Zwalmmolen, Munkzwalm

Zwalmmolen to zabytkowy młyn wodny stojący nad rzeką Zwalm w miejscowości Munkzwalm, w regionie Vlaamse Ardennen we Flandrii Wschodniej. To jeden z tych obiektów, które od razu przyciągają wzrok – drewniano-murowana bryła z charakterystycznym kołem wodnym, otoczona zielenią doliny rzeki, wygląda jak żywa ilustracja z podręcznika historii regionu.

Skąd wzięła się nazwa i jak długa jest jej historia?

Najstarsze wzmianki o młynie w tym miejscu sięgają XI wieku – pierwszy zapis, dotyczący młyna zwanego "Ten Berge", pochodzi z roku 1040, a kolejne udokumentowane wzmianki datuje się na rok 1227. Badania historyczne wskazują, że młyn Ten Berge mógł niegdyś należeć do majątku opactwa Świętego Piotra w Corbie nad Sommą we Francji – co pokazuje, jak dalekosiężne były średniowieczne sieci własności kościelnej. Nazwę "Sualme Meulen", bliską dzisiejszej, młyn otrzymał na mapie sporządzonej z polecenia biskupa Antoniusa Triesta, który zarządzał diecezją w pierwszej połowie XVII wieku. Około roku 1400 obiekt figurował już w posiadaniach opactwa Świętego Bawona w Gandawie i funkcjonował wówczas jako młyn podwójny – jednocześnie mielił zboże i tłoczył olej.

Do czego służył młyn na przestrzeni wieków?

Pierwotnym przeznaczeniem Zwalmmolen było mielenie zboża oraz nasion lnu, z których tłoczono olej. Z czasem funkcję młyna rozszerzano – w kolejnych stuleciach przetwarzano tu również cykorię, kukurydzę, ryż oraz tytoń. Taka wielofunkcyjność była typowa dla młynów wiejskich, które musiały dostosowywać się do zmieniających się upraw i potrzeb okolicznych gospodarstw. Młyn pozostawał czynny nieprzerwanie aż do roku 1970, kiedy to zaprzestano produkcyjnego wykorzystania koła wodnego.

Co dzieje się z młynem dzisiaj?

Po latach, gdy budynek stał niewykorzystywany, w 1990 roku prowincja Flandria Wschodnia zdecydowała się wykupić Zwalmmolen z zamiarem jego odrestaurowania i przywrócenia mu funkcji. Prace konserwatorskie trwały kolejne dwie dekady, a ich efekt zaprezentowano publicznie 2 października 2010 roku, kiedy odnowiony i ponownie działający młyn został oficjalnie otwarty. W ramach modernizacji obiekt wyposażono także w niewielką elektrownię wodną, dzięki której siła płynącej Zwalm nie tylko napędza mechanizmy młyńskie, ale też produkuje prąd – to nowoczesne uzupełnienie dla historycznej konstrukcji.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Zwalmmolen to miejsce, w którym można zobaczyć, jak działał tradycyjny młyn wodny – koło obracane siłą rzeki, wewnętrzne mechanizmy przekładni oraz kamienie młyńskie. To także punkt na trasie zwiedzania doliny Zwalm, popularnej wśród miłośników pieszych i rowerowych wycieczek po Vlaamse Ardennen. Otoczenie młyna – łąki, drzewa nad brzegiem rzeki i sama architektura budynku – tworzy scenerię, która pozwala na chwilę oderwać się od pośpiechu i przyjrzeć się dziedzictwu przemysłowemu regionu sprzed wieków.

Najczęstsze pytania

Czy młyn można zwiedzać od środka? Zwalmmolen po renowacji z 2010 roku funkcjonuje jako obiekt dostępny do zwiedzania, prezentujący historyczne mechanizmy młyńskie oraz nowo zainstalowaną małą elektrownię wodną.

Jak stary jest ten młyn? Pierwsze wzmianki o młynie w tym miejscu sięgają 1040 roku, choć udokumentowane źródła historyczne datuje się od 1227 roku – to ponad dziewięć wieków historii.

Co dawniej produkowano w Zwalmmolen? Młyn służył do mielenia zboża i nasion lnu na olej, a z czasem także do przetwarzania cykorii, kukurydzy, ryżu i tytoniu.

Gdzie dokładnie znajduje się młyn? Zwalmmolen leży nad rzeką Zwalm w miejscowości Munkzwalm, części gminy Zwalm, w prowincji Flandria Wschodnia w Belgii.