Sir Titus Salt Memorial

Sir Titus Salt Memorial to marmurowy pomnik w Bradford, w hrabstwie West Yorkshire, stojący przy wejściu do Lister Park. Upamiętnia przemysłowca i filantropa, który odmienił północną Anglię epoki wiktoriańskiej. Pomnik jest wpisany do rejestru zabytków Anglii z II stopniem ochrony.

Kim był Titus Salt?

Titus Salt (1803–1876) był właścicielem fabryk wełny, burmistrzem Bradford i posłem. Największą sławę przyniosło mu założenie w 1853 roku Saltaire, wzorcowego miasteczka robotniczego nad rzeką Aire, tuż obok Bradford. Zbudował tam zakład włókienniczy oraz domy, szkoły, szpital i łaźnie dla pracowników. Saltaire znajduje się dziś na Liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Historia pomnika

Statua powstała za życia Salta, dzięki publicznej zbiórce mieszkańców. Odsłonił ją 1 sierpnia 1874 roku siódmy książę Devonshire. Rzeźbiarzem był John Adams-Acton, a figurę wykuto z białego marmuru karraryjskiego; blok ważył pierwotnie około 14 ton. Pierwotnie pomnik stał przed ratuszem w Bradford.

Z czasem ruch uliczny w centrum miasta stał się na tyle uciążliwy, że pomnik trzeba było przenieść. W 1896 roku trafił do Lister Park, gdzie ponownie odsłonięto go 17 sierpnia 1896 roku. Do dziś stoi tuż za Norman Arch, czyli monumentalną bramą wejściową do parku.

Baldachim

Marmurową figurę otacza bogato zdobiony kamienny baldachim. Jest on uproszczoną, pomniejszoną wersją londyńskiego Albert Memorial. Źródła nie są zgodne co do autorstwa projektu: według jednych zaprojektowali go architekci bradfordzkiego ratusza, według innych — Lockwood i Mawson, twórcy Saltaire. Rzeźbiarskie wykonanie przypisuje się firmie Farmer & Brindley.

Co warto wiedzieć przed wizytą

• Gdzie to jest? Przy wejściu do Lister Park w Bradford, za Norman Arch.
• Ochrona: pomnik widnieje na liście zabytków (Historic England, nr 1057706) z II stopniem ochrony od 9 sierpnia 1983 roku.
• Wstęp: to obiekt na świeżym powietrzu, w parku miejskim, więc można go obejrzeć w trakcie spaceru.

Najczęstsze pytania

Czy pomnik zawsze stał w Lister Park? Nie. Pierwotnie stał przed ratuszem w Bradford. W 1896 roku przeniesiono go do parku z powodu natężenia ruchu w centrum.

Kto wykonał rzeźbę? John Adams-Acton, z białego marmuru karraryjskiego.

Czy w Lister Park są inne pomniki? Tak. W parku stoi także pomnik Samuela Listera, odsłonięty w 1875 roku, również wpisany do rejestru zabytków.

Czy jest drugi pomnik Salta? Tak. Zamówił go w 1903 roku James Roberts, późniejszy właściciel Salts Mill, a stoi w Roberts Park w Saltaire. Upamiętnia 50 lat od otwarcia fabryki.

Dlaczego Salt zasłużył na pomnik? Był jednym z najważniejszych przedsiębiorców Bradford, a jego Saltaire stało się wzorem tego, jak można połączyć przemysł z troską o warunki życia pracowników. Pomnik ufundowano ze składek publicznych jeszcze za jego życia, co świadczy o szacunku, jakim darzyli go mieszkańcy.

Dla kogo ta wizyta?

Pomnik to dobry przystanek dla osób zainteresowanych historią przemysłu, rzeźbą wiktoriańską i architekturą małych form. Łatwo połączyć go ze spacerem po Lister Park, a osoby z większą ilością czasu mogą ruszyć dalej do Saltaire, by zobaczyć dzieło Salta na własne oczy.