Socha Panny Marie s Ježíškem před kostelem Narození Panny Marie v Hořicích

Socha Panny Marie s Ježíškem to barokowa rzeźba stojąca przy kościele Narodzenia Najświętszej Marii Panny w centrum Hořic, w bezpośrednim sąsiedztwie innych zabytkowych pomników skupionych wokół świątyni. Przedstawia Matkę Boską trzymającą Dzieciątko Jezus i należy do grupy cennych barokowych rzeźb, które z czasem znalazły swoje miejsce na terenie otaczającym kościół.

Skąd pochodzi ta rzeźba?

W przeciwieństwie do części sąsiednich pomników, socha Panny Marie nie powstała od razu w tym miejscu. Pierwotnie stała na wzgórzu Mohylík w osadzie Chvalina, przy dawnym trakcie prowadzącym z Hořic do Hradca Králové, niedaleko skrzyżowania dróg w kierunku Dobrej Vody. Taka lokalizacja przydrożnych figur maryjnych była typowa dla baroku – miały one błogosławić podróżnym i wyznaczać ważne punkty na trasie.

Kiedy i przez kogo powstała?

Rzeźbę datuje się na rok 1735. Powstała w kręgu warsztatu Matyáša Bernarda Brauna, jednego z najważniejszych twórców czeskiego baroku rzeźbiarskiego, działającego w pobliskich Kuksach. Według części źródeł konkretnym autorem miał być J. V. Devoty, uczeń Brauna – co wpisuje się w szerszy obraz Hořic jako miejsca, gdzie ślady szkoły braunowskiej widać na kilku pomnikach naraz, także w przypadku sąsiedniej grupy „Kristus v zahradě Getsemanské".

Jak trafiła w sąsiedztwo kościoła?

W połowie XX wieku wokół kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny założono ozdobny ogród, na terenie dawnego miejskiego cmentarza, otoczony kamienną balustradą. To właśnie wtedy zgromadzono tu, w jednym miejscu, kilka wartościowych barokowych rzeźb pochodzących z różnych zakątków okolicy – w tym przeniesioną z Mohylíka sochę Panny Marie. Dziś stoi ona po północnej stronie kościoła, wykonana z jasnego piaskowca, zwrócona twarzą na wschód.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

Teren wokół kościoła w Hořicích to niewielkie, ale gęste skupisko zabytków o bardzo różnym rodowodzie. Kilkadziesiąt metrów dalej stoi barokowa grupa „Kristus v zahradě Getsemanské" z około 1730 roku, przypisywana Jiřímu Františkowi Pacákowi, a w pobliżu – pomnik Jana Amosa Komeńskiego oraz brązowa rzeźba „Muž práce" (Człowiek pracy) Ladislava Šalouna z 1908 roku. Sam kościół, którego obecna barokowa bryła powstała w latach 1741-1744 według projektu Kiliána Ignáca Dientzenhofera po pożarze z 1738 roku, spina to wszystko w jedną kompozycję urbanistyczną – od gotyckich korzeni świątyni, przez barokowe rzeźby religijne, po świeckie pomniki upamiętniające późniejsze postaci czeskiej kultury.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce?

Hořice słyną z wielowiekowej tradycji kamieniarskiej – w regionie działały cenione kamieniołomy, a miasto do dziś kojarzone jest ze szkołą kamieniarską i rzemiosłem obróbki kamienia. Socha Panny Marie s Ježíškem, choć skromniejsza wizualnie niż dramatyczna scena Getsemani obok, ma swoją własną wartość historyczną – jest świadectwem wędrówek zabytków, jakie zdarzały się w czasach powojennej reorganizacji przestrzeni miejskiej, i przypomina, że nie wszystkie pomniki w centrum Hořic stały tu od zawsze. Krótki spacer wokół kościoła pozwala zobaczyć kilka epok czeskiej rzeźby sakralnej i świeckiej w jednym miejscu.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi socha Panny Marie s Ježíškem? Przy kościele Narodzenia Najświętszej Marii Panny w centrum Hořic, po jego północnej stronie.

Skąd pochodzi ta rzeźba? Pierwotnie stała na wzgórzu Mohylík w osadzie Chvalina, przy dawnym trakcie z Hořic do Hradca Králové, i została przeniesiona do otoczenia kościoła w połowie XX wieku.

Kto jest autorem rzeźby i z jakiego okresu pochodzi? Powstała w 1735 roku w kręgu warsztatu Matyáša Bernarda Brauna; części źródeł wskazują jako autora jego ucznia, J. V. Devoty'ego.

Jakie inne zabytki znajdują się w pobliżu? Barokowa grupa „Kristus v zahradě Getsemanské" z około 1730 roku, pomnik Jana Amosa Komeńskiego oraz rzeźba „Muž práce" Ladislava Šalouna z 1908 roku.