingtona (Wellington Monument) to trójboczny obelisk na wzgórzach Blackdown Hills, w pobliżu miasteczka Wellington w hrabstwie Somerset w południowo-zachodniej Anglii. Ma 175 stóp, czyli 53,34 m wysokości, i uchodzi za najwyższy trójboczny obelisk na świecie. Wpisano go na listę zabytków jako obiekt klasy II*, a opiekuje się nim National Trust. Pomnik upamiętnia Arthura Wellesleya, księcia Wellingtona. Komu poświęcony jest obelisk? Pomnik jest hołdem dla Arthura Wellesleya, księcia Wellingtona, brytyjskiego dowódcy i polityka, a miejscowość Wellington dała mu tytuł. Pomysł upamiętnienia księcia pojawił się w 1815 roku. Budowę rozpoczęto w 1817 roku, po konkursie na projekt, a architektem został Thomas Lee Jnr. Jak wyglądał pierwotny plan? Zamysł był znacznie bardziej ambitny niż to, co dziś widać na wzgórzu. Planowano kolumnę zwieńczoną żeliwnym posągiem księcia, o wysokości około 140 stóp. Fundusze skończyły się jednak już po kilku miesiącach i pomnik stał jako niski filar, mający około 45 stóp. Źródła różnie podają datę ostatecznego ukończenia budowli, dlatego trudno ją jednoznacznie wskazać. Wiadomo natomiast, że w XIX wieku konstrukcja była dokańczana i przerabiana, a wersja, którą oglądają dziś turyści, odbiega od pierwotnego pomysłu. Co zniszczyło obelisk? W połowie lat czterdziestych oraz na początku lat pięćdziesiątych XIX wieku w obelisk uderzyły pioruny, powodując poważne uszkodzenia konstrukcji. Lokalny architekt Charles Giles przygotował wówczas plan naprawy, który odszedł od pierwotnego projektu. Wysoka, samotna budowla na grzbiecie wzgórza jest szczególnie narażona na wyładowania, co wyjaśnia, dlaczego pomnik wymagał wielu napraw. Kto zarządza obeliskiem? Od 1934 roku opiekuje się nim National Trust, brytyjska organizacja chroniąca zabytki i krajobraz. W 2007 roku pomnik zamknięto dla zwiedzających ze względów bezpieczeństwa. Po remoncie kosztującym około 3,1 mln funtów obelisk ponownie udostępniono w sierpniu 2021 roku. Dlaczego warto go zobaczyć? Rekord: to największy trójboczny obelisk na świecie. Położenie: stoi na wzgórzach Blackdown Hills, więc widać go z daleka, a okolica nadaje się na spacer. Historia: pomnik pokazuje, jak wielkie plany z początku XIX wieku zderzały się z brakiem pieniędzy i siłami natury. Zabytek: klasa II* oznacza wyjątkowe znaczenie budowli w skali kraju. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Obelisk Wellingtona? Ma 175 stóp, czyli 53,34 m. Czy to rzeczywiście najwyższy obelisk tego typu? Tak, określa się go jako największy trójboczny obelisk na świecie. Gdzie dokładnie leży? Na wzgórzach Blackdown Hills w pobliżu miejscowości Wellington w Somerset, w Wielkiej Brytanii. Współrzędne to około 50,948 N, 3,2293 W. Kiedy zaczęto go budować? W 1817 roku, a pomysł pojawił się już w 1815 roku. Czy można go zwiedzać? Po zamknięciu w 2007 roku i remoncie obelisk został ponownie otwarty w sierpniu 2021 roku. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady dostępu na stronie National Trust. Kto jest właścicielem? Opiekuje się nim National Trust od 1934 roku.

