Statue of Saint Florian in Hořice

Socha świętego Floriana stoi w zespole barokowych rzeźb otaczających dziekański kościół Narodzenia Panny Marii w Hořicach, w północno-wschodnich Czechach. Przedstawia patrona strażaków i ochrony przed pożarem jako rzymskiego legionistę gaszącego płonący dom — jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w tradycyjnej ikonografii sakralnej Europy Środkowej.

Kto i kiedy stworzył tę rzeźbę?

Autorem posągu jest Josef Rychtera, hořicki rzeźbiarz i snycerz działający w pierwszej połowie XIX wieku. Rychtera wykonał figurę świętego Floriana około 1820 roku — a więc niemal równocześnie z jego najbardziej znanym dziełem w mieście, klasycystyczną kolumną maryjną na hořickim rynku, której budowę rozpoczęto w 1823 roku. Statua Floriana pierwotnie nie stała jednak przy kościele, lecz zdobiła fontannę przy ulicy Husova w centrum Hořic. Fontanna ta z czasem przestała istnieć, a samą rzeźbę przeniesiono w bezpieczniejsze miejsce — na teren wokół kościoła Narodzenia Panny Marii, gdzie zgromadzono kilka dawnych figur sakralnych z różnych punktów miasta, by ocalić je przed zniszczeniem lub kolizją z inwestycjami budowlanymi.

Co przedstawia rzeźba świętego Floriana?

Święty Florian ukazany jest w typowym dla swojej ikonografii stroju rzymskiego żołnierza — w zbroi legionisty, z płaszczem i przy pełnym uzbrojeniu. W dłoniach trzyma atrybuty, po których rozpoznaje się go niemal na całym kontynencie: sztandar lub chorągiew oraz naczynie (wiadro lub konewkę), z którego wylewa wodę na płonący budynek u swoich stóp. Ten prosty, czytelny gest od wieków symbolizuje ochronę przed żywiołem ognia — Florian jest patronem strażaków, kominiarzy i wszystkich zagrożonych pożarem, a jego wizerunki stawiano przy domach, na rynkach i skrzyżowaniach dróg jako swoiste zabezpieczenie przed klęską żywiołową.

Dlaczego stoi właśnie przy tym kościele?

Kościół Narodzenia Panny Marii w Hořicach, wzniesiony w latach 1741–1748 według projektu architekta Kiliána Ignáca Dienzenhofera, zastąpił starszą, gotycką świątynię zniszczoną przez pożar w 1738 roku. Teren wokół obecnego, barokowego kościoła stał się z czasem naturalnym miejscem dla kolekcji dawnych rzeźb sakralnych z miasta — część z nich, przypisywana uczniom szkoły Matyáša Bernarda Brauna z pobliskiego Kuksu, pochodzi jeszcze z pierwszej połowy XVIII wieku i obejmuje między innymi grupę Chrystusa w Ogrójcu czy figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Socha świętego Floriana, choć powstała później i z innego pierwotnego miejsca, dołączyła do tego zbioru jako jego integralna część — dziś stoi na balustradzie przy zachodniej fasadzie kościoła, tworząc razem z sąsiednimi figurami spójny, choć powstały etapami, zespół rzeźbiarski.

Co warto wiedzieć, zwiedzając to miejsce?

Odwiedzając kościół Narodzenia Panny Marii, warto poświęcić chwilę na obejście całego terenu wokół świątyni — oprócz świętego Floriana znajdują się tu inne barokowe figury, każda z własną historią i pierwotnym miejscem pochodzenia w mieście. To rzadka okazja, by w jednym miejscu zobaczyć próbkę hořickiej rzeźby sakralnej z ponad stuletniego okresu — od baroku uczniów Brauna po klasycyzm miejscowego twórcy Josefa Rychtery.

Najczęstsze pytania

Kim jest święty Florian i dlaczego trzyma wiadro z wodą? Święty Florian to patron strażaków i ochrony przed pożarem. Gest wylewania wody na płonący dom to jego stały atrybut ikonograficzny, obecny w przedstawieniach tego świętego w całej Europie Środkowej.

Kto wykonał tę rzeźbę i kiedy powstała? Rzeźbę wykonał około 1820 roku Josef Rychtera, hořicki rzeźbiarz i snycerz, autor również klasycystycznej kolumny maryjnej na rynku w Hořicach.

Czy socha zawsze stała przy kościele? Nie. Pierwotnie zdobiła nieistniejącą już fontannę przy ulicy Husova w Hořicach, a dopiero później przeniesiono ją na teren wokół kościoła Narodzenia Panny Marii.

Jakie jeszcze rzeźby można zobaczyć w tym samym miejscu? W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się m.in. grupa Chrystusa w Ogrójcu oraz figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, przypisywane uczniom szkoły Matyáša Brauna z Kuksu.

Kiedy powstał obecny kościół Narodzenia Panny Marii? Obecny, barokowy kościół wzniesiono w latach 1741–1748 według projektu Kiliána Ignáca Dienzenhofera, po tym jak starszy, gotycki kościół spłonął w 1738 roku.