Tarandusmolen

Tarandusmolen to kamienny wiatrak stojący przy Provinciebaan w Dikkelvenne, wsi wchodzącej w skład gminy Gavere we Flandrii Wschodniej. Należy do najstarszych murowanych wiatraków typu "grondzeiler" (o poziomej osi skrzydeł osadzonych nisko, blisko ziemi) zachowanych na terenie Flandrii, co samo w sobie czyni go obiektem o dużym znaczeniu dla historii regionalnego młynarstwa.

Skąd wzięła się nazwa i historia miejsca?

Początków wiatraka na tym terenie należy szukać już w XVII wieku. Ówcześni panowie Gavere, którzy sprawowali władzę również nad Dikkelvenne, zlecili budowę drewnianego młyna zbożowego na wzniesieniu zwanym Varenkouter — funkcjonował on pod nazwą molen ter Varent. Istnienie tej pierwotnej, drewnianej konstrukcji potwierdzają zachowane rachunki dworu panów Gavere, przechowywane obecnie w Archiwum Państwowym w Brukseli.

Drewniany młyn nie przetrwał jednak do naszych czasów w oryginalnej formie. W 1771 roku zastąpiono go murowaną budowlą, która stoi na tym miejscu do dziś. To właśnie ta zamiana konstrukcji drewnianej na kamienną sprawia, że Tarandusmolen zaliczany jest do grona najstarszych kamiennych wiatraków grondzeilerów we Flandrii — typ ten, ze względu na niższe umieszczenie skrzydeł, był charakterystyczny dla płaskich, wietrznych terenów tego regionu.

Do czego służył wiatrak?

Przez wiele lat Tarandusmolen pełnił podwójną funkcję — był młynem olejowym oraz zbożowym jednocześnie, co pozwalało lokalnym gospodarzom przetwarzać zarówno ziarno na mąkę, jak i nasiona oleiste. Z czasem produkcja oleju straciła na znaczeniu i młyn zaczął działać wyłącznie jako młyn zbożowy. W tej roli funkcjonował aż do lat 50. XX wieku, kiedy to ostatecznie zaprzestano regularnej pracy mielenia.

Jak wiatrak przetrwał trudne czasy?

Historia Tarandusmolen nie była wolna od dramatycznych epizodów. Podczas I wojny światowej budynek doznał poważnych uszkodzeń — konflikt zbrojny nie oszczędził konstrukcji, mimo jej użytkowego, niewojskowego charakteru. Odbudowa i gruntowna renowacja nastąpiły dopiero w 1933 roku, dzięki czemu wiatrak mógł kontynuować pracę przez kolejne dekady.

Jaki status ochronny ma dziś ten obiekt?

Uznając wartość historyczną i architektoniczną budowli, władze belgijskie objęły Tarandusmolen ochroną prawną jako zabytek w 1983 roku. Status ten miał zapewnić zachowanie unikalnej konstrukcji dla przyszłych pokoleń. W 2011 roku przeprowadzono prace konserwacyjne mające na celu utrzymanie młyna w dobrym stanie technicznym. Informacje z 2025 roku wskazują, że planowana jest kolejna, tym razem bardziej kompleksowa renowacja obiektu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Tarandusmolen? Wiatrak stoi przy Provinciebaan 22 w Dikkelvenne, miejscowości należącej do gminy Gavere w prowincji Flandria Wschodnia w Belgii.

Czy Tarandusmolen wciąż jest sprawny i może pracować? Młyn zaprzestał regularnej pracy przemysłowej w latach 50. XX wieku. Jako obiekt zabytkowy pod ochroną od 1983 roku, poddawany jest okresowym pracom konserwacyjnym, a w 2025 roku zapowiedziano kolejną renowację.

Dlaczego ten wiatrak jest uważany za wyjątkowy? Tarandusmolen to jeden z najstarszych kamiennych wiatraków typu grondzeiler zachowanych we Flandrii — obecna murowana konstrukcja pochodzi z 1771 roku i zastąpiła wcześniejszy młyn drewniany wzmiankowany już w XVII wieku.

Do czego wykorzystywano wiatrak w przeszłości? Pierwotnie był to młyn łączący funkcje olejarni i młyna zbożowego, a później działał wyłącznie jako młyn do mielenia zboża, aż do połowy XX wieku.