Lenton War Memorial

Nottingham

Lenton War Memorial to pomnik poległych w I wojnie światowej w Old Lenton, historycznej dzielnicy Nottingham w Anglii. Metalowy krzyż wieńczy wysoką kolumnę z kamienia portlandzkiego. Pomnik stoi na skrzyżowaniu Sherwin Road i Church Street i jest wpisany do rejestru zabytków, a dla tej części miasta to jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów. Czym jest Lenton War Memorial? Pomnik upamiętnia mieszkańców Lenton, którzy zginęli w czasie I wojny światowej. Wzniosła go lokalna społeczność, a wpis w rejestrze zabytków mówi, że ufundowali go mieszkańcy dzielnicy. Forma jest prosta i dostojna: krzyż na kamiennej kolumnie, osadzonej na kamiennej podstawie. Na ściankach podstawy umieszczono brązowe tablice z nazwiskami poległych. Współrzędne to około 52,9464 N, 1,1786 W. To zachodnia część Nottingham, w pobliżu kampusu University of Nottingham. Jaka jest jego historia? Źródła lokalne datują pomnik na pierwsze lata po wojnie. Wzniesiono go w 1919 roku, a publiczne odsłonięcie odbyło się w maju 1920 roku. Relacja ówczesnej prasy opisuje uroczystość zakłóconą przez burzę, o czym do dziś wspominają miejscowi historycy. W 2009 roku pomnik odnowiono i w listopadzie tego samego roku ponownie poświęcono, dlatego kamień i brąz są dziś w dobrym stanie. Wśród upamiętnionych jest Dorothea Cewdson, członkini Voluntary Aid Detachment, która zmarła we Francji w marcu 1919 roku. Jej nazwisko przypomina, że pomnik czci nie tylko żołnierzy, ale także kobiety służące w wojsku. Co jest w okolicy? Pomnik jest centralnym punktem zespołu Albert Ball Memorial Homes, domów w typie przytułków, zbudowanych za nim kilka lat później. Upamiętniają one Alberta Balla, pilota myśliwskiego urodzonego w Nottingham. Razem kolumna i domy tworzą spójną, niewielką grupę architektury pamięci. W Lenton zachowały się też ślady innych form lokalnego upamiętnienia. W 1916 roku odsłonięto w dzielnicy uliczne kapliczki, a dla Alderney Street istnieje lista honorowa mężczyzn z krótkiej ulicy, którzy zaciągnęli się do wojska. Dostępne są także internetowe wykazy ofiar II wojny światowej z Lenton, przydatne przy badaniu historii rodzin. Wskazówki dla odwiedzających Pomnik stoi pod gołym niebem i można go odwiedzić o każdej porze; wstęp jest bezpłatny. To miejsce pamięci, więc warto zachować ciszę i szacunek. W Niedzielę Pamięci w listopadzie zbierają się tu mieszkańcy, jeśli chcesz zobaczyć pomnik w czasie uroczystości. Wizytę można połączyć ze spacerem po Old Lenton i jego historycznych ulicach. Dojazd z centrum miasta komunikacją publiczną jest częsty, a okolicę łatwo zwiedzać pieszo. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano Lenton War Memorial? Wzniesiono go w 1919 roku, a odsłonięto w maju 1920 roku. Z czego jest zrobiony? Z metalowego krzyża na kolumnie z kamienia portlandzkiego, na kamiennej podstawie z brązowymi tablicami. Czy jest zabytkiem? Tak, jest obiektem wpisanym do narodowego rejestru zabytków. Czym są Albert Ball Memorial Homes? To domy zbudowane za pomnikiem kilka lat po jego wzniesieniu, nazwane na cześć pilota Alberta Balla z Nottingham. Czy wstęp jest płatny? Nie. To publiczny pomnik pod gołym niebem.

