Stolperstein dedicated to Mariano Pérez Rodríguez

Stolperstein dedykowany Marianowi Pérezowi Rodríguezowi to mała mosiężna tabliczka wmurowana w chodnik w Madrycie, jedna z tzw. „kamieni pamięci" rozsianych po mieście na trasach ostatnich znanych adresów ofiar nazizmu.

Co to jest ten kamień?

Stolperstein (niem. „kamień, o który się potykamy") to niewielka mosiężna płytka osadzona w bruku, tuż przy budynku, w którym mieszkała osoba deportowana lub zamordowana przez III Rzeszę. Format tabliczek jest zawsze taki sam: imię i nazwisko, miejsce ewentualnego wygnania, rok deportacji, obóz, do którego trafiła dana osoba, oraz — jeśli wiadomo — informacja, czy udało się jej przeżyć. W Madrycie projekt prowadzi lokalna inicjatywa Stolpersteine Madrid, która koordynuje działania z rodzinami ofiar oraz z niemiecką fundacją stojącą za oryginalnym projektem artysty Guntera Demniga. Kamień znajduje się w centralnej części miasta, w pobliżu współrzędnych 40.400977, -3.695003.

Kim był Mariano Pérez Rodríguez?

Mariano Pérez Rodríguez trafił do obozu koncentracyjnego Mauthausen w tym samym transporcie co Eugenio Charlán Rey — obaj mieszkali przy tej samej ulicy w Madrycie. Tabliczka wpisuje go w szerszy krąg madryckich ofiar: republikanów, którzy po wojnie domowej w Hiszpanii znaleźli się na wygnaniu we Francji, a po niemieckiej okupacji tego kraju zostali aresztowani i wywiezieni do obozów koncentracyjnych. Dostępne źródła nie precyzują dalszych szczegółów jego biografii ani ostatecznego losu — kamień w Madrycie ma za zadanie właśnie przywrócić pamięć o takich osobach, których historie często pozostają fragmentaryczne.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na chodniku, w miejscu ogólnodostępnym, w ramach zwykłej pieszej trasy po centrum Madrytu. Najlepiej dojść pieszo lub metrem do najbliższej stacji w centralnej części miasta, a następnie odszukać dokładny adres przy pomocy współrzędnych. Warto zwrócić uwagę, że tabliczka jest niewielka — łatwo przejść obok niej bez zauważenia, jeśli nie szuka się jej celowo.

Co zobaczysz na miejscu?

Sama tabliczka to niewielki element w chodniku, bez dodatkowej infrastruktury turystycznej — bez tablic informacyjnych na dużą skalę, bez kas czy przewodników. To forma pamięci zaprojektowana tak, by była integralną częścią codziennej przestrzeni miasta: mieszkańcy i przechodnie mijają ją w drodze do pracy czy na zakupy, co jest zresztą sensem samego projektu Stolpersteine — pamięć wpisana w rutynę, nie odseparowana w muzeum.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można odwiedzić w każdym miesiącu — nie ma sezonu turystycznego dla tego typu punktu pamięci. Warto jednak wiedzieć, że w Madrycie odbywają się okazjonalne wydarzenia rocznicowe związane z odsłonięciem kolejnych kamieni w danym dystrykcie, organizowane zwykle przez lokalną administrację i stowarzyszenia pamięci historycznej.

Najczęstsze pytania

Co oznacza słowo „Stolperstein"? To niemieckie określenie oznaczające dosłownie „kamień, o który się potykamy" — symboliczne zaproszenie do zatrzymania się i przypomnienia sobie o osobie, której dotyczy tabliczka.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie. Kamień znajduje się w przestrzeni publicznej, jest dostępny bezpłatnie i przez całą dobę.

Czy w Madrycie jest więcej takich kamieni? Tak, Mariano Pérez Rodríguez jest jednym z kilku mieszkańców miasta upamiętnionych w ten sposób — kamienie tworzą rozproszoną po mieście sieć miejsc pamięci dotyczących ofiar deportacji do niemieckich obozów koncentracyjnych.

Czy na miejscu jest coś więcej do zobaczenia? Sam kamień jest niewielki, ale okolica to zwykła, żywa dzielnica centrum Madrytu — warto połączyć wizytę ze zwykłym spacerem po sąsiedztwie.