Prinsenmolen

Prinsenmolen to murowany wiatrak typu bergmolen stojący we wsi Baaigem, będącej częścią gminy Gavere we Flandrii Wschodniej. Nazwa młyna sięga XVI wieku i wiąże się z rodem właścicieli tego miejsca.

Skąd wzięła się nazwa?

Pierwszy młyn w tym miejscu powstał w 1551 roku i należał do rodziny Lamorala van Egmont. Lamoral nosił tytuł księcia (fr. "prince") Gavere, stąd nazwa "Prinsenmolen" – młyn księcia. Był to wówczas drewniany młyn kozłowy, czyli konstrukcja osadzona na obrotowym słupie, pozwalającym ustawiać skrzydła zgodnie z kierunkiem wiatru.

Burzliwe początki

Historia młyna nie była spokojna. Około 1580 roku budowla została zniszczona, najprawdopodobniej przez ikonoklastów – uczestników zamieszek religijnych, które w tamtym okresie przetaczały się przez Niderlandy. Młyn odbudowano dopiero w 1639 roku, ponownie jako konstrukcję kozłową.

Młyn banalny i przemiany własnościowe

W XVIII wieku Prinsenmolen funkcjonował jako tzw. banmolen – młyn banalny, do którego okoliczni mieszkańcy byli zobowiązani przywozić zboże na mocy feudalnych przywilejów właściciela. Z 1713 roku pochodzi wzmianka o młynarzu Janie Piensie prowadzącym działalność w tym miejscu. Pod koniec XVIII wieku, w okresie przemian własnościowych związanych z upadkiem dawnego porządku feudalnego, młyn sprzedano jako własność narodową. W 1806 roku odbudowano go ponownie jako młyn kozłowy.

Wiek XIX i murowana konstrukcja

W połowie XIX wieku u podstawy młyna dobudowano kapliczkę oraz młyn parowy, wspomagający pracę wiatraka w okresach bezwietrznych. Pod koniec XIX stulecia drewnianą konstrukcję zastąpiono murowanym młynem typu bergmolen – murowaną wieżą, na szczycie której osadzony jest obrotowy dach ze skrzydłami. Ta forma przetrwała do dziś i nadaje młynowi charakterystyczny, masywny wygląd.

Koniec pracy na wiatr i lata zaniedbania

Młyn mielił zboże z wykorzystaniem siły wiatru aż do 1953 roku, choć równolegle działał już elektryczny młyn walcowy zainstalowany u jego podstawy. W 1972 roku silna burza zerwała skrzydła, po czym młyn pozostawał bez nich przez kolejne lata, stopniowo popadając w zaniedbanie.

Restauracja i współczesność

Ostatni młynarz, Oscar De Boever, planował pierwotnie rozbiórkę budynku. Ostatecznie młyn sprzedano nowemu właścicielowi, a w 1975 roku rozpoczęto prace restauracyjne prowadzone przez Waltera Marimana z Zele, mające przywrócić młynowi sprawność. Z czasem obiekt przekształcono w rezydencję mieszkalną, zachowując przy tym historyczną bryłę wieży. Pojawiały się też plany montażu nowego wirnika ze skrzydłami, choć młyn od lat nie pracuje już produkcyjnie.

Najczęstsze pytania

Dlaczego młyn nazywa się Prinsenmolen? Nazwa pochodzi od Lamorala van Egmont, właściciela pierwszego młyna w tym miejscu, który nosił tytuł księcia Gavere.

Jakiego typu jest to młyn? To murowany wiatrak typu bergmolen – wieża z obrotowym daszkiem i skrzydłami na szczycie, wzniesiona pod koniec XIX wieku w miejscu wcześniejszych drewnianych konstrukcji kozłowych.

Czy młyn wciąż działa? Nie, młyn stracił skrzydła podczas burzy w 1972 roku. Od lat 70. XX wieku przechodził restaurację i został przekształcony w budynek mieszkalny.

Gdzie znajduje się Prinsenmolen? Młyn stoi we wsi Baaigem, w gminie Gavere, w prowincji Flandria Wschodnia w Belgii.