Kristus v zahradě Getsemanské

Kristus v zahradě Getsemanské to barokowa grupa rzeźbiarska stojąca w otoczeniu kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w centrum Hořic, zaledwie około 100 metrów na południe od głównego rynku, placu Jiřího z Poděbrad. Rzeźba znana jest też pod innymi nazwami – „Anděl strážce" lub „Anděl těšitel" (Anioł Stróż, Anioł Pocieszyciel) – i przedstawia jedną z najbardziej dramatycznych scen Męki Pańskiej.

Co przedstawia ta rzeźba?

Kompozycja ukazuje moment z Ewangelii, w którym Chrystus modli się w Ogrodzie Getsemani w noc poprzedzającą ukrzyżowanie, pogrążony w cierpieniu tak wielkim, że – jak podaje Ewangelia Łukasza – posłany został do Niego anioł, by Go umocnić. Rzeźbiarz uchwycił właśnie tę chwilę: anioł podtrzymuje słaniającego się, wyczerpanego cierpieniem Chrystusa i unosi nad Nim kielich goryczy, symbol czekającej Go męki. To scena pełna napięcia i emocji, typowa dla barokowego sposobu opowiadania historii biblijnych poprzez ruch ciała i ekspresję twarzy.

Kto i kiedy stworzył tę rzeźbę?

Grupę datuje się na około 1730 rok. Przypisywana jest Jiřímu Františkowi Pacákowi, uzdolnionemu rzeźbiarzowi wywodzącemu się z kręgu warsztatu Matyáša Bernarda Brauna działającego w pobliskich Kuksach. Braun i jego szkoła należeli do najważniejszych twórców czeskiego baroku rzeźbiarskiego, a ich wpływ – dynamiczne, pełne emocji postaci, bogate draperie – widoczny jest także w tej kompozycji z Hořic.

Dlaczego rzeźba stoi akurat przy tym kościele?

Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Hořicích ma znacznie starszą metrykę niż sama rzeźba – jego korzenie sięgają XIII wieku i stylu gotyckiego. Świątynia została jednak poważnie zniszczona podczas pożaru w 1738 roku i odbudowana w latach 1741-1744 w stylu barokowym według projektu architekta Kiliána Ignáca Dientzenhofera, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli czeskiego baroku. Wokół kościoła z czasem umieszczono kilka barokowych rzeźb, w tym prace Pacáka i innych ówczesnych artystów – „Kristus v zahradě Getsemanské" jest jedną z nich.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

Teren wokół kościoła w Hořicích to niewielkie skupisko pomników i rzeźb o różnym rodowodzie i różnych epokach powstania. W bezpośrednim sąsiedztwie, przy ulicy Komenského, stoi pomnik Jana Amosa Komeńskiego, a obok niego brązowa rzeźba „Muž práce" (Człowiek pracy) autorstwa Ladislava Šalouna z 1908 roku. To sąsiedztwo barokowej sceny biblijnej i XX-wiecznych pomników świeckich dobrze pokazuje, jak warstwowa jest historia tego niewielkiego fragmentu miasta – od religijnej sztuki sakralnej po nowocześniejsze upamiętnienia postaci ważnych dla czeskiej kultury i nauki.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce?

Hořice to miasto z długą tradycją kamieniarską i rzeźbiarską – w regionie działały słynne kamieniołomy, a samo miasto do dziś kojarzone jest ze szkołą kamieniarską i rzemiosłem obróbki kamienia. Rzeźba „Kristus v zahradě Getsemanské" jest namacalnym świadectwem tej tradycji sięgającej czasów baroku, a jej lokalizacja w samym centrum miasta sprawia, że można ją łatwo połączyć ze zwiedzaniem kościoła i pobliskich pomników w ramach jednego krótkiego spaceru po Hořicích.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi rzeźba? Przy kościele Narodzenia Najświętszej Marii Panny w centrum Hořic, około 100 metrów na południe od głównego rynku.

Kto jest autorem rzeźby? Przypisuje się ją Jiřímu Františkowi Pacákowi, rzeźbiarzowi z kręgu szkoły Matyáša Bernarda Brauna z Kuksu.

Z jakiego okresu pochodzi rzeźba? Powstała około 1730 roku, a więc niedługo przed pożarem kościoła w 1738 roku i jego barokową odbudową w latach 1741-1744.

Jakie inne pomniki znajdują się w pobliżu? Tuż obok, przy ulicy Komenského, stoją pomnik Jana Amosa Komeńskiego oraz brązowa rzeźba „Muž práce" Ladislava Šalouna z 1908 roku.