Albert Clock

North Devon

Albert Clock to wiktoriańska wieża zegarowa w centrum Barnstaple w północnym Devon, wzniesiona jako pomnik księcia Alberta, małżonka królowej Wiktorii. Stoi na placu The Square i należy do najbardziej rozpoznawalnych punktów miasta, a przy tym to dobry początek spaceru po historycznym centrum. Czym jest Albert Clock? Wieżę ukończono w 1862 roku, rok po śmierci księcia Alberta w grudniu 1861. Jak wiele wiktoriańskich upamiętnień księcia, powstała ze składek publicznych. Pomysł przypisuje się ówczesnemu burmistrzowi miasta, Johnowi Norringtonowi. Według relacji pierwotny zamysł pomnika nie obejmował zegara; dodano go do projektu, a częścią szerszego założenia była też fontanna z wodą pitną. Kto ją zaprojektował i jak wygląda? Architektem był Richard Davie Gould. Wieżę wykonano z wapienia, z elementami wykończenia z marmuru z Devon i piaskowca, co daje wielobarwny, dopracowany efekt typowy dla późnowiktoriańskich pomników miejskich. Wznosi się jako ośmioboczny trzon na ośmiobocznej podstawie, z tarczą zegara na każdej ścianie i dzwonem wewnątrz. Historic England wpisała budowlę do rejestru zabytków w stopniu Grade II, co obowiązuje od 1988 roku. Dlaczego wiąże się ją z konkretną godziną? Lokalni przewodnicy opisują uroczystość z 1862 roku związaną z godziną 23:00, kojarzoną z porą śmierci księcia Alberta. Źródła różnią się co do tego, czy chodzi o wprawienie wahadła w ruch, czy o położenie kamienia węgielnego w rocznicę, więc dokładny przebieg uroczystości pozostaje niejasny. Tak czy inaczej wieża miała być trwałą pamiątką po księciu. Gdzie jest i jak ją zwiedzić? Wieża stoi na placu The Square, blisko rzeki Taw i głównych ulic handlowych Barnstaple. Można ją oglądać z zewnątrz o każdej porze, a obejrzenie zajmuje kilka minut. Dobrze łączy się ze zwiedzaniem innych miejsc w centrum, na przykład pobliskiej hali targowej Pannier Market i nadrzecznych bulwarów. Współrzędne to około 51,0777 N, 4,0584 W. Najczęstsze pytania Czy Albert Clock to ta sama wieża co w Belfaście? Nie. Belfast ma własny Albert Memorial Clock na Queen's Square, ukończony w 1869 roku. Wieża w Barnstaple to odrębny pomnik w północnym Devon, ukończony kilka lat wcześniej. Kiedy zbudowano Albert Clock? Ukończono ją w 1862 roku jako pomnik księcia Alberta. Czy budowla jest chroniona? Tak. Ma status zabytku Grade II od 1988 roku. Czy wstęp jest płatny? To pomnik pod gołym niebem na miejskim placu, więc można go oglądać bezpłatnie z ulicy. Kto ją zaprojektował? Richard Davie Gould, z wapienia z detalami z marmuru z Devon i piaskowca.

Marquess of Anglesey's Column

Kolumna markiza Anglesey (Marquess of Anglesey's Column) to dorycka kolumna stojąca w pobliżu miejscowości Llanfairpwllgwyngyll na wyspie Anglesey w północno-zachodniej Walii. Pomnik upamiętnia lokalnego bohatera wojen napoleońskich i należy do najłatwiej rozpoznawalnych punktów na wyspie. Komu poświęcono kolumnę? Kolumna czci Henry'ego Williama Pageta, pierwszego markiza Anglesey, brytyjskiego żołnierza zapamiętanego za zasługi wojskowe w czasie wojen napoleońskich. Jego nazwisko wiąże się z bitwą pod Waterloo, w której stracił nogę. W pobliżu leży rodowa siedziba Plas Newydd, dlatego miejscowa społeczność chciała uczcić go właśnie tutaj, na wyspie, od której wziął tytuł. Kiedy powstała i kto ją zaprojektował? Projekt przygotował architekt Thomas Harrison, a budowę ukończono w 1817 roku. Harrison wybrał klasyczną kolumnę dorycką, prosty i solidny porządek architektoniczny pochodzący ze starożytnej Grecji, jako stosowny hołd dla dowódcy. Na szczycie stoi posąg samego markiza. Brązową figurę dodano po jego śmierci w 1854 roku, więc pomnik uzyskał ostateczny kształt dopiero kilkadziesiąt lat po zakończeniu budowy kolumny. Jak duża jest kolumna? Kolumna ma około 27 metrów (89 stóp) wysokości. W środku 115 stopni prowadzi na platformę widokową na szczycie. Wspinaczka jest istotną częścią wizyty, a nagrodą jest szeroki widok na krajobraz Anglesey. Czy kolumna jest chroniona? Tak. Kolumna jest zabytkiem wpisanym do rejestru brytyjskich budynków chronionych w kategorii Grade II*, przyznawanej obiektom szczególnie ważnym, o znaczeniu wykraczającym poza zwykłe zainteresowanie historyczne. To stawia ją wśród znaczących zabytków Walii. Co zobaczyć i zrobić na miejscu? Od drogi do kolumny jest niedaleko. Na miejscu można poznać historię bitwy pod Waterloo i samego markiza, a także informacje o geologii okolicy. W dawnym domku przy kolumnie działa dziś kawiarnia, więc zwiedzanie łatwo połączyć z przerwą na kawę. Jak pomnik przetrwał do dziś? Zabytek wymagał długotrwałej opieki. W 2007 roku powołano fundusz, który miał zebrać środki na renowację i utrzymanie kolumny, a później zarządza nią organizacja charytatywna. Przed wyjazdem sprawdź godziny otwarcia i ceny biletów na oficjalnej stronie angleseycolumn.com, ponieważ mogą się zmieniać. Najczęstsze pytania Gdzie stoi Kolumna markiza Anglesey? W pobliżu Llanfairpwllgwyngyll na wyspie Anglesey w Walii. Jak wysoka jest kolumna? Ma około 27 metrów, a na platformę widokową prowadzą 115 stopni. Kogo przedstawia posąg na szczycie? Henry'ego Williama Pageta, pierwszego markiza Anglesey, wyróżnionego za zasługi wojskowe w wojnach napoleońskich. Kto ją zaprojektował? Thomas Harrison. Kolumnę ukończono w 1817 roku, a brązowy posąg dodano po śmierci markiza w 1854 roku. Czy to chroniony zabytek? Tak, to budynek wpisany do rejestru zabytków w kategorii Grade II*. Czy jest gdzie zjeść w pobliżu? W domku przy kolumnie działa dziś kawiarnia.

