O tym miejscu
Kamień pamięci Františka Geislera to jeden z brneńskich „Kamieni zmizelých" (Kameny zmizelých) – czeskiej wersji międzynarodowego projektu Stolpersteine autorstwa niemieckiego artysty Guntera Demniga. Mosiężna kostka brukowa, wmurowana w chodnik przy ulicy Veveří 75 w centrum Brna, przypomina o mieszkańcu tego domu, który zginął w walce z nazistowskimi Niemcami podczas II wojny światowej.
Kim był František Geisler?
František Geisler urodził się 25 lipca 1918 roku w Hall w Tyrolu (Austria). Z wykształcenia był inżynierem, absolwentem Wyższej Szkoły Rolniczej (Vysoká škola zemědělská). Służbę wojskową rozpoczął w czechosłowackim 10. pułku dragonów w Mukaczewie. Po zajęciu Czechosłowacji przez Niemcy przedostał się na Zachód i wstąpił do czechosłowackiej armii na uchodźstwie – walczył we Francji, a od sierpnia 1940 roku w Wielkiej Brytanii, gdzie w 1942 roku przeszedł szkolenie w taktyce ofensywnej w Szkocji. Później trafił do ZSRR, gdzie służył w 2. czechosłowackiej samodzielnej brygadzie spadochronowej, w stopniu porucznika.
Jak zginął František Geisler?
18 września 1944 roku Geisler zginął w walce podczas operacji karpacko-dukielskiej, w rejonie miejscowości Pastwiska po polskiej stronie Przełęczy Dukielskiej. Został tam pochowany; symboliczny grób (kenotaf) znajduje się na cmentarzu w Ołomuńcu-Chválkovicích.
Co oznacza napis na kamieniu?
Napis na mosiężnej płytce brzmi w tłumaczeniu: „Tu mieszkał František Geisler, ur. 25.7.1918, poległ w walce 18.9.1944 na Przełęczy Dukielskiej". Kamień umieszczono 28 maja 2017 roku przed domem przy Veveří 75, gdzie mieszkał przed wojną.
Czym są Kamienie zmizelých (Stolpersteine)?
Projekt Stolpersteine zapoczątkował na początku lat 90. XX wieku niemiecki artysta Gunter Demnig. Polega on na wmurowywaniu w chodnik przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania osoby prześladowanej lub zabitej przez reżim nazistowski niewielkiej, mosiężnej kostki brukowej z krótką notką biograficzną. W Czechach kamienie te nazywane są Kameny zmizelých i upamiętniają nie tylko ofiary Holokaustu, ale też uczestników ruchu oporu oraz żołnierzy czechosłowackiej armii, którzy zginęli, walcząc z nazistowskimi Niemcami. W samym Brnie ustawiono już kilkadziesiąt takich kamieni, część z nich – w tym kamień Geislera – w ramach serii uroczystości rozpoczętej 17 września 2014 roku.
Gdzie dokładnie znajduje się kamień?
Kamień leży w chodniku przed budynkiem przy ulicy Veveří 75 w Brnie, niedaleko centrum miasta. To ulica o gęstej zabudowie mieszkalnej z okresu międzywojennego, łącząca centrum z dzielnicą Veveří i parkiem Lužánky.
Czy František Geisler jest upamiętniony gdzie indziej w Brnie?
Tak. W Brnie znajduje się także tablica pamiątkowa poświęcona Geislerowi na budynku poczty, a jedna z ulic miasta – Geislerova – nosi nazwę na jego cześć.
Najczęstsze pytania
Czy to jest typowy Stolperstein dla ofiary Holokaustu? Nie – w tym przypadku kamień upamiętnia żołnierza czechosłowackiej armii na uchodźstwie, poległego w walce z Niemcami, a nie ofiarę deportacji czy obozu koncentracyjnego. Czeski projekt Kameny zmizelých obejmuje szerszy krąg ofiar nazizmu.
Kiedy umieszczono kamień? 28 maja 2017 roku.
Gdzie stoi kamień? Przed domem przy ulicy Veveří 75 w Brnie.
Czy można włączyć kamień do spaceru po Brnie? Tak, Veveří to spokojna, śródmiejska ulica, którą łatwo włączyć w trasę spaceru od centrum Brna w stronę parku Lužánky czy dzielnicy Veveří.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.