Koutermolen

Koutermolen to zabytkowy młyn wietrzny w Rozebeke, wsi wchodzącej w skład gminy Zwalm we Flandrii Wschodniej, wzniesiony w drugiej połowie XVIII wieku na wzgórzu zwanym Rozebekekouter. Choć od dekad nie mieli w nim już mąki, jego bryła wciąż wyznacza charakterystyczny punkt orientacyjny w krajobrazie Ardenów Flamandzkich.

Jak dotrzeć?

Rozebeke leży w malowniczym, pagórkowatym regionie Ardenów Flamandzkich, na południe od Gandawy, w gminie Zwalm znanej z sieci szlaków pieszych i rowerowych prowadzących przez wzgórza i doliny rzeki Zwalm. Młyn stoi przy dawnej Sint-Annastraat, na wyniesieniu ponad wsią, co czyni go dobrze widocznym z okolicznych dróg. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem lub rowerem — trasa przez Zwalm jest popularna wśród cyklistów odwiedzających region ze względu na jego wzniesienia i widoki.

Co zobaczysz?

Historia młyna sięga początku lat 70. XVIII wieku. Jesienią 1771 roku młynarz z Michelbeke, Jan Baptiste de Smet, zwrócił się z prośbą o pozwolenie na budowę wiatraka zbożowo-olejowego na wzgórzu określanym wówczas jako „Roosbeke Cauter", należącym do ziemi i baronii Schorisse. Lokalni urzędnicy argumentowali wtedy, że parafia Rozebeke nie dysponuje żadnym młynem — ani wodnym, ani zbożowym — przez co mieszkańcy musieli wozić swoje zboże do sąsiednich parafii, tracąc czas i pieniądze. Zgoda na budowę została wydana, a młyn stanął w 1772 roku.

Przez ponad sto lat Koutermolen służył okolicznym rolnikom do mielenia zboża oraz tłoczenia oleju. Działalność olejarni zakończono w 1894 roku, natomiast sam młyn mechaniczny funkcjonował aż do 1955 roku — znacznie dłużej niż wiele innych wiatraków w regionie, które traciły znaczenie już w pierwszej połowie XX wieku wraz z rozwojem młynów przemysłowych. W 1931 roku z konstrukcji zdjęto skrzydła, co ostatecznie zakończyło epokę wykorzystania wiatru jako siły napędowej tego obiektu.

Sam budynek to murowany młyn typu „grondzeiler" — kamienna wieża osadzona bezpośrednio na ziemi, bez charakterystycznej dla części młynów drewnianej podstawy. Ta solidna, kamienna konstrukcja jest jednym z powodów, dla których obiekt przetrwał do dziś w stosunkowo dobrym stanie, w przeciwieństwie do wielu drewnianych wiatraków, które ulegały pożarom lub po prostu niszczały.

Nowe życie młyna

W 1975 roku Koutermolen przeszedł gruntowną przemianę — z obiektu przemysłowego stał się budynkiem mieszkalnym. Adaptacja na cele mieszkaniowe uchroniła go przed popadnięciem w ruinę, choć jednocześnie oznaczała rezygnację z pierwotnej funkcji. W kolejnych latach, w 1998 i ponownie w 2005 roku, przeprowadzono prace remontowe obejmujące ściany i dach, dzięki czemu bryła młyna zachowała się w dobrym stanie do dziś, choć bez skrzydeł i mechanizmu młyńskiego.

Kiedy przyjechać?

Region Zwalm i Ardeny Flamandzkie najlepiej zwiedzać wiosną i latem, gdy zielone wzgórza i doliny prezentują się najbardziej malowniczo, a trasy piesze i rowerowe są w pełni dostępne. Jesień z kolei przynosi charakterystyczne barwy liści, które szczególnie dobrze komponują się z kamienną bryłą młyna na wzniesieniu. Ze względu na to, że Koutermolen jest dziś prywatną posiadłością mieszkalną, warto ograniczyć się do podziwiania go z zewnątrz, w ramach spaceru lub przejażdżki rowerowej po okolicy.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Koutermolen? Młyn wzniesiono w 1772 roku, po tym jak rok wcześniej młynarz Jan Baptiste de Smet uzyskał zgodę na budowę wiatraka zbożowo-olejowego na wzgórzu Rozebekekouter.

Do czego służył młyn? Pierwotnie mielono w nim zboże i tłoczono olej. Działalność olejarni zakończono w 1894 roku, a mielenie zboża trwało mechanicznie aż do 1955 roku.

Dlaczego młyn nie ma dziś skrzydeł? Skrzydła zdjęto w 1931 roku, gdy wiatrak stopniowo tracił znaczenie na rzecz młynów mechanicznych i przemysłowych.

Czy można dziś zwiedzić wnętrze młyna? Nie — od 1975 roku Koutermolen jest prywatnym budynkiem mieszkalnym, po remontach z 1998 i 2005 roku. Obiekt można podziwiać jedynie z zewnątrz.