Shelley Memorial

Oksford

Shelley Memorial to marmurowy pomnik poety Percy'ego Bysshe'a Shelleya w University College w Oksfordzie. Rzeźba stoi w specjalnie zaprojektowanej kaplicy-niszy na terenie college'u i należy do najbardziej niezwykłych wnętrz tej uczelni. Kim był Shelley i dlaczego pomnik stoi akurat tutaj? Percy Bysshe Shelley (1792–1822) to jeden z czołowych angielskich poetów romantycznych. Krótko studiował w University College, ale został z uczelni wydalony w 1811 roku za autorstwo broszury „The Necessity of Atheism". Po latach ta sama uczelnia postanowiła uhonorować dawnego studenta, którego wyrzuciła. Ta ironia losu jest częścią uroku miejsca. Skąd się wziął pomnik? Dzieło wykonał rzeźbiarz Edward Onslow Ford z białego marmuru. Zamówiła je w 1890 roku Lady Jane Shelley, synowa poety, z myślą o setnej rocznicy jego urodzin w 1892 roku. Pierwotnie rzeźba miała stanąć przy grobie poety na Cmentarzu Protestanckim w Rzymie. Pod koniec 1891 roku okazało się jednak, że zajęłaby miejsce przy sąsiednim grobie Edwarda Trelawny'ego, a jego córka nie wyraziła zgody. Lady Shelley zwróciła się więc do Benjamina Jowetta, a ten do Timothy'ego Brighta, rektora University College. Uczelnia przyjęła dar, choć nie miała środków na odpowiednie pomieszczenie. Lady Shelley dołożyła 500 funtów, a oprawę architektoniczną zaprojektował Basil Champneys. Uroczyste odsłonięcie odbyło się 14 czerwca 1893 roku. Co zobaczymy w środku? Pomnik przedstawia martwe ciało poety w naturalnej wielkości, spoczywające na podstawie. Całość otacza starannie zaprojektowana oprawa architektoniczna, która ma nadawać wnętrzu uroczysty, niemal sakralny nastrój. W latach 80. XX wieku podjęto próbę odtworzenia pierwotnej kolorystyki, a w latach 2002–2003 usunięto ciemne drewniane boazerie i przywrócono przestrzeni pierwotny wygląd. Jak oceniano pomnik? Przyjęcie dzieła było początkowo mieszane. Przez wiele lat nie cieszyło się dużym uznaniem, a na początku XX wieku trzykrotnie rozważano przeniesienie rzeźby gdzie indziej. Studenckie żarty wokół pomnika były na tyle częste, że pozłacany wieniec laurowy zdjęto w latach 30. XX wieku; jego fragmenty trafiły do archiwum college'u. Praktyczne wskazówki Pomnik znajduje się na terenie University College (High Street), który jest czynną uczelnią, więc zwiedzanie zależy od zasad panujących w danym dniu. Sprawdź godziny i warunki wstępu na stronie college'u. Wizyta zajmuje zwykle kilkanaście minut, dlatego dobrze łączy się ze spacerem po centrum Oksfordu. Miłośnicy literatury znajdą tu wyjątkowy kontekst do poezji romantyzmu. Najczęstsze pytania Czy Shelley jest pochowany w Oksfordzie? Nie. Poeta zmarł w 1822 roku we Włoszech, a jego grób znajduje się w Rzymie. Oksfordzki pomnik jest hołdem, a nie miejscem pochówku. Kto wykonał pomnik? Edward Onslow Ford, rzeźbiarz, który wykonał dzieło z białego marmuru. Dlaczego Shelley opuścił uczelnię? Został wydalony w 1811 roku po opublikowaniu broszury „The Necessity of Atheism". Kiedy odsłonięto pomnik? 14 czerwca 1893 roku. Kto zaprojektował oprawę architektoniczną? Basil Champneys.

