Stolperstein dedicated to Gil Ruiz Domínguez

Stolperstein dedykowany Gilowi Ruizowi Domínguezowi to niewielka mosiężna płyta wmurowana w chodnik w Madrycie, jedna z kilkunastu podobnych „kamieni pamięci" rozmieszczonych w mieście. Kamień przypomina konkretnego człowieka i konkretny los – druk na metalu zastępuje tu pomnik.

Kim był Gil Ruiz Domínguez?

Gil Ruiz Domínguez urodził się 1 września 1901 roku w Atienzy, w prowincji Guadalajara. Z zawodu był drukarzem – pracował w rodzinnym zakładzie typograficznym w Madrycie. W czasie wojny domowej w Hiszpanii wstąpił w grudniu 1936 roku do Korpusu Karabinierów i walczył na froncie madryckim, między innymi w rejonie Ciudad Universitaria oraz nad rzeką Manzanares.

Po zakończeniu wojny, na przełomie stycznia i lutego 1939 roku, przekroczył granicę z Francją w Puigcerdà. Razem z żoną Julianą Pérez Borderas i dwiema córkami osiedlił się w Bretanii. We Francji został wcielony do kompanii robotników zagranicznych, a w czerwcu 1940 roku wpadł w ręce Niemców w Wogezach. Trafił najpierw do obozu dla jeńców wojennych Stalag XI-B w Fallingbostel.

Dlaczego kamień stoi w Madrycie?

Stolpersteine (dosł. „kamienie, o które się potykamy") to niemiecki projekt artysty Guntera Demniga – małe mosiężne płyty wmurowywane w bruk przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania osoby prześladowanej przez nazizm. W Madrycie od kilku lat instaluje się takie kamienie dla Hiszpanów republikańskich, którzy po wojnie domowej znaleźli się we Francji i zostali później deportowani do niemieckich obozów koncentracyjnych. Gil Ruiz Domínguez jest jednym z nich – kamień oznacza miejsce związane z jego życiem w mieście, zanim wyjechał na wygnanie.

Jaki był jego dalszy los?

We wrześniu 1941 roku Gil Ruiz Domínguez został deportowany do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii, a następnie przeniesiony do podobozu Gusen. Zmarł tam 4 listopada 1941 roku. Jako oficjalną przyczynę śmierci podano zapalenie płuc – w warunkach obozowych takie zapisy rzadko odzwierciedlały rzeczywistość. Jego historia jest jedną z tysięcy hiszpańskich losów związanych z Mauthausen-Gusen, gdzie przez wojnę przeszło około 7 tysięcy Hiszpanów, głównie republikańskich uchodźców i żołnierzy.

Jak dotrzeć i co zobaczyć na miejscu?

Kamień znajduje się na chodniku w jednej z ulic centralnego Madrytu (współrzędne: 40.401647, -3.696781), dostępny pieszo, bez opłat i bez ograniczeń godzinowych. Sama płyta jest niewielka – należy szukać jej wśród kamieni bruku, zwykle blisko wejścia do budynku. Warto zwolnić i przeczytać wygrawerowany tekst: imię, nazwisko, rok urodzenia, datę deportacji, nazwę obozu i datę śmierci. To nie jest atrakcja w klasycznym sensie, a miejsce pamięci – dobrze odwiedzić je w spokojnym momencie, bez pośpiechu.

Kiedy warto przyjść?

Kamień jest widoczny przez cały rok, w dowolnych godzinach – to element chodnika, nie obiekt z regulaminem odwiedzin. Najlepiej zaplanować wizytę w ciągu dnia, gdy światło pozwala odczytać drobny grawerunek na metalu. Dla osób interesujących się historią XX wieku i losami hiszpańskich republikanów to dobry punkt w szerszym spacerze po Madrycie, łączącym kilka podobnych kamieni pamięci rozsianych po mieście.

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? To mosiężna płyta wmurowana w chodnik, upamiętniająca konkretną osobę prześladowaną przez nazizm – zwykle w miejscu jej ostatniego znanego adresu. Projekt zapoczątkował niemiecki artysta Gunter Demnig, a kamienie znajdują się w wielu miastach Europy.

Kim był Gil Ruiz Domínguez? Madryckim drukarzem urodzonym w 1901 roku, uczestnikiem wojny domowej w Hiszpanii, który po 1939 roku wyemigrował do Francji, został tam schwytany przez Niemców i deportowany do Mauthausen-Gusen, gdzie zmarł w listopadzie 1941 roku.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie. Kamień znajduje się w przestrzeni publicznej, na chodniku, i jest dostępny bez opłat przez całą dobę.

Czy warto łączyć wizytę z innymi miejscami pamięci w Madrycie? Tak. W mieście znajduje się więcej kamieni Stolpersteine dedykowanych innym ofiarom nazizmu, co pozwala ułożyć krótką trasę pamięci historycznej po centrum Madrytu.