War Memorial, Church of St Tysilio

Menai Bridge

Pomnik wojenny przy kościele św. Tysilio stoi na wyspie Church Island, tuż przy miasteczku Menai Bridge na Anglesey w północnej Walii. To zabytek wpisany do rejestru w kategorii Grade II i jeden z najbardziej nastrojowych zakątków cieśniny Menai. Czym jest pomnik przy kościele św. Tysilio? Pomnik upamiętnia mieszkańców, którzy zginęli w obu wojnach światowych. Ma formę granitowego krzyża w stylu celtyckiego odrodzenia, pasującego do walijskiego nadmorskiego krajobrazu i starego miejsca kultu wokół. Według opisów zaprojektował go Harold Hughes, architekt i archeolog amator. Na pomniku wyryto nazwiska poległych: na cokole znajdują się nazwiska z I wojny światowej, a nazwiska z II wojny dodano później. Gdzie dokładnie się znajduje? Pomnik stoi na szczycie wyraźnego skalistego wzniesienia na cmentarzu przy kościele św. Tysilio. Z tego punktu krzyż widać z całej niewielkiej wyspy, a jego położenie nad grobami i wodą nadaje mu spokojny, dostojny charakter. Współrzędne to około 53,2229 N, 4,1717 W. Dlaczego jest wpisany do rejestru zabytków? Obiekt ma status Grade II, czyli kategorię stosowaną w Walii dla budowli o szczególnym znaczeniu. Ochrona obejmuje zarówno jego formę, jak i rolę miejsca pamięci dla lokalnej społeczności. Sam kościół obok jest chroniony wyżej, w kategorii Grade II*, więc cały cmentarz to miejsce o dużej wartości dziedzictwa. Co jeszcze znajdziesz na Church Island? Church Island, po walijsku Ynys Tysilio, to maleńka wyspa w cieśninie Menai. Łączy ją z lądem grobla, którą przechodzi się pieszo. Kościół św. Tysilio jest średniowieczny, a obecny budynek pochodzi z początku XV wieku; religijna historia wyspy sięga jednak znacznie dalej, do świętego, od którego wzięła nazwę. Otoczenie drzew i wody oraz niedaleki wiszący most Menai sprawiają, że krótki spacer jest chętnie wybierany przez zwiedzających. Praktyczne wskazówki Na wyspę dojdziesz pieszo groblą z Menai Bridge. Krótką ścieżką przez cmentarz wejdziesz do pomnika na wzniesieniu. Napisy czytaj w ciszy i z szacunkiem, to nadal miejsce pamięci. Wizytę połącz ze spacerem wzdłuż cieśniny i obejrzeniem mostów Menai. Załóż solidne buty, bo teren bywa nierówny i wilgotny. Najczęstsze pytania Czy pomnik jest chroniony? Tak, jest wpisany jako obiekt Grade II. Kogo upamiętnia? Mieszkańców okolicy, którzy zginęli w I i II wojnie światowej. Czy wstęp jest płatny? Cmentarz to otwarte miejsce publiczne; godziny otwarcia kościoła sprawdź na miejscu. Ile trwa zwiedzanie? Na spacer, pomnik i widoki na wodę zaplanuj 30 do 45 minut. Czy to miejsce dla dzieci? Tak, ale ścieżka jest nierówna, a wyspa leży nad wodą, więc młodszych trzeba pilnować. Kiedy najlepiej przyjechać? Spokojne poranki i wczesne wieczory dają miękkie światło nad cieśniną i mało ludzi, a wzruszającym momentem jest początek listopada, gdy odbywają się obchody pamięci.

Countess Pillar

Eamont Bridge

Countess Pillar to siedemnastowieczny kamienny pomnik w pobliżu Eamont Bridge i Brougham w hrabstwie Kumbria w północno-zachodniej Anglii. Stoi przy trasie A66, około dwóch mil na wschód od Penrith, na odcinku między Penrith a Appleby. Choć wygląda skromnie, kryje się za nim jedna z bardziej poruszających opowieści rodzinnych w historii angielskiej arystokracji. Co upamiętnia Countess Pillar? Kolumnę ufundowała Lady Anne Clifford, hrabina Dorset. Pomnik wyznacza miejsce, w którym 2 kwietnia 1616 roku pożegnała się ze swoją matką, Margaret, przy bramie zamku Brougham. Było to ich ostatnie rozstanie: matka zmarła mniej więcej miesiąc później. Anne postawiła pomnik w 1656 roku, czyli prawie czterdzieści lat po tamtym dniu, a pamięć o nim wciąż była dla niej na tyle żywa, że postanowiła ją utrwalić w kamieniu. Kim była Lady Anne Clifford? Anne Clifford przeszła do historii jako kobieta, która przez wiele lat walczyła o odziedziczenie majątku rodu Cliffordów po śmierci ojca. Źródła różnią się co do czasu trwania sporu: English Heritage mówi o 29 latach i zwycięstwie w 1643 roku, a Historic England opisuje go jako około czterdziestoletnią walkę. Matka należała do nielicznych osób, które wspierały jej roszczenia. W późniejszych latach Anne odrestaurowała kilka północnych zamków, w tym Brougham, i właśnie tam zmarła w 1676 roku. Jak wygląda pomnik? Kolumna ma około 4,3 metra wysokości. Na trzech ściankach sześciennej części znajdują się zegary słoneczne, a od strony drogi umieszczono heraldyczne tarcze rodu Cliffordów. Napis na pomniku wspomina o jego wzniesieniu oraz o woli Anne, by przekazywać pieniądze ubogim z parafii ku pamięci matki. Niedaleko stoi płaski kamień, na którym co roku w rocznicę ostatniego spotkania rozdawano jałmużnę potrzebującym. Dzięki temu pomnik był nie tylko znakiem żałoby, lecz także trwałym gestem dobroczynności. Czy można odwiedzić Countess Pillar? Zgodnie z dostępnymi informacjami pomnik nie jest dostępny dla zwiedzających w latach 2026–2030. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny status na stronach zarządcy obiektu. Pomnik leży obok ruchliwej drogi, więc tradycyjnie był raczej krótkim przystankiem niż celem całodniowej wycieczki. Można go łatwo połączyć ze zwiedzaniem pobliskiego zamku Brougham, który jest ściśle związany z postacią Anne Clifford. Najczęstsze pytania Gdzie leży Countess Pillar? W pobliżu Brougham i Eamont Bridge w hrabstwie Kumbria, około dwóch mil na wschód od Penrith, przy drodze A66 w kierunku Appleby. Kiedy powstał pomnik? W 1656 roku, z fundacji Lady Anne Clifford, na pamiątkę pożegnania z matką w 1616 roku. Czy wstęp jest możliwy? W latach 2026–2030 pomnik nie jest dostępny dla publiczności, więc przed wizytą należy sprawdzić aktualne informacje. Dlaczego kolumna ma zegary słoneczne? Są elementem jej konstrukcji: znajdują się na trzech ściankach sześciennej części pomnika, obok heraldycznych tarcz rodu Cliffordów.

Leeds Rifles War Memorial

Leeds

Leeds Rifles War Memorial to pomnik poległych w I wojnie światowej, stojący przed Leeds Minster przy ulicy Kirkgate w centrum Leeds w hrabstwie West Yorkshire. Zaprojektował go sir Edwin Lutyens, a upamiętnia żołnierzy pułku Leeds Rifles, którzy zginęli podczas Wielkiej Wojny. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków jako Grade II. Czym jest Leeds Rifles War Memorial? To łaciński krzyż z portlandzkiego kamienia, wmurowany w mur okalający cmentarz przy kościele Minster. Leeds Rifles były lokalną ochotniczą jednostką piechoty, a pomnik ufundował sam pułk, by uczcić swoich poległych. Późniejsze inskrypcje upamiętniają także żołnierzy, którzy zginęli w II wojnie światowej, dlatego miejsce to nadal służy jednostce jako przestrzeń pamięci. Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe? Lutyens, jeden z najsłynniejszych brytyjskich architektów początku XX wieku, zaprojektował piętnaście egzemplarzy tzw. War Cross. Pomnik Leeds Rifles jest jedynym z nich, który zamówił pułk, a nie miasto, parafia czy inna instytucja. To rzadkość w jego twórczości upamiętniającej i dobry powód, by zatrzymać się tu przy okazji zwiedzania Leeds, zwłaszcza dla miłośników architektury. Kiedy odsłonięto pomnik? Odsłonięcie odbyło się w Niedzielę Pamięci, 13 listopada 1921 roku. Dokonał go kapitan G. Sanders VC MC. Status zabytku Grade II obiekt otrzymał 8 maja 1974 roku, co chroni go jako budowlę o szczególnej wartości historycznej. Co jest w pobliżu? Pomnik stoi obok Leeds Minster, czyli kościoła św. Piotra (Minster and Parish Church of Saint Peter-at-Leeds). Średniowieczną świątynię rozebrano w latach 30. XIX wieku, a w jej miejsce wzniesiono budowlę w stylu neogotyckim według projektu Roberta Chantrella, konsekrowaną w 1841 roku. Tytuł Minster kościół otrzymał w 2012 roku. Wewnątrz tablice związane z Leeds Rifles i późniejszymi jednostkami, w tym ta ufundowana w 1921 roku przez mesę sierżantów, dopowiadają dalszy ciąg tej historii pamięci. Krótką wizytę przy krzyżu warto połączyć ze zwiedzaniem samego kościoła. Najczęstsze pytania Gdzie stoi pomnik? Przed Leeds Minster przy Kirkgate, kilka minut od centrum miasta. Kto go zaprojektował? Sir Edwin Lutyens. Czy oglądanie jest bezpłatne? Pomnik stoi na zewnątrz, obok kościoła, więc można go obejrzeć z ulicy. Czy jest chroniony? Tak, od 1974 roku ma status zabytku Grade II. Czym różni się od innych krzyży Lutyensa? Jest jedynym z piętnastu, który zamówił pułk. Praktyczne wskazówki Na sam krzyż wystarczy kilka minut, więcej czasu zajmie wejście do wnętrza Minster. Najbardziej wymowna jest wizyta w okolicach Niedzieli Pamięci, w pozostałe dni panuje tu spokojniejsza, refleksyjna atmosfera.

Column Approximately 4 Metres North East Of Number 9 Minster Yard

York

Rzymska kolumna w Minster Yard to pojedyncza kolumna z piaskowca gritstone, stojąca tuż obok katedry York Minster w sercu otoczonego murami miasta York. W rejestrze zabytków figuruje jako „Column approximately 4 metres north east of Number 9 Minster Yard" i ma status obiektu zabytkowego Grade II. To jedna z najbardziej namacalnych pamiątek tego, że York zaczęło jako rzymski obóz warowny. Czym jest rzymska kolumna w Yorku? Kolumna należała do rzymskiego budynku sztabu twierdzy, czyli centrum administracyjnego garnizonu. Wchodziła w skład północno-wschodniej kolumnady tego gmachu. Według wpisu rejestrowego zbudowano ją około 100 roku n.e. za sprawą legionu IX. W IV wieku legion VI złożył ją na nowo i użył ponownie, dlatego kamień niesie ślady więcej niż jednego etapu rzymskich dziejów. Dziś to cylindryczny słup z gritstone, z profilowaną bazą, uszkodzoną profilowaną głowicą i kwadratowym cokołem. Oficjalny wpis podaje wysokość około 9,5 metra, choć niektóre źródła turystyczne wspominają mniejszą wartość, więc pojedynczą liczbę warto traktować ostrożnie. Jak kolumna trafiła obok katedry? Kolumnę wydobyto spod katedry York Minster w 1969 roku, podczas badań prowadzonych pod wielkim kościołem. Następnie przekazano ją miastu York dla uczczenia 1900. rocznicy jego założenia, tradycyjnie datowanego na około 71 rok n.e. W obecnym miejscu stanęła w 1971 roku. Zabytek jest więc jednocześnie starożytnym obiektem i współczesnym upamiętnieniem: rzymski z pochodzenia, ale ustawiony w Minster Yard jako świadomy hołd dla wieku miasta. Dlaczego jest wpisana do rejestru? Obiekt wpisano po raz pierwszy 24 czerwca 1983 roku, a wpis ostatnio zmieniono 14 marca 1997 roku. Ma status Grade II (List Entry 1257260). Miejski rejestr York Historic Environment Record opisuje go również jako kolumnę z północno-wschodniej kolumnady rzymskiego budynku sztabu. Czy warto się zatrzymać? Jeśli i tak zwiedzasz York Minster, to tak. Zajmuje to kilka minut, nic nie kosztuje, a kolumna stoi pod gołym niebem. Dobrze łączy się ze spacerem po otoczeniu katedry i pomaga zrozumieć historię rzymskiego Eboracum, które leży pod dzisiejszymi ulicami. Praktyczne wskazówki Lokalizacja: Minster Yard, tuż przy York Minster, wewnątrz murów miejskich. Dostęp: pomnik na świeżym powietrzu, widoczny o każdej porze. Czas zwiedzania: 5-10 minut. Dla kogo: miłośnicy historii, fotografowie i wszyscy ciekawi rzymskiej Brytanii. Najczęstsze pytania Ile ma lat kolumna? Pochodzi z około 100 roku n.e., a ponowne użycie odnotowano w IV wieku. Skąd pochodzi? Była częścią kolumnady rzymskiego budynku sztabu i została wydobyta spod York Minster w 1969 roku. Kiedy ustawiono ją w obecnym miejscu? W 1971 roku. Czy można ją zobaczyć bezpłatnie? Tak, stoi pod gołym niebem w Minster Yard. Dlaczego nazwa jest tak długa? To formalny opis z rejestru zabytków, który wskazuje położenie kolumny przez odległość i kierunek od pobliskiego budynku o danym numerze.

Hillesley and Tresham War Memorial

Stroud

Hillesley and Tresham War Memorial to pomnik wojenny w Hillesley, wsi w hrabstwie Gloucestershire w południowo-zachodniej Anglii, w dystrykcie Stroud. Kamienny krzyż stoi na trójkątnym skwerku przy skrzyżowaniu głównych dróg i upamiętnia mieszkańców parafii, którzy zginęli w pierwszej wojnie światowej. Od 2013 roku jest zabytkiem chronionym w klasie II (Grade II). Co to za pomnik? Pomnik ma formę krzyża z kółkiem (tzw. krzyża celtyckiego) wykonanego z wapienia. Rejestr War Memorials Online opisuje go pod nazwą Hillesley Cross i podaje, że odsłonięto go 28 marca 1920 roku. Opis w krajowym rejestrze zabytków Historic England datuje powstanie na około 1921 rok, a wzmianka o pomniku pojawia się już w rachunkach rady parafii z roku 1920. Tablice upamiętniają 13 mężczyzn z Hillesley i Tresham, którzy nie wrócili z frontu 1914–1918. W tak małej wsi była to ogromna strata, dlatego pomnik stał się miejscem corocznych uroczystości pamięci. Dlaczego jest wpisany na listę zabytków? Historic England wpisał pomnik na National Heritage List for England 23 stycznia 2013 roku, w klasie II. Uzasadnienie wskazuje na wartość historyczną, czyli świadectwo tego, jak wydarzenia światowe dotknęły lokalną wspólnotę, oraz na wartość architektoniczną: staranny projekt i kunszt wykonania. W 2002 roku pomnik oczyszczono i poddano konserwacji, a prace współfinansował grant organizacji War Memorials Trust. Gdzie to jest i jak dojechać? Pomnik znajduje się w centrum Hillesley, na skrzyżowaniu Alderley Road i Kingswood Road (współrzędne ok. 51,6059 N, 2,3354 W). Wieś leży w południowej części Cotswolds, kilkanaście kilometrów od Stroud. Najwygodniej dotrzeć samochodem; w Hillesley warto zostawić auto przy bocznej drodze i podejść na skwerek pieszo. Dojazd jest możliwy także rowerem, bo okolica ma sieć cichych dróg gminnych. Co zobaczysz na miejscu? Obiekt ogląda się z zewnątrz, bez biletów i godzin otwarcia. Przy krzyżu można przeczytać nazwiska poległych i obejrzeć detale rzeźbiarskie wapiennego trzonu. Wizyta zajmuje kilka minut, więc pomnik dobrze łączyć ze spacerem po wsi i okolicznych polach Gloucestershire. Kiedy przyjechać? Pomnik jest dostępny przez cały rok. Szczególny charakter ma w okolicach Remembrance Sunday, drugiej niedzieli listopada, gdy w Wielkiej Brytanii odbywają się uroczystości ku czci poległych, oraz 11 listopada, w rocznicę zawieszenia broni w 1918 roku. Latem skwerek jest zielony i najlepiej nadaje się do fotografii. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na otwartym skwerku przy drodze i można go oglądać o każdej porze. Kogo upamiętnia pomnik? 13 mężczyzn z Hillesley i Tresham, którzy zginęli w pierwszej wojnie światowej. Czy pomnik jest zabytkiem chronionym? Tak. Od 23 stycznia 2013 roku figuruje w rejestrze Historic England jako obiekt klasy II. Z czego jest zbudowany? Jest to krzyż z kółkiem wykonany z wapienia, który stoi na trójkątnym skwerku przy skrzyżowaniu.